장음표시 사용
211쪽
CICERONI A NU S. 2os Per fortunas,quale tibi cosilium Pompeii vid:
turilloc quaero,qubd urbem reliquerit: ego enim ἀπομ' tum nihil absurdius. Urbe tu relinquas: Ergo idem, si Galli venirent. Non est,inquit, in parietibus Respub. at in aris oc focis: fecit idem Themistocles: fluctum enim totius barbariae,ferre urbs una non poterat. At idem Pericles non fecit, annum sere post: quinquagesimum,cum praeter moenia nihil teneret. nostri olim urbe reliqua capta,arcem tamen retianuerunt. Sed accipienda plaga est sumus enim flagitiose imparati,cum a militibus, tum a pecunia r quam quidem omnem non modo privaram, quae in urbe est, sed etiam publicam, quae in aerario, illi reliquimus. Rem miserami malas caussas semper obtinuit:in optima cauLsa concidit: P1cenum amisit,in Apuliam se co- pegit, fugit in Graeciam: nullae in Italia vires, nullae sedes,quo concurrant, qui Remp.salua esse volunt. Sic a duce timidissimo &sertu batissimo commissiim est, ut E portu une gubernaculis egressi,tempestati traderemur: Iam ad Getarum, Colchorum, Armeniorum,reliquorumque barbarorum copias & classes confugimus: tanquam qui mare teneat,necesse sit eum rerum potiri: Atque haec inopia in secutitatibus & copiis Popeii ad pugnam Pharsalicam .Quid caussaὶ cuiusinodi estὶtyrannica pla
dicebat Cicero, cum Pompeius Caesaris gener
212쪽
fieret Ergo postea manifestis reb'Nereor,ait,
intorqueat: mirandum enim in modum Cn.
noster, Syllani regni similitudinem concupi- pluit. Quam crebrd illud,sylla potuit ego nopotero λ Sullaturit animus eius dc proscripturit iandiu: Quam minaces sermones,quam Immici optimatium, quam hostes municipio , merae proscriptiones,meri Syllae. Σ-- Caussa igitur non bonaὶ imo optima: led agetur memento, foedisiime. Primum consilium est suffocare urbem & Italiam fame: deinde pros vastare, Urere, pecuniis locupletum non abstinere:promitto tibi, tegulam in Italia nubiam relicturum.O facinus indignum. cum p rentes non alere,nefarium sit, nostri principes antiquissimam & sanctissimam parentem p triam fame necandam,vastandam,inflammadam, spoliandam putauerunt Z Tenesne igitur moderatorem illum Reipub.quo reserre vel mus omnia λ Nam sic quinto, ut opinor, in I bro loquitur Scipio:Vt enim gubernatori cu sus secundus, medico salus, imperatori victoria: sic huic moderatori Rel beata civium vista proposita est, ut opibus firma, copiis loc Ples, loria ampla irtute honesta sit: huius Gnim operis maximi inter homines atque optimi,illum esse effectorem volo.Hoc Cn. -- sex clim antea nunquam , tum in hac caussa minimὸ cogitauit. Dominatio quaesita ab V-o troque
213쪽
cI CERONI ANUS. χον troque est: non id aetiam, beata & honesta ciuitas ut esset.Nec vero ille urbe reliquit, quod eam tueri non posset :nec Italiam,quod ea pelleretur: sed hoc a primo cogitauit, Omnes temras,oia maria mouere. Reges barbaros incitare,getes seras armatas in Italia adducere,exe
citus coficere maximos. Gen' illud Syllani regni iapridem appetitur, multis, qui una sunt, cupietibus. An censes nihil inter eos couenire3
nullam pactionem fieri potuisser hodie potesti
sed neutri σκατοα est ille, ut nos beati simus: v- terque regnare vult. Haec de caussa Pompeii Tullius: ubi pactionem quandam vides primum inter Pompeium & Caesarem fuisse,de opprimenda Repub. cuius perditae societatis& sceleratae consensionis fides,patriam ladem perdidit. Hae Ciceronis sententiae: haec etiam verba de belli ciuilis inter Caesarem & Pompeium facultate atque caussa: unde cognostimus,duo istos principes,quos historiarum ac .sentationes de fabulae in astris collocant, duas . Reip. pestes extitisse. Contra, .iώπα te ille Coses,Catilinae domitor, Reip. vindex, libertatis conseruator comparetur: illos ciuibus suis lupos, huc ciuib' sitis Deu fuisse iudicabis. Ver' igitur amor in patriam , Ciceronianus erit, Reipub.periacies,Ciceroniana n5 erit. a res igitur in tam obseuris rebus tamque ancipiti deliberatione,quis ex itiis Ciceroni fuerit.
Certe cogitauit aliquado Tullius, idem quod
214쪽
ios PETRI RAMI Cato,neutram partem sequi:&Solonis legem illam negligere, qua capite sanxit, si quis in s
ditione non altorutrius partis fuisset: & in patria, vel a tyranno oppressa remanere,exemplo Socratis, qui cum triginta tyrani essent Athe nis,pedem porta non extulit. Attamen ad S lonis legem tandem respexit: Cassaris partes tutiores videbantur: sed nec Tranno nimium confidebat: nec videbatur eue viri constantis,& boni ciuis, in ea urbe, in qua cum summis honoribus imperiisque usus esset,res maximas gessisset,sacerdotio esset amplissimo praeditus, non esset futurus sui iuris: subeundumque periculum esset cum aliquo dedecore,si quando Pompeius Rempub.recuperasset.Pompeii autem castra, speciei plus habebant,ad quam Cosules,Praetores,Magistratus,Senatorcs,boni fere omnes confluxerunt:itaque Tullium eo trahebant: sed praecipue Pompeii merita: quae tamen ipsa Tullius maiora praedicatione sita secerat , quam erant: Pompeius enim in ado'tando Clodio fuerat Augur,idem ad plebem traduxerati idem Tullium sibi ad pedes stratu ne subleuauerat quidem ed se nihil conta Caesaris voluntatem facere posse responderat: Quid ergo Tullius)Ego vero ait quem tigia, habeo ; quem sequar, non habeo. Quid igitur acturusZIdem respondet) quod pecudes, quae dispulsae, sui generis sequuntur greges: Vt Dos arment sic ego bonos viros, aut eos,quicum ρος
215쪽
CICERONIA NUS. Eosque dicentur boni,sequar,etiam si ruent. Haec in tantis periculis consilia longius & prolixius agitata sunt,qubd exilii memoria, metum impendetis eiusdem aut etium grauioris calamia talis acriorem faciebat. Quare magnum prorsus exemplum Ciceroniano nostro hic animaduertendum est, ne in magnis & periculosis rebus quicquam praecipitetur,sed mona ta rerum in utranque partem perpendantur: Sex Anim mensium consultatio ista filii. Interea tamen pristinae vitae consuetudo retinetur: in studiis ac literis consumitur omne tempus, dc ad Demetrii Magnetis exemplum videtur tum nescio quid mei Diata meditatus & commentatus esse, ad quam Pompeium & Caesarem cohortaretur : Sed dispersione Senatoruactio illa de pace sublata est. Sueton ius scribit, M. Antonium, item Octauium, ne Mutinensi quidem bello, declamandi consuetudinem omisisse:& in ipsis etiam cassilis,eloquentiae studia solita versari: Id in Cicerone non admodii dissimile suit: Nam cum omnia bello fremerent,audiamus quid ipse de se dicat. Sed tamene me totum aegritudini dedam, silmpsi mihi quasdam tanquam quae & politicae sunt temporum horum, ut & abducam animum a querelis, & in eo ipse, de quo agitur, exer
216쪽
σπον-ς-In his ego me costillationiab' exerces, & disserens in v tranq; parte sum Graece, tum Latine, & abduco parumper an mum a molestiis,& των προρυργου τι delibero. Sic
inexhausta hominis industria,in summo etiam tumultu cum caeteri pilis & gladiis acuendis essent occupati, ingenii vires acuebat: non s litin Latin Ε, sed etiam Graecd declamitans: quod antea monueram, Ciceronem etiam senem Graecas declamationes exercuisse : imbuero etiam dum ligeret ipse, Festino similliamus salt) decurro, atque cursu ex ς eas commentari non desino: led sunt quaedam earum perdissiciles ad iudicandum.Tam multa quotidie scribebat,ut ppter assiduas visi lias, lippitudo illa videatur esse contracta, de qua saepe conqueritur. Tandem vero Caesare ,& Italiae
de Hispaniarum domino, in Pharsaliam , id est ad pestem ante oculos positam, prudens da scien vivus & vides profectus est. Furias nuc
217쪽
sequimur : eaedem nos fortasse furiae persequentur,ait. A Caesare tamen & Caesarianis, omnib' modis inuitabatur: imo pend vi retin batur: magna etiam rei pecuniariae inopia premebatur. Omnis enim pecunia Ciceronis, tum filii H-S. bis & vicies, id est sexaginta millia coronatorum. quam summam,vel di diam, vel toram potius mutuam Popeius exegit: Haereditas tamen interea obuenit, qua fidem & fa mam apud creditores tueri utcunque posset:
Tu etia Atti, cosilio, de Tercntiae repudio cogitabat, ex ipsius Teretiae cosensis& volutate, honestaque dotis restitutione , sicuti apparet ex epistolis ad Terentiam & ad Atticum. Cilnivero in castra Pompeii peruenisset, reprehensus est a Catone,quod Caesaris inimicus, nulla
caussa necessaria, factus esset,ut Plutarchus ait. Nec vero quae accidebant,quaeque agebantur, ullo modo probabat: Itaque refugit omne munus: Quinetiam cauillatus esse dicitur omnem illam Pompeii militiam, vi Ihertem: magnam que inde molestiam & solicitudinem .contraxit : unde corporis infirmitas ea consecuta est, propter quam remansit in castris eo tempore,quo Pompeius acie Pharsalica victus est: Marcus tamen filius in eo bello, alae alteri praesectus cum magna laude fuit,ut est a. OE-ciorum.Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars,sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum: quo tamen bello, cum te Pompeius alae alteri praesecisset, magnam lau-
218쪽
au PETRI RAMIdem de a summo viro, de ab exercitu coseque bare, equitando iaculando, omni militari labore tolerando. Plutarchus narrat,cum assiusti exercitus reliquiae collectae essent, earumque
principatum sibi ut consulari de imperatori oblatum recusaret, a iuniore Pompeio dc proditorem appellatum , dc nisi Cato intercessisset,vitae periclitum fuisse subiturum. Hic Ciceronis casus alter fuit, unde minus gloriose se rexit, quam e priore surrexerat. Rediit tamen
Brundulium, literis adductus Dalabellae , qui
Caesarem mandauisse scripserat, ut Cicero quam primum in Italiam rediret. Neq; tamen a Caesarianis est receptus: quin Antonius Italia e Caesaris contra Pompeianos edicto expellere cogitauit: sed abstinuit propter illas Dol bellae literas: Hinc illud est beneficiu latronusecunda Philippica,quod Antonius Tullio vitam se dedisse iactaret, quam non eripuerat. Accessit ad hunc grauem casum grauior do-- lor, cum apud Caesarem a Qu. fratris filio ingratissime de sceleratisiime accusatus cst. Quintus,ait,misit filium, non tum sui deprecatorem, sed etiam accusatorem mei: dictitat se a me apud Caesarem oppugnari: quod refellit Caesar ipse,omnesque eius amici: Neque vero desistit,ubicunque est,omnia in me maledicta conferre.Nihil mihi unquam tam incrediabile accidit, nihil in his malis tam acerbum.
Qui ex ipso audiissent, cum Sicyone palam multis
219쪽
CICERON IANVS. 2I3 multis audientibus loqueretur, nefaria quaeda, ad me pertulerunt: nosti genus,etiam expertus es fortasse:in me id est omne conuersum. Sed augeo commemorando dolorem,& facio etiatibi: Quare ad illud redeo: cura,vi huius rei caussa, dedita opera mittat aliquem, Balbus ad quos videbitur: Velim cures literas meo nomine. Et paulo post,chim fratris acerbitates & scelera comemorasset: Haec ad te die natali meo scripsi: quo utinam susceptus non essem, aut ne quid ex eadem matre postea natu esset. Plura scribere fletu prohibeor. Haec lacrymas Cicero:quae ipse legens, vix a lacrymis mihi tempero. Sed id aliis epistolisi persequitur. Ad meas incredibiles aegritudines aliquid noui accedit
ex iis, quae de Q . . ad me afferuntur. Pub. Terentius meus necessarius, operas in portu& scriptura Asiae pro magistro dedit:IsQu. siliu Ephesi vidit VI. Idus Deceb. cuinq; studiose,propter amicitia nostra, inuitauit: cumq; ex eo de me colaretur,eu sibi ita dixisse narrabat,
se mihi esse inimicissimivolumenq; sibi oste
disse orationis, quam apud Caesarem contra me esset habiturus: multa a se dicta contra eius amentia: multa postea Patris cosimili scelere secum Q . patrem locutum: cuius furorem ex
iis epistolis,quas ad te misi,perspicere potuisti. Haec tibi dolori esse certo scio: me quidem e cruciant , & eo magis, quδd mihi cum illis nequerendi quidem locum futurum puto. Ergo huc ille Quinti furor erupit, de quo ia monui:
220쪽
ti PETRI RAMI cuiusmodi molestiam,quauetudentia boni viri
possint evitare, nescio: Hic perditus adolelces, non modb patruum impie vexavit, sed in tam ii sceleris societatem, Quintum patrem peti xit : quibus tamen nihil aliud Caesar credidit, quam ut illius ad Pompeium profectionis lituum fuisse Quintum diceret. Tertius accessit dolor e Terentia nondum re udiata, quae tum scelerate qu dam facere dicebatur. In his a pustiis etiam mollior de fractior Cicero fuit, quam fuerat in exiiij cAamitate perfereda:Intcreatame dum Brundusij iaceret,sepe ad C sarem scripsit de cxcusatione profectionis ad Pompeium,& deprecandi caussa M.filiu cum Sallustio mittere cogitauit. Tantam animi h militatem dc abiectione in aduersis rebus Cia ceronianani no esse monui. Catonem sibi hac virtute Cicero ipse longissime prςponeret,poriusque proponeret ad imitandum. Caesar autead Ciceronem literas rescripsit satis liberales, ut ad Terentiam scribitur: & tandem ex Asia victor in Italiam reuersus, Cicerone restituit. Biennii integri silentium deinceptas: in epi stolis ad Atticum usque ad Caesarem quartum Consulem,quo tempore repudiata Threntia: quod facinus, ut indignum, reprehedit Antonius:vxorem,apud quam Vir consenuerat,tandem repudiatam esse. Et repudium tamen ita factum est, ut coniunctio quaedam animorum iremaserit, cum alterum de alterius testamentos