장음표시 사용
391쪽
τνἰma Padisti Thasicae Disput. III. quia extremi ates in quibus desinunt partes , de hent esse aliquid indiuisbiles s enim habere textensionem, haberent etiam extremitates, sic darentur extremitates extremitatum ergo non
sunt quaerenda alia indivisibilia. Ex quo inferes, quod quia inplicat dari partes finitas sine extremi
ratibus ita quoque implicit, a rigesiadiuisibilia toti a partibus .
Da conditianibus Marum. V. principales sint conditistes in motus, scilicὰtraminato mouem scit a mobili, de appe iuratiolia utriusque. Non enim videtur aliquid posse moueri nisi ab aliquo istincto, approximato Deli, duabu, eonditionibus agemus duplici articulo; in quorum prinis quaeritur, an omne, quod mo. aetur, ab alio numeatur:In secundo. an dari arom
ali a moueνι, ex quo infert Aristoteles neees smodi me uncine ad unum primu motoremim.
392쪽
Quaest.VI. Art. I. De eondis. Motus is Immobilem, qui taetera omia moueat Ethac est Deus optimus maximus 3 qui cum stactna purus, non est in potentia ut ad aliqiiid moueatur , statotus in Ubi,ut caeteris motu, Ma alitatem imspiret: ex quo principio probari etiam solet necessitas praemotionis uno qui negam praemoti nem, negare solent hoc axioma, silcm expeditissimam solam subruunt, qua Philosophi antiqui,&praecipue Aristotele Meognitionem unius Dei
astendeoant velamen confirmetur hoc axioma. Dieo: omne quod mouetur , ab alio molietur.
Ita R. Tho.4 Aristoteles, immo tota antiquitas, si Epicuratos excipias, dieentes suas atomos moueri a se ipsis. Probatur prim conclusio rati meitui Tho, mae, inristotelis Nam imantum aliquid mouetur, inquaniam est inpotentia ad terminum, tus, intantum mouet , inquantum est in actur
sed impossibile est idem secvngum idem esse si imul in potentia & in actua ergo impossibile est idem secunditin idem se ipsum Aouere: Αe proin
de omne quod mouetur, ab alio mouetur . Maio
certa est, motus enim est existentia inipotentia, &moueri est aliqni recipereri ac proinde esibis potentia Mouere autem est dare δε agere, ac proinde , quod movet debet esse in actu: v de communiter dicitur intantum aliquid, uer, agit, inquantum est in actus&abeo,quod est in potentia , nunquam sequitur motus ut lignum frigidum , quia est in potetitia dolorem, nunquam incipiet eale saceres, ad ea lorem mouere minor verodeclaratur Nam esse in actu est habere actum , esse autem in potentia est non
habere quidem arium, sed solum capacitatem ad illum tqui implicat idem habere 4 non habere aeuima ergo implicat idem secundum
393쪽
36 Pνimae Pariis Phosica Disputia iri idem si simul in potentia , in actu Respondebis Idem posse esse in potentia tam inrali,&in actu viritiali, ut piper, vim sum fermaliter frigida , Quiritialiter calida Lunde lupe in me, vita in dolio seipsa formaliter e ei aciunt, sicque mouentur a se ipsis Contra est: Nam omne quod est in actu viseruati, vel illum habet virtualiter pei secte , imqtinuatum scilicet habet actu nobiliorem, in cuius
viri ite continetur alliis ignobilior Vel est olimri in actu virtuali imperfecto, inquantum habet ali- si iam virtutem elicitivam talis actus, sed quae est ulterius persectibilis, complebilis ab illo , ut a sua ultima actualitate sciit virtus intellectitia pe ficitur ab intellectione, Mocnius a visione degeneraliter omnis facultas immanens a suo actu. Si res primo modo sit in actu virtuali non est inpotentia ad illum formaliter habendum si v x secunia imodo sit in citu virtuali eget ab alio moueri, reduci ad actum formalem; ersego omne quod est in aetti, etiam virtuali non mouet se imum , sed quidquid mouetur , ab alio mouetur . Maior est diuisio eorum , quae sunt in actu virtuali Minor vero probatur in quidem Juantum ad primam partem Tum quia persetius non est in potentia ad imperfecti iis, ut enim dicit D. D. Thomas: Iu emnibus , quae diuiduntur
seundum a sum, O paterariam, porentia debet esse
inperfoctia actu:Sed persectius est habere actum aliquem virtualiter perfecte , quam formaliter; ergo quod est in actu virtuali peries o, non est inpotentia ad actum sorinalem . um quia ubi est forma nobilior continens perfecte ignobilioren , superfluit ignobilior sed actus virtualis perfectiis continet formalem utpote ignobiliorem; γ
go Mnest a potentia ad ipsi x tim quia actus
394쪽
nobilior apis excludit potentiana quam ignobIIiors ergo idem quod pristi Tum demuin idem suadet irranti: ictione . Sic enim quia Sol et virtualiter perrecte calidus , inquantula habet iis mam eminentiorem igne Ecca lotes, non ahet potentiam ad ea lorem sol malem: Sic quia Ampeliis est virtualiter perfecte diiscursuus, inquan- . tum habet intellactum eminentiorem humano, quique continet virtualiter discursum , ideo non est in potentia ad discursum formala in . Secunda etiam pars minoris .adetur tum ex illa generali ratione, qua demonstrari solet,virtutes activas,ut eliciant suos actus , egere applicari i moueri a Deo,qtri: non sunt aeDuceni fi habitualiter , cinaeis primo Tum specialiter , quia nihil potest perficere se ipsum , sibi dare viciniana actuali. ratem et sed actio immanens est perfectio fuat potentiar, ut dicit D. Thomas I. a. quaest. 3 i. art. s. ergo potentia immanens non potest sibi dare suum actum se ipsam mouere , nisi moueatur ab aliquo stiteriori existenti in aetii . Id luculenter expressit D. Thomas, dum dixit actiones x. cultati in alijs sebordinatariis esse simul passi nes illatas a luperioribus , quaedam superiorum
. Quant an vero ad exempla piperis , vae, carucis , in ioru a huiusmodi , nego talia se ipsa mouere secu. vim eandem partem' sed in uis fune quaedam partes spirituosiores, quae calcatis uis conantur erumpere ex lassa vindemiae , suoque ampetu illam cal sciunt , webuli: tionem caus sani: Constat enim spiritu am substantiam suo motu catis ire calorem dum ex humido erit m pit, causare eius ebullitionem. quod aulcm haec si ratio caloris,& ebullit bonis uuarum , ex eo pa
395쪽
tet, q1ιod vinnm recentius expressum subtilius est spiritibus magis abundans , quam si diutius in vindemia fuerit concoctum invia scilicet pallesistat spirituosiores non ita exhalaueriint. Decalce, quae in anua accenditn , eadem paene ratio ex sunt enim in ea partes subtiles , calidae, quae dissollata massa, dum per frigiditatem aquae irritamur,& obfidentur cum ni petu erumpuntiae calorem vehementem causam adiuuante etiam antiperistas. De pipere in alijs eiusmodi videtur dicendum, ea solum occasionaliter calefacere, velinquantum mordicando irritant spiritus vitalo, quibus calor augetiri pubi enim abundant spiritus , ibi abundat calor, praecipue si spiritus Irritentur, ut patet in febre, vitineribus La vel etiam inquantiam sunt sementa caloris naturalis, quem augent, sicuti oleum auget ignem Probatur secundo concluso inductione , qui videmus in motibus semper deueniri ad primum sontem mmas, AEus caetera mouentur , Sic in vita spirituali omnes voluntatis affectus a prima' inlitione, ut a fonte su nascuntur , quae prima volutio specialiter est a Deo mouente, ut probant Theologi a. q. s. Et in intenectu omnes mgnitiones oriuntur a primis principijs , quae naturaliter nobis insunt in ab applicatione volum talis quae mouet intellectum sic in vita vegeta-hili spiritus seminales in grano inclusi,4 a gene rante derivati , dum coelesti calore eitcitamur,
humorem trahunt,quo germen nutritur, paul tim in radices,truncom.&ramose γlicatur,eum
sque vigorem in arbore relin uni , quo vegeta quandiu vivit: Sic in viis animilis, dum forma. tura tus, primo apparet in illo pulsus coidis ageneram causatus per pisitus seminales , ut se
uninium spirituum ussicia , di ab eo dissund
396쪽
tur vita , motu 'ii vitalis in alia membra Sic in naturalibus corpora inferiora mouentur asta perioribus , superiora ab inteIligentiis, intelligentiae a Deo , qui est immotus ergo quidquid
ijcies Animata mouent se ipsi; in hoc enim disserunt ab inanimatis; ergo idem potest mouere se ipsum. Respondeo eum in Thoma, de Aristotele anumata mouere se ipsa, non quidem secundam ea dem partem, sed seclinatim diuersas in animalin
senim una pars mouet alias,ut cor caetera memobra mouet mitu vitali, testes mouentur a facultate loco motrice , facultas motrix ab appetitu appetitus ab imaginatione , imaginatio ab obtinetis, quae mouent immota
Instabis : Ergo salie cor mouetur a se ipso a quo enim alis moueretur ΦRespondeo motum cordis esse a generante , ea causa Nam ex D Thoma p. 3s motus cordis, eam sit proprietas eius , sequitur formam cordisrvnde ab eo darii 1qim cor producitur, nam erra dat esse, dat consequentia ad esse urgebis Salim grauia mouetitur a se ipsis, dum cadunt,& similiter leuia, dum ascendunt. Respondeo cum . Thoma, Aristotele idem proportionaliter dicendum de motu grauium ilinium, ac de motu cordis scilicet dari a gen rante; est enim proprietas consequens eorum eς sentiam sicut calor sequitur ad ionem Unde sim ignis non facit se ipsum calidum , se habet a generante, ita lapis non mouet seipsum dum d;t, sed hoc habet a generant , quod deditetalent proprietatem lapidi veluti naturae eius appendi-Dices: SaItem aqua calida. quando sponte tr '
397쪽
3ν rimae Pariis Phasica Disput. III. gelait hoc non habet a Menerante, cum aliqua do non extet; erg. rigefacit se ipsam Respondetur communiter talem motu frigefactionis refundi ad generans . quod licet non si- pia sens in se ipso, manet aiah in virtute, id elf, iii illa incilinatione ad trigiditatem , quam rei,
quit in aqua Sed melius dici potest is entia generalia , quae conservant aquam producere hanc frigiditatem ; sicut enim conseruant naitisam aquae, ita etiam ipsi restituere dc bent quai, tales eam conseruantes , si sorte fuerint per vio-
πιννm dari mictis actis indisa is ota quod agens dupliciter potest esse pra
sens pasIos Primo pia sentia suppositi S cundo praesentia viri itis r Praesentia suppositi est coniunctio su hilantia agentis cum substantia patientis: Sic ignis est praesens loco, cor praecordiis, Sol sphera sua i rasentia vcro virtutis est dum a oens lice, sit ab lens, attamen d inundi vi tutem suam per medium , donec perueniat ad pa tiens: Sic Sol est praesens visceribus te irae per
calorem, lucem, Minfluxum a se diffusum: Ait
rutra praesentia sufficies, nc detur actio ind. statis. Moc praenotato.
Dico : Non datur actio in distans, sed necesse est, ut mouens coniun atur mobili, vel per e,vel per suam virtutem in spatio medio d. Ausam.Comclusio est conir quoidam, di aliqu-rad etaura scin
398쪽
Quat UI Art. II mimidis Motus Scotum N Scotinas, quam tamen tenet D. Ino tuas expresse cum Aristotele lib. . cap. a. Probatur. variis rationibus. Primo nam opeI
ri sequitur ad esses ergo operari in hoc loco sequitur ad elle in hoc loco : Sicque necesse est, ut vel agen uvel saltem virtus agentis sit in loco,ubi opera uiri Secundo, res non minus dependet a loco, quam a tempore: Sed nulla res potest operari in tempore,in quo non existit,vel lacie, vel in sua Virtute; ergo etiam non potest operari inlico, in quo non est vel in se, vel in si virtutes Proba tu maior, paritas Sicut enim duratio rerum mensuratiira tempore, proindeque finitur cum sua vi tute activa io ipso; ita quoque extensio reu' virtutis eius menseri uir a loco, proindeq; inseminatur, S limitatu abeo. Tertio virtus stetiui proportionatur essentiae, cuius est virin. ergo si cutiintia libet sub lianis corporea determinatur ad certum locum, extra quem non existit, ita eius virtus aetitia terminatur ad certum locus, extrae quem non operatur. Quatio agens non agit nisi
in materiati sibi subiectam: Sed non est alius mo diis stibiiciendi materiam agenti, nisi coniunctio is proinciquitas; erg. requiri urialis coniura tio,
.confirmatur conielusio inductione Sic minxpriinum agens, scilicet Deus, sicuti intime ope, ratur in Ouinibus, ita etiam intime est praesens omnibus, ut probat D. Thomas I p. quaest. unde D. Paulus demonstrat praesentiam Dei ex eius actiones dum in foro Atheniensi sic aruuit renim longe esto quoq; σν-- in ipse enim vivimus movemur, Osism ι taliae ratio nulla est, si actio pia lentiam agentis son exigereri cetiam Angeli sunt praesentes loco in 'uo ope.
399쪽
in loco,ut probant TheologuSic demum omnium agentilian corporalium virtus quant longius dimfunditur, tanto languidior ei donec tandem per nimiam elongationem totaliter desinat ut patra in calore ignis, inquee cande is, in odoribus , o
oribus . sonis , c. Vnde natura utitur motu locati, ut agentia coniungat passis: abhorret, auum, quia inpediret huiusmodi contactum obi,ies quasdam experientias,in quibus agens videtur agere indistans, etiam sine diffusione vi totis per medium . Sio torpedo stipefacit manum Piscatoris, quam non tangit Sol producit aurum an minis,in quibus nee lux eius,nec calor pertim gere videtur-agnes attrahit ferrum etiam inter rosea tabules in uti satanantes laedunt pueros d stantes, non viros propinquiores Quod etiam
magis mirum 'idetur,neritus unius lyrae dum per . Cutitur,mouet neruum aherius lyrae etiam disiam
eis ad plures passus , modo sit ad similem tomim
aptatus Iahorans graui tum prouocat alios longe distantes ad tussiendu Roscitans ad oscitandum. Respondeo a Nihil horum omnium probare actionem indistans, fiunt enim per distusionem is tutis, quae transeundo per med nim , pertingit ad locum,ubi sit operatio: Aliquando tamen non operatur eosdem effectus in medio, quos predisecit in extremo quia medium non est dispostum: Sisit ignis comburit stupam remotiorem non ferrum propinquius, quia ferrum non est capax combustionis. Vnde respondendo ad ulaidi, Cendum, torpedinem stupefacere manum pistat ,ris per venensi ditasum ab hamo per artui linem
usque ad manum . oculi vero astinantes malit rnam diffundunt qualitatem, suae tenera inia tiumcorpora laedit, non vero virorum magis resissentia, sicut aer pestiferuo aequaliter inspiratus a
400쪽
duobus, unam aedit non vero alium minus dissipo stum . Quantum ad Solem, nego eius virtutem, calorem non pertingere ad fodinas quavisit sandas Cum enim si essicacissimus , etiam vitis mas terriregiones penetranmund Pythagoras a. tabat calorem sideriim in centro terrae esse vehementiorem, quia ibi concurrnn ,, concentra tur omnes radi j. De magnete, constat attrahere serrum per diffusionem alicuius virtutis, inuisfignum est, quod si mediet tabula , non iovet ferrum ita prompte, sed post uilicientem moram postquam scilicet virtus illa subtilissima sese insinuauerit inter poros tabes peralterationem,qua Indiget tempore te neruis lyrae, dicimus hime
motum fieri inquam uJOnus nihil aliud est qua tremor per aerem diffusus,qui si se sortis, etiam selidoria corpora concutit; unde ad strepitum tori
nitrui, tormentorum bellicorum , Merandium tympanorum sentimus terram concilii in sibi clibuscontremascere: Si vero tremor ille sitanorulior,solam ijs corporibus se communicat,quae lanufacile mobilia tali tremore: Vnde cum unus lyrae neruus sit facile mobilis eo genere motus, quo a ter adsimilem tonu tensus mouetur,tremor unius per aerem dimitus ad alium, ipsum contremiscere facit Quanti ima illam proiiocationem tussie sti, Moscitandi, ad tussium, Molaitationem alterius,dicendum est hoc fieri per species intentionariles, quas emittit tussis. obscitatio; v d nisi via deatur, qui oscitat, nec audiatur qui tussie nub la fit prouocatio Certum est autem speciei uis
cientionales habere vim commouendi effectus;vnde
ad aspectum plorantis commovemur ad fletus,ad speetem ridentis excitamur ad risum, &c. Dices: Saltem negari non potest puluerem, ut