장음표시 사용
11쪽
expertem esse corporis, oestemperfuere. Quod autem mouetur, eo quod moueatur cognosti. In motu uero esse σcontinenter labi ac fuere omnia, oe ille, miserique alii putauerunt. Idem etiam quod hi, Alcmaeon de animo sentit. Ait enim eum immortalem esse, propterea quod similissis rebus immortalibus, idque ei conuenire, quo emper moueatur. moueri autem etiam diuina omnia contianenter,ut lunam,selem ellas,totumque caelum. Eoru u
ro qui paulo importuniores Aunt, nonnulli aquam etiam eum esse dixerunt,ut Hippon. Videtur autem in hanc adductistententiam ratione uiqueseminis, quod humidum sit rerum omnium. Etenim ea ratione eos refelli, qui animum dicunt essesanguinem, quo emen non sis N is, hoc autem primum animum esse ait. Alij autem, in iis Critias, angiuinem eum esse ponunt, quo ensium animi proprium maxime existiment, hunc aut sanguinis naturae conuenire. omnia enim elementa naturae animae adiudicatasiunt praeter terram, de qua nemo sententiam fluam explicauit, nisi si quis eam dixit ex omnibus elementis
stare,aut ipsa esse omnia. Definiunt autem omnes animum tribus rebus, motu ,senseu, m uacuitate corporis,
quorum quodque ad principia redigunt. Itaque i, qui
eum cognitione definiunt, aut elementum eum faciunt, aut ex elementis, in eoque inter ste praeter unum consten- cogniam enim animus omniastientia comprebendit, ex omnibus eum elementis conflare faciunt. Ac ij quidem qui unam quandam causam esse dicunt, unumque elemen-iu animum etiam unum esse ponunt, ut igne, aut aera. nosti. Quo riunt. Aiunt enim rem similem a simili
12쪽
LIBER PRIMUS. 13 Qui autem plura principia ponunt,animum etiam plura
esse confirmat. Anaxagoras uero unu perpessionis expem rem mentem esse tradi nullumque habere cum caeteris comercium. Quae cum sit ei modi, tamen quemadmodum notiones rerumfercipiat, quaque causa,nec ille tradidit,
nec ex iis quae aicta suntle lici potest. Qui autem repugnantia inprincipijsstatuunt, ij ex contrariis etia animu
stare uolunt. Qui uero alterum contrariorum, ut calo
rem,ue stus,aut aliquid aliud eiusde generis, animum etiam,eodem modo aliquid horum esse ponunt. Itaque nomina consterilantur,alisque -- ν,id est calorem esse dicunt,proptereaque ex eo etiam, γ, ιεν, id eni uita, quasi a ζέαν, quod e eruere appellatasi alij υ, ω ον, i est*gus, quod ex res iratione σ restigeratione sit uocata. Atque haec quidebunt, quae a prioribus de animo tradita accepimus,quibusis causis ducti illi ita haec tradiderunt, diximus. Nunc uidendum ens primum de motu. profecto enim non solum fusum est eius naturam, oe essentiam ei modi esse,quam aiunt ij qui animum statuut id esse,quo ei um moue aut mouere potes sed aliquid etiam Hi eorum, quae fieri non possunt,confiteri ei motum inesse m conuenire. Atque illud quidem ante diximus, non necesse esse id quod moueat, ipsium etiam motu cieri.
Duobus autem modis omnia mouetur,aut alieno oe ex- terno impulseu,autproprio ac seo. Alieno aute motu cieri
aliquid dicimus,quod eo ipso mouetur,quia in eo sit quod
ipsum mouetur,ut nautae, non enim eode modo,quo naui
13쪽
14 ARISTOTELIS DE ANIMO propria est enim motio pedum ingressus, quae etiam homi
num ea, quae tum eadem nautarum non e 3. Cum igitur duobus modis aliquid moueri dicatur, nunc uideamus, an animuspersee moueatur,eique motus conueniat. Cum motus quatuor nera sint, loci mutatio, comutatio, imminutio,accessio,aut uno horum,aut pluribu aut omniabus cieatur necesse est. Quod si alieno pulseu no mouetur, per se ac naturasea in eum motus conueniet. Si ita est, etiam locus eropterea quod omnia motus genera quae co- memorata Aunt,in loco fiat. Quodsi animi natura de finitio est se ipsum motu ciere, certe motu alieno, externo minime agitatur,quemadmodum ea res quae alba e Loe quae trium cubitorum. Mouentur enim hae etiam res, fedpulse externo, quoniam corpus in quo in Ant, ipsummouetur. Itaque eorum locus nullus e l. At animi erit, si modo natura motus sit particeps. Praeterea si natura ac uisa mouetur, etiam ui ac necessario mouebitur: siu etianatura. Eodemque modo de quiete iudicandum ea. Quo enim cunque siuapte natura aliquid mouetur, in eo etiam
natura quiescit insistit. itemque quo ui impellitur, in eo quoque ui quiscit. Qui autem animi uiolentisint, crmotus oestatus,ne iis quidem qui fingere uelint,facile est ad explicandum. Iam uero si ad supera feratur, ignis e
rit: sin infera capessat, terra. Horum enim corporum hae sunt motiones propriae . Eadem etiam ratio e leam,qua inter illas interie lae fiunt. Quoniamque ipse corpus mouere uidetur , constentaneum est ipsium ab eo ijs mouendi generibus cieri, quibus etiam ipse agitetur. Quod si ita es uere,etiam reciprocando licebit dicere, oe generatim,
14쪽
flectatim,quocump motu corpus agitetur, eodem etiaanimum cieri. Corpus autem loco mouetur, ita sis ut animuW quos sicuti corpus hocipso motu agitetur,atq; is aut totus oe uniuersus locum ex loco mute aut eius pa rtes.
Quodsi fieri potest, hoc etiam feri poterit, ut ipse cum e
corpore excesserit,rursus intret. Ex quo sequetur, anima tia quae mortuas int, excitari ac reuiuisiere. Motu autem eo, qui non spe , oe ab alio moueripotest, impelli Gnim ui animal pote l. at non oportet ia ab alio moueri,
cuius in essentia est a stipse moueri, nisi lusu alieno, quemadmodum ne id quidem, quodper se bonum est,aut propter A partim propter aliud est,partim alterius gratia. Animus aute maxime diripotes moueri a rebus, quae substensium cadunt,si modo moueatur. Atquin ipse mouet, etiam ipsi mouebitur. Ex quo fiet, ut si motus omnise Z quaedam rei quae mouetur, quia moueatur ex sevo flatu, dimotio,animus a sua natura disicessurussi nisi externo se motu cieat. atqui motus huic ipsi naturae pes conuenit. Nonnulli etiam ita corpus aiunt ab animo cieri, ut si mouetur,ueluti Democritus,qui eadem dici quae Philippus Comoediapraeceptor. Vt enim Daedalum ait fecisse Venerem ex ligno quae moueretur,infuse argento uiuo sic Democritus globulos indiuiduos dum mouetur, proptem ea quod eam uim habeant, ut nunquam quiessant, in ant, una sicum trabere ac mouere omnia corpora. Nos uero quaeremus, nonne hoc ipsum faciat quiescere '
Quo autem pacto facturus sit,id difficile dictu est,aut po
tius explicari no potest. Omninoque non ita uidetur ani mal mouere animus, sita quodam iudicio oe intelligentia.
15쪽
Eodem autem modo Dimaeus etiam in naturae explicatione tradit, corpus ab animo moueri. Quoniam enim se ipsi mouet,hoc se eum etiam corpus mouere,propterea quod una cum illo conuinctus cossigat quesit. Con lare enim eum ex elementis,divisiumque esse in numeros harmoniae
participes,ut m sensum habeat, oe insitam cognatamq; harmonia σ ut uniuersum consentaneis motionibus f ratur,re Titudinem in orbem coegit,saritas partitione ex uno orbe duos dupliciter inter se cohaerentes fecit, rursus unum in septem orbes diuisi quanini caeli motus, animi motiones. Ac primum quidem illud no recte cessit, animἄmagnitudine esse. Animi; enim uniuersitatis huius,ei modi certe esse uult,qualis illea qua mens uocatur. Non enim quide certe eiu odi eum statui qualis est stentiens,
aut quasis appetens. Horum enim motus non in orbe rosequetur,m mens una est tinuata,ut etiam intelligeria, intelligentia porro metis notitiae siunt. Hae aute ordine quodam uni7 sunt,ut numerus, no ut magnitudo. Itaque ne mens quide ita est continuata uelpanin expers est, uel no est ita continuata, ut aliqua magnitudo. Quo enim
pacto si magnitudo sit, intelliget' utrum omnino a per se
tota,an quavis eius partin' σpartiῆ utriι magnitudinis instar,anpunta ratione, si modopun 7ῶpartem licet diacere. Acsipundii ratione,pun floria autem infinitus est numeruserost Zo nsequam ullus erit cognoscedi modus aut
sinis. Sin magnitudinis accessuelemnque, aut sine fine ac modo potius eadem rem intelli t. Atqui planum est fieri posse,usmet intelligat. Quod si quavis parte tangerestissit, quid in orbem incitari attinet, aut etiam omnino magnitumne
16쪽
magnitudine constare Sin necesse est totum orbem tange tem intelligere,quis est tactus partium Quo etiam pacto, uel id quod partibus constat re ea quaepartibus carea uel rem quae partium expers sit, ea quae partibus constet, animo percipiet ' Quanquam necesse erit mentem esse hunc orbem. Nam cum mentis motus intelligentia sit, orbis autem conuersio,profecto si notio mentis sit conuersio, mens etiam orbis erit, iussit intelligentia eiusmodi conuersio. Atque etiam perpetuo aliquia intelliget: hoc enim faciat
necesse est quidem sempitema sit conuersio. Animi quidem notionibus, em iis quae in faciendo, σῆs quae in si do sim certisiunt quidampropositi fines. Omnes enim
alio resieruntur. Ea autem qua contemplationis cognitio
nisique siunt, rationibus eodem modo- definiuntur. Ratio porro omniquet definitio est, uel demonstratio. Demonstrationes uero σ a principio ducuntur,m habent' sibi quodamodo propositu,uel ratiocinatione, uel conclusionem. Quodsi minus terminantur,at certe non uicissim ad principisi redeunt ed alpumpto semper medio, oe extremo in rectum progrediuntur,cum rursus ad principisi conuersio reuertatur. definitiones porro omness,o sine co- classent. Praeterea si eadem couersio sepe eueniat, idem saepe intelligentia comprehedere oportebit. oe animi perceptio propius ad quiete, oestatum quam ad motia accedit, quod de ratiocinatione iudicandum in eodem modo.
Neque uero beatum est id quide quod non est facile, se otius uiolentiι. Quodsi motus eius natura oe essentia non est,contra natura mouebitur. Atque etia absturdia est, eam cum corpore comerciu habere, cum eius uinculis solui non
17쪽
is ARISTOTELIS DE ANIMOpsit idque praeterea' endum e is quidem melius ess
menti non specum corpore,quemadmodum dic olet, pleris cessent. Id st etia causa incerta caeli conuersionis. Nanec animi natura oe essentia causa en conuersionis, sted per aliud ita mouetur,nec corpus causa est,sted animus i ii potius. Nec quia hoc modo melius, dicitur. Sic enim
porteret deum micere,ut animus uolueretur,propterea pei melius sit moueri, quam quiscere, σ boc.modo quam aliter moueri. Sed quoniam haec quaestio aliis locis commodius tractatur, eam hoc tempore praetermittamus . Illud autem alienum,m huissententia, oe plurimis eam quae de animo ponuntur,accidit,quod coniungui, cottacant animum in corpore, nec quam ob causem exponunt, nec quemadmodum corpus assectum esse oporteat. quodn - cessarium uidetur esse. Utri que enim societas cir colanctio facit,ut animus agat, corpus accipiat atq; patiatur, ohoc moueatur,ille moueat . cum mutua ista assectio no. temere in quibusvis reperiatur. At uero biselsi exponere eonantur,quianam sit animus,de corpore autem quod i
lius est domicilisi receptaculsi, nihilpraeterea explicatriquasi uero feripo t ex Pythagoricissabulis,ut quiuis animus in id corpus,quod occurrerit,immigre cum in suo quicque nere permanere uideatur. Similiter autem dicunt, ut si quis fabroru artem in tibias ingredi asseveret, ut enim ars instrumentis, sic animus corpore uti debet. -- Alia etiam de animo sententia tradita est,quaepseriis, illa quidem probabilis, nec minus quam ulla alia earum quae commemoratae seunt,uidetur ed quae examinata, reprobata etiam est in comunibus, quae apud uulgus φη
18쪽
LIBER PRIMUS. istin disyutationibus. Nonnulli enim eu harmonia qua
dam esse tradunt. Etenim harmonia temperatione compositionemque esse quanda contrarioru, oe corpus constare ex contrariis. Atqui harmonia ratio eni quaedam eorum qua confusa sunt,aut compositio, quorum neutril esse animus ullo modopotest. Praeterea harmoniae non est mouere, quod maxime omnes animo tribuunt. Aptius uero in ualetudine omninos in uirtutibus ad corpus pertinentibus harmonia, quam in animo dicitur. Quod facilius etiam animaduertetur quis alicui concelui animi affectiones, atq; munera attribuere conetur. Difficile enim ess accomodare. Iam uero cum in duobus nomine harmoniae uti soleamus,primiι quidem ac maxime proprie in iis quae motum oesitum habet, aptam magnitudiniι copositionem, quado ita coventui interste, ut nihil eiusdem generis recipiant,deinde uero eoru quae inter ste confusapermixtaque fiunt,proportione. neutro certe modo constentaneu est,ani mia harmoniae nomine uocare. Naparatu corporis copomi tofacile reprebedi potest. N a m paratu multae copositione unc multis modis cepat.Cuius igitur,aut quomodo existimata est mes esse copositio:uelpars ea in qua flensem estprincipiu,uel ea in qua insunt appetitus Ires illud
abs9rdum est, animiι esse ratione modums teperationis. Neq; enim eande habet ratione elemetoriιpermixtio, qua caro, qua os temperatu est. Sic igitur' ut multi sint animi etia toto corpore cose i quide omnia ex elemetorumfusione costat: σ cofusionis ratio, centus atq; animus
esse ponitur. Hoc etia ab Empedocle, qui unuquodq; eoruin ratione σproportione quada esse tradit, quaeri potest,
19쪽
utrum animus fit proportis,an potius cu aliquid aliud se, ipsis mebris adueniat Illud etiam, utrum amicitia cuius uis permixtionis causas an eius quae ratione γ propomtione costat atque haec ipsa utrumne sit ipsa ratio, an aliquid a ratione seiunctia atque diuersum Atque haec quidebui modi dubitationes habent. Quodsi animus diuersus est a temperatione,quid ladem simulcum ratione carnis, aliarumque animalis partisi tollitur' Praeterea sino unaquaeque partium animata est,m si non est animus compositionis ratio, quid est quod discedere animo interea illud igitur perstimum est ex iis quae dicta siunt, lari non posse,
ut animussit concentus, min orbem feratur eri autem potest,ut, quemadmodu dixi,oefortuitu,ac per aliud moueatur,m ipse moveat: ueluti ut moueaturia in quo ipse inest idque ab animo agitetur, alio autem modo moueri loco ipse nullo modopotest. Sed hoc minus aliensi uidebitur attendendo ad ea quae sequetur, in dubium reuoces, nunquid moueatur. Animia enim dicimus dolere, laetari, comer timere,praeterea irasci, sintire, atque intelligere, qua omnia motus uidetur esse, ex quo aliquis putabit eumouer quod non est necesse. Si enim etia ueri ime dolere, aut gaudere,aut intelligere motuου fiunt, eorums unumquodq; sit moueri attame illud moueri no in animo es edab animoproficistitur, ut irasii uel timere, eo p hoc modo cor mouetur,intelligere uero,uel in hiispotius aliquid
aliud. Horct aute partim euentutitum cu aliqua loco mouentur,partim cum comutatur. Quae aute sin quoq; modo id fiat,non est huius distulationis. Animia autem irasci dicere mile est, ut si quis eum texere, uel aedificare dicat. Rectius
20쪽
LIBER PRIMUS. Rectius enim certe en non animum misereri, aut disicere,aut cogitare,std hominem animo dicere. Quod ita disium uelim quasi non in illo ipse motus insit, sed quod interdum ad eum usiqueperueniat, interdit ab eo proficiscatur,uelutifenses ab his uel istis rebus quae obiiciuntur, re cordatio autem ab illo ad motus auolatus eo qui insenseumstedibus inhaerent, proficiscitur. Mens aute ipsa quae substantia quaeda est aliunde aduenire uidetur, ac non interire. Maxime enim ab eo marcore, qui in senectute uige interiret.Nunc aute id contingit, quod infensivumst dibus. Si enim senex talem oculum reciperet,ita acriter ut iuuenis a 'iceret. Quocirca sine ius euenit,no quod animus alio modo atque prius,asse iussit,std quia corpus in quo habitat,quemadmodum in ebrietatibus is, m mombis. Atque etiam intelligeri atque contemplandi uis mam cessit illa quidem oe extinguitur dum aliquid intris cus interit,ipsa autem nihil patitur aut accipit. Nam cogitatio,amor, aut odium non sunt illius assectiones, sed eius quod illud habet,quatenus illud cotinet. Itaque mens
cum corpus interiit, nec recordatur, nec amat. Non enim
haec illius erant ed totius concretionis quae interiit. Mens uero diuinius quiddam es latique non potest. Persticuuigitur en, animum moueri non posse, quisi non mouetur omnino rofecto nec se ipsi quidem mouet. Omnium autequa commemorata sunt, illud multo absurdissimum en, quod quidam traduc animum esse numerum se sium mouentem. Abseurda enim fusilere coguntur, primum ea qua ex motu consequutur, deinde quod animum numerueseponut. Quo enimpacto intelligi cogitaris potest unio