장음표시 사용
71쪽
riter trahit, verum tamen particulis volaticis, odoratisque ita abundat, ut a muco sincero prorsus diversum sit. Alii lymphae nutritiae, &semen tanquam decerptam' a nutrimenis particulam, maxime iterum elaboratam, spiritu singulari imbutam, considerant. - Quae quidemo hia aliquid lucis affundunt, neque tamen verum plastici hujus succi ingenium declarant: pertinet hoc inter arcana natum
Uti in maribus, sic etiam in seminis, sub pubertatis tempus, mirae
eo oris mutationes contingunt. - In Virgine viro matura, plurimus
adeps albus, mollis, in glebulas subrotundas compactus, circumponitur glandulis mammarum, dc spectabilem hemisphaeriorum figuram efficit; turgent mammae cum aliqua firmitate, & ad secretionem jam magis tantur: rarissime autem in non gravidis sub hoc statu lac recipiunt. Etenim medens succi nutritii copia, quae in maribus semini parando inservit, in virginibus , singulis mensibus, per aperta uteri vasa offuit; si conceperunt suetum nutrit, post puerperium demum terso aut quadito die, lachiorum fluxu imminuis, ad mammas dirigitur, & proli semilae suceum commentitanum Lac essest; quod tamen non solis in glandulis mammarum secernitur, sed accipit etiam, per ductus pecusares, ex adiposo texta, bonam oleota materiae copiam.
Non lubet pro xam hujus latas descriptionem exhibere. Haee enim a multis viris usu peritis jam est vulgata, & novissime a Doctiss. VOLT ELENO Medico tavrajectino, qui triennio ab hinc elegantem de Lacte bumano dissertauonem edidit, ω p de CL HaRNIO d
72쪽
fendit, plurimis experimentis & observationibus resertam. - Paucis igitur defungar & ea sella quae lac humanum spectant deligam. Lac Maeraliter definiri potest: emussum naturale exfero saeuar fero, oleo tinguinoso G lympha eoagulabili consans. Nam ut caeterorum animalium, sic etiam lac humanum revera ex tribus diversis partibus, non intime cohaerentibus, conflatum est, quae cremoris, feri, & easei nomine veniunt. Sed tamen proportio harum partium est admodum diversa in variis lactis generibus. Habet sane lac muliebre longe majorem feri, longe minorem casei & olei copiam, quam aliud ullum. - Εx triginta unciis muliebris Iact s UOLT ELENus noster non ultra duas drachmas butyri separare potuit; & quamquam CEL. SPIEL ΜΛNNus ex duabus libris acquisiverit sex erat,mas, & CL. BIcΚEst eum paulo plus, hoc tamen ipsum primo Pstum est, si comparetur eum butyro, quod lac bubulum, vel ovillum praebet, deinde euam inde probabiliter derivari debet, quod lac, quo usi sunt, magna vi emulctum suerit. Novimus enim vaccinum quoque laequo posterius est, & quo sortiori impetu extractum fuerit, eo plus olei continere. - Nos illud, quod ordinarium & familiare est, immentes audactor assirmamus, in lacte hum. longe minus sincerae pi medinis esse, quam in aliis speciebus, nequidem equino & asinino exceptis. Idem de parte caseosa valet, cujus adhuc minor, quam butyri proportio est; hinc enim fit ut lac muliebre nequaquam illam habeat concrescendi facilitatem, quam in plerorumque brutinrum lacte observamus. - Nullum uuque est lac, quod acidis tantopere resilit, quam semininum. A plerisque enim vel non cogitur,
73쪽
ves admodum dissiculter: ab scalicis etiam minus prompte coagulatur, quam asininum. Et quod omnium maxime mirabile est. nequidem ab alumine, quod caetera omnia coagulat, cogi potest. Quod si nunc cogitemus aptitudinem concrescendi potissmum pendere a lympha coagulabili, quae partem laetis caseolam maxime constituit, licet nobis ex his colligere, hujus materiae longe minus ad lac mulieris,
quam aliorum animalium a natura adhiberi. -- Atque hoc aeterius
confirmatur, si destillationem lactis muliebris in eis. Dius suΘ descriptam cogitate expendamus. Nunquam enim Q. HAMNIus sub ea ullum Netai viam. vestigium invenit, quod scali in destillatione vac, ni, ovilli, & asinini lactis sub finem nunquam non appared - Α qui serum ι-u & butyrum seorsim destillata, nonnisi acidos spiritus fundunt, solus eqseus, utpote initium animalitatis habens, alatii vapraebet, cujus quoniam prorsus nihil ex integro, eoque optimo, surae mulieris Iacte elici potest, sequitur, ut perparum materiae coagulabilis naturam animalem penitus adoptae insiti Neque tamen negavdirim lac femininum carere coagulabili sero; quin potius eo imbutumese clarissime intelligitur, parum ex observatione practica, quae docet, infantes, sola, nutricis lacte mentes interdum coagulati lares grumos vomitu dicere, partim etiam ex mixtione ejus cum suibus metallicis, quae tantum non omnia coagulationem producunt; imprimisque mercurius in M. Art. Liui. lacti mul ebri elegantem florum Persicorum calorem tribuit; qui quidem color praesentiam vel verae lymphae coagulabilis, vel salaem glut nis ad naturam animalem prinxime accedentis declarati. Sero
74쪽
Sero igitur abundat lac semin. & hoc est vere sacchariserum, se ut edam candidissimus sal depuriato lactis bubuli saccham similis, sed
tamen tenerior, inde extrahi queat. Estque hoc serum semper ace cens, quocunque etiam victus genere semina utatur. Habet quoque aptitudinem, quam in sero bubulo & ovillo observamus, ut cum lix, vis scalino digestum colore rubro impertiatur, qui color progressu temporis etiam intendi & in purpureum converti solet. Id pha - . nomenon diligentius expendentes inducimur ad credendum, alcati ibiud fixum, quod in corpore humano, ut vidimus, naturaliter existit, quum extra corpus candidum lac rubro impertiat colore, etiam in vivo corpore ad sanguificationem aliquid conferre. Unum superest lactis muliebris a lacte brutorum discrimen. Experimenta enim repetita docuerunt, longe plus materiae elasticae in humano lacte esse, quam in caeteris, se ut etiam illius destillatio admodum taediosa & longa st; nisi enim calor cautissme temperetur, syi Gius elasticolatos identidem erumpens opus turbat, & apparatum facile displodit. - Hic utrum nomine Euris fixi insigniendus sit, non a sm dicere. Conjecturam facere posset experimentum, quo consstit, Aquam Calais visae recentem & sortem lac muliebre flavescente colore insecisse, & ex parte in grumulos coegisse. Nonne hine aeris fixi amantes dicent sequi, ut particulae calcariae ex lacte aerem fixum
ad se trahant, ideoque ab aqua secedentes aliquid de lacte apprehemdant & inviscent p
75쪽
traordinariam. In corpore vivo cum assiduus si motus, & reciproca solidorem in fluida, horum in illa actio, fieri non potest, quin particulae quaedam
identidem deterantur. - Hanc jacturam natura resercire pariter assidue conatur. - Neque hoc tantum in partibus internis obtinet, sed etiam, & sere magis in externo corporis habitu. Itaque cuticula, seu eplac is, quae universo corpori circumfusa est, cum assiduo attritu deteritur, tum incontinenter edam reparari solet. -- Hanc igitur reparationem, quae pariter atque jactura, quotidie secundum naturam in sanissimis etiam corporibus fit, quotidianam appellare nobis Ibceat. - Sunt autem duo maxime succi, quos natura hoc consita
parat & adhibet ; Unus est qui proprie nutritius vocatur, nec male anonnullis cambium dimis suit. Cambire enim priscis fgnificat mutare ; cambium ergo est succus ita elaboratus, ut in lidam corporis su stantiam facillime mutetur, & fibris vitalibus fulcimentum praebeat. Hoe cambium a gelatina vix diversum esse videtur, verumtamen in singulis partibus proprietatem quandam, ipsus partis quam nutrire debet, privum etiam herem nanciscitur. Neque de hoc plura mihi dicenda suppetunt. - Alter succus ad quotidianam reparationem faciens non immerito reticularis appellatur; Hic in capillaribus vast lis per cutem distributis, & in ea hiantibus, conficitur, atque mir
76쪽
bile illud tegumentum corporis supremum constituit, nempe epider-midem , cujus pars interior reticulum appellatur. -. In neutra epidemidis lamina potuerunt hactenus vascula detegi, adeoque vorastructurae organicae indicia non sunt, nec proinde melius eam comparare possumus, quam pelliculae, quae super lacte excalefacto identidem nascitur. Certum utique est humorem quendam spissiusculum excute identidem excerni, ejus indolis, ut confestim quasi coaguletur, atque epidemidom, ubicunque detrita est, vel plane ablata, regeneret. Hunc succum in statu naturali non adeo percipimus, quam inter varios vitae casus, ubi vel igne, vel serro, vel applicatis vesicam tibus summa cutis laeditur, maxime vero in morbis culaneis, quorum mutu ex solo hoc succo, vel abundante, vel deficiente, vel vitiato in riuntur. Sed his ulterius Explicandis non immorabor.
Venio nunc ad reparationem extraordinariam, quae, cum major
sorte & gravior injuria oeconomiae animali tillata est, a natura meci-eatrice perficitur. Ad hanc duo maxime succi iaciunt, nempe Pus &Osreeolia. Qnoties enim partes corporis molles vulneratae, laceratae, aut disruptae sunt, toties sere natura, nisi impediatur, quoddam quasi bassamum parat, cui nomcn Paris datur; idemque iacit, si alicubi irritamentum haeret, quod ordinaria via removeri nequit; quo inc su mirabilem inflammation s apparatum instruit, ut sacta tandem suppuratione, id quod stimulo & oneri suit, abscedat. - Quae si hujus puris
natura nondum satis constat. la universum aifirmari potest, pus in corpore sano, nec, nisi a causa quadam externa, laeso, conssari e gelatis, sero coagulabili& adipe, ea quidem proportione, ut adipis ma-
77쪽
jor, quam seri & gelatinae copia sit. Vetus & verus est CEL si Aph rismus: Quo pinguius pus, Me melius es. Atque haec pinguedinis
abundantia inde etiam recte colligitur, quoniam pus, dum incipit cor. rumpi, verum rancorem subit, & acidum ante spirat, quam scelet &stricto sensu putrescit. Et rationi quoque consentaneum est, ut credamus , naturam, in generando pure, Potissimum Pinguedinc uti, quoniam haec putridae corruptioni minus, quam serum & lympha est o noxia. - Quod si acritas quaedam in corpore sit, quae nonnisi suppuratione tolli potest, intelligimus, nihil pariter atque pinguedinem imvolvendis spiculis aptum & accommodatum esse. Atque in his cambus apparet, etiam hoc pus a sano hactenus diversum esse,ut characterem specificum acritatis, quam involvit, in se retineat, id quod in pustulis variolosis, in bubone venereo, in suppurante scabie mani&stum est. Quod pus in resarciendis partibus mollibus facit, idem propemodum meocolla in duris praestit ossibus, quae quoces fracta sunt, ars nihil valet, nisi ut obstacula medicatrici naturae posita tollat, aptumque corpori stum lconciliet, caetera natura inius sola perficit, & quidem mediante mirabili utine, cui Osreeoliae nomen damus. Hujus ea estv s, ud non modo ossa simpliciter fracta, sed haud raro etiam frustula eorum firmissime rursus conjungat, & brevi tempore cassum ipso osse
duriorem formet. --- Verosimile est hoc ossium gluten ex univcrs si cambio, cujus ante mentionem feci, a natura parari, sed tamen in ipso demum osse, arcana natum methodo, peculiarem illam concrescem
di & coassidandi lacultatem acquirere.
78쪽
Succi excrementitit. Alimenta haud inepte dicuntur triplicem coctionem in corpore vivo subire; quamvis HELMONTI Us lauic sententiae, ut plerisque veterum physiologorum dogmatibus, obloqui amans se implicem eugestionem esse contendat. In singulis coctionibus secemitur utile ab inutili, idque quod naturae oneri aut detrimento futurum esset, per aptas vias eliminatur. Haec causa est, cur in primo Cap. tres excrementitiorum succorum species esse scripserim. - De his nunc agendum esset, scd sentio me jam ultra terminos fere progressum esse, ideoque missa materie perspirabili, breviter tantum de recrementis primae & secundae coctionis dicam.
Tres sunt partes, quae taces Ivinas secundum naturam conssinunt, scilicet reliquiae assumtorum, quae viribus coetricibus perdomari, & in chylum verti non potuerunt; deinde pars oleosa & serosabilis, Quae . ut ante vidimus. sin opere digestionis coacta, atque siedensata fuit, ut angustias absorbentium vasculorum pertransm -- queat; denique mucus, qui per omnem fistulam cibalem, maxime tamen in intestati crassis, & in his quidem valde spissus assidue secedi Iutur, atque prioribus conjungitur. Ex his ergo inter se compactis constant stercora sanorum hominum. Cum autem cibi potusque, quibus utimur, admodum diveni sint, perspicuum est, eorum etiam Κ a rei,
79쪽
rerquias inter se plurimum differre, & modo magis, modo minus in putredinem esse proclives, max me si ex penu animali sint & initium
corruptionis, antequam assumerentur, jam subierint. Interim provida natura cavit, ne unquam in sano homine vera putredo oriatur. Mu-cus putredini, ut antea indimus, non est obnoxius ; Unguen bills cst omnino antisepticum. Horum igitur admixtione essicitur ut stercora post emensum in intestinis iter, longum sane & anfractuosum, verae tamen putredinis expertia, prodeant. Equidem foetent, sed mephitim septicam naturaliter non habent. Et destillatio eorum, quam superiori seculo GRRwIus & BARCHUS HIS, hoc HOMBERGI s, LEM ERY, Ro Tarus aliique, improbo sere labore, instituerunt, clarissime monstrat, stercus non esse stri Eis sensu putridum, quippe quod in calore aquae ebullientis nondum quicquam scali via. landit, sed merum plue a foetorem quidem Decis habens, sed sapore curens, materiae salinae expers. Interim peculiaris est degeneratio quam recrementa alimentorum in hoc transitu subeunt; quod maxime apparet, si variorum animalium stercora inter se conseramus, aut in eodem etiam homine Per varias aetates aque diaetas speculemur. Tanta enim varietas est, ut certae regulae Vix constitui queant. -- Unum hoc
memorabile adhuc est, quod ex observationibus HELMONTII se. quitur, nempe motu intestino & externo, quem faeces in intestinis patiuntur, corruptionem eo tandem progredi, ut admissae bilis anusepi, ca vis propemodum exbauriamr; siquidem omnis amarities & aer, monia. quae in magmate bilioso esse solent, a stercore abcst. Sane
Hesmoni. in sextups diges. n. 35. gr. tribus exemplis ostendit;
80쪽
stercora non nisi saluum habere saporem, nihil acidi, nihil amari, nullam prorsus acritatem linguae offerre. Scilicet per corruptionem ex omnibus sere saporibus fatua dulcedo produci solet.
Nullus In corpore humano humor sibi tam dissimilis deprehenditutquam urina. Differt enim pro aetate, diaeta, temperamentis bominum.
Quin eodem in homine diversis oemporibus per varios visae. casus prout abstinuit, aut potum cibumque sumsit, proud calet aut friget, otiosus aut negotiosus est, alia & alia cernitur urina. - In scem pene aquea est, omnique odore & sapore sere caret; prout autem infans increscit, ita urina magis acris evadit, & Brtiorem odorem spirat. Quam senes emittunt urina laetet saepe: idem fit si corpus infriter calet, aut post vehementes exercitationes; dum veri friget, aut homo tristitia & terrore assicitur, mere aquosa & pertenuis emittitur. - In tanta igitur Urinae varietate distinguunt Medici IV. Urinam potus, quae statim a potu, vel post aquam magna copia ingestam mittitur, & haec prieter aquam vix quicquam continet. 29. Urinam ct i. cape paucis a pastu horis exit, & sepe .superstites notas cibi continens eruda dicitur. 30. Urinam sanguinis, quae majori a pastu intervallo, post motum & quietem, imprimis a somno, coctione peracta ejicitur. Haec prioribus co oratior & odore sortior est, haec acres, sulas ic sub aSsiduo motu corruptas humorum partu culas continet, & nisi excernatur, pessime corpus assicit. - Ηrius Urinae cocta indolem breviter describam. - In sano homine nec . N. 3 ac,