Justi Fontanini archiepiscopi Ancyrani Discus argenteus votivus veterum christianorum Perusiae repertus ex Museo Albano depromptus et commentario illustratus ..

71쪽

2o Discus CHRISTIANUS pendio Historiarum tomo I. pag. 386. ante num. I 37. editionis regiae narrat, Iustinianum Augustum Janctam mensam fieri jussisse, opus nulla imitatione aequandum , auro , argento , lignis etiam ,& omnis generis pretiosis lapidibus constans . Haec mensa, de qua Carolus Cangius ad Paulum Silentiarium pag. 567. in orbem hanc habuit inscriptionem:

Haec latine sic sonant:

Christe , usinianus oe Theodora . Ea tu propitius aeripe , Fili Dei merbum, qui nostri caussa carnem Ium sit, eruet assos fusi : ac nos in recta tui e confersa: O quam nobis commissisi rempublicam,

eam ad tuom gloriam auge ac tuere , intercedente

aancta Deipara oe semper Virgine Maria. Quem verba tam dulcia non tangunt , non homo, sed

72쪽

CoΜMENTARIO ILLUsTRAT Us 2Ilapis est. Romam veterem jam revertor , atque o Ap. ix'

aliam porticum, de qua dixi, jain subeo . In celeberrima Diaconia sanetis Mariae in Cosmed in , quam ejus Archipresbyter Johannes Marius Crescimbenius accurata historia descriptit , prostat

eius marmor, longam octo arcuum porticus ca

Iatam imaginem reserens , basilicae vestibulo olim adnexum , oblongum magis , quam latum , ut de exteriori aedium sacrarum narthece jam erudite o servatum a Cangio in Constantinopoli Christiana lib. ΗΙ. cap. XVIII. Opus sacris donariis Hadrianus pontifex, ejus auctor, adnumeravit et quod de aquaeductu dici non posset. Ei subest epigraphe , barbari aevi characteribus efformata , & initio nonnihil fracta , quam Historicus hariolo indigere arbitratur lib. LII. cap. II. pag. ηῖ. & qq. Eam

exstricatam, & paucis literis a me suppletam hic subjicio:

Subscriptio Gregoria Notaria me monet, ut tot hujus lapidis pondere elidam dubitationem viti perdocti Iohannis Garnerii, qui in notis ad lia brum Diurnum Romanorum Pontificum pag. Ii S. hinas literarum formulas propterea ad saeculum IX. aut etiam X. rejicit, quod sint a Notario subscriptae. Nostra , quae est seculi um. Garnerium satis refellit. Hadrianus sua impensa in honorem Dei genetricis longam porticum exstruendam cu

73쪽

Munera per foem iam de eoaeis Dei,& beatae Mariae Viri, πιι, Melestis oblat a

ravit, Gregorio Apollolicae Sedis Notario id literis

cons gnante. Rem tangit Bibliothecarius pag. I 67. testatus, Hadrianum I. Diaeoniam sannae Dei genetricis , semperque Urginis Mariae Scholae Graecae, quae amellatur Osenerin , dudum sREvEM in aedi riis exsentem , jub ruinis positam RESTAURA-UIssE , porticu longa nimirum etiam adjecta. In

hujusmodi porticu , sive aedis sacrae propylaeo , in

porticus formam exstructo, ex ecclesii ae disciplina catechumeni R in ordinem publicae poenitentium redacti cotisisteba t. Vide Iohannem Morinum in Commentario de Poenitentia libro vi. cap. II. & NI. eidemque junge Carolum Can-gium, a me saepe laudatum , & saepius laudandum, in pererudito Commentario ad Pauli Silentiarii Delcriptionem aedis sanistae Sophiae pag. I 3η. EX Diaeonia Cosmediniana no 'dum egredior , quin insigne aliud, amplissimumque sacrae

oblationis & muneris monumentum , ibi servatum, adduco ex eodem Archipresbytero lib. iΙ.

cap. VI. pag. 62. Est oblatio DE. DONA pro de donis) Beatae Mariae Uirginis Diaconi.e saeta plurium landorum , in geminis marmoreis tabulisper duos principes viros inscripta. Hi sunt Eu thius dux, & Geor fui germanus, qui posterior de more secuti VII. & Vm. semetipsum titulo maxime splendido gloriosissimum dicit. Primae tab lae exordium huc adsero:

74쪽

COMMENTARIO ILLUSTRATUS

oeco

Nomina fundorum mox subsequuntur, quae cum reliquis in utraque tabula exaratis Crescimbenius diligenter explanat. Johannes Mabillonius, cujus doctrina in antiquitatibus sacris supra omnem laudem est , in Mu O Italico to. I. parte I. pag. IS. q. XVIII. prolata hujus tituli parte , animadvertit,

donationes basilicis factas , ad valvas in lapidibus insculpi consuevis e. Nonnullas hujusnodi dona

tionum marmoreas tabulas profert V. C. Franci

scus Blanchinus in praefatione ad librum Pontificalem a num. q8. Hoc idem infra a me semel atque iterum confirmabitur. Sed qu a dam in antecessum

hic adnoto . Maximae seminae, & supra heroidas

Veis

75쪽

a4 Discus CHRIsTIANUS veterum celebrandae, Comitissae Mathil dis, Eccle-

sue Romanae castrorum matris, donationem beato Petro factam , marmoreae tabulae consignatam

fuisse , alibi scripsi. Ante sores Patriarchalis Ecclesiae Aquilejensis in praegrandi saxo ethnici sarcophagi literis implexis .8c pereuntibus caelata conspicitur donatio placiti Advocatiae , quan inounte iaculo XI. pro salute animae sua: & Liu- cardat uxoris secit collegio Canonicorum Hein-ricus Dux Carinthiae, Marquardi filius & frater odatrici I. Patriarchae Aquil ejensis . Hoc &complura alia debemus peramico nostro Iohanni Dominico Bertolo, eiusdem Basilicae Canonico , nobis hoc nomine juxta ac humanitate &bonarum artium cultu plurimi iaciendo . Aliud donationis monumentum in lapide insculptum subministrat Christophorus Bromerus in Annalibus Trevirensibus to. II. lib. XVII. pag. 2OS. In hortis Iustinianeis ad Lateranum in cippo marin reo hanc donationem legi:

Ex postremis verbis , HUIUS ecclesae Sc E PRAXE-dis, percipimus, olim sacrae aedi marmor affixum.

Horavantes Martinellus in Roma sacra pag. 3sq.

76쪽

ex Bibliothecario pag. a I9. templis Sanctorum obsoletis adnumerat Ecclesiam sanctae Agnetis in monaserio , olim intra fines coenobii & Ecclesiae sanctae Praxeris, de qua mentio in cippo. SanHae Praxe pro Praxedis, usurpatur a Rabano Mauro apud Bro verum libro II. cap. R. pag. Issa. Fuldenuum Antiquitatum. Ad fores Ecclesiarum positos etiam

lapides , qui beneficii ab Episcopis in alios collati memoriam servarent, docet manumissio ad postes Ecclesiae Aurelianensis , quam edidit Mabillonius in Annalibus ordinis sancti Benedicti to. V. pag. EX Diaconia Cosiuediniana ad proximam sancti Nicolai in Carcere diverto, ubi donatio Anastalii Majorisdomus in secunda columna dextrorsum ingredientibus legitur , quae in xta. lineas distincta est. Ea sic se habet cum naevis & verbis ex vulgi ore & latinitate deductis:

77쪽

a 6 Discus CHRI 2TI ANU c p. xi Infra haec leguntur: ' . , ' ic REQUIESCIT IN ANTE Totam inscriptionem sacris Cryptis Vaticanis inseruit Franciscus Maria Turrigius pag. AIq. edit. II. Non tamen accurate. Nos eam dedimus ex archetypo . Hinc Modoetiam, Galliae Cisalpinae Corona ferrea celeberrimum opidum , properamus . Istic enim in saerario Ecclesiae principis exstat codicis perculum ex auro cum cruce in utraque parte, addita hine & inde inscriptione ex Mabillonii Meseo Italico pag. a I 3. in fine:

Iam addo sextum DB . DONIS . DEI sngulare monumentum , ex Agnello in libro Pontificali Ecclesiae Ravennatis Parte II. pag. I 28. Est vermiculatum

elogium in Tribuna Sacelli sancti Matthasi Apostoli in Classe ad latus Baptiserii Ecclesiae Petriam ,Αgnello Archiepiscopo factum, qui A. D. 566. ad plures migravit z

78쪽

De sormula acclamationis Salvo in transcursu innuo, eam a Christianis atque ac Gentilibus usurpatam . Hi Qesaribus suis, illi etiam Pontificibus nostris eadem plaudebant. Post Franciscum Bernardinum ferrarium libro vii. de Aeclamationibus C P. XIV. vide Sponium in Miseel laneis seel. v m. pag. 376. Ianum Gruterum pag. CLXI. I. & CCCLXXXVI. 7. Ad haec Iacobum Sirmondum in notis ad Sidonium lib. Vm. epist. vii. Mabillonium in Museo Italico tomo II. pag. xx III. Harduinum in operibus selectis pag. AS a. col. a. in fine , & pag. 653. Col. I. cumque Agnello Parte II. pag. 77. utrumque Hi ronymum , Rubeum , & fabrum, illum in Historiis Ravennatibus lib. VI. pag. IS 7. hunc in Commentario de rebus sacris Ravennae Veteris pag. 2Sq.

Onuphrius Pan vinius ante finem libri de praecipuis Urbis Romae basilicis hane Stricii pontificis inieri

ptionem adfert, SALVO . SI RICIO. EPISCOPO . EC

CLESIAE . SANCTAE . In Cryptis Vaticanis Turrigit pag. qqq. recitatur hoc carmen e

Primum illud Agnellianum elogium , quod pro tuli , mancum & corruptum profert Rubeus lib. V. Pag. III. Sed aurem vellit Benedictus Bacchinus D a pag

79쪽

a8 Discus CHRIs T r A NU's'c a p. x I pag. I 3 2. ubi quid postrema verba DE . CERVIS . QVI PERIERANT , sibi velint, ignorare se ait . Mox Ravennatis Ecclesiae bona, post Arianos deletos recuperata , indicari comminiscitur . Certi illi , vere Cervi erant, argentei tamen , & aquam sundentes, cujusmodi baptisteriis ornandis fieri consueverunt. Constantinus Magnus apud Bibliothecarium in Sil- estro pag. I9. obtulit in baptisterio Lateranensi CERUOs ex argento septem , fundentes aquam ; ρ ipensant singuli libras LXXX. Innocentius I. pag. 3I. ad ornatum baptismi obtulit CERVUM argenteum , fundentem aquam , pensantem libras xxv. Sixtus II. pag. 33. obtulit CERVUΜ argenteum, in FONTE Dudentem aquam , flensantem libras XXX. Hilarus pag. 39. ad sanctum johannem contra sacrum FONTEM Obtulit CERUos argenteos tres , fundentes aquam , flensantes singulos libras xxx. Certi ergo , ad Baptisterium Petrianum Ravennae positi, teste Agnelliana inscriptione, perierant. Postmodum inventi, deque illorum summa & pretio reliqua pars absidis & lacunaris musivo opere ornata est. His Cervis alludebatur ad illud Psalmi x Li. quemadmodum desiderat CERVUS ad FONTEs aquarum. Mirare veterum Christianorum studium in ornandis ditandisque locis Deo sacris . Ridebunt sortasse aliqui, priscos m res tantopere a nobis laudari. At hi etiam templum Dei a Davide & Salomone auro & argent locupletatum ridebunt: cujus opes tamen laudantur libro HI. Regum cap. v I. & libro II. Paralipomenon seu Chronicorum cap. II. HI. & IV. David pro se & nobis rationem reddit Ith. i. Paralipomenon cap. XXIX. v. I. neque enim homini maeparatur

habitatio , sed Deo . Sacras aedes a veteribus Christianis domos Dei appellatas , docebit Cangi us in Glossi

80쪽

Glossario. His faὸile comprimas Erasmos, aliosque clancularios rerum Ecclesue sanniones, in egenos melius quasi ipsi nimirum hoc agant ) quam in cra donaria pecuniani collocari dictitantes. Subveniendum esse necessitati pauperum, quis neget tSed anne ideo negligenda est domus Dei Audiatur hoc aoco disertissimus ille iaculi v. Massiliensi presby ter Salvianus is libro vi. de Gubernatione Dei q. 2O8. humanis saltem eum Deo nos,o RETRIBUTIONIBUS agentes, quum ab eo BONA G cccepimus , BONA REDDIMUs . Ad Do Mos videlicet DOMINICAS

satim currimus, corpora humi serrimus ; mixtis cum fetu gaudiis supplicamus , inluseramus DONARIIS sacra limina, aras ΜυNERIBUS imple I.

RAvenna Tiberiacum, Flaminiae opidum, quod

Benacasalum appellant, petere constitueram ; sed ordo rerum me adigit, ut prius in Venetiae oras excurram , ubi formulis hactenus recitatis coninum donarii exemplum unum & alterum, aevo

Liui prandi Regis Langobardorum in marmore superest consignatum . Prius in Valle Pulicella qua est parva regio agri Veronensis in duabus columnis, olim ciborium aedis sancti Georgii, unde Io- eo nomen est ad xii. ab urbe lapidem, sustinentibus, & pridem sub ara maxima , postea sub laterali postis , visum. Characteres , linearum ductus , &sermo corruptus, in linguam vulgarem abiens, Liui- prandi , in priori columna memorati, seculum illud octavum plane reserunt. Prima inscriptio foede labefactata in Panuinii: Antiquitatibus Veronensibus prostat lib. V. capc XI. pag. I 3 p. edit. II. inque Ηistoria Veronensi Ludovici Moscardi lib. IV. pag. 7 . Nos utramque ex ipsis archetypis jamdudum ab

CAP. XII

Alla moneta sube dem latinula dedonia mi in teiae sita oblat .