장음표시 사용
41쪽
me & diutissime arcet. Ipsa eerte nunquam strista senis putresest sed tamen sui generis corruptionem subiens, singularem acquirit acritatem, & dicitur raneucere ἰ acidum nempe antea invoIutum, inimiuno motu evotritur & volatilius evadit, nunquam vero scali volatisse
spargiti In destillatione ab omnibus aliis succis eo se distinguit, quod ne vestigium quidem salis alcatini praebeat, modo pura sit, a princLpio ad finem usque semper aliquid acidi exhibet. Quod quidem dum
bus exemplis confirmabo, quae ex demonstrationibus CLARIasIMI ΗΑusii desumere mihi liceati . . Axungiae porcinae Ixij. in furno Iigneo in retorta expositae ad grassi rao caloris ne guttam quidem per totam diem exhalarunt; aucto igna ad gr. 2oo intra triduum Siβ Phlematis prodiit. Translata dein retorta in B. A. & igne ad grad. goo paulatimque ad goo aucto, stillavit oleum unguinosum, quod mora & quiete butyri instar concrescit, & smes Diritus in oleo contentus, utriusque pondus Suβ futti Gradu Ioo axungia ov hIHiit o tum protinus in excipulo instar albissimi butyri magulatum, unaque per rariguum spiritur oleo gravioris, ponderis seregrij. Hoc oleum Ionge majorem requirit ignis gradum, antequam funda tur , quam axungia. residuo jam Piceo nigro, duplicato igne stipavit oleum duplex, unctuossum priori simila, in excipulo consistens, dein m. nuius & liquidius, nec nihil spiritus, qui, sicut priores, omnes notas ac,
di praebuit; pondus sest Iiij. & Siij. Posterius oleum, quod liquidum
maret, tantam habet odori S & acrimoniae vim, ut soluto excipulo triterrimus vapor obviet, qui nervos vehementer assicit, & in adstam
dum ocesis lacrymas, immo gutturis instammationem, nisi valde sibi
42쪽
caveant, excitati Remansit carbo exiguus Sis., qui elixatione nestam salis miculam dedit. - Pinguedo humana prorsus similla sub edistillatione praebet. Pinguedo Pond. 3 viij ex omento & clunibus cad veris desumta, inter arenas, leni ignis gradu, liquoris excolaris gr. xvi stillavit: erat pNegma Dpore sere nullo, odore paululum fracido, symp. vies. non mutabat. Postridie materies alba, rusescens, unctu sa, in butyrum: facile concrescens, spem. ceu amula, pond. Sij. &BJ. prodiit; deinde Insequebantur circa meridiem vapores cum ibquore turbido. Aucto igne oleum limpidissimum, leniter flavescens, cum pauxillo spiritu venit pond. Liv & 3 H. Dein summo ignis gradu exiit oleum rubellum, mox acerrimum piceum, & aliquid spir, tus, quorum omnium pondus S xiij aequabata Remansit carbo, qui sortissimo igne sumi anemit ustilatus, nec a phlogisto suo liberari, nee in cineres redigi potuit. sed mansit, ut antea, niger, nihilominus sit in ustione amisit; in aqua decoctus pondus & colorem retinuit, nec salis indicium praebui: - Adeps ergo analysi chemiea in tres poti sibmum partes divido: I . In oleum unctuosum & quasi butyraceum 2 . In oleum tenue empyreumaticum vi ignis attenuatum, a Iaipiritum, qui acidae naturae est. Cisa vegetabilium mollia in eadem fere principia per ignem re- lvuntur, & cum his, & praeserum cum cera, Pinguedo animalis eo veniti Plura de hoc succo non addam, cum jam a Doctissim. I. H. BAcur ENE, duce Q. HARNIo communi nostro Praeceptore, d
scripta sint in Dissert. a. Adipe humano Trajecti ad Men. anno
43쪽
De succis particularibus corporis humani.
Surei ad humesariendum, lubricandam S defendendum dari. j ij j I se litatu, vario, eomplectitur succos, de quibus sigillatim age
re , ne limites transgrediar, nequeo. - Ηue primo pertinent mol- es illi vapores, qui omnia corporis vivi cava assidue replent, de quishus, quoniam antea, titulo Imphae satis dictum est, nihil hoc loco addam. - , Deinde huc pertinent varia illa smegmata, quae in folii- tulis curaneis, in meam auditorio, in glandulis Haversianis arriem Lorum, aliisque locis secemuntur, easque partes oblinunt atque defendunt. Haec smegmata magnam partem oleo a esse deprehenduntur, sed singula habent proprietates quasdam, quibus ab aliis distinguuntur, easque nondum satis exploratas. -- Dissicile eorum examen est, cum Vix notabili copia colligi queant, nec tempus mihi permisit explorationem eorum, S maxime certiminis, quam inicho averam, usque eo perducere , ut aliquid certi statuere, nedum evulgare audeam. Itaque unum duntaxat succum, qui hujus generis est, paulo plenius describam, cum nempe, qui lini menti maxime universalis vice sungitur & vulgo dicitur Mucus.
44쪽
Partes corporis intemete, quae aeris injuriis expolitae sunt, aut aeres humores continere & transmittere debent, ubi vis singulari linimento, cui nomen muta est, obductae inveniuntur; Hie sensilissimas illarum partium fibras & nervos contra majores irritationes defendit, glabramque tunicam internam servat, ut transeuntibus facilior via sit, omnisque attritus tollatur. - Absente hoc lini mento partes nudae pessime assiciuntur, perpetua irritatione agitantur; oritur aestus, siccitas, insignis tape dolor, tandemque tunicae, inflammatione correptae, corroduntur: Deficiens mucus in mora, aut acri saucium catarrho ingrutissimum auris transeuntis sensum producit; Muco urethrae abraso intolerabile sere redditur urinae iter, quam sani sine ulla molestia excernunt. Drasticis medicamentis aut diuturnis diarrhaeis nudata a m
eo intestina quantis doloribus assiciuntur Natura hinc sapienter cavit, ut nulli sere cavo in corpore hocce linimentum desit: In toto oris tractu, linguae, cesophagi, asperae arteriar, ventriculi, intestin
rum, in organis uropoleticis & quae bilem parant, in cavo narium, in utero & vagina, & in omnibus in genere partibus, ubi aer, aut alia acria noxam exserere possent, hic mucus adest, & variis modis assertur. - Frequenter per ipsos extremos vasorum sines directe ad loca destinata excernitur; quod in magnis imprimis caveis obtinet, ubi celeritate amissa stagnat, & tenuiori sua parte, per vasa resorbentia, privatus, vel solo aere cito densatur: Sic in utero, vagina, & vesica uianaria, certis temporibus, mucus magna copia generatur; in ipsa m ei metropoli, in narium nempe cavea, multi sunt recessus, in quibus sine
ullis conspicuis glandulis deponitur. - Vel in propriis receptaculis
45쪽
glandulis criptis, aut sinubus diversimodo constructis mucus secem Duar; in quibus ultimi arteriarum ramuli tenuem istum humorem re .eondunt, qui in cavis his solliculis moram trahens, augetur, & semsm spissescit, ut majori tandem copia, s sorte natura eo indigeat, ad
st; S tune plerumque compressione, aut irritatione exprimitur; sic in lingua simplices eripiar aut solliculi rotundi, ostiolo resecto. si opus est, mucum effundunt. - Quaedam ex his glandulis, singulari quodam duini angusto, eoque cylindrico gaudent, & pressa eripta guttulam
muci in cava emittunt: tales in intestinis, Ventriculo, pharynge, ineesophago & ore inveniuntur. - Interdum autem simplices illae criptae vinculo quodam communi inter se junistae sunt, singulae tamen proprio ostiolo excretorio mucum landunt; quae quidem in inferiori parte linguae & in Iarynge Occurrunt. - Λliae sunt conglutinatae, quae
in communem recessum mucosum aperiuntur, uti tonsillares. - Aliae ductu suo in communem quendam canalem excretorium concurrunt,
ut in intestinis & septo uarium. - Neque minus arteriolae in fistulas, sive sinus mucosos hunc succum effundunt; qui sinus vel simplices sunt, vel in ramos dispersi, qui in communem truncum, arboris instar, coeunt,& resecto quasi osculo mucum emittunt: quemadmodum in urethram virilem, intestina crassa, in viam aeream & ostium vaginae tales sinus . vel smplices, vel in truncum collecti aperiuntur. Dotes singulares hujus muci sunt sequentes. - Viscidus est humorti lentus, fila trahens omnibusque corporibus vel politissimis, tenaciter adla aerens. - Crassities varia est, in naribus tamen maxima, ubi lam ex toto siccescit,3 Quo autem magis inde recedit, & ad interiora de
46쪽
cendit, eo fluidior generatur, crassior tamen in ultimis intestinis, quo
nempe commodius attritum excrementorum lubricare possit. Caeterum temperamenta, anni tempestis, clima, morbi, multas in muco sa-ciunt differentias. Caret odore & sapore , inertia sua & latuitate subinde, dum majori copia in gutture haeret, vomitum recitat. - Cois loris expers est, tenuis pellucet, crassior non item, subinde tamen, s alias particulas sibi admixtas habet, coloratus apparet. - Αeri expostus & fluidioribus particulis in auras diffatis, exsiccatur, & crustulas splendentes, lamellasque fragiles format. - Putredini & corruptioni minime inter succos animales est obnoxius; immo ab ea adeo alienus est, ut per annum servatus non sceleat: per mensem in aqua& tepore. qui ceterum putredinem mire promovent, sine istore mansit. Antidotum tamen putredinis appellari nequit, dum alias partes continet. Pondus muci aliquantum aquae maius est, cui in principio quidem plerumque supematat, sed bullulis aereis expulsis, in aqua semper sidit, &hoe in omni muto, si decoctus fuerit, locum habet. Ex aspera arteriaci naribus matutino tempore demas, interdum statim sidit, cum per noctem stagnans parum aeris includat. Cum urina missus landum te net. Noe in praxi usu venit, qnod Medici saepe sputum in aqua sub-sdens pro pure habente verum ex eo, quod aqua sic graulus, nil certi staturposse, ex dictis patet. - Mueum vero cum aqua miseeri & prompte dilui, omnes voluere physiologi, contrarium tamen experimenta docent: Ilam mucus. quacunque corporis parte desumtus, cum aqua pura, etiam calida, nunquam concorporatur; eoetiira in aqua ne essicit quidem ut mucus narium solvatur; licet in ebullitione dilui, & cum aqua coire
47쪽
ad sensum appareat, revera tamen post refrigerium ad fundum reIMNtur. I hec autem proprietas maxime etiam in muco requirebatur. si enim foret solubilis, semper aqua ex. gr. aut urina abradi & auferri deberet, quod quidem contra natum institutum est. - Auctores mu- cum animalem cum mucilagine vegetabilium compararunt ,.quae facile cum aqua miscetur, prompteque diluitur; at verus mucus longe alius. natum est. Celatina, aut succus nutritius, cum gummi & mucilagine plantarum, ut antea monstravi, in multis convenit, & haec per vires natum non satis elaborata revera pituitam & gluten quasi mucosum saepe producit, in iis p sertim, qui desidem & otiosam vitam vivunt & sarinaceis, crudis S aliis glutinosis alimentis abutuntur. IIaec pituita quae totam humorum massam non raro inficit, & ingenti copia in naribus, saucibus & intestiuis excernitur in aqua se quodammodo solvi sinit Hhinc veri muci munere nequaquam sangi potest, ct licet aegroti de nimia muci copia in gutture & faucibus haerente quiritentur, post asesumtum potum calidum semper sere intolerabilem siccitatem & irrita. tionem in iis partibus sentiunt: indicio manifesto, verum linimentum sei
quod a fluidis se abradi non sinit, hic abesse.
Mucus in muria salis communis & omnium salium mediorum non: solvitur; nec spirit. salis.Ammon. nec salia alcatina in eum aliquam vimiexserunti Aquam calcis recentissimam quodammodo admittere videtur. - Vera autem muci menstrua sunt acida fossilia, in his ex maxima parte solvitur, diversisque coloribus in conspectium proditi Cum acido vitrioli purpureus color nascitur, & tota sere muci substa tia liquescit, praeter grumulos quosdam, qui landum petunt. - Ia. BD
48쪽
f ritu falis mucus plenius solvitur, colore amethystino. - Acido niatri aliquantum resistere videtur, sortiori tamen cedit, in quo solutum colorem flavum acquirit. Persecte ergo ad acida fossilia se habet, aestrum sanguinis coagulatum. -
Mucum vim seponaceam exserere, & oleum aquae miscibile reddere, ex quo vera emulso oriatur non pauci opinati, fiunt r.at hi iterum nrmia nauci comparatione cum gummi vegetabili decepti sunt; gummi quicdem facultatem quandam olea cum aqua miscendi possidet, mucus nequaquam. Si cum oleo & aqua teritur, impetu & diuturnitate tritum: ad tempus quidem coeunt, sed paulo post semet iterum relinquunt,& omnis mucus ad fundum cadit. Vis ergo & utilitas diversissima a sumta in ventriculo miscendi, quam huic muco prae aliis succis tribuunt, revera nulla est. - Mucus animalis etiam hoc titulo a mucilagine vegetabili differt, quod nullam sere cum mercurio vivo assinitatem monstret; potant quidem jungi terendo, at mercurius manet semper i ditatutus, cujus particular a muco retentae post quietem denuo landum petunt; contra gummata sat magnam copiam mercurii recipiunt & solvunt. Mucus in igne sequentia praebet. - Muci narium Unc. iis &
drachm. ij. in retorta furno ligneo ad gr. rso. commisse stillarunt phlegma drachm. iij. & grana xxv. quod nullam mutationem in acidis.& alcalicis, nec in Symp. VioI. produxit. - postridie phlegmatis Une. 8 & gr. xx. priori similis venerunt. - Quod tertio die stillabat phlegma drachm.hinodorum & inspidum quidem, viridem tamen colorem Sympo Viol. tribuit. - Residuum siccas & splendentes lamellas res
rebat. Hoc in B. A. positum duplex Iiquidum dedit & nonnihil sicci, T a sam
49쪽
fialis; unum erat spiritus drachm. ἔ, altetum oleo animali simile erae gr. xxxv. - Residuum nunc fragilissimum gr. xxxij. ustulatum in cinerem mutatum est non valde subtilem, nec prorsus albescentem gr. xviij.- Hie cinis salis cibarii gr. xij. dedit, non alcasini, reliqua sex grana exhibuerunt quaedam serri ramenta. - Continet ergo mucus insi emaquae quantitatem &varum olei. Haec ratio est quare super pruna positus lam totus sine odore avolet; stetet vero si purulentas particulas admixtas habet. - Aerem fixum non continet; sed communem e trinsecus tantum adhaerentem bullulae declarant, quae ei adhaerent & in exordio destillationis cum muco in spumam assurmnt. - Cons Dissert. physiologiam F panalogiam muri exhibens auspiee & duce Cl. HAnnio elaborata & edita Traj. ad Rhen. 1 7α. a DHUC S A-ΜuELE S ZEGED I DE PEsTu Medi Transiisam.
Ut alimenta naturae nostrae multum saepe dissimilia in succum sibilem , & corpori nostro convenientem mutentur, diversi liquores in primis viis secreti, in iter contribuunt.
Qui primo cibis in ore admiscetur succus, primumque lis animalitatis characterem imprimit, est Salim quae quidem tum in parotidibus,
tum in aliis glandulis in vicinia postis, maxillaribus & sublinguasibus mPa copia secemitur. - Omnes hae glandusae sunt conglomeratae,' quip-
50쪽
quippe constant ex innumeris parvis glandulis, tunica cellulari & eommuni involuero inter se junctis, quae ductibus suis minimis in unum
universalem dueturn excretorium concurrunt, omnemque secretum
liquorem, per hunc, in os effundunt Non semper aequali copia hieliquor inuit, sed stimulis & pressione mechanica potissimum elicitur.
Cum enim omnes illae glandulae inter musculos manducationi inse vientes sint Iocatae, ab his vario modo agitantur, premuntur & emuI-νntur, quo fit, ut saliva tempore manducationis, cum homo ea potissurum indiget, magna quantitate polluat. - Qua copia saliva quotl- die in os essiuat, vix potest determinari, quandoquidem affuxus saepe augetur, saepe minuitur. Si acria massicantur, aut nauseosa degustata suerint, insol eopia excernitur, idem ab aliis secretionibus retardatis aut impeditis fit, dum ex adverso, his auctis, salivae fluxus imminuitur. In universum tamen juxta computum a physiologis sa tum , quantitas steretae salivae ad duas libras spatio a horarum ascendit. - Hic siccus, si purus est, ct tempore matutino, ore prius eluto, colligitur, sequentes dotes monstrat: Est tenuis, cum quadam albedine pelt cens, leniter viscidulus. - ope microscopii quaedam spieula salina in eo natantia cernuntur. - Pondere suo aquam aliquantum superat. - odorem, si pura est, nullum spirat, nec ullus ejus in ore percipitur sapor, quod consuetudini sorte est adscribendum; nam post morbos acutos, ubi crusta dura, quae Iinguam obsederat, in reconvale centibus abscedit, linguaque acriorem sensum habet, saliva salsumammoniacalem saporem plerumque excitat. - In carnivoris animalibus aerior est & subsula; in vipera, quamvis descis videatur, vehemen