장음표시 사용
451쪽
L r B E R UNDE cIMUS. 43 in qua calida insit: pulchrius enim fit aes caldarium, si calida restinguatur. Verum quia tape mentionem seci de aereis catinis oblongis,quales esse deabeant paucis dicam.Longi sint pedem & palmum. eorum pars caua superisus,lata palmos tres & digi tum,inserius rotundata. Fornax A. Catinus B. Citim oblongi c.
Verum ramentum duplex est, preciosum Sc uile: illud sit aut ex cadmissa primarum sorna cum ortis,cum panes conflantur uel ex aere Sc plumbo, uel ex spinis preciosis,uel ex recremetis melioribus, uel ex ramento praestantio ore:aut ex purgamentis S lateribus Arnacum, in quibus panes fathiscetes torrentur: quae omnia quibus modis tundenda & Iavanda sin t libro oetii. bo explicaui. Vile uero ramentu conficitur ex cadmiis natis, cum panes co, flantur uel ex spinis uilibus uel ex recrementis deterioribus. Excoctor aut, qui ex ramento precioso conficiet panes, ad tria eius cisia spumae argenti &molybdaenae quatuor cisa aeris cineres unu adnciat: quo modo nouem ues decem panes conflantur: quorum quin in simul in sornace in qua stannum ab aere secernitur collocentur: centum pondium plumbi,quo stillant hi pa nes argenti unciam in se cotineti spinae seorsim locentur: quarum alueus cuspinis preciosis recoquendis comisceatur. Panes sathiscentes una cum aliis bonis panibus sathiscentibus torreantur. At spinae, quae de plumbo, curri
452쪽
cum in secundis fornacibus separatur ab argento,detrahuntur,atq; molybs.daena quae in carudem fornaciam media catini parte reside hac focus qui uiotium secit & stannum combibit,simul cum paucis recrementis in primis sor. Dacibus coquanturiplumbum, siue potius stannum, quod ἡ fornace desii, xit in catinum, effundatur in catillos aereos, qualibus utitur secretor. Ita plumbi centum pondium argeti uncias quatuor, aut si iacus uitium secerit, plures in se continet: cuius exigua portio addatur ad aes 8c plumbum, cum ex eis conficiuntur panes. Si enim magna ad 3ceretur, temperatura ditior, quam par sit, fieret: qua de causa solertes officinae praesides spinas cum atris spinis preciosis permiscent: molybdaenam, quae in media catini parte reses di*8c focum qui stannum cobibit,cum alia molybdaena,quae in catino resedit. Attamen aliquot panes istiusmodi diuites una cii reliquis panibus stanneis quos secretor consecit,rursus in secundas sornaces inferri possunt. Sed incolae Carpathi montis, si abudauerint particulis aeris tu si aut plumbo ex
recrementis confedio uel in sornace,in qua panes sathiscentes torrentur,collecto aut spuma argenti,ca uari js modis temperant. Prima temperatura h asbet plumbi ex spinis conflati centumpondia duo,spumae argenti,spinarum ex molybdaena consectarum: plumbi in tarnace, in qua panes falsiscentes torrentur collecti,aeris minuti singulorum dimidium centum pondium: ex quibus conflatur panis: quo modo exco stores,cum debitam operam in coquendo cdsumpserint, panes id genus quadraginta conficiunt. Altera temoperatura habet spumae argenti cetum pondia duo,plumbi depauperati, uel cx recrementis conflati unum et quartam partem plumbi ex spinis consecti dimidium centumpondium aeris minutu tantundem.Tcrtia spumae argensti centumpondia tria plumbi depauperati plubi ex spinis confecti aeris misnute contusi singulorum dimidium centum pondium: utro in modo constatur panis. Excoctores cum munus coquendi persecerint,panes triginta confecerunt. Rationem aut,qua apud Rhetos panes fiunt, a quibus item stan. num separatu libro nono explicaui. At argentum hoc modo a serro seis cernatur: scobis serri climatae 8c stibi j pares portiones conssciantur in cationum fictilem: qui operculatus & oblitus imponatur in fornacem quae aura inspiratur: his liquefiustis & rursus refrigeratis catinus seangatur. Massula, quae in eius fundo residet exempta in puluerem conteraturi ad quem plumbi tantundem addatur: in altero catino fi stili cocta permisceantur: ad ultiomum,massula inissciatur in catinum cinereum,& plumbum ab argento separetur. Atin tot & tam uariae sunt rationes quibus metallum a metallo seceronitur. Modos uero,quibus eadem miscentur partim in libro de natura sosnlium octauo exposui,partim alias exponam: nunc ad reliqua pergam.
De re Metallica Libri α I. FINI 1.
453쪽
GEORGII AGRICOLAE DE RE METALLICA
R Ag c v p T A argenti discemedi ab aere, libro pro/ximo tradidi superest ea pars, quae ad succos conscretos pertinet: quae,cum aliena a re metallica uideri possi quid causae sit cur ab ea separari non debeis
at, libro secudo explicaui. Succi autem concrcti cos fici utur uel ex aquis, quas natura, aut ars, succis in
secit, uel ex ipsis succis liquidis, uel ex lapidibus mistis. Initio solertes homines cum uiderent aquas quorundam lacuum natura succi plenas,solis ardoribus siccatas conspis Iari atq; ex eis fieri succos concretos, uerisimile est eos aquas assinites at is in locis infudisse uel corri uasse in areas ad aliquam alti tudinem depressas, ut ipsas etiam solis calores condensarent. Deinde, quia uiderent ista ratione succos concretos tantum odo aestate confici posse, nee camen in omnibus regionibus,sed in calidis & temperatis solum in quibus aestiuo tempore raro pluit, cas quo*in uasis igne subiecto coquere ad spissitudinem coepis Ie: quo modo omnibus anni temporibus in omnibus regionibus etiam frigidis Ilinis ex aquis succosis, siue natura, siue ars eas inseceo fit coistis succi concreti confici possunt. Postea cum quosdam lapides ustos stillare succis uiderent eos in ollis coxisse,ut etiam sic aliquos succos concretos efficerent. Sed quot 3c quibus rationibus, corum quisep confici possit, ope preciu est cognoscere. Ita ordiar a sale: qui fit aut ex aqua quae licinaturaliter falsa est uel talis hominu operis essecta aut ex diluto salso aut ex lixivio iternat . Atm aqua quidem naturaliter salsa,au i in salinis a solis ardore, aut in cortinis uel ollis uel fossis,ab ignis calore conspissata uertitur in salem.Quae uero arte falsa est, igne densita in eundem salem mutatur. Saliis nae autem si loci ratio ita sert, ac ipse res hoc postulat, diendae sunt mul tae: nec tamen plures quam utile sit. Tantu enim salem coficere debemus, quantum possumus diuendere. Sit uero earum altitudo modica Sc planicies aeis quata, ut omnes aquae solis caloribus siccen tur in salem quin etiam areae salinariae,ne combibant aquas, sale primum facto crustentur. Vetus hoc est& multis in locis usitatu aquas marinas infundere in salinas, siue in easde deriis Dare: non minus uetus 1ed minus usitatu aquas puteales in salinas ingereretqd Babylone factu esse autor est Plinius:& in Cappadocia no modo puteales ingestas esse,sed etia fontanas Certe in calidis regionib. omnes aquae tata lacus res quo ,in tales salinas duetae uel filis, uel ingestae & solis ardoribus siccatae in falem conuerti possiti t. Dum autem aquae falsae, quas continent salinae sole coquuntur, si magni & crebri imbres em uxerint, spis stati sunt impedimento: si rari, sal saporem grauiorein contrahit: ut etiam cum salinae alia aqua dulci rigantur. Sed sal ex aqua marina hoc modo coficitur:
454쪽
qua parte mare ad litus stagnauerit, & ampla suerit ac aequata campi planiacies in quam marini fluctus non infunduntur, ea uel tria, uel quatuor, uel quinci'. uel sex, incilia fiunt, lata pedes sex,alta duodecim, longa sexcentost uel longiora, si planicies illa se extendit in longius spacium: eorum unum ab altero Mat ad pedes ducet os.Rursus inter ea fi ut tria incilia trasuersa: quin fossa principalis sic agitur,ut aquas e stagno haustas, insundere possit in ii cilia atq: haec in salinas, quibus inter incilia planicies plena est. Salinae autestin areae ad modica altitudinem depressae circa quas terrae, ex eis, cum desprimerentur,etalsae,uel cum purgarentur,extraciae aggeranturiatin etiam inter areas fiunt aggeres pedem alti: qui retinent aquas in eas immissas. Incilia habent ora per quae aquas prim V quae areae recipiunt. Areae quom haben t ora, per quae aquae rursus ex alqs in alias permanant. Praecipitur aute libramento ut aquae ex area in aream influere,oc eam replere possint. His o
innibus recie Sc ordine saetis, septo recluso apcritur os stagni, quod aquas
marinas cum aqua pluuia uel fluuiali permistas cotinet: ac omnia incilia coispletur. Deinde aperitur os primae cuiusq; areae: quae reliquas talibus aquis repleti hae cum sale, in quem densantur,totas areas incrustaverint, ipsae desnuo ab omnibus rebus terrenis purgantur: tum rursus prima quae* area in
cili proxima repletur istiusmodi aquis: quae relinquuntur, donec plurimis earum partibus tenuibus, ardore solis in halitum conuersis & dissipatis aliis
quantum crassescant: mox aperto ore ex ea emitti itur in secundam: ubi cum certo temporis spatio manserint,cius quom os aperitur,ut in tertiam aream influant: in qua tandem totae spissantur in salem. Areae uero iterum at itorum,sale exempto,marinis aquis complentur. Uerum sal rastris ligneis coeradetur,bat illis elicitur.
455쪽
At aqua salsa coquitur in cortinis quae sunt in casis prope puteos,cx qui bus haurituricui casae nomen alicuius animalis,aut alterius rei solet impo. ni,dc
456쪽
ni.&ad ea tabella picta illius essgie exprimes aisgi. Cuius cata parietet, vel ex terra Hrnacei sitiat, uel cratici j crasso luto illiti t quanΦ etia lapides aut laterierj fieri possunt: qui sunt in lateribus alti plerunq; sunt pedes sedecim :itam si tectu in altitudine pedu quatuor & uiginti assurgit, eos, qui in fronis
te & tergo existunt altos esse quadraginta pedes oportet: ut etiam Interi rem parietem intermedium Tectum autem constat ex tabulis longis pedes quatuor latis unum crassis digitos duos:ad quas inserius,qua longis 8c anio ustis assercidis, ad ligna in imo divaricata,& in summo coniuncta assiris. imponuntur stramina luto illita,& ad digiti crassitudinem coagmentata apponuntur:superius uero eisitem stramina luto illita & ad sesquipedis crassitudinem coagmentata superimponunturi ut casae ab incendio periculu non sc& ab imbribus tuta esse atin calorem ad masias salis siccandas necessariucontinere possit. Quaess autem casa in tres partes est distributa: in quarum prima ligna uel stramina collocantur: in media,inter quam & primam pariis
es comunis existit, cus est,super quem imponitur cortina 'ad cuius dextra
est cupa in quam salsa, in casam a baiulis asportata,infunditur:ad sinistrarii scamnum in quo salis massae plus minus triginta reponutur. Sed triplo pleoruncp plures in postrema cacae parte: qua ex luto & cinere facta octo pedishus altior est quam solum. quam altitudinem etia scamnum habet: nam magister & ministri, cum salis massas de cortina deportant, ex illa in hoc eunt.bi eam uero ad cortinae dextram ascendunt, non gradibus, sed terra clivuli instar aggerata. In summo postremi parietis sunt duae senet ellae, & tertia iis bidem in tecto, per quas sumus eluctatur: eum tam posteriore quam priore foci parte emissum excipit operculum : sub quo progressiis ad fenestellas ais
scendit. Hoc operculum constat ex asseribus, quorum aliud alio paululum est imposiluin:eos autem duae trabes paruae sustinent quas ciabes casae: instermedius paries e regione soci ianua habet patentem, altam pedes octo latam quatuor: per quam lenis aura quae sumum in postrcmam partem agat. inspii atur. Eiusdem altitudinis et latitudinis ianuam habet primus paries in altero latere: utracp igitur tanta est,ut per eam ligna uel stramina, atq; salsae importari salis massae exportari possint. Sed haec cum uentus flauerit necoctioni impedimeto siticlaudeda est: quinetiam in primi istius parietis sene. stras vitrea specularia sunt imposita,ut uentu excludant, lumen trasmittant.
sae A. Emini t illa pictae B. Druidim, Prima pars C. Hedia D. Postrema E. Duae sintsellae in rostremo parieter. Tenta ne telum tecto G. Piacia H. Alurias generis
457쪽
4 3Focum pleriano construunt lapidibus salsis,& terris cum sale mistis at falla madefactis: quales muri valde durescut igni longu uero faciunt pedes
458쪽
4δ4 DB ra ET ALLic Ao isto R dimidium. latum septem & dodrantem, altum, si ligna cremantur, fere quatuor si stramina,sex.Tum autem bacillum ferreum, ad quatuor peis pes longum in soramine ferrei pedis, qui in medit oris, lati pedes tres, solo insistit includunt:& in ipsum intus procedens stramina iniiciunt: at unam, quan cortinam ex ferri uel plumbi nigri laminis,longis pedes tres, & totidem latis, ininus duobus digitis quadrangulam conficiunt, longam pedes
octo latam septem, altam semipedem: quae laminae iccirco non admodum crassae sunt ut aqua citius igni calescat,& decoquatur: quo uero salsior fit, rit eo breuiore tempore densatur in salem. Hanc cortinam,qua laminae clais uis confixae copinguntur maltha,quae habet taurinu iecur,taurinum ip sano
uinem & cinerem,oblinutriae salsa essiua aut exudet. Ad utruncν soci mea dii latus bina tigilla quadrangula ad tres pedes longa ad semipedem lata re salsa sic defodiunt in terra ut alterum ab altero distet pede: utrunm sesquia oede altius quam cortina assurgat: quibus postquam cortina suerit in soci uris locata immittutur duo tigilla eiusdem latitudinis & crassitudini sed
lonoa pedes quatuor: qu*,ne decidant,curta tigilla excavata continent. Iulis autem longis tres perzicas,longas pedes tres,latas digitos tres,crassos duos transuersas imponunt: quarum alia ab alia distat pede. Singulis au te teranos bacillorum serreorum uncos in Jciunt,binos extra tigilla singulos in eisorum medio. Haec bacilla pedem longa ut in sunt uncinata: alter uncus dextram alter sinistram spectat: inseriorem quen* iniiciunt fibulis quae uis trium clauis lando cortinae asstriae in medio curuatae eminent. Sunt praetorea duae perticae longae pedes seX,latae palmum,crassae digitos tres: quae priori tigillo subditae in posteriore iacent: utrius* posteriori capiti in aciut uneum bacilli serici, longi pedes duos, & digitos tres: cuius caput inferius reis tortu cortinam sustinet: nam eius posterior pars duobus posterioribus Hisci angulis non insistit sed ab eis abest sere bessem, ut flamma, & sumus eluis stari possint: quae posterior soci pars semipedem crassa, semipede altior est
ouam cortina: quam crassitudinem & altitudinem etiam habet paries inter hunc & tertiam casae partem medius & utri P contiguus, ut haec, ex terra recinere factus, non ut ille lapidibus salsis ductus:sed cortina prioribus duo. bus soci angulis eius* lateribus insistit: quae, ne flamma ex seco exilia ciisnete obi rant. Si salsae situla talasa in omnes cortinae angulos influit, recte est super so cum imposita.
Foras A. Os soci s. Contra c. Tiptu in terra defossa D. . Tigilla eis immissa E. Penicae breMores F. Hinora bacilla fera
459쪽
Vertam situla acl decem lex tarios Romanos capit, mouulus octo situlas.
In tales modulos salis,ex puteis haustae,infunduntur,& a baiulis,ut dixi,in se calam
460쪽
casam asportatae in cupam essunduntur:& ex ea in his locis,in quibus ualiae salta sucrint,mox situlis in cortinam transfundutiar. In quibus uero minus nisae prius cochliari alto, &simul cum manubrio ex una arbore cauato in paruas cupas, in quas sit si lapides iniecti sunt, ut acrimoniam,quae in eis est,
aquis impertiant: tum effusae in canaliculos, per eos ducuntur in cortinam:
cx septem & triginta selsae situlis Halar Hermunduroru magister,& qui sueccdit uicarius eius muneris uicis Iim duas salis massas quibus est inetae figusia conssciunt. Vter* habet ministrum, aut pro eo uxorem sociam laboris: adest etiam adolescens qui ligna uel stramina cortinae subisscit: omnes hi qd istiusnodi ossicinae ualde incalescant capita tan m modo pileolis stramineis Sc uerenda subligaculis tegunt caetera nudi. sed quam primum magister primani Disae si tutam insederit in cortinam adolescens ligna uel stramina subisiecita accendit si ligna cremantur uel fasces ramorum aut uirgultorum sit fit candidus: si stramina, non raro subniger: eorum enim fauillae cum sumo in operculum sublatae,rursus decidunt in aquas, eas Q nigrore insciunt. Vt autem sella celerius coiidensentur, clim magister duos salsae modulos & totisdem situlas infuderit, circiter sesquicyathum Romanum singuinis bubuli. uel uitulini uel hircini uel misti in undevigesima sella situlam essundit, eam dissolutum in omnes cortinae angulos dii tribuit. Quanquam alibi tinguionem ceruilia dissoluunt, sed cum iam aquarum seruentili sordes spumis misitae apparent eas batillo desipumat: quam spumam si ipsi lapidibus siliis opus fuerit,perforamen, quod sun uni cmittit in secum infundit ibit coquitur in lapides selsos: si non in officinae solum effundit: quod primu coquendi & deipum adi munus semihora perficit. Deinde eas adhuc horae quadra
tem decoqui t: quo tempore incipiunt in silcm densari: quas iam calore concrescen tes ipse et minister assidue spathis ligneis uersant: tum hora eas seruere sinit:quo tempore sesquicyathu ceruistae insundit:&,ut aura cortinae non inspirct,eius fronti minister imponit asterem longum pedes septem & dimidium, altum pedem: utri in etiam eiusdem lateri aiserem longum pedes tres
S dodrantem. Ille, quod cortina in ipsius sormis sit inclusi, stabilis manet. Hi duo quod illi Sc priori tigillo transuerso insistan t: postea asseribus subIatis duas corbes altas pedes duos,& superius totide pedes latas,inserius innatumodo palmum tigillis transuersis idem minister in terponit. in quas magister selem batillo iniicit eas. semihora coplet. Deinde rursus afleribus cortinae impositis sit sis seruere sinit horae dodrantem.Tum iterum silem batii Io sublatum & uli,quo utra corbis completa est,superinicistum accumuis lat. in diuersis autem locis, diuersis sali dant figuras: in corbibus sui massae figura metae sed non in his solis uerum etiam in instrumetis, quae imagines
multarum rerum exprimunt,ut ctiam tabulae quaedam,in quas item sal coniicitur.Tam uero tasulas quam corbes in altiore casae loco qui tertia, ut diis xi eius pars est, ues in scamno aeque alto, & in quod ex eo itur reponunt, ut sit aere calido magis exiccetur. Magister & eius uicarius,interdiu noctuin, festis diebus anniuerseriis tantum odo exceptis, set fas alternis coquentes ialem conficiunt. Nulla cortina diutius anno dimidio ignis uim sustinet: eam
magister singulis hebdomadis aqua infusa lauat lauatain straminibus subiectis