장음표시 사용
371쪽
66 Hemisi de coectii Cominentarius.
,, pactMys, quo bello pace compori a partes,. p.rciscentes Ibi minua amicitia incia in- ,, vicem promittunt, h. s. 4o. Adeoque is quo illi . qui hostes suere, conveniunt M ut tuti essent publico nomine qui ab his, , ad illos ventilant, utetunc captivitate su , , lata cessaret & postliminium. Grot. l. I. 9. s. 18. n. 3. Eoque refert senten. M tiam Proculi in L 7. r. captio. Huic autem seueri amicitia opponit D. M diaι fine amicitia. Quando nimirum De ,, dus belli duntaxat publici componendi . aut cavendi causa initur, non facta men ...tione amicitiae. Tale enim sardus necia captivitati in posterum , nec postliminio is obstare. Putat. Atque huc refert effatum
is Pomponii , I. s. s. a. F. Eod. Add. μοι.
A d. c. v. f. I 8. u. 3. Atque hinc ita argumentatur: cum emuε,, dixit Foedis amicitia causa, Vendit, Bio alia posse esse Deaera, quibus amicitia 1iasis non insit. , At in commentario ad d. e. v. s. I 8. notavim 1 , 1. nunquam talem gentem is exstitisse . quae pace facta praedandi licea. - tiam admiserit. Sane . a. Omne pactum, is quo bellum componitur, amicitiam com
is prehendit ἔ ct disceptatio per vim toti istur. Adeoque 3. cum ratione pugnat as- is sertio , ius praedandi pos faedus , quo se stam componitur , silvum esse. Diximus , ε. Pomponium in d. l. r. Fam amiciti se non opponere Fae teri Ane amicitia tale ,, enim concipi nequit , sed unda amici isti . De qua differentia , ejusque effectu, is late egimus a s 18. ., Sed & ς. admittendum non est , quodia Auctor ait, foedis amicitia ea a iustumo nil is incia amicitia comprehendere , NA us neglectu r-rpi foetu , indeque iis
is orisι belli causam. Sane, leges amicitiae is nulla certa regula continentur; adeoque is definitum non es . quaenam sint ossiciari amicitiae. Inter leges amicitiae reserri s , let . idem velle, & idem nolle, subve--nire amico indigenti , &c. Quis autemri dixerit , eum , qui cum foedus amicitiae se conir ctum est , armis me cogere posse, se ut cum eo in eadem sim opinione ; ut is necessitatibus ejus succurram , &C.
., Alio igitur modo conciliari debent Pto- , . culus, & Pomponius. Res ita se habet. is Neuter horum jurisconsultorum loquituro de casu , ubi bellu in praecessit . quod is pia e finitum est per foedus amicitiae. Pomponius enim diserte supponit mis sum , ubi bellum cum gente non est, , , sed pax . adeoque ubi gens illa hostis is non est. verba Pomponii haec sunt : Iuis PMe quoque resti mu- dasum es ι na
os cum stante aliqua neque amicitiam, ri
is que holpitium , neque faedin amicitia eam Ia factam habem bi hostes quidem nonis simι : quod autem ex nostro ad eos perais venit . illarum D; N liber homo noster . ., at eis eσιαι. servus ', N eorum. Idemisis γε es s ab aeis ad reos aliquid perve is uiat ; hoc quoque igitur casu pomnum , , sum es. Apparet igitur, hic agi de gen. te , cum qua nec amicitia, nec laedus ami- . citiae nobis intercedit: de populis, qui ho- stes non sunt, & cum quidus pax est ;is adeoque ubi plane quaestio non est de , , casu , ubi partes bella compingo βα- ων is trisum sine lege amicitia, in. quem, , Grocius contra verba legis supponit.
Sed & apud Proculum nulla quaestiori est de bello per patens composito; sed inis genere tradit, postliminium non esse cum gente, cum qua amicitia nobis est. autis scelus amicitiae . etsi nunquam antea heliso lum cum eis fuerit s Se rationem addit :,, Derim quia inter nor, atque eor, potiri minii opis est . ω, set illi apud nos V., liberiatem suam, V dominium rerum sumis rum a M. ac apud se retineant, e is dem apud eos uobis contingam. l. T. pr.
captis. Frustra igitur Grotius supponit . ,, Proculum loqui de pacto, seu foedere , , quo partes paciscentes mutua amicitiae OLA ficia lihi promittunt. Nam x. ne Perhum is quidem de bello per laedus amicitiae comisis polito existat. Sane, a. omne laedus, quo bellum componitur, stipponit amicitiam, se Non omne laedus, quod amicitiae cau- ,, se contrahitur. supponit praecedens hel- ,,lum; initi enim tale foedus intuitu como merciorum, securitatis mutuae , &c. po ,, est. Optime Menippus a laedere, quori bellum componitur, distinguit, eum qui , , NI . hostes uti uiam fuerum, ad sum ,, tiam sociali sitieuere inter se is endama, coeunt. apud Grol. I. a. c. I S. S. 4. sed is S 4. nec ex faedere amisitia , qtio bellum H eomponitur , necessario sequitur, ossiciari amicitiae praescinda esse. Hinc si in scruis dere amicitiae nihil doe bello captis dictum .eli, reversi etiam invito amico recipi pon sunt; cujus rei rationem alibi explicavi
372쪽
Ad Hur Gratii ID. III. cap. XX. g. XL 367
M Caeterum , dubia. quae circa utramque se legem moveri solent, resolvimus supra L 3. c. s. f. Ig. Ω-d intre eateras solius amicitia incium exigeret . hic etiam pacti iure prasiandum
AIJ - Dixi, si nihil praeter ossicia amicitiae
M praestandum esset, absque effectu fore pa-is istum. Dixi, omne foedus, quo bellum componitur, amicitiae causa iniri; neque is tamen ideo jus polliatinii circa damna, , bello data cessate, si de iis non transa-
,, etsim , id est speciatim in pace de illisis id dictum non est.
Et hue. Uci resero musta, quis de rum-riis min armatis, eg contumelia, in. diffriari solent 3 ,, Ex his ipsis exemplis ap.
is paret, tunc demum foedus amicitiae cau-
, , s. initum rumpi, F ius foederati laeditur. se Non autem laeditur si nuda ossicia ami.
, citiae negantur. Non ocio ad quamvis omnino parem di, Qua scit. ossicia amicitiae promitia non ., sunt; adeoque ubi Auctor supponit, jusis capiendi res, & personas eorum , cum is quibus foedus sine amicitia contractum
se eit, salvum esse, indeque & postliminu
um obtinere. At haec nec juti naturae, nee iuri Romano convenire, vidimus. Elt mini foedias non amicitia causa, ut Pomponius nos doceι J . V. sv. lib. 2. c. I s. f. s. Diximus, I. contradictionem is esse, foedus cum hoste initum, & pace si bellum compositum esse I neque tamen ,, inter paciscentes esse amicitiam, id est , , , manere jus praedandi. Diximus a. pomis ,, ponium sciam amicitia non opponere Imis aeri Ane amicitia tale enim foedus nonis datut sed amicitiasne foedere. Aliae enimis sunt gentes amica saltem, aliae gentesia foederas . At utraeque in eo conveniunt, is quod neutris praedare liceat, quia pax ri cum iis est , nec liostes sunt, adeoqueri postliminio opus non est. Vid. svr. l. 3. Dc. v. g. I 8. Id non neglectum , sed violatum putatur J Loquitur Cicero de inimicis reconciliatis,
& quaerit, an si quid post reditum in gra-
tiam commissum est. imprudentiae, vel pei fidiae assignari debeat; ct recte ait, , , perfidia id a nari dehoe r at alia quaeri itio est, an rupta amicitia jus ei agendiis contra perfidum competat ι quod negamus nisi jus eius laesum sit. Duratiuua quanιum feri ρωεs facti imvidia 3 - Quod explicat Cron. h. Sedia gratis hac dicuntur. Rectius distinguimus, an ius alterius facto illo laesum sit, an
is non . Priori solo casu foedus amicitiae ru- , aptum censetur, non casu posteriori; &, solo priori casu jus belli obtinet, nonis Posteriori. Nunquam autem jus alterius se laeditur, si tantum ossicia amicitiae deneis is gantur foederato : quod ex sequentibus,, exemplis magis illustrabitur.
Itaque personis quamvis eonymaa facta injuria, ips, quietim pax inua es, facta non e ebitur 3 - Adeoque contra foedus
M amicitiae peccatum non esse, neque illudis ruptum esse, videbitur e quod hactenua verum est, quia cum conjuncti a foedus is initum non est.
Nis aperte ad it ι sugillationem sacra
DJ,, Nam ipsi foederato tunc injuria in- fertur : adeoque cum jus foederati laedi. tur, ipse reparationem injuriae armis p is stulare potest.
stuam naturalem aquitatem in semis atroisciter laesis sequuntur leges Romana I , , Ut, , scit. laesio ad domini offensam pertineat.
si s ad ejus sugillationem facta fuerit. L . . f. 3 s. si injur. S. Ins. EM. Adrasterium . axi stuprum libidini potituais Immo hoc quoque casu rumpitur amicui, tia , ct foedus amicitiae : at praeterea iuris foederati violatur, dum ejug thorum vi
is lat, vel familiae stuprum insert. Hic igiis tur ius belli obtinet , non quia Reduata amicitiae laesum est, id est , quia ossiciari amicitiae violata sunt, sed quia jus alte
is rius laeditur. Et invino rei alima nova potius evidistasis reum faciet, quam fidei lasa I st deo. is que jus belli in talem invasorem non ob. ,, tinet quia ossicia amicitiae violavit, sedri quia jus foederati laesit; & haec violatiosi est nova belli causa. Atroces sane mina citin amic itia pugnant2 3 Adeoque rumpi, putat, foedus amicitiae; is quia atrociter foederato minari, pugnat, cum amicitiae, & benevolentiae regulis. At nec ideo bellum obtinet, nisi jus se is derati laesum sit; quod ex sormula mina ,, rum , & intentione minantis dijudieariis debet. Nulla uora caras pracedente J ,, Si novas, causa praecessit, minae illae non pugnant ,, cum amicitia, utpote quae per novam se illam causam jam rupta fuit. At neque is ex nova illa causa, neque ea minis pr pterea
373쪽
368 Henrici de tacerii Commentarius
M pterea' secutis belli ius obtinet, nisi jus
, alterius inde indatur. Hue reseram aron ira finistis fructas , B e. nocendi ea a I is Si de animo nocenis ridi certo constat, ius alterius laeditur, ad. ,, eoque ex hac injuria c non ob violatamri amicitiam jus belli obtinet. criterum, ,, alibi probavimus . cuique in suo licere,, propugnacula exstruere, nec animum imis de nocendi praesumi. Si iustis satis indiciis appareat. BD. meum . ρι- MN pax sacra es , comparari lis Sed de eo constare debet per actus quo is is dam extern Viae supra L 2. c. I. s. s. n. I. a. Et L II. l. a. e. I 2. f.
M m. I. L. R c. a. S. I 3. n. 4. L. a. c.
,, 22. S. s. At tunc dicendum est, jusia belli obtinere non ob violatam amicitiae ., legem , sed ob violationem juria alieni.
E NON AE contra amicitiam J Civis enim ,, migrare volens suo jure utitur; nec is, is qui migrantem recipit, jus alterius vi
ri ut d adeoque alii non sis injuriae Naturalis 3 Quia quisque de suo iureri domicilii disponere potest. Viae supra L.
SH se' satio bilis I ri Favor jure naturae
,, nec jus dat, nec ausere. Perfugium exuli ras datum I is De qua re late actum est l. a. c. ar. f. s. Et MMEtiam iras civitati J is Nam qui in e ,, slium mittitur in pinnam, iure civitatism privatur : quo ipso non excluditur ab exisis traneis civitatibus , si illae recipere eum M velint. Commune itis Bomisiam J Idem Pet&ua se dixit in notis Auctoris. a Qui civitatis partem integransem faciantJri I e. qui partem civitatis constituunt, ita is ut civitas ipsa minuatur si secedat pars. Racipere non licet a is pars illa populi , is quae migra e vult. non elὲ sui iuris se, sed dependet ab arbitrio totiu, civitatis r hoc jus auferri toti populo nequit; ade is que deserere civitatem parti populi nonis licet.
stui ex sacramento Qui iurarunt, seis nunquam alio migraturos
Am aliter I Qui operas suas ad ce in tum tempus , vel in peip e tuum locarunt. Aus semittitem deseret I ,, Id est, quiis in poenam servi facti sunt. Qui belli sorte servi sunt, idem intro ia n genitimi iure I ,, Immo id non de. in mum ex gentium jure est , sed ex ipso jure natum : in servum enim dominium - jure belli quaesitum mihi est, quod vi
se cinus, recipiendo servum , auferre mihi is nequit.
Apud quoidam pomsos I is Immo apuli, omnes ἔ 6t soli excipiuntur Christiani .ri ac Mahumetanae sectae addicti. Viae sun. c. r. s
A Uexo hactenus egit de fide sum se marum potestarum publica, qua finis bes. lo imponitur . st quidem quatenus speis is ctantur principalia , quae hellum finiuntri actu suo , nimirum . per pactiones. Hicis agitur de eadem fide, qua finia quidem bello imponitur, quatenus ibi spectantur H principalia ex consensu ad aliud relato risui sortes , praelii exitus, &c. Via. Iun.
s. I. Soaris ali sti iri belli exitias litati πω semper potes J Quaeritur, an helli ea
sa possit sorti, seu certamini singulari eo, mitti, aut arbitris Ubi I. notandum, neu.tram partem ad id teneri, quia sunt actus liberae voluntatis, adeoque iis omissis para potest victoriam ultimam armis prosequuAt 2. quaeritur , an sua natura id licitumst ρ Equidem exempla illumia sunt in Romulo, qui Acronem Regem Caeninensium vicit, omniaque spolia dovi Feretrio tulit, apud Plui. m Romula. Alia exempla sunt inter Manlium, & Gallum, LA. LI. c. I. inter M. Valerium Corvinum. 6E Gallum se L. T. e. 26. inter Iubellium Taureum Campanum , ct Claudium Asellum, Lis. l. 2De 4. . inter T. Manlii filium. ct Geminium Metium Latinum. Liv. l. 3. c. 7. inter B
dium Campanum, & a Crispinum Roma
num, Liv. l. 2ς. e. 38. Comes Thuringiae provocavit Henricum Leonem , quot caesati infidus fuisset. Sunt autem e contrario, qui reiecere duellum: uti Augustus Antinnii , Carolus v. Franeisci, Metellus Serto rii . Antigonus Pyrrhi, Fabius Annibalis
374쪽
I. negat vam tuentur : homines enim I.
invitati ad delicta , Deumque tentari et 2. Certos modos introductos esse a iure. &motibus, dandi regna, quos rex tollere nequeat : 3. praejudicium fieri successoria hus : 4. interesse quoque subditorum, ne subiiciantur novo domino.
Ego nihil injusti hic subesse . existimo .s ipse populus consentit : I. quia licitum est, id permittere millenis, nedum paucis, S uni ; quod enim permissum est multis,
idem permittitur cuique eorum. Sane a.
Cui licitum est quod plus est, ei & quod
minus est, & cum longe minore damno . periculo, ct sanguine ἀμ 3. quia praelium
ipsum est sora , di belli alea . dubiusque eventus; illud igitur iisdem rationibus . Smagi1 oppugnaretur, quo exempla in comtrarium allegata refutantur.
At alia quaestio est, an solus rex deceris here id possit ρ Quod merito negamus a quia totis viribus resistere, & tueri rempublicam . non vero aleae tam incertae eam committere debet. Et cum ordinatium reis medium sit bellam, non potest eo omisso fingularem modum inducere. Misis., , Sors m genere est, quoties in rius se est eventus ac de ejus natura late actum is est l. 2. c. 23. f. s. ubi simul demonis in stravimus . neminem teneri ius suum sorti,, committere. Sane . is, qui reiicit sorori rem . suo iure utitur. R de suo jure dic Ponit : neque natura sequitur . ex selois i tu sortis ius huic. vel illi competere. G Denique haec species transuetionis est , is quae non nisi ex utriusque consensu valet. Unde constat, veram non esse sentenisse tiam Zigleri, qui putat , sortem rejici,, non poste, quia praestat rem sorti commmittere . quam tot belli d stlimina subi- re. Sane, iure naturae Princeps omnia r se media adhibere debet ad tuendum ius ci-υ vitatis , non vero ea adhibet qui sortis, rem committit. Ideo enim in civitatem se colvere subditi , ut communibus armis, , iura eorum defendantur , non ut sortia, res relinquatur. Ied tum demum , quoties de re agitur.
is quam plenum habramu dominiumJ .. Nam ,, tunc pro lubitu de ea disponere . eam is alienare . adeoque & sorti committere pos- sumus. Idem obtinet fi iis aliquod no. Tom. IV.
ν, strum est, in g. jus pignoris, servitutis.,, vel aliud . quod ex obligatione personaeri sequitur; id enim in nostro patrimonio, , est . adeoque plia lubitu de eo disponereis possumus . etsi res ipsa non sit in domi rinio nostro. Vid. Z l. hic. GDiιasta enim lege coeant familiae ista civitatem, ut communibus auxiliis de-
, , fendantur. Rex arcise obligasur , quam xt omittere
posis, BD. Princeps omni vi, & opera,
,, tueri Se civitatem, & jura singulorum imω ne tui ι non ergo isti committere juravi haec potest. Si vera Qtimatione qui Musto bella petiatur . tanto At inferior I is immo absque
is consensu populi res sorti nunquam coin,, mitti potest ι de eius enim jure agitur. me enim est de malis minimum L. Adeo- ., qua juxta leges bonae administrationis praeis in serendum : at diximus. id non nisi auri cedente consensa populi fieri posse.
D a Walis 3 is Quae sunt species tortis , ais eaque Decalione hie tractantur.
Besti finiεnui ea ad in Si enim gloriae cauisse si, vel ad animandos milites id fiat, alia
is quaestio est, de qua m T. Lacedaemonios, Ammos 3 Alia exem,, pia vide supra I. a. m 23. 3. Io. Ω - gentium externum tantum specta- Σπω. J ,, Quod in bello solenni, id est pu-- blico , ct indicto . gentea introduxerunt. Quin per id ipsum talia rartamina μιBelia 3 - Tale jus gentium non darx, pacis sim probavimus: caeterum, certamina pro se finiendo bello , approbante populo iureis naturae licita esse, vidimus s. praecedenti. Nossum enun eadem id ius indiscrete permittit J o Immo ipsum naturae ius indise,, crete cadem hostium Permittere, probis. vimus supra L 3 e. 4. Si scillari uterque ,, se iure , alterum injuria 3gere, conten-- dit. Dii sortu - Id est , non habita ratione, se an iusta belli causa sit an non ι nec non an hostia laedatur ultra debiti . vel
,. poenae modum: per rei naturam enim deis iustitia causae cor stare nequit, cum ne ,, ter judicem habeat. S. vera esstet veterum o ac rum, Romano A a a r m .
375쪽
3 o Henrici de Cocceii commentarius
rum, N aliarum gemitim opinio J .. Immori nunquam haec fuit opinio nec Graecorum, ,, nec Romanorum, nec aliarum gentium :- idque ipse Auctor observavit supra L a. M c. 19. ,. q. Cons. ea , quae diximus ad 2. c. I. S.,8. 9. U I a. Iam V interna lusitia talibus praeliis non deesset J A Nec revera deest . quia vitam pro,, patria exponere. laudabile maxime est , , , ct ipse Auctor fatetur m seq.mne smimium recta rationi, ac Dei praceptae repug re, in. J Sed & repu- ω, gnare communi sentium consensui , vidi. mus d. I. a. c. I9. s. s. Neque enim Stis. icorum, aut Gymnosophistarum paucissum ma exempla ius aliquod Gentium exteris
Aliquoties I ri Praeter loca iam allegata ,
se vide ι. z. c. II. s. a. m. I. I. a. c. 2I. VII. n. 2. L 3. c. 6. S. 6. I. a. c. as.
S. 3. u. 3. L 3. c. ao. S. 63. l. 3. M s. I 8. V l. 3. e. 4. S. I 4. In proximi charitatem peccare 3 ., Id est, contra regulas perfectionis, & virtutis.
3 D in se, N in Deum peccare qui in tam , BD. I se Immo positiet terminis habim libus non peccat qui vitam prodigit pro,, patria. Pro ea totis virι ι J o Non ergo per cerin. tamina singularia. Contrarium probavimus. supra. Condicto eertamine uti tanquam tesimonio Mna causa, aut iudicii divini instra emo,
vanum es J o Immo totum bellum alea est; . ct praelia. quae totis viribus committunae tur, instrumenta sunt divini judicii. Cur. igitur certamina lingularia . quae minori. periculo, & sanguine expediuntur, non in aeque pro instrumentis judicii divini h, is beri debeant. rationem non percipio. 4 Iussitan, ne pio potes reddere ex re tantum parte J ,, Auctor iure naturae. quod in internum vocat, certamina singularia li. cita regulariter non esse, dixi: Excipitis casum si is, qui mjustam causam fovet, in superior est armis ι tunc enim alterum , . penes quem causae justitia residet. osserte praelium iure posse, ait, quia est unicum, is & neoessarium defensionis medium. Sedia frustra haec dicuntur, quia de justitia caum in non constat. Utraque para ait, se iu- is re, alterum injuria agere ι adeoque quae se libet pars etiam juxta justitiam internam,
is si putet se iustam habere causam , prae- lium osterre, vel acceptare potest. Ut qui mustam eausam sonet J . Immo
se si id dubium est, uti ex assertione paruis tium semper est; satius est, bellum pau- ,, corum sanguine finite . quam gentis forte, , interitu : modo populus consentiat. UML. S. 62. Nihil enim ei imputandum es J Sed neuis ei aliquid imputandum est, qui consensa, , rum, quorum interest. Praelium pauis corum praesert praelio gentis. Sed set De orem 6 I se Adeoque AmM ctor putat, certamina ejusmodi permittiis aliquando , non probari , indeque admita se ii saltem quoad effectum impunitatis :is quod jam resutavimus. Et imp oba faenera I ,, Iure naturae non ,, dantur improba laenera, uti probavimus
ti inpudicitiam professa mHieres J . Seorisse lationem tot arari ad evitanda maiora ma- la, testantur Roma, Anglia . Belgium . &c. sed non tamen ideo scorta sunt im- ,, punita, quia plurima privilegia aliis civiis bus communia iis auferuntur. Cons L Mis c. zo. S. 4Σ. N l. 3. c. o. f. a. m. a.
dem familia de regno cenant. cereum is est, populum de successione iudicare non posse; adeoque nee ejus consensum re- quiri, si successores inter se armis deceris . nere parati sunt. Populi enim non inter. . est , quia imperium in eadem familia . ,, in quam contulit, manet. Idem est eum de bello finiendo agitur , dicendum emis 3 A Nimirum, ut ipsi regesis de regno certantes inter se certamine simis gulari dimicent, a. c. 23. Io.
Siri quidem iis, quod habens, adimerepti uJis Nam ita consentiunt, ct di,
Non ed aurei, qui non habet, dare I,, Id est , non victori acquiritur regnum . ., quia victus non habet jus dandi, seu ali-
,, enandi regnum. In illis quidem reguis i qua is patrim
nio non suns J se tu est, quae ex populi
voluntate deferuntur. Aliud ergo iuctor ,, obtinere, Putat, in regnis patiamonialiis bus, quae pleno jure resi quaesita sunt:
376쪽
in his enim regem & sibi ius adimere, si & victori dare posse, ait. At Depius druis c um est, intuitu regis non dari regnum M patrimoniale.
Es populi, se e. cim sum necesse et a cedere I , , Quia de ejus iure agitur, nisi lis
A sit inter duos successores ejusdem famuri liae. Vid. f. praec. ad uum. q. rubri I. D ii qui iam nati J Nondum enim misistis ius quaesitum non esse . putat 3 ade se que hos in ea saltem iura succedere, pa-- tat , quae pater tempore nativitatis ha-- huit. Vide tamen I. a. c. 4. s. I . m. a.
In se is non liberis 3 is Id est non franis cis. At idem est in seudis francis, quiari fidelitas tamen juratur domino, cum qua se pugnat alienatio. quae tali pacto in evenisis tum continetur. B. Par. NM. Jur. βαλν, Vis. s. 47. Diam domini J se Exempla res clara fietiis Ponamus. Curiandiae duces hello eum. Sureia implicatoa esse. Duces illi conix ri versam in praelii exitum conjicere non se poterunt , nisi I. con sensu populi, a. Magnatorem, qui spem succedendi habent.. 3. Regis Poloniae, qui dominus est dire- . eius, ct cui per eventualem alienationema, jus quaesitum auferri nequiti
I M talibras miliis 3,, In quorum exitumis litigantes controversiam conjiciunt.
Uter pro viastro id bisendis 3 Duplici sensu quia vietor dici potest, vel praelio, uel bello. Priori sensu siepius dubia est viisetoria r at cum per praelium bellum non finiatur , quoad effectum juris nihil intel- est, uter pro victore sn habendus. Exempla , ubi uterquo sibi victoriam atrogavit. exstant apud Auctorem. Ita cum Carolus Galliae Rex ex italia rediret, eique se Gometaga Mantuae dux opponeret, ancipiti praeislio discessum : lus enim iter sibi aperuit. Dux vero impedimenta cepit; uterque ititur victoriam sibi asseruit. Vid. Aus. cas.
iatio . pag. 61. Ita in praelio navali inter Belgas, & Suecos, apud Halaiam dubia fuit victoria : item inter Attalum. & Philippum, ubi Attalus sugata Philippi classe universt praelii gloriam obtinuit; sed cum ipsius Attali a suis separati navis capta eL
set . Philippus sibi tribuit victoriam. λίνα
ΗqLLI 6. e. s. In praelio Lurensi dubiam fuisse vietoliam, ait Arachia l. 4. sed studio partis, cum mallensteinius pulsus au fugerit. Exempla de varia victoria vide apud Liv. I. q. e. 28. ouod. L r. p. 29. 3o 16. M s . U I. 7. p. 422. Martiri. Spin. Em
Si vero ipsa controversia in praelii exutum conjicitur, maximopere interest nosse, uter victor sit, S uter cesserit, L e. uter bello viceriti
is gna ergo fracti animi adesse debentiis Exempla allegavit Auctor supra s. 43. Nam Argiri 3 se Uterque sbi victoriam , vindicabat: Argivi quidem . quod suorum is plures superfuisse dicerent; Lacedaemonii. vero . quod qui eorum super iterant, fiu gissent, suus autem perstitisset, & h .stium caelas spoliasset. Herod. L I. p.
Ne a Comithior I . Historiam vide apudis Thuod dem L. a. p. m. 22. seq. Nihil minus, quam sv veras J E con- ,, uario Attalus fugavit classem Philippi. Valent ad docendam bosis fugam J si Ad- . eoque vi pacti bello victus causam a mi
sttii Ioeo eUsit J A Alter enim viribus Mo, ipso est superior. Manet eo loco, quo ante pratium suis Τ- Id est, ambigua. Gron. h. Inter Petrum in Atragonium , ct Carolum Andegavensem. a praelium indictum est cum certa manu.
. Hic venit, ct discessit; ille post disce
. sum comparuid Papa arbitratus est , neu . Num victorem esse, & repetendum esseis Praelium.
Atit ad sellam J is Quia per fingulareo certamen res decisa non est. Aus ad novas pactionaes J ,, Id est, n o Tum certamen decerni debet: uti papa. is decidit in casu ante allegato.
. genus arbitrorum , qui ad tentandam amiae cabilem compositionem eligunIur ἱ L. 13. A a a s s. a.
377쪽
9 2. RT. arb. iii a Gara. at de quibus,, hic quaestio non est . quia non eliguntur ,, ad finiendam litem Unum ejia moui ut sis aqvum , Iroe MLquum . parere dehea J Nam in ejus in sententiam compromittunt partes, S deis is clarant, se pro iure habituros quod prox, nuntiaverit, L 27. S. z. L 76. proso Q. 99, pr. V. O. Cum ex eo ro Misso ad arastram imms J - Adde, ea intentione ut sententiam, , icas L I . s a. l. I. L 3. S rubris is, , de receptre, qui arbitrium recepere ut siemis temiam dieant : adeoque ut arbiter
., eius sit ad finiendas liter , d. c. E. AIterum Hriamo. li is ad boni viri ara trium redigi debeat J . DOetores non satis . indigitarunt disse sentiam horum arbitroiso rum a priori specie : quae tamen clara, in cle maxime peti picua est ex exemplis ais durisconsultis allegatis.. Iutisconsulti per posteriis arbitrorum ρο- nus non intelligunt tales, qui electi suntri ut causam decidant, ux de iure pronun- is ilent, ut sententiam dicant, vel ut lites ri finiant ἔ sed tales, qui a partibus electiri sunt ut opus definiant, ut in locationeri operis ι T. F. pro Acio, vel partes de- terminent, ut in societate, I. 6. pros is cis . vel pretium , ut in emtione , a f. C. Conre. - vel mercedem , ut in Comis ductione, L 2 s. pr. locat. vel lassicien-- tiam inutionis, L 9. F. . sari . mg.,, Hi igitur arbitri non judices sunt, sed
in aestimatores. Partes non promittunt, se' pro juie habituros quod judicaverint ι sed
,, rogant eos , ut tanquam boni viri, par-ν, ses , pretium. vel mercedem definiant , - &c. & sperant quoque , mi ut bonos Furi ros arbitraturos esse.L 3ci. v. liberi. Si lacta definitione appareat. arbitrum is non ut bonum virum definiisse, res re .
M ducitur ad arbitrium honi viti, id est adis judicem bonus enim vir idem est, quod ,, iudex, ι 4 . s. a. F. fame. lib. I. 137. s. ,, 2. F. g. O. I 17. s. F. in m res de
fertur, qui aestimationem reducit ad a, . . quitatem, L 3a f. Rex μν. seu utiis bonus vir iudicare debui . UM. L Missi quo satisd. ., Et cum eiusmodi resti mainres plerum rique constitui soleant in ipso contractu locationis . emtionis, societatis . M. M , ctione ex hoc ipse contracta, utpote λ-
, . nae fidei. iniquitatem aestimationis eorri is gendam esse, censuerunt durisconsulit Ro- , , mani. Actio enim ex contractu bonae D,, dei datur ad omne id, quod ex natura is negotii aequum. & bonum est, L ai. s. in I. Aia. ems. S. M. IU Obl. qua ex is cons. l. 6. s. q. Eant. Ne ut. l. I. pri
A DIL da Action. Quam fi μα- arhuratus fueris 3 is λειν, eia quo res reducitur ad arbitrium bonio viii. id est iudicis. qui cognoscit, an m,, stimatio ita iacta sit . uti a bono vito Lis eri debet. Elias. corrigit inaequalitatem ..
m cou Nil J se Revera eadem ratio mili- 'is eat in arbitris, qui iniqtie aessimam, se in illis, qui inique decidunt. Sibi enim ri imputare debent qui in alterius aestim is tionem compromiserunt, I a . s. a. Dec. , , ardi Cum vera utroque Gala supponatur,ri partes compromisisse in arbitr- boniis viri, id est ut bonus vir aestimare, velis iudicare debuillat, &c. utroque casu jusis Romanum succurrit, ac utrique remedia, um suppeditat; & quidem contra arbi is trium ejus, qui male aestimavit, deditis reductionem au arburium bam viri ι conisse tra arbitrium ejus, qui male judicavit, is exceptionem doli. Via. ad raehr. primam M u. a. At id meri iuris est positivi utrovis modo arbidium sitim misso J,, Sci- Oicet, in negotiis bellicis ι adeoque eligiis possunt vel ut litem decidant, vel ut d , , finiant partes , pretium , M. Aut m eonciliatorem tumum J A Immo is hoc tertium est arbitrorum genus, diver- sum ab iis, quorum mentio fit a Pr uisset Ost Cum enim hi tantum ad tentandam is amicabilem compositionem eligantur . ni. , hil definiunt, nedum decidunt. Cons. Lis 3 I. F. a. si recepi. Hos arbitros. s in. is ter principes eliguntur. Mediatores v is Camus i de quibus vide integram dispuis tarionem B. rarentis de M uiatori s. Ans ut cretias dicto parendum omin- DITale arbitrium pace Ri,icensi inter do- ,, mum palatinam , ct Aurellanensem e
ri metum est, ubi Rex Galliae, εχ Impera. tor. iisque dissentientibus . Papa arbiteris est constitutus Ita in eelebri illa mil& langiatus causa arbitri electi sunt Rex Galliae ,
378쪽
Ad me. Gratii Lib. III. my. XX. g. XLVI, V XLVIL 3 3
M Galliae , ct Rex Sueciae , quorum decisumis vim sententiae obtinuit, & laudum Heiuri Munnense vocatur.
Est hoc es gentis, de quo his agimus lis Quando scilicet partes bellum gerentesia in iudicium tertii alicujus compromit ,, tunt. Hiisque judicio se staturos , pio.
M mittunt. Cum de cavencit bessi rationibus L er mi J Ubi simul diximus, neminem teneriis ad ejusmodi arbitros provocare , neque is propositos acceptare.
ab iis provocare , ξδ de injuria queri
liceas J - Jure Romano provocare licet tar tum ab iis, qui tanquam aestimatores cle-octi sunt, ct inique aestimant, L 76. 78.
, .non vero ab iis, qui ad decidendas lites,, electi sunt, L 27. s. a. Is receps. ais. I. 3. c. Rece . aro. etsi inique pronun-- cienti At si victor ex laudo actionem in se stituebat, repelli potuit exceptione doli, si arbiter dolo, vel contra ius arbitra-- tus fuerit, L. L 3. I. 32. s. I 4. R . - πιθ. cons. Jus usi Tun controυ..1 v. deis recip. arbitris.
D tasum inter reges , N populos locum habere non poteVi J ,, Inter hos enim ex is dispositione jus oritur: at disposuere . , , quod stare velint arbitrorum judicta Nulla evim his es pores a. superio , qua promiss ommium arat impediaI J ,, princi. si pes enim subditorum pactis leges.dare.., eorumque vim coarctare, ac statuere posiis sunt, ne valeat pactum si aequum Pt ,, nunciatum non fueriti
Standum ergo omnino sue aquiou. με iniquis πα--iaveri-J Non enim estis iniquum , quia partes in id consensere, is t. a T. f. a. recepi. ais.
Summum quisque sua ea a iudicem eis J A A quo nulla provocatio locum ha- is beti De arbitri osseis J,. Quid ille tanquamis vir honus facere debeat; de quo f.
is pro aequa habituros quicquid ille j dic, o vetitii
A M electis sis in oleem judicis 3 is Ita ut is iudicare saltem polsit juxta scriptam sor
m cum laxista quadam potesate I , Uid. ,, Gron. b. Immo in athitti ossicio Ditem , spectandum, quid in comp omissum ve- neriti Sane, aliud ei non licebit, quam ,, quυd ibi, ut essiceret, cautum est. I. M 3 a. s. H. Recepi. mb. t. 2I. ε ε Eoa. L. 46. Eod. Si tota causa in compromi Dis sum venit, omnia continentur, quae adis causam illam pertinent. Si ad iudicem , quam I, M arbitrum mittituνJ ,, Seneca non loquitur de judiceri arbitro. sed de judice dato r qui tantum is judicat juxta formulam praescriptam atis arbiter iudex judicat de tota causa, ade x, que etiam de fluctibus . usuris, S c. d is io , & culpa, &α S de omnibus, quae ,, ad causam pertinent. Hinc Fustus voceis inbuer pag. as 3. Arbiter ea, qui totiιωδε rei acturium bases, ac potesatem. Concis Goth. ad i. 32. s. Is recepi. ωθ. sit. b. Add. ins . S. 48. d. I 2. d I. 32. stura illum sorintila in ludas Io Vid. Heia is necc. Antiq. Rom. l. 4. L s 36. 39. , , seq. Car. S m. de iudie. Rom. l. I. a 4.ispag. 49s. A. Muson. fo ... p. 37 . Sed prout tamanitas a ,, Nam lententia ,, ejus valet etsi iniqua sits sibi enim umri putare debet quod compromiserit L 27. . - , a. Rec. ais.
Arbiter id, quod quum es , res eis . iudex legem 3 - 1d est . judex datus judicatis juxta formulam prascriptam; judex albi.,, ter ex aequo, & bono de tota causa. Ut valeret aequitas J Ut scit de omni ,, eo, quod ex natura negotii aequum, &i, bonum est, iudicet.
in Hibi partem illam mina , Uc. I ais Quae corrigit id, in quo lex deficit Ohis universiditatem. Vid. ι z. c. I 6. s. 26. m,, z. Quod late explicat Glotius in Schm,. diasmate , quod ad calcem hujus libitis adjecimus. sic de aquitate ins ribit. Reis is reus, per aequitatem. quae pars justitiae si est , intelligi solet ratio leg . .
Nam hae N iudiei commisa est 3 . Nam
. hic quoque non verba legis, sed rationem is ejus inspictre debet: de tali igitur aequuo late hic plane non quaeri, ait.
379쪽
74 murtia de ciccet; Commentariae
Sed amna id, quod rectis Iu , quam non D, etiam extra mktitia regulas J . Verba. haec sunt , quae nihil significanti Arbiter . ex aequo, & bono judicare dicitur, quiam de omni eo cognoscit . quod ad causam . pronii Is pertineti Via supν. adnum. I.
Ier arbitri Aeru inter privator , Uri frequeures sunt 3 . Hinc totus titulus in imae re Digestorum invenitur. De receptis , qui
. arbitrum recepere ut ententiam dicant.
Et specialiter I . Nam Apostolus improbat,
. quod frater eum fratre judicio contendat a pud infideles , I. Cor. 6. v. I.seq. Quem l cum explicavimus supra l. I. e. z. Caet . rum, gentiles quoque philosophi aequi . v dc commodi hominis esse . aiunt, mallem ire ad arbitrum , vide re praeced. eoquem evitare ruinosum judicii strepitum. Da in silio non debes tanta potesas ce-osa mustui J . Immo potestas illa judican-- di ex aequo, & bono . sequitur ex natur compromissi; per quod tota causa arbitrio. judicis defertur : secus, ae in iudicibus . datis . qui jure Romano ultra formulam
. praescriptam procedere non potuerunt.
In dubiis enim quod minimum es sequisntur 3 . UM. L q. I. f. R. I. ibique. Gre. Re dubii hic nihil subest: qui co
promittit, compromittit in totam causam sin secus , ac in judice dato. Locum hahet inter summam potesatem ob tinentes I . Ut scit. in dubiis , quod min, ω mum est , sit sequendum.. Censendi sunt adprinxese iis regulis, P -
. si Principes causam per compromissum ad M arbit um deserunt, omnia ea , quae ad caum iam illam ex aequo, & bono referri pos-- sunt, sub compromisso sua natura contia nentur. Sane , sub ossicio ordinario judi. ν cis quoque omnis causa comprehenditur ,- ι 6 I. Itidie. Judex autem datus non est judex ordinarius , quia jure Romano non m nisi juxta formulam praescriptam cognosciti. Quae ratio inter Principes cessati
AUCTOR putat , arbitros non posse statue te de possi ilione Quod ndmittendum non est si de sola posse Isi ine litigatur. Ne que concedi potest quod Auctor ait, tu dicia possessotia esse juris civilius contra
fium enim demonstravimus L 2. c. g. a. Sane , cum omnes controversiae ad arbitros
deserti possint . nullam video rationem . eur non & possessiones litigiosae. Atque ita in laudo Pleilbrunnensi quaedam tantum quoad possessionem, reservato petitorio, deisella legimus.
Non ἀe posse ne I . Quid si de sola
. possessione quaestio sit 8 Sane, de dom . nio tune pronuntiare , absurdum esseti. Vid. νuis. IN
Nam possessoria iudicia iuris civitassent Im Judicia possessoria naturali quoque ratio.. ne distincta esse a iudiciis petitoriis , St. aliud esse jus possessionis , aliud jus m
. prietatis , probavimus in Disseνι. pro Bri. XII. S. 397. Nulla ergo ratio dari potest, . cur arbiter, cui tota causae decisio delatam est, non possit per interlocutionem prius in pronunciare de possessione ι tum ut co in stet, quis probare teneatur; tum ut a areat, quis interim fructus percipere de-eati Sed & de sola possessione lis inter, cedete, eaque lis in arbitrium tertii comistri potest.
Jure gentium po dendi ius com tem JErrorem hunc Auelaris refutavi supra a
Ideo tam eama eognostitur , nihil es in που- um I m cum uterque possessionem praetendat. & uterque alterum innovatio. nis accuset . id ipsum prius decidi, & sie possessionis ratio definiri debet.
Tum ne praeiudicium fas J . Uterque sibi praejudicium fieri , ait . si pendente
lite possessione, quam uterque sbi asse. at , cedere alter debereti Adeoque hoc praejudicium prius decidi debeti Tum quia di cilis es recuperatio I . U. terque litigantium id allegare posset δ ad eoque haec lis decidi debet. 9 potest, antequam de principali negotio pronum
Legati ius posse mi nam mutarimι JEx hoc ipso Livii loco apparet , aliud esse pus onem, aliud posse nis musam.
Cum enim legati Romanorum , tanquam arbitri inter Carthaginense, , & Masini sim . eausam de agro cognosterent , illi titulum altem allegabant, quod ager pri. mo maiorum fisset, deinde a Pphaee ad
se pervenisset Musinissa NB N GNO. se
posse me se superiorem esse contendebat; oc tum addit Livius. I. 4 . e. II. lmaim
380쪽
. posse dinis ius non mutatis , M. eausam. integram Romam ad Seuatum refecisse. . Adeoque in possessotio saltem pronunci,M runt, petitorii, seu causae decilionem po-- pulo Romano relinquentes . qui tandem Meausam pro carthaginensibus decidit :ω sed illi bello magis . quam ex judicio is legatorum , agrum vindicare cupiebant; stis ideo a Romanis bellum contra eos deis . cretum est , quod exitio suit Carthagi- . nensibus. Liv. epit. l. 48.
A L T r u s generis es arbitri sumtio , eum quis ias Myti , BD. J . Ad arbitrorum proprie dictorum genus non pertinet haec species, qua quia se arbitrio hostis su
. mittit , ibi enim partes non compromitam tunt in sententiam, aut iudicium tertii. . sed alter alteri se pleno jure dedit; ade . que omne jus suum. Se arbitrium, in alis terius potestatem transfert.
. De qua deditione late egimus supra c. 4. . f. Io. II. & I . Summam potesatem deserens J Immo &. dominicam : nam dediti absque conditio.. ne servi sunt, L c. 4. s. 12. Dolos in senam rogatos legimus 3 . Phra- . sis illa , auerim arbitrio se subjicere, ge-- neralis est . & continere quoque potest. plenum dominium et unde Atoli metu . bant , ne permisso libeto arbitrio in cor- . pora sua is viretur. Liv. l. 3 . c. r. aetoliis igitur merito exprimi cupiebant, quarumae rerum arbitrium senatui in se permitte. . rem quod cum Romhni exprimete nobis lent, infecta pace legati dimissi sunt. - Lim L 37. c. I.
Permurant Carthaginenses se arbitrio u Iiro J . Athittium hic itidem sumitur pro . potestate dominica; nam ipsa corpora si- . hi dedi praetendebant. Habebunt nobis gratiam 3 . Quia id be- ω neficio Romanorum , non sorderi deb
id victis pati debeas J . Id est , quae, hi conditio ejus, qui se dedit. De quo
, quid ex perfectionis, & virtutis rega. . lis facere debeat victor. Nihia non pariendram Balet, quippe iam suscitis I . Immo omnia pati debet , muis tanquam subditus, sed tanquam servus-D A ius belli exserniam νεο--- I . Id. eli , ius gentium , quod Auctor in bello. solenni introductum esse , fingit. Diam vita , etiam libertas J . Quia de- ω diti servi fiunt, in quos jure naturae quo . que omnia licent. Non pustica tantum J - Quae civitatis . sese dedentis sunt.
Sed Fututorum I . Quae ad singulosis iure dominii pertinuerunt. Goli 3 ., Formulam deditionis similem is vide apud eundem I. I. c. 37. Etiam licita J A Id est. non tantum iuras, externo, sed & jure interno : nimirum siri is , qui deditur , aut ante fuit in numerois graviter delinquentium , aut postea fidem a se datam in re magna sesellit. Vid. sup .as l. 3. c. II. I. I 8. n. a. Nos lapius dixi- ,, mus, non dari tale ius externum; S in
is deditos saeviti posse etiam jure interno
A O S. L. N E quid bimo facias I . Id est, conis xtra jus internum ι nam iure externo A mma ei licere in deditos, docuit s. pra
Ne quem occidat , nisi id suo Deriora meristim J η Nos alibi diximus , hostem
se semper morte dignum esse , quia vitae . is & bonis nostris insidiatur, & reparationii, iuris nostri, opibus , operis , ct consiliori resistit, factumque suae civitatis approbat, tri S approbare tenetur atque ideo si iase potestatem nostram venit, morte mulcta is ri, nedum in servitutem detrudi posse. Ne cui quicquam auferat 3 , , Mortem ,, merito , qualis semper est hostis , vitam, se nedum libertatem , jure , & in poenaruis auferri posse , alibi demonstravimus. Intra tam autem motam , quantum μ