장음표시 사용
101쪽
ecet iasileo adnumeretur. & quantus hujus pro- pugnat, simul voluntati Chrsi eeetesiam ἰη- positioni, si usus: Quidquid Iuri naturali re- stituentis . Vide proh g. q. x s. cum schol.
AD GERMANIAM.f. 326. Iura Imperantium circa sacra hucusque exposita, cum ex jure sua premae inspectionis, & ecclesiae advocatiae descendant, 289. jura sunt majestatica, g. 286. & 288. ac proin rationem sui sulscientem in essentia imperii civilis habent. et 8 r. Quod rationem sui sussicientem in essentia imperii civilis habet, ex jure publico universali omnibus competit Imperantibus. Si vero una alterave civitas contra jus publicum uni Versale exceptiones faciat, ne que id i mdequaque servare velit, orientur ImPeranti per pacta, & excepti nes jura particularia, aliis regnis haud competentia. Complexus harum exceptionum ad jus publicum particulare hujus, illiusve re3ni pertinet. Exortis in Germania seculo decimosexto religionis dissultis Principes protestantici paulo majora jura circa sacra sibi sumpsere, id est: fecere contra jus publicum uni
versale in materia jurium circa sacra exceptiones, quae in pace VUest phalica sunt sirmatae, atque adeo in Germania jura circa sacra specialem accepere determinationem, & partem juris ecclesiastici particularis Germaniae constituunt. g. 327. Ampliora jura circa sacra, quae Protestantes sibi sumpsere. 316. in eo consistunt , quod sibi sumpserint jus vetcrem religionem possessione dejiciendi, substituendique novam, ac determinandi adnexa religionis, quorum jurium complexus jus reformanda vulgo audit. Quoniam vero jus reformandi aut ad personas, aut ad res, aut ad judicia relationem habere potest, de singulis in specie erit dicendum. g. 328. Personae in imperio roman germanico aut sunt Imperantes, aut ii, qui parent. Imperium summum penes Imperatorem est, reliqui obediunt. Atque hi porro aut status sunt, aut non, prout ad summi imperii exercitium concurrunt in comitiis, aut minus. Ex his dein Cesari alii sunt immediate subjecti, alii mediata duntaxat alterius Principis jurisdictionem agnoscentes. Denique commune omnium discrimen in fidei Ermula est positum, quam quisque Profitetur, qua ratione in catholicos, protestantes, & reformatos in specie ita ai-ctos dividuntur. Status itaque sunt, qui jure sessionis, & voti in comitiis gaudent. Membra simpliciter immediata, qui quidem nullo alio superiore mediato Imperatori , & imperio subsunt, jure tamen sufragii in comitiis non gaudent . Subditos tandem eos adpello, qui immediate suo domino territoriali su
jiciuntur. f. ia 9. periorisas rerritorialis est suprema in territorio potestas tum in
ecclesiasticis , tum in politicis statibus imperii competens , nisi restrictio ex legibus imperii, vel ex pactis adpareat. D. Iac. Mastori princ. jur. Publ. L R.
- 33 Q. Reformare secundum etymologiam est abusus, & desectus , in melius mutare, inque starum pristinum restituere . Quare jus re mandi proprie norat jus tollenai abusus , Ac emendandi desectus , eritque , uti aut circa ecclesiam, aut civitatem versatur, mox ecclesiasticis, mox Civile.
g. 33 I. In sensu iuris publici Germaniae vero jus reὶrmandi est jus definiendi relleionis exercitium , adeoque vel receptam semel religionem conse Vandi, tuendi, amplificandi, vel religionis exercitium concedendi, mutandi,
102쪽
sticis non minus, quam secularibus, cum jure territorii, re superioritatis ex com muni per imperium totum hactenus usitata praxi comprehensa etiam nobilitate imis mediata , firmatum fuit. Inst. Pac. Osnabr. Art. F. g. 3
Seboi. Ex eo, quod in pace religiosa jurisdictio episcoporum in subditos protestanticos si sitispensa, f. Ira. Principes protestantici
sibi jus reformandi sumebant occupando episcopatu , collegia, ct 'monasteria , eorum bona secularizando , nihil proficientibus catholicorum protellationibus i Cum vero perspecta
illis esset reaula s Quod quis iuris statuit in
alterum, eodem er Ufe utatur non quidem audebant ea tholicis jus reformandi denegare , omnibus tamen viribus in pace messphalica laborabant, ut illud lege publica stabiliatur. At nolebant catholici jus reformandi in illos transferre, nisi prius edant titulum, ex quo jus istud praetendant . Allegabant illi pro titulo ius superioritatis territorialis, atque parum abfuit , quin catholici annuerent. At rebus melius inspectis intellexerunt ea tholiet titulum is peri ritatis territorialis illegitimum, & jure divino reprobatum esse, ideo de titulo alio quasi medio , cum pax aliter obtineri haud potuerit .suit eogitatum, & in id conventum , ut pro titulo juris resormandi assumeretur praxis imperii sundata tamen in superioritate territoria bi , quatenus praxis haberet rationem tituli , superioritas autem territorialis esset conditio. sine qua non . ideo is o catholici maluere ma-κ- imperii , quam ius territorii in titulum assumere, quia nomen praxeos est potius nomen facti, quam juris, atque adeo pro mera usurpatione in quam ex necessitate a cathol eis conscendendum fuit, aeeipi potest .
. 33 a. A DIa qualitate Dudali jus re firmandi non dependet,. Ires reformandia superioritate territoriali tanquam a conditione sine qua non, dependet, ari. cum schol. atqui sola qualitas seudalis cum superioritate territoriali non est connexa, g. 329. ergo neque dominium directam a superioritate territoriali sejunctuin, neque dominium utile ad iiis reser mandi sufficit, nisi vasallus nis ter dominium ntile etiam jus territoriale in seudo exerceat. Inst. Pac. Osiab.
Art. I. f. 62. CονM. Hinc reddi potest ratio , cur Im- tuum turbare nolit ob praetento superiorita-perator in capit. promittat : quod jura sta- tis Letidatis.
3 3. Tola jurisdictio criminalis, Diam1ue jur gladii jus reformandi non tri-bnii. Iurisdictio criminalis Zenigericlit & ius gladii superioritaterra territorialem non includit, quoniam non rarum est in imperio , ut alius ius territorii, alius imperium merum, seu jus gladii habeat, quum itaque ius re Hrman
di a jure territoriali dependeat, 33r. soluim jus gladii illud non tribuit.
xieo est particularis in Germania potestasn d punienda erimina ea italia s e Mus modi sunt occisio , furtum , incendium , sturum violentum in in quodam prominciae circulo ,
quamvis ibi nulΓ NI pauci fiat subditi. Itula
tribunali praeponitur aliquis Tent com t aut
Praefectus eum aliis Officialibu1. me abalum Zent ab antiquis Germanis es. qui territo. tum in pagos vet comitatus or gravias . hastae rursus in centenas dividebant.
q. aqq. Res in securitatem debiti data , pignus dicitur . Si itaque territ rium est pignori obnoxium, tumrcreditori possessioni incumbenti, etsi ius reformandi non videatur denegandum , facta tamen rei uitione domino directo est liberum in hujusmodi terras oppignoratas ad se reversas suae relisionis exerci tium introducere . Subditi tamen migrare , aut priori sub possessore terrarum pignoratarum susceptam religionem mutare haud coguntur . I. P. O. Art.
103쪽
a --e Fae ius territoriale statibus esse controversum . aut e se commune ita ut eat holici, & A. G status cx a quo iure superioritatis fruantur, tum qui iueum iure re mandi sit, cum illud a superioritate territorial 1 pendeat . 3 4-it. quaeri posset Et respondet Instr. P. O. Art. s. 6 '. t renitorii jure isto bel pin terminum anni I 62φ controverso, donec supεν fessoris fir petitorio eognoscatur, ρο decidatur, possessori praefati ann 3 idem Ius esto , quantum equidem
publierem exercitium adtinet . Subdιti vero propur mutatam interim religionem pendente territorii controversia migrare non cogantur. In iis locis, ubi catholici, o
G. c. status ex aequo jure superioritatis fruuntur, tam ratione publica exercitia, quam aliorum reli ionem eoncernentium, idem satus maneat, qui fuiι anno . dieque Ivpra
e 1 6 Libera re Hrmandi potestas dominis territorialibus tamdiu in pol sessione manet, donec eius limitatio, aut restrictio a subditis ex jure imperii Iestitime demonstrata non sit . Hujusmodi limitatio in ipso instrumento patasArt. s. f. I. sequentibus Verbis adsertur . Staturim eat litorum Lansi γε , v selli ct subditi tunicumae generis, qui sive pηblicum sive privatum A. C. exeTettium anno I 624. qnacnnque anni parte, sive certo pacto, aut privilegio, sive Im-Yn usu, sive sola denique obse amia dicti anni habuerunt, retineant id etiam in posterum una cum adnexis, quatenui illa dicio anno exercuerunt , aut exercita fuisse probare poterunt. Cujusmodi advexa habentur institutio consistoriorum , ministrorum tam scholasticornm, quam ecclesiiasticorum, jus patronatus, aliaque smilia jura, nec minus maneanι in possetisne omnium dicto tempore in potestate eorundem consituroram templorum. Dndationum, monasteriorum , hospitalium cum omnibus appertinentiis, reditibus, ct accessionibus.
Corol. Cum exercitium religionis pretem n-tieae sub Principibus eatholieis degentium stregulandum ad annum it 14. , recte is annus' normalis, regulativus ,& decretorius dieitur.
Seboc Ratio , cur praedicta limitatio juris reformandi si facta, est haec, quia i eum jus resormandi statibus omnibus lete publica sit
confirmatum β. 33i. ὶ metuebant , ne subditis protei anticis catholicorum Principum deterius quid contingat , quare omnibus vἰῶbus urgebant . ut Principes catholici subditis suis A. C.
addictis suae religionis exercitium ita indulge rent, ne amplius emigrare cogantur, eui petitioni eatholiet eum legatis eaesareis constantee contradixerunt. Post multas ὀeliberationes, controversias in id tandem conventum est, ut liberum religionis exerellium Illis relinquatur, qui illud anno normali asa . habuerunt.
f. et 37. Qui anno normali religionis 'tes anticae habuerunt exercitium M publicum sive privatum, etiam in posterum habeant. g. 336. Conlit ro publicum religionis exercitium in his, quod publica sit concessum autoritate, quod in loco peragitur cuique patenti, ouod Titibus , & ceremoniis solennibus Ilebratur . Ex his facile intelliges, quid sit exercitium relisionis privatum. et et 8. Cum illis Principum catholicorum subditis, qui anno normali seu . publicum, seu privatum religionis protestanticae exercitium g. 337. runt , idem etiam in posterum una cum adnexis lege publica imperi iit Pe
neutro gavisi sunt, aut qui a pace piablicata diversam ammmo territoria religionem prosem sunt, potest quidem illos, si vetit, non tamen . Ita patet, ouid in imperio romanO- germanico sit tolerantia nec.ssaria, quia
δ' et o nee publieo. nee privato religionis Protestanticae exerci
tio anno normali fruebantur, his, si diversam a domino profiteri velint, non nasi emigratio est concessa , & detineri a domino territ
104쪽
rii nequeunt , etsi sint homines proprii glebae , aut iuncto adstripti , modo se a. vinculo proprietatis soluto consueto inania inlisionis pretio liberent.
Sebia. Protestantes maxime laborabant pro impetranda libertate conseientiae, seu axto 1σ- raria: at perdinandus Imp. declarabat, se malle abrumpere omnes traciatus pacis, quam in hoc consentire . Ut tamen libertati conscientiae quodammodo consulant . in id consensere status & Imperator, quod subditis diversam a domino territoriali religionem profitentibus emigrare liceat, id quod regulariter non licet; nam emigratio est discessus personae nexui civili adstrictae e eivitatis territorio sine animo redeundi famis, atque adeo per emigrationem se aliquis Oificiis periectis, , assirmativis exsolvere tentat , quorum expletionem Per P chim unionis & subjectionis prorali t , quod utique sine consensu universorum , aut imperantis saltem tacito fieri nequit. Neque juvae dicere, subditum se tantum subjectile, quamdiu sublitorum numero continetur , quod iacta emigratione cessat ; nam promisit utique se semper velle subditorum numero contineri. eo ipso quod promittit civitatem . Falsi impariter est , nullum per emigrationem Imperanti inserti praejudicium , siquidem Imperans
jure , quod in civem habet , invitus privari nequit , praeterquam quod etiam jus turribetur universorum, quo in emigrantem utun
. y o. Dominus territorialis subditis suis emigrationem prohibendi jus habet, schol. ergo si in emigrationem consentit, emigrare Volentibus beneficium praestat. In pace VVestphalica subditis diversam a domino territorii religionem profitentibus emigratio est concessa, f. 339. rine itaque licentiae migrandi beneficium emigrationis dicitur , & quidein beneficium febile quia subditis dissicile accidit solum patrium purgare , & in terras alienas non sine
gravi rei oeconomicae damno migrare. g. 3 r. Subditis a domino territorii diversam religionem profitentibus, nisianuO normali ejusdem habuere exercitium, non tantum est licitum emigrare , . g. 339. sed etiam a domino territorii, cum eos tolerare non teneatur ,
Iraverit, aut a terra torιi domino jussus fuerit , Iiberum ei sit , aut retentis bonis , aut a tenatis discedere, relenta per ministros administrare, o quoties ratio id postulat ad res suas inspiciendas, Vel persequendas lites, aut debita exigenda, Illarc o ne litteris commeatus adire. Inst. Pac. Oiab. Art. S. g. y69. 3 a. Terminus ad emigrandum iis, qui anno normali neque publicum , neque privatum religionis suae exercitium habuere, non minor quinquennio, illis vero, qui Post pacem publicatam religionem mutant , non minor triennio praefigitur, neque sive voluntarie, sive coacte emigrantibus nativitatas , ingenuitatis manumissionis, noti opifoli, hones e vitae testimonia denegentur,. aut radim re Uers ι-bus inusitatis, vel decimationibus substantiae secum exportatae plus aequo exunsis Praegraventur. Inst. Pac. Osnab. Art. s. ρ. 3 ρ. 7 7. Jus transplanta' di est jus subditos jubendi, ut ex uno territorii loco in alium, intra tamen limites territorii existentem ,. domicilium suum tran serant . g. 3qq. Dominis territorialibus jus competit subditos post annum normalem religionem mutantes transplantandi, etsi in maluerint eligere benefeium emigrationis, quam transplantationis . Dominus territorialis jus habet subditis emigrationem
Prohibendi, 339. schol. proin hoc jure tamdiu i)rivari nequit, donec nihil menti fini paciscentium subditis religionem mutantibus emigrationem concedentium f. 39. contrarium agitur. Finis, Ob quem paciscentes in emigrationem consenserint, fuit, ut libertati conscientiae consulatur , f. 7;9. sches at hic finis semper obtinetur, sive subditi emigrent , sive transplantentur , cstataque in domini territorialis potestate subditos transplantandi , cisi ipsi emi N x gra-
105쪽
erationis beneficium eligant, secus enim illi melioris essent conditionis, quam subditi eandem cum domino territoriali religionem profitentes , qui justis ex causis transplantari possunt. g. s. Ius simultanei innoxii in sensu iuris publici Germaniae est jus intro ducendi coexercitium religionis, quae anno normali g. 336. corol non viguit. modo subditi ita religionis suae exercitio anno normali habito non impediantur.
Schol. Fae Principem catholicum in suo ter- gionis catholicae ita, ut subditi in exercitio reli-ritorio, in quo anno normali sola religio pro- gloris protestanticae anno normali habito non ima testantica viguit, introducere exercitium reli- pediantur, tum is jus simultanei innoxii exercebit.
I. 346. Ex Iittera, ordine, re sine paragraphi trige uni primi articula quinto pacis o niam1ensis intelligitur, illum exceptionem a para' rapta prac edenti trigesimo, ipsum vero para'rapho trigesimum regulam relate ad subsequentem flara raphum trigesimum prumm esse. In paragrapho 3α Art. 3. dominis territorialibus jus reformandi conceditur, in sequenti vero ad annum normalem restringitur per verba: me tamen non obstante &c. Iam Vero haec Verba nihil indicant nisi ex
ceptionem, sicut haec verba: omnes subdi ιi solvant tributum, hoc tamen non ob- flante illi, qui anno regulativo qualicunque immunes erant, etiam posthac sint. Itaque ex littera intelligitur, LII. Art. s. esse exceptionem a regula m praec. go. Posita. Id, quod erat primum. Illum semper solemus observare ordinem, ut pruno loco ponamus regulam, & dein exceptionem per lx , aut similia Verba excepto, aut hoc non ob
stante, atqui idem in casu posito habetur, proin ordo indicat: II. esse exceptionem a regula in ρ. 3o. Posita. Id quod erat alterum. Finis I. fuit jus reis andi in circumscritum restringere , & subditos protestanticos immunes reddere a necessitate emigrandi. g. 336. schol.) Finis hic semper manet, etsi a . non novam constituit regulam, sed solum Pro. ex Pti e L praec. 3o. habeatur, atque ita habes id, quod erat tertium. s. 367. Ius simultane, innoxii dominis territoriaribus co et it . Sub jure remandi dominis territorialibus concesso continetur jus religionis exercitium con cedendi. 33r. Ηaee potestas nullam habet restrictionem, & exceptionem , nisi hanc, quod exereitium religionis anno normali habitum salvum esse debeat, L3q6. ergo ex regula g. 3α Art. I. P. O. Posita exercitium religionis' introducere p lint, quod anno normali non viguit, modo subditi in religi nis exercitio anno normali habito, non impediantur ob exceptionem in V. se
uenti gr. positam, f. 3 6. atqui hoc ipsum est jus simultanei innoxii, f. 3 s.
liquet itaque proposituimSobol. i. Ius simultanei innoxii non posse
exercere Principes protestanticos Ac reformatos
inter se , ita , ut si principi protestantico interritorio succedat resormatus , dc vicissim , deeisum est in Art. 7. f. t. P. m.
Schol. a. Qui rus tmultanei innoxii dominis
territorialibus denegant , in eo maxime laborant, ut ostendant β. 3s. Art. s. non esse m ram exceptionem a regula in 9. praec. 3Ο. p
sita , sed ipsum esse regulam , quod ex j. 33.
Art. s. ostendere conantur , in quo annus no
malis regula adpellatur. Addunt etiam simul-tλneum innoxium repugnare identitati status rex haec P. O. Art. s. L 3 . verba introdu
ctae, quatenas exereuerunt, exemeant etiam
posthac, cum sit aliud exercere religionem pri-'vative, 8c aliud cunnilative, seu simulta nee iasicut aliud est habere jus venandi privative , aliud cumulative. Uerum non sunt haec tanti momenti , ut jus simultanei innoxii evertero possint , squidem annus normalis in Inst. pae. quidem adpellatur tegula , sed tantum partiacularis, qualic est onmis exceptio, vel si est regula, est talis respectu subditorum eatenus,
quatenus ad annum normalem provocare pos
sunt, si vel emigrare jubeantur, vel in suo religionis exercitio turbenhur, salvo tamen jure
reismandi , respectu cujus annus hic habed vim
106쪽
vim merae excepi Ionis. Falsim item est paeiscentes identkatem status introduxisse; nam verba haec di quatenus exercue uns, non ad ipsum
statum , ut identieus esse debeat , sed potius ad exercitium religionis anno normali habitum spectant, quoa quidem subditis salvum man re, non laesen privative illud, quud Enno i6a4. habebatur, exerceri debet. Nihil igitur amittit religio protestantiea, at amittit aliquid jusvenandi privative habens , si alius in conso tium admittatur . Dein demus, paeiscente identitatem status introduxisse , intelligendum id solum erit quoad illas eces ias , in quibus exercitium religionis protestantieae anno noris mali habebatur , non vero quoad integras civitates, di provincias. Sebol. 3. Neque Art. α pacis Rνs,ice sis simultaneo innoxio repugnat , quoniam inhoe easu fieret noxium, & innoxium esse celsaret.
q. 348. Denique ecclesia Protestantium una cum illa Reformatorum ita in Germania jure civitatis est donata, ut jura illius cum juribus ecclesiae catholicae in imperio romanossermanico sint aequalia, ita, ut quod uni justum ess , alteri quoque justum sit. Iest. Pac. mnabr. Art. s. f. I. Art. 7. LI.
Corol. Consectaria aequalitatis inter tres di- paeis Osna brugensis. Neque enim poterant Im-ctas religiones sunt prima : quod in eamera peratores sedi pontificiar aliam ad hoc aliam ec imperiali par ex utraque relirione ad irarum clesiae romanae promittere , nisi talem , quae numerus esse debeat. Art. s. q. 33. Secundae cum legibus fundamentalibus, & pactis publi, nemo ob diversitatem religionis deterioris in eis haud pugnat . Atque ita vides rationem vita civili sit conditioias.. Arri. s. L 33. Teris cur Imp. in cap. eaesar. Art. I. β Ο. promiit etia : quod matrimonia protestantium sat ha- tati: Quod autem in hoe articulo ad Sedeus benda pro legitimis. Quarto: quod imperator Romanam Dectat, Imperii Hectores, Prinaequalem advocatum, di protectionem proteia cistes, Status, Equites ere. eonfessoni iacusantibus, clare sermatis praestare debeat, quam gustanae addim, nolunt nos es adstrictos e Praestat catholicia. Etsi enim romani Impera- Is, ut reti ioni eorum is paci ηabraee tores speciali modo romanae eeelesae sint pro- praefata Advocatia incero pessit; quam illiν tectores, tamen hoc non obest, quo minus si- omnibus aequalis moiectio concedatur . . mul speciatim sint protectores, & executores
f. 349. At nihil haec, qων de jure reformandi statuta sunt, ad regna, &
N Vincias domus austriacae adiment, quorum intuitu regia Majestas Sueoa, σωεκχustanae Confessonis ordiner sibi nihil aliud reservarunt. quam saeuitatem amasuam casaream Majestatem, pace tamen semper permanente, exclusa omni hostilitate ulterius respective intemeriendi, o demisse intercedendi. Art. S. f. ΑΙ f. 33o. Haec de personis praecipue notanda erant. Videamus etiam quid circa bona, ob diffidia religionis exorta in Germania sit constitutum . M. 327. Bona ecclesia stica sunt aut immediata, aut mediata. Immediara rursus duplici ratione spectati possunt. Nimirum vel sunt immediata ratione 'eeclesiastica , ve I ratione ciυisit. In priori sensu ea bona immediata Vocantur, quae Iuro -- nonico sunt exempta, sive qua ' immediate Sedi apostolicae sunt subjecta, uti epistopatus Basileensis, 3e Bambergensis; in posteriori vero senstr illarum e clesiarum bona immediata sunt, quarum praesules immediate Imperatori in cis vilibus subsunt. 9. 3II. Amnesia communiter pactionibus meis addi solita , est oblivio Per tua malorum & offensionum , quas partes belligerantes sibi durante bello
f. 3 a. Motus bohemici sunt motus illi in Bohemia anno i 618. facti, qui bello tricennali pacem VVtaphalicam praecedenti proleI initium' dc
dere Schol. Nimirum status protestantici heia vix exstruenae ecclesas, quam a Rudolpho it. mae ob violatam i ut aiebant γ licentiam no- aeceperant, arma arripuere, & repudiλ se
107쪽
Rege Ferdinando I l. eligere conati sunt Fri- leto ab imperatore suerat proseriptus , de eis dericum electorem Palatinum , cujus regnum lector u luo privatus , qui in Maximilianum
tamen non fuerat diuturnum, cum prope P λ- Bavarum ex conventione anno i 623. in trangam in monte albo Rnno 161o. exercitu de- uatus.
g. 313. Amnestiae ea non est Vis, ac natura, ut ex se restitutionem bono rum tempore belli ereptorum essiciat, at hoc non obstante conventione singulari in pace VVestphalica Art. 3. f. I. est cautum, ut juxta universalis, & il limitatae amnestiae fundamentum universi, & sinsuli S. R. L Hectores, Principes,
Status comprehensa immediata imperii nobilitate eorumque vasalli, subdi
ti, cives & incolae, quibus occasione Bohemiae, Germaniaeve motuum, aut foederum hinc inde contractorum ab una vel altera Parte aliquid praejudicii aut damni quocunque modo, Vel praetextu illatum est - - restituti sunto plenarie in eum utrinque statum in sacris, & profanis, quo ante destitutionem gavisi sunt, i aut jure gaudere potuerunt.
corol. I. Ergo duo requiruntur ad obtinendam ex capite amnestiae restitutionem, nimirum ut damnum sit datum occasione motuum Germaniae Bohemiaeve , aut foederum,& ut sit datum ab una alter e foederatorum
corol. a. Cum motus hemici sint eausa petendae restitutionis , corol. praeced. hique anno 16is. inceperint, q. 331. liquet dictum annum recte pro termino restitutionis ex capite amnesiae assumi. S . Dictum knnum pro termino restitutionis assumendum esse , non pauet ambigunt Propterea, quod neque in Art. 3. q. a. iii ius
fiat mentio, neque ex pestis: ante motus εὐ-
hemicos gavisi sunt, terminus quidam decre
orius eum ratione erui posse videatur . At non est verosimile, summo paciscentes terminum restitutionis adeo vagum, & indeterminatum volui sidi decernere, maxime eum nihil impediar, quo minus verba: aiste motus Miamicos, in eo accipi queant sensu, quo accipiuntur illat ora desiturionem, quibus tempus pro xime elapsum notari, facile omnes coniantiunt.
g. 3sq. Fuerant alia quoque catholicos inter & protestantes circa bona ecclesiastica gravaminum capita, quibus, cum nulla intercederet occasione motuum hemiae, Germaniaeve, aut foederum iacta. laesio, adeoque ex capite amnestiae restitutio peti non posset, sq. corol. I. aliud quaeri remedium necesse fuit . Ad sopiendas itaque lites post diuturnam disputationem placuit tandem mediam eligere viam, normamque constituere , ad quam bonorum ecclesiastic
tum facienda esset restitutio. .... n
f. 3s . Statutus est itaque terminus a quo restitutionis in ecclesia uicis , &quae intuitu eorum in politicis mutata sunt. dies r. Ianuarii anni I 624. ita , ut quicunque seu catholici, seu A. Q status dicto tempore in reali eorum mi sessione fuerint, usquedum de religionis dissidiis per Dei gratiam conventum fuerit, tranquille, & imperturbate possideant. Art. . L. I . 8c IS. f. 3 6. Reservatum ecclesii H wum der gelstliche Vor haItὶ est cautio posita in M. I s. Art. s. in quo dicitur: Si catholicus archiepiscopus, episcopus, Prae latus electus, vel postulatus solus, aut una cum capitularibus, seu sinsulis, seu universis, aut etiam alii ecclesiastici religionem in posterum mutarint, e Xc
dant illi statim suo iure, honore tamen. famaque illibatis, fructumve & redi
tus citra moram & exceptionem cedant..corol. I. Oritur itaque tali is beneficio se,
de1 vacans, capituloque, aut cui de jure competit , integrum est aliam personam religioni ei, quae in anno normali in eadem viguit , addictam eligere, aut pollulare. Art. I. q. . .
Cor . E. Matrimonium Persona ecclesiastica catholica initum praeludium transitus ad Gera Α. Q p sumitur, atque adeo quamvis da iure eommuni clericus in maioribus ordinibus matrimonium contrahens, benefietum ipsi
108쪽
so facto haud amittat, id tamen in Germania ob reservatum ecclesiasticum fieri sat probabiliter dici potest. Paul. Ios a Riegger in Inst.
Iurispr. eccles parte 3. g. 43. edit. novae. Corol. Quia per reservatum ecclesiasticum solum beneficia, dc bona ereIesiastica amittuntur, fama , & honore illibatis, sequitur, eum qui religionem mutat contra domini directi voluntatem, vasallum fidelem permanere, oc loniam haudquaquam committerea Schol. Cum reservatum ecclesiasticum jam in pace relig osa sit stitutum , magnis animi motibus in pace wei phalica propter illud eertatumi est Protestantes enim illud magnopere impugnarunt , praetendentes libertatem eonis scientiae ita relliingi, & religionem protellan ticam per indirectu in tanquam haeretiease, re
lectamque declarari , & quod ita contingere post it , ut in casu mutatae religionis ipsi obli- rarentur ad eos persequendos , qui aὸ eorum sacra accesserint, dc plura similia , neque levis etiam id ipsi im reservatum fuit occasio belli tricennalis . Quamvis vero Pro eo abGlendo protestantes in pace me Iphalica omnibus viribus laboraverint , nil tamen aliud ob-rinere potuerunt , quam ut aequali jure iis frui liceat , & ad illos etiam sit extet
f. 337. Vidimus jam, quid circa personas, & res in Germania ob religi nis dissidia sit ordinatum; superest adhue, ur de iudiciis dicatur. g. 327. In
imperio rolnan germanico modus negotia pnblica terminandi per suffragiae maiora usus est receptus ,.utpote in natura multitudinis consociatae satis fundatus. Quapropter regulam constitui neque ostendi potest, ante motus religionis causa susceptos hunc modum in dubium vocatum fuisse. At eo ex temptare a Pr testantibus haec concludendi ratio in i causis religionis sub praetextu libertatis conscientiae est impugnata . . Ea enim illis erat sententia, fini, ac indoli comitiorum repugnare, ut quidquam in iis per majorem suffragiorum numerum concluderetur. Post longam itaque inter status contentionem est conventum in Art. S. I. I. ut in causis religionis, omnibusque aliis negotiis, ubi status tanqηam unum corpus confiderari nequeunt, ut etiam catholicis, .se augustaria confessionis sta- libas in duas partes euntibus sola amicabilis eompositio lites dirimat , non adtenta votorum pluralitate . Est autem amicabilis compositio, definitio controversiae
mutuo & spontaneo dissentientium consensu iacta ita, ut causa jurgii supersit
g. 3S8. Tres, in citato pacis Osnabrugensis enumerantur casus, in quibus non adtenta votorem pluralitate sita a mirabilis compositio lites dirimit, nimirum in causis religionis, in causis, in quibus status tanquam unum c Pus considerari nequeunt, Ze in quibus ire duas itur partes. 3s . Haec satis intelligi nequeunt, nisi exponatur , quae sint pro causis religionis habendae, quibus in negotiis status ut unum corpus considerari nequeant, & quid sit jus eundi in partes. De singulis itaque in specie erit dicendum . . . 3 9. Causae religionis in genere illae vocantur, quae Veriantur circa religionem .. Religio est determinatus Deum colendi modus .. a. Executio actionum, ad quas se quis vi religionis tum internae , tum externae obligatum credit, exercitium reIigionis audit. Inde vero patet, sine Dei ejusque perfecti num cognitione exercitium religionis nullum haberi. Ad ipsam jam divinarum perfectionum cognitionem in animum inducendam cultus externus hoc ordine est peragendus, ut adsint persenae, quae religionis consertes erudiant, ut aliquis acris iunctionibus, & ritibus in religione ustatis obeundis destinentur, quibus alimenta ex naturali justitia praestanda sunt, & tandem ut externus quidam
adsit adparatus ad cultum externum peragendum necessarim.
f. 36o. Hoc posito iam fit, ut triplicis generis sint causae religionis, aliae enim ad dogmata, ct ensentialia reIigionis spectant, aliae in exere itio essentialium& accidentalium religionis versantur, quadam tandem ad personas, . res es clesiasticas sunt referendae. .
109쪽
L 36I. Ex principiis protestantium cause νeIlionis controversa comit Istrum terminationi subfunt. Ex principiis protestantium jus sacrorum pars est imperii civilis, & iurisdictionis territorialis. Imperium civile in imperio romano - ge manico ad statuum consensum est adtemperatum. Consensus hic in comitiis exquiritur, atque ita conficitur a causas religionis Protestantium comitiorum subjectas esse determinationi. 9. 36a. Cauta religionis certae, & legibus imperii determinatae isdietates adpellantur. Ρorro sat clarum est, in praesenti eas solum considerandas esse. de quibus nondum inter omnes convenit, nam causas religionis certas definire quid adtinet quas, si quis novandi studio pervertere conaretur ad judicis autoritatem pertinet ex lesum praescripto tueri, siquidem in causis religionis definitis tam supremorum imperii tribunalium quam pro re nata dominorum
territorialium fundata est jurisdictio.
Mat. Cum In iudiciis supremorum dieaste- nis iudiciales ad illa pertIneant,. eonsequitur in riorum majora concludant, cauta vero religi causis religionis judicialibus majora obtinere.
g. 363. Causae religionis dubia, eaeque catholicos inter , ct A. C. addictos co troversa per amicabilem eompositionem Iunt dirimende. Inter hos enim, uti tota.
legis. & pacis 6est alicae historia docet, de rure tolerantiae, jure reisrmandi. & bonorum ecclesiasticorum lis erat, unde sanctio ex amica litis hujus compositione resultans, non nisi eos tangere potest, quos inter sis est cona-
posita. Corol. I. Quamobrem si tontroversa inter pi eujus. Is tertitorii deeluendae relinquan
ipsis catholicos , aut inter solos A. G. addi- tur. ctos, reisrmatosve versetur , ad hanc P. m. Corol. 1. Neque ad reIitiones in imperio sanctionem provocari nequit , sed pro institu- non receptas Id, quod in P. . . de amicabilito , i t modo cujusvis religionis proprio erit compositione sancitum est, extendi potest, a finienda . Hinc fit , ut causae eatholicorum que adeo a conciusione per majora recede iudicio ecclesiae , Protestantium vero Princi- dum non est.
. 364. casiae religionis notestantica eo troversae nou protestantium duntaxat, sed ct catholicorum subsunt eo ensoni. Religio protestantium & re malorum mutua, & amica catholicorum & protestantium consensione civitate est donata. ergo Paeto cum catholicis inito sui. receptionem debet. Ea vero est pacti vis, ac natura, unius paciscentium autoritate mutati ut nihil possit, qua de causa cum alia sit ecclesia, atque adeo etiam alia religio. quae alia profitetur dog-Mλta, s. a. corol. alia autem religio praeter tres in Germania receptas ab que omnium consensu recipi nequeat, g. 3 8. insertur . nec a protestantibus alia posse recipi dogmata sine catholicorum consensu.
c. .l. Quod si itaque aut protestantes, aut sessiones bonorum etelesiasticorum nova , &res mali in specie formulas fidei suae mutare per pacem Nessphalicam nondum determinata visent, aut de jure resormandi, in quantum oriretur quaestio, haec ex mutua , dc sponta circa religionia exercitium versatur , dubium nea utriusque religionis uatuum consi nuone emergeret, aut denique quoad jura , & Posi finienda seret.
s. 363.. Religio catholica ad comitia nequaquam pertinet. Satis constat, de religionis catbolicae seu veritate, seu possessione tam quoad dogmata, quam quoad ejus exercitium inter ordines imperii nunquam seiste disputati in . Una erat protestantium intentis, suam religionem communi statuum consensu d
nari civitate. Relisio itaque catholicorum maenum stati ina etiam post pacen Vri halicam obtinet. Quia vero ex pristino religionis catholicae statu causa
110쪽
IMPERANTIUM CIRCA SACRA. ' ' Iohrum religionis controversarum decisio ad ecclesiam pertinet, I. Io. relinqnitur, religionem catholicam determinationi comitiorum haud quaquam subesse . .
Corol. Quia religio eatholica etiam post pa- ponit, g. . hodie quoque integrum eli ca-eem .est phalicam pristinum retinet flatum , tholicis quascunque doctrinas ab ecclesia pro- dc jam pridem eat holicorum fuerit dogma: Ia batas recipere, quin necesse sit amica quadam esse da fide, quod eeele, credendum pro- ia comitiis compositione eas recipi.
. 366. D eausis de turbata religionis possessione controversis statur tanqκam corpus unum considerari nequeunt. Causae religionis protestanticae inter eos Eccatholicos controversae ad comitia pertinent, f. 361. ita ut amica uirrusque religionis statuum consensione finiri debeant, =. 363. non item' catholic rum, qui controversiarum judicem ecclesiam agnoscunt. g. 36s. Interest tamen catholicorum in possessionem religionis suae, qui eam sti Etentur nqn tu bari, interest & protestantium, si aut ex desectu, aut deperditione publicorum instrumentorum de religionis, vel ejus exercitii possessione eos inter, & catholicos oriatur controversia, ab ea non dejici. Causa possessionis causa religionis proprie non est: . 36o. ergo in prima parte g. a. Art. f., nimirum in can-fs religionis s8. comprehendi nequit. Quia tamen pro obieeto litis possessionem religionis habet, cujus ratione status ut unum corpus considerari, atque jurisdictioni coactivae, ex fine civitatis oriundae, subjici nequeunt, com luditur, ad illam pacis VVestphan sanctionem, quae vult causas, in quibus status ut unum corpus considerari nequeunt, amicabili compositione terminari, f. 33M causas de turbata religionis possembne controversas pertinere, idque eo magis, quod status catholici, & protestantes per pacem oestphal. non uniuS , ejusdemque civitatis, seu corporis, sed unius istum modo religionis membra
Sebo . Ad eausas illas , in quibus status Ra, nee etiam singulorum jura pertinere, ju-
tanquam Corpus utram considerari nequeunt, ris publiei Germaniae scriptores ex prosellis nec negotiλ statuum privata . nee negotia ju- hae de re tractantes satis ollendunt. dicialia, nec proprie ,.de improprio comitia-
β. 367. Tu partes ire status dicunturi, cum pars minor statuum conclampartis majoris ea de causa se opponit, quod sibi ex eo damnum imminere judicat. Effectus juris in partes eundi est, ut protestatione partis minoris, si graVetur, executio conclusi partis majoris suspendatur. g. 368. Probatio gravaminum incumbit parti contradicenti, quae si obabilibus argumentis haud deduxerit, principiis juris publici uni veri .ilis quidemi est conserme, a majori parte tactum conclusum valere. At vero ex principii Stiris publici Germaniae, nisi amice composita sit lis, effectu omni destituitur , I. as . quod salutis comm nnis causa placuit contra regulam alias obsem
Corol. Patet itaque discrimen inter jus eundi in partes, de inter factionem, eui pro r ti e
9. 369. Ius eundi in partes obtinet solium inteν eaιbesius, o prosesivi se . Id enim lex ipsa indicat, in qua habetur: uti etiam catholicis, o Aug. G. βώ θη in duas partes euntibu , quare tum status in partes ivisse censendi sunt, quando alteram. partem soli catholici, alteram soli Aug. Cons. addicti constituunt
Corol. Falluntur ergo protestantes, dum a- ut dicitur evangeliei, seu volo comm Πi in Mnt: illionem in partes per majora corporis, duci posse. Schol.