Lvcae Paeti ivrisconsvl. De mensvribus et ponderibvs romanis et graecis : cum his qvae hodie Romae svnt collatis libri qvinqve : eivsdem variarvm lectionvm liber vnvs

11쪽

QUAE HOC VOLUMINE CONTINENTUR.

mensuris Romanis, Graecis, quibus interualla

metiebantur.

LIBRO SECUNDO.

De mensuris, quibus hodie Romae agrimensores, &architecti interualla 4 aedificia metiuntur.

De mensuris liquidorum,& aridorum Romanis,4 Graecis de

earum pondere.

De mensuris liquidorum laridorum, quibus nunc Romae ut, mur , cum antiquis etiam pondere collatis.

I N CTO. Desponderibus Romanis, Graecis, etiam cum nostri temporis ponderibus collatis. LIBRO SEXTO. Declarata& a Plinio desensa Virgilij carmina,

Humida solstitia, atque hiemes orate serenas Agricolae hiberno laetissima puluere farra De qualitate anni 169. De qualitate anni 77o deq. erucis,&conuolutilis. De numero dierum, qui ab intercalatione Dictatoris citra pholapsi uidentur, Hemendi essent. De restitutione ductus Aquae Virginis. Adiecta sunt in calce Quincti libri, pedis , ponderum 'non nullorum uasorum 4 marmorum schemata. Item Min fine Quincti RhemnisFannisPalaemonis carmini, mirum in modum ad intelligentiam mensurartim ponderum conserenua

12쪽

NOMINA EORVM QVO SEQUENTIUM

quinq librorum auctores, adiutores, testes habui. Ndreas Alciatus Aulus Gellius

BudaeuSCaius Iurisci Cato Catellianus Cotta.

Celsus Iuriscons

Cicero Cleopatra Columella Constantinus Imp.

Congius aereus Illustrissimi Reuerendissimi Card, natis Farnesij. Dantes Alaghierius

Didaciis Couarruvias Dioscorides Dodransvi Quadrans aerei. CalenuS Graecus ignotus,qui depo-deribus scripsit Gulie,mus Philander

Hermolaus Barbarus Hero Herodotus HomeruSHoratius Flaccus Iabolenus Iurisc. Iulius Frontinus Iulius Pollux Iustinianus Imp. Leonardus a Portis Liuius

Libra aerea Illust.FQ.Vrsini

Martialis Martianus Capella

Marmora sculpta

Massae lapideae ponderales Modestinus Iurisconsoribasius Medicus Ouidius Naso Palladius Paulus IurisconsPedes aerei legitimi

Pes alter aereuSPlatina PlautuSPlinius Plutarchus Pomponius IurisconsPriscianus Caesariensis Proculus IurisconsPropertius Rhemnius Fannius Scribonius Largus

Seuerinus Boetius Sextans aereuSSextus Festus Pompeius Suetonius Suidas Terentius rerentij Interpres Valentini Imp.

Varro

Virgilius

Vitruvius Vlpianus Iurisc. Volusius Metianus Xenophon.

13쪽

QUAE VINO V E LIBRIS

continetur.

Cetabulum octava pars sex Acetabulu capit sesquicyathum. 4 Acetabuli uino pleni pondus. 4 Acetabulum dictum ab aceto. 4 Αcetabulum mensura liquidorum aridorum. 4s Accetabulum per duplex .gd sit os Actus minimus. Achus quadratus. Aut quadrilibris Plauti. 71 Amphora primum locum in mensuris liquidorum. IAmphora unde dicta. ΣAmphora pro uasera non mensura quid differant a georgicisi Hippotatricis

BArilis uini mensura quaedi quan- tu pedeatri illius diuisio. 4.6o

Barilis si cubetur cuius messurae sit. 66 Bes unciarum pedalium. Bes unciarum ponderalium. γα

Bilibris. 72 Bilioris aqualis. 72Bocalis mensura uini desole nunc Ro

mae uide,Petilius.

Botte uas uinarium hodie Romae, ex quibus constet mesuris 6o.&quantum pendeat. 62 quandoque. 22 Amphorae oleariae. 23 Amphorale uas. 3Amphorarium uinum. MAmphoraria uasa,fictilia suisse. 1 Amphorarum sorma. 2 Amphorarum capacitas Amphorae diuisio. a Amphora Graeca. 33 Areolum. 8

Asini plostrari arat6riira quadriga- xij. Si

Assis in agris in hereditatibus. 3. 68 Assis idem , libra. 68 Assis pro uno. 68 Allipondium. 68 Atticae mensurae aridoxud liquidoruAballus 11ue caballata musti. 9 Cadiis. Due

Canna mensura qua hodie Romae architect i,& illius diutuo. Is Canna unde appellata. 7 Centumpondium uox composita, 11- ut dupondium, tripondium. 69 Centumpondium incertum Catonis quid. Centuria ex quo iugeris constet. Ceramium Graeca mensura. Ceratium Graecum pondus. Cheme mensura Graeca. Choeus mensura Graeca. Choemix aridorum mesura Graeca. 6 Choenix mesura diurn cibi apud Grae-c.s. 1

14쪽

Chussiue hoeus lIquIdorum mensur Graeca. s Cyathus sextari pars, decima, cunde dictus Cyathis pocula commessiurabantur,rua numero illorum calices nomina sumebant l. inde calices trientales, quadrantales, bessales, &ί-

athus constat ex quattuor ligu lis. 46.4 6 Cyathus liquidorum aridorumq mensio. 8Cyathus aqua uel uino plenus pendet

drach.tres decim scripulum unu. 8Cyathus apud Graecos. 3 Cyathissare, pocula miscere. 46 Clima mensura ex quo quadratis pedibus constet 6 Coclear siue ligula Cyathi pars quarta. 8 Cochlear paruu apud Graecos ad 3 6 Concha mensura apud Graecos 3 3. quid apud Latinos ibidem. Congius pars Amphoraeoctaua 29. costans ex sextarijs sex, in mensura, olei mensura. 3OCongialis fidelia. DCongius ex qua materia. 3 OCongi forma in Capitolio a Vespasiano imp. 9 Congius aqua aut uino plenus cuius ponderis. o Congius uini quo hodie Romae utimur. 8.6o Congitella olei cuius ponderis hodie. 6 Cotyla Ro uide,Hemina. Cotyla apud Graecos. Cubitus Ro palmorum sex. Cubitus Graeca mensura. ΑCulleus constat ex Amphoris uiginti. '

Culleo nulla maior mensura Roma

Culleus aqua uel uino plenus pendet

Cullei ex corio. Culleisorma. o.&' Culleis transferebantur uina sa Culle pro mensurari uase. FLCulleus mensuris nostri temporIs co- paratus. ι

Actylus apud Grae lati digitime

Dactylodocme, idem', Dactylus. Decempeda. 17 Denarius ponderatis unciaepars septima. 76

Denaxij pondus In numismatibus imminutum. 76

Denari pondus tempore Plini erat.

drachmae. 78Deunx. 72Dextans sexta pars pedalis mensurae4.

item aibrae ponderatis aDiaulus,Graecae longitudinis mensu

ra. I

Dipondius quid. 2. 71Dochme apud Graecos.cid Dactylus Dodrans pedis 1.librae 72.73 Dolicos Graeca mensura. 4Dolia antis sex opere figulino. 6 earum forma ros Dolia lignea nostri temporis, utiliora testaceis antiquis ' i Dolium supra, Boit Doron ex digitis quattuor. I Drachma Graecum pondus ad Romanos transiuit. 79 Drachma octava pars unicae tam Romanae si Graecac. 7'. 4Duella unciaepars tertia 1 dc unde

dicta

15쪽

gicta ibidem. Folieri uini hodie Romae quatum

pendeat uino plena , quantum a sextario Romano, quantsi a Graeco differat. 9Folietta olei quantum pendeat. 6

Eorgicae mesurae quantu ab Atticis disserant. 3 6. T

Libralis. 7t Librae poderatis diuisito, aptius assis

nomina. 72

Librae diuersarii unciarum apud GraecoS. 87. 88 Libra medica Graeca. 8 Libra qua hodie Ro. utimur grauior antiqua scrip.quatuordecim. 84 Libripendes. 77Ligulae forma. 49 Lychas apud Graecos interuallum digitorum x. I

HEmina sue Cotyla liquidorum

aridorumq. mensura continet

Cyathos se , pendet aqua uel uino plena uncix. 2Hyppicon Graeca mensura. I Hippotatricae mesurae quid ab Atticis differant. 37

Iugerum ex quo quadratis pedibus constet. Iugerum non recte quadrauit Palladius. Iugeri 'etiae nostri temporis disertia

Iugerum pro Rubio sumentes, quan

tum errent. I9

Librae aereae lenes Illust Fuluia

Medius, siue medius petitius mensura nunc Romae 3 8 quantupendeat uino plenus. o Medius olei nunc Romae cuius ponderis. 6 Mensurae 3c pondera in locis publicis custodiebantur. I. 68 Mensurae liquidorum latum quae a Mesurae aridoru tantum quae, quae liquidorum Maridorum aue Mensurae sicut & pondera auctae. 2Metretes mensura. 3 3Milliarium constat ex mille passibus, stadijs octo. 3Milliaria xx pro diurno itinere inius uocatis tribui. Milliaria cur Lapides appellantur. Milliariorum lapidibus signatorum adhuc exstare uestigia. Milliarium Romanu ad Graecos transiuit. 1 Milliarium ex quot canis 3c palmis nostri temporis constet. 2o Mina Attica uetus. Mina Attica Solonis. 8 3Mina medica. IMna uide Mina. Mistruim

16쪽

Modius Amphorae pars tertia. 27 Modi ex qua materia. 28Modi praeserrati. 14Modi quattuor tritici demensem se miliae a TModiales aulaevi Calices. 18Modi cuius ponderis. 27 Monetarum bonitas semper decreuit. χ

Oleum pondere uenditum non mensura. 39Oleum nona parte leuius aqua AI

Orgia expedibus sex. 1 Orthodorum digitorum xj I Oxybaphus mensura Graeca. ys etiam aridorum ueri ΡAleste uide,Dactylus. Palmus constans ex digitis qua

tuor. I

PaImus quo hodie Ro.architecti utunc cum pedis dodrante modico discrimine concurrit. 2. Is

Palinus praedictus in quas partes diiu

Palmipes ut en sura. Passus, inde dicatur. κPassus senatus hodie. 7 Passu mensurantur ligna Romae II. Pes primum locum in mensuris antiquis obtinui, Pes Ro.in digitis sexdecim uncijs duodecim diuisus. IPes Graecus longior Romanosemuncia Ro.pedis 3. 3

Pedis quae sit uera mesura exclusis alijs

hactenus demonstratis. 8Pedis aerei auctoris descriptio. 9. 9O. Pedis sextari M quadrantalis collatio. IIPes Colotianus reprobatus. Petia mesura terrae hodie Romae quata sit. 18 Peliae e Iugeri di crimen. 18 Peliae terrae quo instrumento metian

tur. 2o

Petilius siue bocalis uini mensura nuc Romae. 1 8 Petilius uino plenus cuius ponde ris. o Petilius olei hodie Ro.cuius ponderis, in quo a uini petitio differat. 6

Plaustrum a uehiculo quid differat. ΣPlaustia forma. 9

Plethron Graecum. I Ponderum antiquorum, qui penes auctorem sunt, descriptio Io. ToPonderum antiquorum schemata. OPondera, scilicet uncia,drachma,et scri putu Rom. δ Graecis eade.. 2.3 Pondera mesurae publice custodiebantur. ΣΙ. 68 Pondera dimestrae semper auctae I 2Pondus frumenti Rubli unius. 63 Podus unum rerum omnium Roma nis. 68

Pondo uerbum per se prolatum idem quod libra. 68

Pondo uncia. 69 Ponderum Romanorum cura ad quaestores. ToPondera Graecorum medicorum. 87 Pondera ueterinariorum Graecoru 87 Pygme Graeca mensura. I Pygon Graeca sensura. 4

Vadrantalidem quodAmpho ra,δ quo modo costituaccia

17쪽

Quadrantalis capacitas. 2 Quadrilibris aula Plauti uide, Aula. Quadrilibris, trilibris S c. 72 Quadrans pedis. Quadrans librae. a Quartarius quarta pars sextarii. 42 Quartarius Grae. D

Quarta aridorum nunc mensura Romae. 63 Quartu cium aridorum mensura nunc RO. 66

Quincunx pedis. χ uincunx librae. 72Quicuncialis calix. 7 Quinarius, siue uictoriatus. 79

RAtos quomodo dolijs aut cupis

sustinebantur. IRetia uenatoria cuius altitudinis apud Graecos. 18 Romani Graeci paruo discrimine ali

menta seruis praebebant

Rotae curritu quid differata tympanis plaustrorum si Rubium hodie terrae mensura d. I 8

Rubia terrae quomodo metiatur a Rubli terrae diuisio. o Rubiti terrae ex quot iugeris antiquis constet. 6Rublum terrae, Rublii tritici purgati in prima sementi recipit. ORublum mensura aridorti Romae. 6 Rubium si cubetur, cuius sit mensu

Rublitella aridoru mesura Romae. 68SAlma uini, et salma musti Romae quid sit, cuius mensurae SSaltus ex quo iugeribus constet.

Scripulum unciae pars xxiiij. t Scripulti ex granis quo modo. 84 Scripularis differentia. 82Scortium aridorum mensura Ro. 66 Scortium ex quot sextarijs constet. 66 Selibra&quinae selibrae. TI.73 Semis. 73 Semuncia. 7s Semodius uide, Modius.

Se cuncta ponderalis. 7 3 Sescuncia pedis. Sesquilibra. 7ὶ Sesquipes. Sextans pedis 2 librae. 7 2Sextertium tertius semis. 72Sextula unciae pars sexta, constans exscripu. quatuor. 76 Sextarij antiquisorma. II

Sextaris& pedis probatio perquadra-

talem. II

Sextarisdiuisio. o Vini liquidorum mensura. Iole mensura nytamen uenalis, Mellis, Salis, Aquae, Maridorum. 3 2Sextari,aqua aut uino pleni pondus, unciaru esse uiginti, Bba experietia& auctoritatriceteris cosutatis 3 2Sextari mellis pondus. 32Sextarius Graecis,mensura minor es Sextantarium pondus. 7 Sicilicus quarta unciae pars , dc unde dictus. ISpanna quid sit is Spitama quid. 2. Is Stadium Graeca mensiuraad Romanos transiuit. S. I Stadium constat expedibus o. 62s. ex pedibus uero Graecis 6OO. F. Stadium ex quot cannis,et palmis nostri temporis constet. OStaiolus agrorum nunc mensura. IISympuli usus amensa in sacrificijsci mansit. 43Tale

18쪽

TAlentum apud Vitruviui Graeco pondere. 7rI7Talentum paruum Atticum. 83 Talentum magnum Atticum ibi. Talentum Euboicum. 36

Talentum Aegyptium. 87 Tympana plausirorum qualia sarricongius Torquatus. OTrimodium. 18Trimodia satoria. 18Dyblion Graeca mensura. LI

VIctoriatus semis denarii. '

Vinum mensura semper uenditum. 39Vinum desaecatum,non nigrum, non crassium,pendet ut aqua pura. Ἀαvnciapoderatis qua hodie Romae utimur aliqua maior&quantii Ιχ.8o Vncia in quas partes diuidatur. 3.7

Vnctae pedis ad mesurandum & ponderatis eadem diuisio. 76

Vncia pedis. Vnciae peli giuisio a geometris. Vncia mestiralis siue pedis nulla apud Graecos is Uncia poderatis eademno. Graecis post iuncia ad illos transiuit. 79Vrna unde dicta. JVrna Amphorae semis. IVrna aqua aut uino plena cuius ponderis a Vrnae nomen non solum pro mesura, sed pro uase a Vrnae facrae erant inscriptae. ΣάVrnae ex qua materia erant. 26Vrnae cuius erant formae. 26 Vrnis conseruabantur mortuorum cineres. 27 Vrnae uinariae,oleariae, aquariae. 26

Vrnae in quibus suffragia mitteban

tur. 27

Vrnarium quid. 6Vires olei incertae capacitatis. 6 Vtribus uina trasserti selita.uide,Culleusa

19쪽

Errores sic eorrige Pag.ver. a uel uncia unciat Plinius Pli. ubi supra 3 lineres lineares t uallatae uallata 1 eruit emit homilliare dicunt millia rediguncti CAE CAS. 11 38 de ora de lora 23 Condita Condito χς ε 36 c. 6. 36.c .E uim uini 18 9 decemodios decemmodiae et a Semodio a Semodio 3 9 7.-9 Mesuram Mensura a utilitatem uilitatem 43 1 Saetari Sextarii

ex etio sed&minus sed&nominus Errores sic eorrue

s qua ille quam ille

2 ex et

6 1 sustinere sustineri 73 Semis Semias 7 i sexta sexto 8 38 drachma drachmarum

8 3 scripuli scripulis 8 is esse esset 99 ira arboν stum arbor etfrugilio 8 usus ausus toto solstitiam solstitIaris a forma formae

ii 3 pillis pilis

II ductos ductus Ιχ directum dirutum