장음표시 사용
31쪽
31 ARISTOTELIS DE ANIMO cum baseiu ia oe separata non iam securis esset, nisi nomine tenus,cu nunc reuera securis sit. Non enim talis comporis natura σsteries animus sed naturalis huiusimodi,quod in se motus atquestatusprincipium habeat. que etiam in partibus G mebris quod dixi, perstici licet. Si enim oculus esset anima eius profecto animus a steritas esse quandoquidem haec eius essentia oe natura est ex de
finitione. Oculus autem materia est 'e ius,quo detracto non e F oculus, nisi forte eiusdem nominis, ueluti lapideus, o pictus. Sumendum est autem id quod ad partem accomodatur,in toto corpore,quod Vitae sit particeps. Quam enim rationem pars ad partem habet, eandem habet totus pensius ad totum corpus sensius particeps, quatenus eiusmodi est. No est autem corpus ex quo animus excesserit, illud
quia ui facultatem habere ilicebamus,sed id quod eo sit
prae litum. Semen autem G fructus easeunt quae non habent re ipsa,=d aliquando haberepossunt.Vt igitursectio ferrae oe intuitus, sic uigilia ustus oe actio e F. Et animus quidem quasi asteritas oe instrumeti uis habetur, corpus autem id quod functiones oe munera exequipotest. Sed quemadmodum hic pupilla σ Uectus est oculus,ita illic animus oe corpus animal. Ac illud quidem non est dubiu, quin animus non sit a corporeseparabilis,aut aliquae eius partes,si ex partibus con fet.Quarunda enim ipsius pamtium perfectio est. Nihil autem prohibet esse aliquas eparabile propterea quod nullius certi corporis actus perseritione uesiunt. Sed illud perspicuum no e hsitne animus ita corporis persectio,ut nauta naui j. Ac pingui quidem minerua hoc modo quid sit animus explicatu descriptum-
32쪽
LIBER SECUNDVS. 33 quesit. Quoniam autem rebus dubiis illis quidem, sed sep
magis nobis manifestis quaeque res natura m ratione notior aperitur,m instratur, rursus de eo disserere conandia
est hoc modo. Neque enim solum rem esse declarare debet definitio,quemadmodum plurimae definitiones explicant, sed causam etia exponat necesse est. Nunc quide quasi conclusiones definitionessunt,ueluti quid' nq,αανισμα:id est
quadrati inuentio quaeratur,ac restondeatur, ura effle rectis angulis,paribu s lateribus,ri qua altera exparte longior est,par m aequalis, ea quide, conclusionis tantum definitio est. Ea aute quae explicat quadratione esse mediae lineae inuentione, rei causam exponit. Nos igitur ita de re disperedi inittia capiamus, ut dicamus,inanimiι ab animato uita distingui.Cumque multis modis uita dicatur,id uiuere dicimus,in quo aliquid borsi modo reperitur, ut mes, sinseu motus,statu que in loco,praeterea motus is qui in alendo est,iscessio oe accessio. Itaque ea omnia quae gigniι-
ture terra uiuunt,quandoquide constat in eis uim esse ae principium ei modi,quo accepionem deo ionemque capiunt in loca cotraria. Neque enim susum tantum uersu augestu non ena deorsum,sed perque utraque ex par- re undique,quaesane aluntur ac uiuut usique adfinem,
dum alimentsi caperepsint. Atque hoc quide ab aliis st- iungi arar uepote hcaetera ab hoc duntaxat in momtalibus no potest. Quod facile animaduerti licet,in iis quae
oriuntur e terra,in quibus alia uis animi nusta 3 eperitur.
Ac uita quide propter hoc principium in se s omnibus quae uiuunt inest,animal aute exstens primum dicitur,praestertim αι ea quae non mouetur loco, dumodosensium habeat
33쪽
animalia uocemus,nec ea solum uiuere dicamus. Sensium autem tactusprimus in omnibus uiget, oe quemadmodi;
uis alendi a tactu caeter quesensibin separari potest sic tactus a caeterissensibus. Alendi autem uim eam partem animi vocamus, qua etiam participant ea quae gignuntur e terra. Omnes uero animantes sensus tangendi participes seunt.qsorum utrunque cur eueneri post disperemus. Nuchoc tantum dicatur,animum principium esse horum omnium,bs que definiri, ut alenaei,sentiendi,ratiocinandior que motu. Quodsi quaeratur, utrum unumquodque horia
sit animus,an pars animi, oesi pars, an ita pars, ut cogitatione ac ratione seolum, aut etiam Ioc ecerni popi, de nonnullis quidem non est difficile restonaere, de aliis quae stio est.Vt enim animaduerti licet eoru quae terra exsto-gnit, nonnulla cum auulsa seunt Rctaque ab aliis parata uiuere,quasi in eis sit animus, reipsa unus in quoque cum plures essep int: sic in aliis animi di linctionibus Uuuenire cernimus in iis bestiolis quae inciseris quibusdam constantinum in partes diuiduntur. Etenim sinμ unaquaeque pars utitur,m loco mouetur. Si uero sensium habet, uisionem etiam σ cupiditatem, quadoquidem absenses est,
eum dolor oe uoluptas consequuntur. Quae ubicunque fiunt, necessario etiam appetitus. Sed de mente usque con templandi,nondum hoc constat,anim ue genus aliud H-
detur esse idque unum separari potest, quemadmodum id quod sempiternum est ab eo quod interit. Ex quibus intelligitur,caeteras animi partes non esse parabiles, quemadmodsi nonnulli sentiunt. Ratione autem oe natura sua nas sibium, quin sint diuersae,quandoquide alia habet na
34쪽
LIBER SECUNDUS. 3ssurum m essentiam uissentiendi,aliam opinandi, quemadmodum aliud e Uupercipere,aliud opinari,quod uem aliis quae dictassunt,contingit. Atque etiam in nonnullis animatibus haec insent omnia, in quibusdam nonnul-l in altis unum modo reperitur,id quod animalium genera distinxit: ius causa quae sit, post conoderandum erit. Quod ite contingit infossibus. In aliis enim omnes insunt, in quibusdam aliqui,in nonnullis unus tactus, qui est maxime necessariuι. Duobus quidem modis id quo uiuimus G entimus dicitur,quemadmodum duplex est id quoscire Acimur,quorum unumst etiam vocamus,animum a rerum, utroque enim horum stire dicimur. Eademque e lotis eius quo ualemus, quorum unum ualetudo dicitur, alterum pars est quaedam corporis, uel etiam totum. Horum porro scientia σ ualetudo, forma G steries quaedam est ac ratio, m uis eorum qua recipiunt, ista eius partis in qua scientia imprimitur , haec istius in qua fides essualetud nis. In eo enim quod accipit,ac bene alseritum est, uis eoru quae aliquid efficerepoJuncines uidetur. Quod si animuin id est quo primum σ uiuimus, sintimus, mratiocinamur: profecto ut forma quaeda eciesμη
cesse ess,non ut materia,idque quo ubest. Cum enim tria naturarum generasint, quemadmodum diximus, quorum unum forma est aseries,alterum materia,tertium quod ex his duobus iunctum est eorum materia uis ena potestas,decisi actus perfectio. Quoni 1; id quod ex utroque constat,animatum ess,non est corpus animipes filio animus certi cuiusdam corporis. Ob eam lue cau-
recte fientiunt ij quibus animus nec sine corpore esse,nec
35쪽
36 ARISTOTELIS DE ANIMO aliquod corpus uidetur. Neque enim ipsi corpus en fidaliquid corporis,ob eamque causam,in corpore in f, atque ita asse io corpore,ac non quemadmodum superiores, qui eum ad corpus accommodabant,cum nec quodnam id efft, nec quale explicassent, quanquam non uideaturitatemere quodvis in quovis recipi. Sic aute ut dicimus omnia rationi consenant.Vni cuiusque enim perseritis,in eo quod uim habet, min accommodata naturae materiaΡ-let exi iere. Illud ergo ex bis perf=icuum est,animum per fectionem quandam ese atque rationem eius, quod tale esse possit. Facultates autem animi qua expositae semcin nonnullis uniuerse,ut diximus,insent,in aliis aliquae,in quibusilla una tantummodo. Facultates uero diximus uim alendi entiendi, petendi,mouendi loco, ac ratiocinat,
quarum alendi uis in thsola reperitur, quae terra gignit in aliis cir haec, oestntiendi. Si uero sintiendi uis, mappe
tendi. Appetitus enim nomine continetur cupiditas, ira, cruoluntas. In omnibus autem animantibus,msensibus ta-
ius unus inest Cui uero sensius inest,ei etiam uoluptas O dolori; que quod uoluptatem affert GT quod dolore, quae
omnia quibus conueniunt, in ea etiam cupiditas cadit.
Haec enim quaedam e F eius quod uoluptatempari appetitio. Praeterea cibi aepastasseensium habent, quoniam ta-ritas cibi sensius e F. Rebus enim aridis, humidis, calidis a frigidis animalia omnia usuntur, quarum sensius est talitas, terarum non est, nisiimproprie. Nihil enimpastum senus adiuva nec color aut odor. Namsipor aliquid e reorum quaesiub ta tam cadunt. Sunt autem fames Orsilis appetitu quorufames quidem appetitus est rerum calo
36쪽
rem oefccitatem,situ aero humorem σfrigus efficien- . tium quorum omniumsapor est quasi condimentum. Sed de hispo haplanius disserendum erit. Nunc hoc tantum dicatur, quae animalia tactum habeant,in iis etiam appetitum reperiri. Quod de uisione incertum est idquepost cooderabimus. In quibusdam praeterea inest uis e qua movemur loco. In alijs etiam pars animi quae est rationis ac
consiliij atque mens ipsa, ut in hominibus inest: siquid
aliud est eiusdegeneris, aut etiam diuinius ac dignius. A que hoc quid perflucuum est, eadem ratione animi atque siturae unam esse definitionem, propterea quod nec ii hc figura aliampraeter trianguliι γ caeteras qua sequun tur, complectitur, nec hic ullum animus praeter eos qui commemorati sunt. Et quemadmota in figuris comunis quaedam ess definitio,quae omnibus quidem accommodabitur,
sed nullius erit propria cin animis cotingit, de quibus diximus. Itaque ridiculum estprofecto oe in his oe in aliis communem modo definitionem quaerere,quae nul iussit naturae propria,ne ane in propria quadae que in imast eis quaerendum est,hac tali praetermissa definitione. Eadeautem ratio est oe eorum quae in figuris,m eorum quae in animo uersantur. Semper enim in eo quod deinceps sequia tursuperioris uis intelligitur, c in figuris, oe in rebus quae animo suntpraeditae. Veluti in quadrato triane usis, oe in parte animi quae ensensius, ea quae alimenti, intelligitur. Quocirca in quoque quaerendu e Z, quis cuiusque animus si ueluti quis stirpiu, m quis hominis, aut be liae. Cur autem ea intersi ratione habeat ea, quae ordine quoda alia ex alqssequuntur, uidendu est. Sine enim ea parte animi,
37쪽
quae ad alendupertine ea qua est sensius, esse nullo modo potest,cum ea quae alendo munus seu exequiturun iis qυ εα terra oriutur,ab ea qua flensius est particeps, siparetur. Rusussine tangendistensiu nullus alius extarepotest, cum
tactus sine aliis adsit. Pleraque enim animalia nec ast Aum habent, nec auditum, nec planesiensium ullam odoris. Eoriι etiam quae stensium babent, in aliis uis mouendi loco inest,in aliis non inest,postrema uero atque inpaucissimis pars consilii atque rationistarticeps inest. Ex mortalibus enim quibus tributu est collu,ijs etia caetera tributa sunt omnia. Quibus uero quodque illorum datum es, no in ii omnibus conssilium reperitur,sed aliis ne uis ea quidem in qua uisa imprimuntur, data est, alia hanc unam uiuendi
ducem habent. De mente aute ea cuius omne opus in con
templando est disserere,non est huius distulationis. Pe 'icuum est igitur, definitionem quae cuique horum statuetur, animi quoque aptissima futuram. Si quis autem de his recte dis utaturus ess,eum necesse est,quid quodque borarsisseumere,quod ei in js quae cobaeren aciendum erit eodemodo. Quodsi uis σ natura cui que eorum exponenda est,ut qui sit ea pars,quae est mentis atq; rationis, aut ea
quae fensius estparticeps, aut ea denique quae ad alendum pertineterimu dicendum eri quid fit mente aliquid comprehendere,quidsensu percipere priores enim sunt ratione facultatibus functiones atque actiones. Quod si ita ess,
hi ue antecedere debet rerum obiectam cognitio, ob eandem causam prius illa explicada erunt,quo in genere fiunt cibus,m res quaestensium ac metem mouerit. Ita primo de alimento procreatione dicendum erit, quandoquidem
38쪽
animus alendi uipraeditus m caeteris conuenit, primae ε, latissimeparens uis anim quae facit ut uiuant Cae-.tera,cuius munera ostes 2n procreare, cibiι capere. Omnium enim ossiciorum ac munerum in iis quae uia uun dum modosiuispartibus absoluta sint,non imminuta,aut originem fortuitam non habeant, nullam naturae
aptius aut accommodatius est, quam fui simile facere, ut animal anima stirps stirpe,ut aeternitate diuinitatemques am proxime possis imitetur. Omnia enim illius cupiditate ducuntur,eoque omne uas actiones referunt ea omnia,quae natura aure quippiam faciunt. Id autem cuius causa aliquidsi est duplex,unum est quo ad hones referu-tur,altem id cui procurantur ea quae ad istu finem peritianent. Quoniam igitur perpetuitare aeternitatem,ac diuinitatem consequi attingere non possunt ,propterea quod nihil eoru quae interiturasiunt,ide unumque numero permanere poten, qua ex parte eo peruenire licet, eatenu quodque eiusfiparticeps,alia magis alia minus,mpe manet non idemsed quasi idem,no unum numero ,stdu-nissecies aegeneris eiusdem. Est aute animus eius corporis quod uiuit,causa oe principium. Quae quanquam multis modis dicuntur, tamen animus causa e F tribus iis modi qui inter se di tincti seunt. Nam iis id animus est unde
motus ducitur, oe id cuius causa aliquid', oe ut natura m Gentia,animatorum corporum causa se . Non es id quidem dubium, quin ut sentia . Causa enim cursint omnia, sentia ea. Iis autem quae uiuunt, uiuere en esse cuius causa esl, oe principium animus. Atque etiam eis
isi quod tale quippiam esse potest ratio, perfectio Ah
39쪽
forma. Costateria animum esse,in eo cause genere cuius gratia aliquid't.Vt enim mes c natura,alio refert
quo acit idque .lli est'ispropositus. Hunc uero loci; in
animatibus animo natura tribuit. Omnia enim natura
lia corpora,animi ino umentasunt, ut animantia, sic eo-rsi quae gignuntur e terra,quod animi causa sint constituta. Duobus autem modis id cuius causa quippiam fit, dicitur, quorum unus est quo,alter cui. Atque etiam animus en id unde primum mutatio loci proficiscitur, quae quideuis non in omnibus naturis quae uiuunt, reperitur. Ab animo etiam est commutatio m accessio,quippe cum oestnsus quaedam sit commutatio Gr nihilstensium babea quod non sit animo praeditum. Eadem est cr accessionis, Gr ab- fessionis ratio. Nihil enim imminuitur aut crescit naturae lege atque ratione, quod non alatur, Gr nihil alitur, quod non sit uitae particeps. Empedocles autem hoc non recte censiui accessionem iis quae terra gignatim quae utite deorsum radices agunt,contingere, propterea quod temra hoc modo natura fluo pondere feratur usum aureuersus, quod ignis seuperiora petat. Neque enim haec duo semsum m deorsum recte accipit. Non enim omnibus naturis
atque uniuersitati idem est locus seuperior, cir inferior, sed quod animalibus caput ess, id sunt radices in iis quae gignuntur e terra in Trumenta diuersa aut eadem dicen-d unt,ex ossiciis ac muneribus. praeterea quid ignem ac terra,quae in contrarium locum strantur,continet 'Di
pabuntur enim ac diuessetur,nisi quid sit quod prohibeat. Quod si est,id animus est quod causa est cur cr auge c
oe aluntur. Quanquam nonnullis ignis natura omnino causa
40쪽
causa uidetur esse alimenti atque accessionis. Hoc enim unum ex corporibus aut elementis ali oe augescere uidetur. Itaque m in iis quae oriuntur e terra m in animantibus ignis ipse causa ejiciens horum intes poterit. Attamen haec ille quodammodo adiuuat, non tamen plane causa ess, sed animus potius. Nam cum ignis augessere
in infinitumpsi quandiu aliquid suben, quod comburatur, eorumque qua natura constant, magnitudini σcumulo, terminus quidam si ac ratio constituta,hacpro Ρcto animi sent,non ignis,c rationis magis, quam materia propria. Quoniam autem eadem uis est animi ea
qua absim qua trocrea primum de cibo disperedum en, quandoquidem hoc ipse sicio a caeteris facultatibus distinguitur. Sed uidetur contrarium ali a contrario,non omnia tamen ab omnibus, uerum ea contraria, qua non
solum alia ab aliis oriuntur, sed etiam a scunt. Multa enim mutuam habent originem, sed non omnia a contrariis quantitatis accessionem capiunt,ut id quod ualet, ex aegro oritur. Verum ne haec quidem eo moh alia ab aliis
aiatur ed igni aquapastum praebet, aquam autem ignis alere no uidetur. Ac in iis quidem corporibus quae simpliariasiunt, haec ipsa ei modi uidentur esse, ut unum sit quod alat altem quod alatur,sed tamen de eo quaestio ess. Nam cum alii confirmentsimile a simili ali, quemadmodum
tiam augeri, tamen nonnullis, quema modum diximus, contra m contrarium a contrario uidetur,quod res similispati nonposiit: cibum autem mutari atque concoqui,
cum in contrarium aut in id quod interiectum si fiat mutatio. Praeterea cibas ab eo quod alitur, 1 adam ex parte F