장음표시 사용
101쪽
so D Iscus CHRISTIANUS suo, sed de oblationibus & eleemosynis , Vaticanae principis Apostolorum basilicae per Christianos datis , ea, quae pramaittuntur , in aede sancti Apollinaris feri jussisse . Dandi formula habet hic luam
venerem . Ex veterum latinitate manavit, apud quos res votivae Deo dari dicebantur. Post Gruterum pag. IV. I a. unum Sc alterum exemplum
profert Tomasinus in opere de Donariis cap. I. in fine . Formulam de donis Dei a piis Christianis usque ad seculum X H. custoditam nuper didicimus ex Iohannis Friderici Schannati Vindemiis literariis pag. 63. q. xx H. ubi in donatione coenobio sanisti Stephani Herbipotensis facta A. D.
II O7. haec offendimus : Ego uibretur oe uxor mea Mathiadis modicam pridem OBLATIONEM DE DONIS DOMINI ad altare sancti Petri Apostoli retu
ORbimorum mentio in fine capitis vr. injecta
me monet, ut fidem liberem , quam oppigneraveram , de iis infra me acturum pollicitus . Erant orbiculi scuta rotunda, seu mavis clipei, quibus sacrae imagines atque historiae continebantur . Nicolaus Alemannus in Dissertatione de Parietinis Lateranensibus cap. IX. pag. 68. lapidem anaglyphum dedit ex Τicinensi basilica sancti Michaelis, ubi Christus Dominus in orbiculo exstat medius inter sanctos Apostolos Petrum & Paulum . Titulus sancti Petri ad Uincula marmoream tabulam servat cum epigraphe inligni, a viris docti Isimis memorata. Eam adducunt purpurati viri Baronius A. D. 33 I. q. v m. & Nortitus in Historia Pelagiadia lib. ι I. cap. XXIII. in fine, nOB tamen Disi tiroo by Cooste
102쪽
men per omnia accurate descriptam . Adduxit eΑp. xvii etiam Holstentus in notis ad Collectionem Romanam , & ex eo Petrus Relandus in Fastis pag. 7O9. Pagius quoque A. D. 33 i. q. V. Nonnihil accuratior habetur in Propyleo Bollandiano pag. 78. Nos primum ex ipso marmore albo fidelissime exceptam hic damus. Est parieti sinistro affixus Iapis sub organis contra mausoleum Iulii II. Pont. Max. Consulatus ei subjectus minutioribus literis , quam reliquus contextus repraesentatur , ut in alia inscriptione hac vetustiore apud Mabillonium in Supplemento diplomatico pag. II q. 8c Bonarotium in Observationibus sacris pag. XVI.
Notae chronologicae congruunt A. D. S32. quo Iohannes II. Pont. Max. Bonifacio II. successor est datus. Urbietum recte orbiculum explicat Daniel Papebrochius; sed vir doctus mensem ea voce denotari male ominatur . Ch um votivum teis num denotat, quem Severus Tituli beati Petri G a a vi Disit iroo by Cooste
103쪽
sa DI fCUS CHRISTI AN UscAii. xvii a vinculis presbyter patrono suo munus osserteum ejusdem Apostoli et igie , seu thorace . Siquidem thorax pro claWeo , sive orbiculo , sumitura nostrate Rufino in Historia ecclesiastica libro xi.
Cap. XXIX. ubi THORACES Serapidis memorat , qui
Alexandriae) persingulas quasque domos in pari tibus , in ingressibus , in poWibui etiam ae fenestris
erant. Locum Rufini perpendit Iosephus Scaliger in Animadversionibus Eusebianis ad annum Abrahami a 286. Protomas Serapidis Italice busti) Rufinus thoraces dixit . ci ei tamen imaginibus instrueti suspendebantur , & detrahi poterant ;sed thoraces atque orbiculi, de quibus loquimur, in rem aliam, puta parietes , etiam infixi. Salinmasius ad Vopiscum in Probo cap. κXm. sacrorouisus in thoracibus pictos aut caelatos adnotavit. Trebellius in Claudio cap. III. auctor est , es eum aureum, Senatus totius Dicio, in Romana curia
collocatum , ut etiam nunc Bidetur. Expressa THORACE vultus ejus imago; id est in ipsis thoraee, se ari eo aut orbiculo expressa suit Claudii imago, protome dicta. Neque enim locus per se clarus , Scaligero & Salmasio erat sollicitandus. Martialis quoque initio libri v m. Minervae clypeum , th raea appellavit. Clypei habentes imagines De
rum & Caesarum ex auro & argento pectore tenus in signis militaribus cohortium suspensi praeserebantur : quos in veterum nummis cusos passim adspicimus . Adi Ezechielem Spanhemium t mo II. magni operis pag. 23 I. & 237. Hujusmodi oesiculos in mun vis Clampinianis reperies . Erant
104쪽
COMΜENTARIO ILLUSTRATUS 33dus in Lexico Vitruviano, & Cangius in Glosi rio . Iidem orbiculi coeli tum imaginibus destinati, priesertim in monumentis Christianis, passini occurrunt: quod patet ex limbo aereo, ad sanetum Disibodum attinente apud Bollandianos hagiologos tomo II. Iulii pag. 387. In medio altaris Langobardici , a me superius memorati, exstat orbie Ius cum imagine servatoris Christi Domini . In vestibulo ipso observationum cl. Bonarotii ad sacra vitra exstat sarcophaσus Christianus cum ombiculo medio viri & mulieris , quorum corpora subtus clausa fuerunt. Orbiculi historiis quoque in sacras vestes inserendis variabantur . Anastalius enim pag. I 83. ait, Leonem III. pontificem v
visse in Titulo san sti Pauli vestim in ORBICULIAM; Doctabis , habentem hisorias Annuntiationis
sanctorum Ioachim ct An r. Infra pag. I9I. me morat eruces de chr sociavo cum ORBICULIs , ab
eodem pontifice factas in basilica sancti Petri. Pag. 2o8. eum obtulisse ait tabulas, seu pro O
ORBICULos de re seclavo, diversi depictos Bisoriis. Rursus pag. 2o9. idem pontifex in basilica Liberiana curasse dicitur vestim albam hosisericam rosatam , ornatam in circuitu de ch scisso, Θ in
medio habentem crucem eum ORBICULIs de chvs
Havo. Mox pag. a Io. in diaconia Apostolorum Via lata ORBICULOS de chvsoctavo cum peric6si de rio. Leo IV. pag. 28 S. in circuitu altaris sancti Petri secit eruces oegammaias de chvsoctavo cum ORBICULIS, in quibus sunt imagines Apostilorum . Ad haec pag. 29 I. in eadem ecclesia secit pestis δε- ricas duas , ex quibus una habet in medio tabulas de chvsoriapo alia habes in medio erucer ORaI-
105쪽
s4 Discus CHRIsTI AN Us 1 p. xvii CUL Os fuatuor cum gammadiis. Infra demum : s per ipsem altare fecit vesum aura textam , canuidisper totum margaritis fustentem , ct in dextera , L
saque tabulas gemmatas habentem cam aureis per
circuitum ORBICULIs, quibus In ne i us stra quores nomen dejcriptum. Sas imis Aldhelmus, alias Althelmus, Schireburnensis in Anglia apud occidentales Saxones oculo via. episcopus in libro de Laudibus virginitatis cap. XV. pag. ῖOS. editionis novae Henrici Whartoni morem suae aetatis in hujusmodi orbiculatis vestibus contexendis sugillat , neque ullo pasto in Virginibus prohat: eortis rum , inquit, suefragularum texturae non paucumlae purpureis, immo diverss colorum varietatibus fucatae inter densasorum sumina ultro citroque decurrant , ARTE PLUΜARIA omne TEXTRINUM opus diversiis IΜAGINUΜ THORA CICUOS per senent . Ravennae adhuc Iacinias sacrae vestis seu casulae superesse in coenobio Classensi nuper didicimus , orbiculis seu thoracibus imaginum episcoporum distinetas : quas , me flagitante , delineandas curavit praeclarus Abbas olim Classensis
Petrus Cannetus. Earum m minit Hirronymus Rubeus in Indice Historiarum Ravennatium
v. dis cha, R ex eo Cangius in Glossario. Ex locis jam allatis patet , orbiculos cum tabulis quadratis , per similitudinem ita dictis, non debere coniundi , ut sane confudit Octavius Fer- rarius , cetera perspicax, & bene de re vestiaria meritus , in Analectis cap. XXI κ. nimirum Alberto Rubenio contradicturus , qui libro I. de Re vestiaria cap. XXI v. orbiculos , de quibus loqui-imur, a tabulis ita dictis contra Claudium Sal
106쪽
masium recte distinxerat. Has tabulas seu clavos latos , a Plinio lib. xxxv. cap. IX. palliorum tesseras dici, notat Ruben ius cap. κ. Ad Plinii locum Ornandum plura congessit Carolus Datus in Vitis Pictorum veterum pag. 23. cui jungas Velim Iosephum Mariam Suaresium in Commentatiuncula de Vestibus literatis, & Iohannem Fridericum Gronovium, a Dato congesta probantem, in Notis ad aliquot libros Plinii post tomum H I. editionis Leydensis apud Hackios anni I 668. pag. 833. 83 q. ferrarii in Rubenium aerugo panditur 3b eius olim amico Iohanne Georgio Graevio in praefatione ad tomum v. Thesauri Antiquitatum
A Lia Disci Albani formula haec est : UTERE . FE
LIX . Elegans vero est, & veteribus frequens , hoc sonans : in utilitatem tuam , felix , hune discum verte. Itaque Discus non ad Ornatum S pompam , sed ad usum in sacro ministerio oblatus. Pereximius Senator & amicus noster Bona-rotius nummis Carpineis jamdudum admiscuit pateram aeneam , ab se in praefatione eleganter pro more descriptam atque explicatam pag. XVII. Num. &XIX. in qua est formula UTERE. FELIX. Idem scriptor , antiquitati explicandae natus, atque opido sagax , pridem in observationibus sacris pag. 2o8. ter quoque hanc sormulam protulit ex Fibula aurea, gemmisque anularibus, ubi lectum integris vocibus UTERE . FELIX , & compendiariis UT. F κ . Eam a Tiberio Constantino Augusto, Iustini junioris successore usurpatam auctor est sanctus Gregorius Turonensis in Historia Franco
107쪽
36 Discos CHRISTIANU 1 P. xvii rum Iib. VI. cap. XXX. Τiberius enim pridie, quam moreretur, data in uxorem filia Constantina Mauricio , his eum verbis Imperatorem inauguravit: si tibi Imperium meum eum hac puella , UTERE Eo . FELIX, hoc est Imperio. Quispiam codex habet ea, non eo , quasi ad puellam , non ad Imperium verba Constantini referrentur. Sed vulgata
lectio tangi non debet , quam retinet quoque nova editio clari nominis viri atque olim amici mei, Theoderici Ruinarti . Imperium enim in rei ho est, quo Mauricius a Tiberio felix uti, sausto omine prienunciatur . Siquidem sormula est omen selicitatis, re utenti . Id penitus firmat Paulus Diaconus Aquilejensis in libro HI. de Gestis Langobardorum cap. xv. Ait enim , a Tiberio Mauricium electuna, cui ornatam filiam suam regalibus ornamentis tradidit, dicens: sit tibi Imperium meum eum hac puella concessum, UTERE . EO FELIX , memor semper, ut aequitate oe justitia δε-DHeris . Alia sormula sponsalibus acclamabatur , nimirum FELICITER , ex Francisco Bernardino Ferrario in opere a me sepe laudato de Veterum acclamationibus & plausit libro vi. cap. X m. Et dem formula abiis quoque acclamatum, ex Phae
dro lib. v. Fab. r. v. S. Sed rei, quam tractamus,
in bono lumine collocandae alius locus Pauli Diaconi aptissimus est. Utramque enim Disci Albavisormulam reseri , priorem quidem DE . DONIS
DEI aliis verbis , metri Iese ita jubente ; posteriorem UTERE . FELIX iisdem omnino verbis.
Paulus igitur postquam Caroli Magni imperio obsecuturus Homilias per anni circulum in Ec-σlesia legendas in unum corpus digessisset, c
108쪽
CΟΜΜENTARIO ILLusTRATus s dici, summi Principis manibus terendo, pro epi stola nuncupatoria carmen adonium prieposuit, Boethium in eo sortasse imitatus . Bipedale appellat sanctus Columbanus , cujus pervenustum ejusimodi carmen legitur in Sylloge Epistolarum Hibernicarum Iacobi Usserit β. Ivi. Pauli totum damus ex editione Coloniensi apud Maternum Cholinum A. D. I 337. in solio : quam postea ibidem iteravit Laurentius Surius A. D. IS 76.
UTERE FELIX MUNERE . CHRISTI . Pluribus anniI ' . .
. Luxque decurique, Magne tuorum Carole Princeps, i i Atque togate . Arbiter Orbis, . Dardanidaeque
Paulus majores Caroli Magni a Troianis credi ortos tradiὸerat quoque in libello de Episcopis Metensibus. Me,fus Caroli abavus , sancto Ar-nulso natus , ex Ansegiso corruptus , quasi ab An-ehise Trojano sic dictus , id persuaserat. Ad haec Priamus Rex Francorum in Fastis Prosperi: quem licet vir , linguarum & rerum peritia insirnis, Abbas Ludovicus du Four de Longuerue in Annalibus Merovingicis, nondum publici juris sectis, prorsus exploserit , eum tamen ex Pharamundo H quo
109쪽
38 Digeus CHRISTIANUsquodam seniore in Pharamum contracto, derivavit Godefridus Guillelmus Leibnitius in Disqui sitione de Origine Francorum. Hujusmodi propriorum nominum contractiones , antiquis etiam usitatas , animadvertit Stephanus Lemonius ad Varia sacra toe II. pag. 774. Pauli Homiliarium ante omnes vulgaverat Spitae Petrus Drach A. D. .
I 8 a. in forma folii; sed Patrum ipso Paulo juniorum Homitiis. anterpolatum . De hoc vide Carolum Cointium in Annalibus Ecclesiasticis Francorum tomo VI. A. D. 797. q. κxxv Ita. & Mabil- Ionium in suis tomo II. lib. XXVI. q. LXII. pag. 328. Iohannes Uolricus Surgant rector ecclesiae sancti
Theodori Basileensis ex codice patriae bibliothecae novam Homiliarii editionem undecim annos post priorem illam Spirensem adornavit Basileae apud Nicolaum Ke siler A. D. I 493. in solio. Hanc postea denuo ibidem recudit Iacobus Psorceten A. D. I SOS. tomis duobus, volumine uno in s lio minori. In his editionibus interpolatis desunt versiis Pauli Diaconi , a me adducti. Vetus apo graphum sincerum & purum , in binos magnae molis codices digestum, Mabillonius contrectavit apud Augienses coenobitas in lacu Potamico; quot nimirum codices fuisse tradiderat auctor Uitat sancti Ansegili Abhatis Fontanellensis in Actis Sanctorum ordinis sancti Benedicti saxulo iv. Parte I. pag. 634. q. 8. & Sigebertus in Catalogo cap. LXXXI. Atque haec obiter dicta sint. Idem Mabillonius , cujus nomen optimum , deque literis egregie meritum , non cessabit unquam laudari , quandiu studia Christianae antiquitatis suos habebunt peritos & probos aestimatores, excutiens
110쪽
tiens veteres chartas bibliothecae sancti Galli apud Helvetios , reperit Iuliani Toletani Prognosticon futuri Jaeculi, his vertibus praenotatum in Analectis to. IV. pag. 6I UTERE FELICITER , Spofanis papa, . Iugiter per saecula longa . Subinde vir doctissimus quum Spassandum quendam initio iaculi κ. Abbatem Pinensem in Gallo cia ostendisset, huic , postmodum alicubi episeopo, oblatum codicem Sangallensem suspicatus est in Annalibus tomo III. pag. 326. At Ssa fandus ille quaeri non debuit extra aevum Iuliani. Sedit Episcopus Compluteois , cumque eodem Iuliano , tuo metropolita, interfuit Concilio Toletano XV. A.D. 688. & quinquennio serius subscripsit Concilio Toletano XVI. apud clarae memoriae Cardinalem Iosephum Aguirrium in Conciliis Hispaniae to. 1 I. pag. 728. & 767. Duanus ergo suum Prognosticon
te sis , apparere voluit, formulam UTERE FELICITER pro FELIX , ob legem carminis , usurpare
compulsius. Rei usus non frustra in sacris donariis toties inculcatur , quod nimirum Mas tantum Ecclesiae ministris ; summum jus & imperium uni Deo & Sanctis ejus offerentium religio contra
um Discui Albanus; in aede sacra non ad
ociosum ornatum , sed ad usum oblatus - fuerit, jam superest , ut quanam in re mysta FELIX, & CUM GAUDIO, illo uti debue-II a rit ,