장음표시 사용
491쪽
M. ANTONII Mi R E Trya maiore, a minore , & a simili; sed & a coniugatis, ct a casibus ; quocirca eos in promptu habere oportet, sunt enim oportunissimi, dc propter perspicuitatem& propter efficacitatem . Ex aliis autem locis, ii praecipue in usum convertendi sunt , qui maxime COmmunes sunt, id est, qui ad plurima quaestionum gennera accommodari queunt , & eos in promptu habere
Oportet , sunt enim omnium maxime efficaces, maximeque utiles. Talem autem esse ait, eum quem ipse.
huius disputationis initio tradidit, per quem inspiciendum esse autumabat, id quod alicui inesse dicitur ,
ecquid omnibus quae sub eo continerentur,conveniret . Etenim tum ad stabiliendas , tum ad evertendas sint.'tiones utile illud est . Cum autem dixi Tet inspicien rdum esse, num ad res singulas , addidit etiam, num ad species. Si enim species individuave sunt , quorum tradita finitio est , ad singularia tantum , si ve ad individua respicere oportet. Sin genera , etiam ad species , quare sub eis continentur . Hunc autem Iocum , atque hanc considerationem utilem esse ait, ad eve tendas ideas ; neque enim id eis: & iis quae sub eas includuntur , eadem definitio convenit, neque videis I ieet id earum finitio individuis , neque individuorum, Ideis . oportet autem synonyma esse id eis ea , quorum natura & essectio ex eis pendet.
Praeterea si translato aliquo nomine usus est ; aut si dem de seipso , ut diversum quippiam, enuariavit: Θ siquis praeterea locus communis e axque es , eo utendum Ex iis autem , quae postea dicentur , multo di citius com firmari, quam refelli finitionem , intringetur . Primum eismm facile non est, hoc a respondentibus obtinere , ut eorum quae in definitione posita fuerint, Illud genus , hane disserentiam esse concedant . Deinde ut id quoque recipIant seriis re disterentiis , quae rei natura fit, explieari . sui remotiae , sallogismus confici probaηdae finitioni aream.
492쪽
nodatus aeon potest. Si enim quaedam etiam alia ad quaestia,nem , qua, quid fit res , quaeritur , resp/nderi queunt , ram non constabit, fit ne ea quae allata es , an potius alia quaepiam rei propositae finitio. Mi enim finitio , oratio , quae quid sit res , indicat . Muin ex his quoque idem in- relligI potes; facilius enim es unum, quam multa concludere ἰ at definitio , vel uno eorum , quae requiνuntur , sublato, refellitur : confirmari vero, nisi omnibus probatis , potest . t Praeterea definitionem probare instituenti ge. neralis syllogismus conficiendus es: oportet enim , quibuscumque nomen convenit, iis etiam omnibus definitionem convex re: itemque nomen oe orationem ea propria rei propositae mnitio est. At destruere voLntem , nihil necesse es generaliter argumentari . Satis enim est, si ostendatur vel uni eorum da
quibus nomen dicitur , orationem non convenire : etiam ad definitionem univeUe ac generatim refeIlendam: neque neces
sarium est , quo sursum versus acta argumentatione ostende
re , quibus non convenit oratio , III nomen convenire . At Graeea Aristotelis hoc loco Ieviter depravata sunt.. Cum dixerit, qui loci utiles sint confirmandis finitionibus , ac quorundam mentionem iniecerit , pe quos non confirmare modo , sed etiam evertere finitio. nem licet, addit hos quoque communes ad eam e ver tendam locos , admonetqtie eos , utpote Valde utile, ,
in promptu habendos esse ; sunt autem hi , tum quod usus fuerit a iuversarius in finitione, translato aliquo nomine, aut quomodolibet in veris, & improprio. Qui enim ita definit, minus probe desinit; ut neque is, qui de rei alicuius sinitione interrogatus, illud ipsum quod definiendum est , in definitione subiungit.
At translato quidem nomine et itur, qui temperantiam, concentum animi esse dicitur . Concentus enim
proprie in fidibus dicitur . Idem autem de se ipso enun- ciat, qui hominem esse dicit, animal consilii particeps, Hh 3 mortale,
493쪽
mortale , hominem . Eκ iis autem , quae postea discentur , multo dissicilius confirmari, quam refelli se nitionem intelligetur . Etenim dissicile est a respondentibus obtinere eas propositiones , quibus ostendatur orationem a nobis allatam , finitionem esse. Qui enim hanc finitionem esse probaturus est , . is hoc pri
mum obtineat oportet, eorum quae in oratione posta sunt, illud genus , hanc disterentiam esse : eaque sola , ubi quid sit res, quaeritur, enunciari . Haec vero dissicilia sunt ad probandum: neque enim cui usi 1ibet hominis est , eis assentiri. At nisi iis concessit ἐdi finitionem esse hanc , nulla ratione probari potest . Nam si etiam alia quaepiam sint, quae de re propositas ad quaestionem , quid est , responderi queant, non tantum genus , & disserentia ex quibus constituta est finitio; tum certo cognosci non potest , sitne haec finitio, an potius alia quaepiam .' quandoquidem finitis aest oratio, quae, quid sit res , indicat. Quin ex his
quoque idem intelligi potest quanto videlicet facilius ist convellere , quam confirmare finitionem , facilius enim est unum, quam multa concludere; at vero adeon firmandam finitionem , probandum est , omnia . quae illius ambitu comprehiensa sunt, in rei propositae natura inesse , nisi enim in ea in sint omnia , finitio non est , ut autem evertatur , probeturque finitio non esse , satis est ostendere , vel unum eorum quae in de finiendo adhibita sunt, in te quae definitur , non inesse, uno enim reprehenso, tota definitio corruit; nacilius autem est unum probare quam multa . Praeterea definitionem , inquit , probare instituenti generalis syllogismus ipse aiens , necessario conficiendus est , quo concludat, quae in definitione posita sunt, ea universe , ac generatim de eo quod definitur , enuncia. ri r itemque nomen & orationem invicem reciprocari ,
siquidem ea propria rei propositae finitio estia Αἶ d. ι
494쪽
struere volentem nihil necesse est generat Iter arga mentari; non enim tantum refellitur desinitio, si nunti eorum, quae sub nomine continentur, conveniat sverum eriam si ostendatur alicui non convenire . Nam ad evertendum id , quod de toto aliquo genere dici tur, satis est, si ostendatur , in eorum aliquo , do quibus nomen enunciatur , allatam orationem non vaqlere . Sed neque vici sim conferre finitionem cum eo quod finitur , destruenti necessarium est . Satis enitis est , si ostendatur , de quibus nomen dicitur , eorum nulli orationem eonvenire : neque necessie est contra stendere , quibus non convenit oratio, iis nomen Coninvenire . Aequalia enim sunt haec duo , de quibus no men dicitur: iis non con Uenire orationem, & quibus non convenit oratio , iis nomen convenire -:At reclinprocrationem in hoc genere argumenti reiiciendam eia se dicit , mpote , quae nihil ad evertendam finitionem conterat . Neque enim finitio est , quae ita tradita est, oratio. Dissicilius igitur est confirmare , quam reprehendere finitionem . . Expositio quaedam , in hare Usa Aristotelis verba, quam
non eiusdem interpretis esse , sed a sudiose aliquo adserptam , Θ posea commentario insertam puto ,
Satis est , inquit, reprehendenti aliquid generatim
dictum si ostendat, quibus nomen convenit , eorum nulli orationem convenire r neque praeterea opus est
idem ostendere per reciprocationem , quae huiusmodi est , de quibus oratio ipsa dicitur , de eorum nullo nomen enunciari ; neque enim id ad convellendam fin elonem utile est, cum satis sit ostendere, de quibus no men dicitur, de iis non dici orationem . Haec tamen, reciprocatio non per negantiam fieri videtur, imo vesro idem sursum versus retroque dici. Idem enim est , de quibus nomen dicitur , de eorum nullo dici orati nem , di dici nomen de iis, de quibus non .dicitur
495쪽
oratio. Quod & ex partium colIatione perspici potest z iΛut forte reciprocationem indicavit huius enunciationis , De quibus dicitur nomen , de eorum nullo dicitur oratio et cum illa , De quibus oratio , de iisdem tiam nomen dicitur . Forte etiam hoc ait , nihil prodesse reciprocationem huius , De quibus dicitur nomen , de eorum nullo dicitur oratio , propterea quod ipsa per se reciprocatur . Aut, quia satis constat enunciationes , quae de toto genere aliquid negant , reciprocari, ut id os endere nihil necesse si h . Quanto igitur operosius est multa probare, quam unum & proba -- amrmationem de toto genere , quam id quod ei e regione respondet, id est negantiam de parte aliqua generis, vel etiam negantiam de toto genere , tanto maioris est finitionem confirmare , quam eandem refellere a, Evertitur etiam Ditio , fi ostendas eam, omnibus quI- fem iis , de quibus dicitur , sed non iis solis convcnire.. suad autem de ea diximus . idem quoque in proprio at que in genere dici potest. Nam ει horum utrunque minore, vera refellitur , quam comprobatur . Ac de proprio qui aem id , vel ex iis quae diximur , fatis coxstat . Fore enim proprium coniunctim explicatur : quare unum qui refutaverit, is proprium sustulerit. e at confirmare meditanti , necessario omnia sellogismo sunt colluenda . Aequaecunque definitione dicuntur , ea fere omnia ad proprium quoque accomm dari queuut. Nam θ' ἐκ eo confirmando , ostendendum es convenire iis omnibus , quae nomine comprehenduntur : oe in refutando satis est , si ostendatur vel uni non convenire : quodque de finit One dictum est , corruere eam , si, quamvis omni, non tamen soli eon. men at , idem etiam in proprio valet. De gem re aut in , eo quod confirmanti unica proposita via est , quam necessario teneat , nempe ut in omni inesse o. sendat e reprehendenti autem duae , ut aut nulli omni . i no
496쪽
no inisse , aut etiam ali I non inesse : utrovis enim modo a quod initio positum fuerat , tollitur . Praeterea confirmanta ηecesse est , non tantum ut inesse ostendat, verumetiam inesse e ut genus, at reprehendenti fatis est , si ostendar, aut,
in aliquo non inesse, aut in nullo . Ut autem ceteris In re bus tollere ac destruere , quam efficere , ita in his quoque evertere , quam coUruere , facilius videtur .
- Proprium ait fere coninnctim , id est , cum genere explicari . Dixit enim , cum de proprio dimereret . primo genus , deinde proprium tradi oportere . Dixit autem . fere, quia proprium interdum etiam unico nomine explicatur , ut cum dicimus decorum pulchri, proprium esse , felicitatis , nullius rei indigum . . Μaxime autem hoc modo explicantur summorum gene-Tum proprietates : neque enim ullum superius genus est , quo complicentur . Sic essentiae proprium est , iure subiecta non esse. Si ergo proprium coniunctim dicitur , probandum est , & inesse omnia in eo de quo agitur, & universe inesse , & cum eo reciprocari . Hoc enim uno minus habet propeium , quam finitio, quod, quid res sit , non indicat. Ad refutandum autem pro prium satis est , si aut unum aliquid eorum , quae ipsi ςxplicando adhibita sunt, non insit in re proposita . aut id quod proprium dicitur , non conveniat alicui eorum , quae sub re proposita continemur . Quin etiam, eIertitur, si omni conveniat , sed non soli . Ostendit Rutem & genus tacilius refelli, quam comprobari A Nam comprobandi unica via est, si universe diei ostendas et reprehendendi duae , ut aut nulli, aut alicui non
convenire demonstres. Adiunctum autem de tolo quidem genere facilius es refellere , fiu improbare. Nam Is quidem qui ρ. obat , ncces
497쪽
mim Jatis est , si probet in uno inesse : at refellenti ostendet dum est , nullum esse in quo insit.
Praeterea adiunctum de toto quidem genere facilius est refellere , quam probare r de parte autem generiPContra , qui enim probare vult adiunctum hoc in omni homine xnesse, haud sane emeare id facile potest . Fieri enim non potest, ut vere candor in omnibus hominibus haerere dicatur. At qui refellit, facile ostendet in uno quopiam , ut forte in Socrate , non inesse' candorem . Atque ita evertitur, quod de toto genere dictum fuerat. De parte vero generis, ut quod Candor in aliquo inest , facilius est probare quam refellere . Etenim satis est , si probetur in aliquo inesse . At resellere dissicile est , dc ostendere in nullo homine
inesse candorem . Fieri enim non potest, ut hominum nullus omnino sit candidus . Nam eam quae de aliquo assirmat, ea demum tollit , quae de omni negat: quando ea quae non omnem dicit, in quibusdam vera esse potest simul cum ea quae aliquem .
. Constat autem , cur omnium fac IIIme finitio reprenda tur . Plurimae enim dantuν ad id efficiendum vires, cum in tenda multa dieantur . E pluribus autem facitius coinc tur bllogismus . Precari enim veri IlIus est, tibi multa ,
quam ubI pauca dicuntur . Praeterea etiam ex aliis argu menta ad impugnandam finitionem eruuntur . Sive enim pro
pria non est oratio , sive genus non recte ρ tum est, sive e Fum , quae allata sunt, aliquid non inest In re proposita ,
definitio corruit ; at ederiendis ceteris . neque ea quae ad definitiones refellendas neque cetera omnIa adbiberi queunt .
Constat igitur , inquit, reprehendi finitionem facilius quam ullum aliud problema, sive ex iis quibus pro prium, sive quibus genus , sive quibus adiunctum aliquod explicatur. Cum enim multa dixerimus , quae in finitione observanda sunt , quale est , ut finitio cum eo quod definitur, recipuoars queat, ut differentiae ex.
498쪽
spia rei essentia petitae sint, ut ne in sint voces ulla Iae homonymae, neve translatae , fit ut multae ad
reprehendendum quasi viae offerantur. Nam quoplo ra observanda sunt , eo facilius syllogismus ad rea prensionem dirigi potest : cum quibus in rebus plura observari oportet , in iis fere etiam multa peccentur; ubi autem pauciores sunt observationes , ibi etiam perspicuum sit pauciora esse peccata . Qui enim dolongum iter conficere , & in eo etiam celeritatem adhibere contendit , offendit saepius , quam qui in breviore itinere adhibet etiam remissionem : quasque in domos per plures vias aditus patet , eas facilius aliquis per noctem ingredi possit, quam in eas , qua.
uno tantum aditu sunt perviae. Praeterea etiam enaliis. ) Is , inquit, qui finitionem reprehendere aggreditur , potest & hac via aggredi , quod adversa' rius in definiendo proximum non accepit genus, ct . quod alienum genus assumpserit , & quod finitio eum
re di finita non reciprocetur, & quod sit usus vocibua vel homonymis , vel translatis , & denique alia omnia, tentare, quae prodita sunt in locis aptis ad reprehensionem . Etenim cum tam multa in definiendo obser vanda sint, pene dixerim , necessarium , est ut aliquid. fugerit obtutum illius , a quo composita finitio est is Itaque qui finitionem reprehendit, per alios etiam Iocos, quibus videlicet problemata de proprio, de genere, de adiuncto refelluntur, efiicere id , quod insiluit, potest. Qua enim ratione proprium , eadem. finitio reprehendi poterit, si cum re proposita non reciprocetur. Et qua ratione genus aut ut alienum , aue ut non proxime adhaerens , aut ut rei naturam non
explicans reprehenditur, eadem, genus in finitione Positum, aut quia genus non sit , aut quia in re definita non insit, redarguetur . Rursumque ut in pro
Mematis de adiuncto ostenditur in Socrate forsi in
499쪽
ta animatum consilii expertem , aut mare , hum rem potui aptum, qui vel unam e tota finitione par
tem sustulerit, totam finitionem labefactarat. Quibus igitur modis alia , iisdem & finitio reprehendi potest: sed non contra . Neque enim quae finitioni, eadem aliis quoque evertendis utilia sunt. Nam etiam si quis ostendat, aptum ad ridendum, quod in hominis finitione aliquis posuerit, ex ipsa hominis essentia non e sesse , non tamen illud essicietur, ut ne proprium quidem sit hominis . Neque, si genus aut non proximum,
aut non recte allatum probaveris , ex eo, ut ne genus
quidem sit, consequetur. Neque si ardor hominis naturam non constituit, idcirco emcitur , ut ne fortui eo quidem haerere in natura hominis pota . Quin etiam quibus e locis alia problemata, nempe de genere , ct de proprio refelluntur , non ex iis omnibus etiam problemata de adiuncto refelli queunt imo potius quae ad refellendum adiunctum valent, ea refellendis quoque ceteris utiliter adhibentur . Iuae enim adiuncto , ea fota ceteris quoque omnIbus , quae ante diximus, sunt communia. Quicquid enim de reatiqua dicitur, id in ea inesse oportet. At qui genus ostendit non inesse ut proprium, nullo modo evertit genus : I- militerque neque necesse est proprium ita inesse , ut genus a neque adiunaeum ita I esse , aut ut genus, aut ut prostrium , , fed inesse tantum D quare argumenta ex aliis ad alia duci. non queunt, praeter quam ad unam finitionem .
Quae enim adiuncti , ea sola ceteris quoque orynibus , quae ante diximus , sunt communia. videlicet ut non tantum ad tollendum adiunctum valeant ,
sed etiam ad tollenda cetera. Quod enim solum de adiuncto quaeritur , in sic ne in re proposita, idem ima iis quoque, nempe in proprio , in genere , in finitio ais, similiter quaeritur Quod est genus cum re proposita
500쪽
non reciprocetur , ex eo non efficitur, ut ne sit genus et neque si proprium non inest ita ut genus , in ipsa. vi delicet rei essentia , ideo efficitur , ut ne sit proprium. Similiterque etiam si adiunctum neque est ex ipsa rei
Natura , ut genus, neque reciprocat Πr , ut proprium, non ex eo consequitur , ut adiunctum ne sit .
Finitionem igitur facillime reprehendi , difficillime au rem constitui consat: illa enim omnia syllogismo probandas ηt, oe quod ea quae in finitione ponuntur , Infini in re proposita , oe quo genus recte traditam fuerir , ει quod propria finitio est , Θ praeterea , quod us rei natuaram Θ essentiam exponat ; atque hoc recte praesit Je
portet. E ceteris vero proprium ad eam proxIme accedit eo enim facilius reprehenditur , quod Fre que constitui tur ex pluribus . Duficillimum autem est ad probandum
nam oe multa probanda sunt , Θ quod rei propositae sonconveniat, ετ quod cum ea reciprocetur .: adiunctum au
rem omnium facit imum est ad probandam G Nam in aliis ι non tantum quod inflat, verum etiam quod certo quodammodo insint, ostendendum est , in adiuncto aurem , sarir esss inesse ostendatur . Difficillimum autem es ad refutandum νβquidem paucae admodum dantur reprehendendi vIae; nequctenim illud in adiuncto ad rivificatur , quomodo in rem fit. Itaque aliorum quidem reprehendendi duplex ratio est j seu quod non Insint, seu quod non hoc modo. Misi r addanactum autem aliter totu nou potes , quam fi ostendas non nesse . Locos igitur , qui ,riactando cui e problematum ge/neri argumentorum copiam suppeditare possunt, quantum
fere fatis est , persecuti sumua . Atque hoc recte praestitime oportet . in Hoc voque,
inquit, ratione concludere, ac demonstrare oportet , finitione ea , quam probare volumus , rei naturam explicari , neque obscurum quicquam , neque supervacaneum in ea contineri ; quibus efficiendis plures su- perius tradidit locos . Hac igitur , ceterisque causs squa