Aurel. Cornel. Celsi De medicina libri octo cum praefatione Georg. Wolffg. Wedelii ..

261쪽

Cap. . MEDIcise Igut ex naribus, s ex ore aliquando prorumpit. Atque interdum sanguis profluit, interdum simile aquae quiddam. in qua caro recens lota est Nonnunquam autem is a summis faucibus fertur, modo exulcerata ea parte , modo non exulcerata; sed aut ore venae alicujus adaperto, aut tuberculis quibusdam natis, echisque sanguine erumpente. Quod ubi incidit,

neque hedit potio aut cibus, neque quicquam Vt e Vlcere excreatur Aliquando vero gutture Marteriis exulceratis frequens tussis, inguinem quoque extundit. Interdum etiana fieri solet, ut aut ex pulmone, aut X pectore aut e latere , aut ocinore feratur Saepe foeminae, quibus finguis per menstrua non respondet, hunc expuunt Authoresque medici ferunt, vel exesa parte aliqua sanguinem exire , m vel rupta , vel ore alicujus venae patefacto.

Primam λάλω ν, secundam ρηγμοχασμιον, tertiam νατόριωσιν appellant. Vltimaminime nocet prima grauissime. Ac saepe quidem euenit, uti sanguinem so pus sequatur. Interdum autem , qui sanguinem ipsum suppressit, satis ad valetudinem profuit. Sed si se cuta ulcera sunt, si pus, si tussis est, prout sedes ipsa est, ita varia 4ericulosa genera morborum fiunt. Si vero sanguis tantum fluit, eXpeditius cie medium tanis eis. Neque igno- 3 rari

262쪽

218 A. CORN CELSI Lib. . rari oportet, eis, quibus fluere ρ sanguis solet aut quibus spina dolet, coXaeue, aut post cursum vehementern et ambulationem, dum febris absit, non esse inutile sanguinis mediocre proflu lvium : idque per urinam redditum ipsam quoque lassitudinem soluere. Ac ne in eo quidem ilterribile est , qui ex superiore loco decidit: si tamen in ejus urina nihil aliud novabit Neque vomitum hujus afferre periculum, etiam cum repetit, si ante confirmare implere corpus licuit ex toto nullum nocere, qui in corpore robusto, neque nimius est, neque tus sim aut calorem mouet. Maae pertinent ad uni-Versum, nunc ad ea loca, quae proposui, Veriar . Si ex gingiuis exit, portulacam manducasse satis est. Si ex ore, continuisse eo merum iis num si id parum proficit, acetum. Si inter haec quoque grauiter erumpit, quia consumere hominem potest, commodissimum est, impetum ejus, admota occipitio cucurbitula, sic ut cutis quoque incidatur , auertere. Si id mulieri, cui menstrua non feruntur, euenit, an

dem cucurbitulana incisis inguinibus ejus, ad

At si ex faucibus interioribusue partibus processit, metus major est,in cura major adhibenda. Sanguis mittendus est; , si nihilo minus exore processit, iterum tertioque,& quo

tidia

263쪽

ie paulum aliquid protinus autem debet sorbere vel acetum, Vel etiam cum thure planinis aut porri succum : imponendaque X-trinsecus supra id, quod dolet, lana succida ex aceto est, Mid spongia si ibinde refrigerandum. Erasistratus horum crura quoque& femora brataque pluribus locis deligabat Id Asclepia adeo non prodeste, Ut etiam inirnicum es.set proposuit Sed id saepe commode respon

e Xperimenta testantur.

Neque tamen pluribus locis deligari necesse est; sed sat est infra inguina, super talo S, summosque humeros, etiam brachia. Tum, si febris urget, danda est sorbitiori potui aqua in qua aliquid ex his, quae aluum adstringunt, decoctum sit. At si abest febris, vel elota alica, vel panis e aqua frigida, molle quoque ouum dari potest potui, vel idem, quod supra scriptum est, vel vinum dulce, Vel aqua frigida, sed sic bibendum erit, ut sciamus, huic morbo sitim prodesse. Praeter haae necessaria sunt quies, securitas, silentium. Caput hujus quoque cubantis si1-blime esse debet recteque tondetur. Facies saepe aqua frigida fouenda est. At inimica sunt

vinum, balneum, venus, in cibo oleum, acrior 6ρ omnia, item calida fomenta, conclaue calidum inclusum, multa Vestimenta, corpori injecta, etiam fricationes, nisi ubi bene sanguis conquieuit. Tum vero incipiendum est a bra-

b Cael. Aurelian. Acut Morb. II. q.

264쪽

22o A. CORN CELs Lib. .chiis, cruribusque thorace abstinendum. In ilhoc casu per hiemem locis maritimis per aestatem, mediterraneis opus est.

CAPUT U.

De Stomachi morbis.

FAucisus subest stomachus Linquo plura a

longa vitia incidere consuerunt. Nam modo ingens calor , modo inflatio hunc, modo inflammatio, modo exulceratio assicit. Inte dum pituita , interdum bilis adoritur. Frequentissimumque est ejus malum , quo resoluitur neque ulla re magis aut assicitur, aut compus assicit. Vt diuersa autem vitia ejus, sic etiam rem dia sunt. Vbi exaestuat, aceto cum rosa X-trinsecus subinde fouendus est imponendusque puluis cum oleo ; Mea cataplasmata , quae simul reprimunt, molliunt. Potui , nisi quod obstat , gelida aqua praestanda. Si inflatio est, prosunt admotae cucurbitula; neque incidere cutem necesse est prosunt sicca calida fomenta, sed non vehementissima. Interponenda abstinentia est. Utilis in jejuno potio est absinthii, aut hystbpi, aut rutae. Xe citatio primo leuis, deinde major adhibenda

est maximeque, quae superiore parte mo-Veat, quod genus in omnibus stomachi vitiis aptissimum est. Post exercitationem opus est unctione, fricationeri balneo quoque nonnunqua

, Cael. Aurelian. Tard. Passi III. 2 Trallian. VII. 3.

265쪽

cap. I. MEDICINA. 22Ιquam,sed rarius interdum alui ductione Cibis deinde calidis,neque inflantibus : eodemq; modo calidis potionibus, primo aquae; post,Vbi resedit inflatio , vini austeri illud quoque in omnibus stomachi vitiis praecipiendum est, Vt, quo modo se quisque aeger refecerit, eodem sanu Sotatur, nam redit huic imbecillitas sua , nisi iisdem defenditur bona valetudo, quibu reddita est.

At si inflammatio aliqua est, quam fere tumor&dolor sequitur, prima sitiat quies, Mabstinentia lana sulphurata circundatari in jejuno absinthium. Si ardor stomachum urget, aceto cum rosa subinde fouendus est deinde cibus quidem tendum est modicis imponenda vero extrinsecus quae simul in reprimunt molliunt: deinde, his detractis, utendum calidis ex farina cataplasmatis,quae reliquias digerant interdum aluus ducenda : adhibenda exercitatio,&cibus plenior. At, si exulceratio stomachum infestat, eadem fere facienda sunt, quae in faucibus exulceratis Praecepta sunt. Exercitatio, fricatio inferiorum partium adhibenda. Adhibendi lenes glutinosi cibi, sed citra satietatem. Omnia acria atque acida remouenda. Vino, si febris non est, dulci, aut, si id inflat, certe leni utendum: sed neque perfrigido, neque nimis calido. Si vero pituita stomachus impletur, necessa rius modo in jejuno,modo post cibum vomitus

266쪽

ar A. CORN CELSI Lib. s. est. Utilis exercitatio, gestatio, nauigatio, fricatio. Nihil edendum, bibendumque, nisi calidum vitatis tantum hiS, quae pituitam On-

trahere consuerUnt.

Molestius est, si stomachus bile vitiosus est. Solent autem hi, qui sic tentantur, interpositis quibus lana diebus, hanc, quidem, quod pessimum est, atram vomere. His recte aluus ducitur potiones X absinthio dantur : necessaria gestatio, nauigatio, , si fieri potest, eX nausea vomitu Vitanda cruditas sumendi cibi faciles somacho non alieni, vinum austerum. Vulgatissimum vero pessimumque stomachi vitium est resolutio, id est, cum cibi non bytenax est, soletque desinere ali corpus, ac sic tabe consumi. Huic generi inutilissimum balneum est. Lectiones, exercitationesque superioris Partis necessariae, item unctiones,fricationesque: hinc perfundi frigida atque in eadem natare, canalibus ejusdem subjicere etiam stomachum

ipsiam, magis etiam a scapulis id quod contra stomachum est consistere in frigidis , medicatisque fontibus, quales c Cutiliarum Sumbruinarumque sunt,salutare est Cibi quoque assii stendi sunt frigidi, qui potius difficulter coquuntur, quam facile vitiantur. Ergo plerique, qui nihil aliud concoquere possunt , bubulam coquunt. Ex quo colligi potest, neque auem, neque Venationem, neque piscem dari debere , nisi

b)Aretaeus de Morb. Diuturn. II. 7. e alin. II. I. XXXI. a. Vitruvius VIII. 3.

267쪽

Cap. F. MEDICINA. 223nisii generis durioris. Potui quidem aptissimum est vinum frigidum, vel certe bene calidum meracum, potissimum d Rheticum, vel Allobrogicum, aliudue, quod austerum&resina conditum est: si id non est, quam asperrimum maiaximeque se Signinum.

Si cibus non continetur, danda aqua, eliciendus plenior vomitus est iterumque dandus cibus, tum admouendae duobus infra stomachum digitis cucurbitul , ibique duabus aut tribus horis continendae sunt. Si simula vomitus, dolor est, imponenda supra stomachum est lana succida, vel spongia D ex aceto, vel cataplasma, quod refrigeret. Perfricanda vero non diu, sed vehementer brachia, crura, calefacienda. Si plus doloris est, infra praecordia quatuor digitis cucurbitula utendum est protinus daniadus panis ex posca frigida. Si non continuit, post vomitum leue aliquid ex his, quae non aliena stomacho sint. Sine id quidem tenuit, singuli cyathi vini, singulis interpositis horis, donec

stomachus consistat. Valens etiam medicamentum est, radiculae succus Valentius, acidi punici mali, cum pari modo succi, qui ex dulci punico malo est, adjecto etiam intubi succo,&mentae, sed hujus minima parte ; quibus tantundem, quantum ex his omnibus est, aquae frigidae quam optime miscetur Id enim plus quam vinum ad

d Serv. ad Virgil. 11. Georg. 96. Sueton in August. c.

77. Plin. XIV, 6 follin. XIV. c. ' Trallian. Vs L 7.

268쪽

ad comprimendum stomachum potest. Supprimendus autem Vomitus est, qui per se venit, etsi nausea est. Sed si coacuit intus cibus, aut computruit, quorum trumlibet ructus ostendit, ejiciendus est protinusque cibis assumptis iisdem, quos proxime posui, stomachus restituendus. Vbi lublatus est praesens metus, ad ea redeundumo est, quae supra ptaecepta sint.

De Laterum doloribus. STOMAcilus lateribus cingitur atque in his quoque vehementes dolores esse consuerunt. Eorum initium vel e frigore, vel ex ictu, vel ex nimio , cursia, vel ex morbo est. Sed interdum id malum intra dolorem est isque

modo tarde, modo celeriter soluitur, interdum ad perniciem quoque procedit oriturque acutiis morbus, qui πλευριτικος a Graecis nominatur. Huic dolori lateris, febris b) tussis accedit: ter hanc excreatur, si tolerabilis morbus est, pituitari grauis, sanguis. Interdum etiam sicca tussis est, quae nihil emolitur, idque Vitio primo grauius, secundo tolerabilius est. Remedium vero est magni&recentis doloris, sanguis c missus. At, siue leuior, siue Velit stior casus est, vel stiperuacuum, vel serum id auxilium est; confugiendumque ad cucurbitulas

269쪽

cap. 1. MEDICINA. Iritas est, ante summa cute incisi. Recte etiam sinapi ex aceto super pectus imponitur, donec ulcera pustulasque excitet; tum medicamentum, quod humorem illuc citet. Praeterlvi, circundare primum oportet latus hapso lanae sulphuratae deinde, cum paululum inflammatiose remisit, siccis calidis fomentis uti. Ab his

transitus ad malagmata est. Si vetustior dolor remanet, nouissime resina imposita discutitur. Vtendum cibis potioni busque calidis vitandum frigus. Inter haec tamen non alienum est Xtremas partes oleo sulphure perfricare. Si leuata tussis est, lenite ctione uti jamque acres cibos, Vinum meracius assumere. Quae ita a medicis praecipiuntur. Attamen sine his rusticos nostros epotaeX aqua trixago satis adjuvare dicitur. Haec in omni lateris dolore communia sunt, plus negotii est, si acutus quoque morbuSiSs eius est. In hoc praeter ea , quae supra posita sunt, haec animaduertenda sunt ut cibus sic qnam maXime tenuis lenis praecipueque sorbitio, eaque ex ptisana potissimum aut jus in quo porriis cum pullo gallinaceo coctus sita idque non nisi tertio die detur si tamen per vires licebit: potui vero aqua mulsa, in quo hystOpum, aut ruta decocita sit. Quae quibus temporibus danda sint, ex ratione vel adauctae, Vel leuatae febris apparebit, sic , ut in remissione

quam maXima dentur cum eo tamen, Vt scia

270쪽

mus, non esse ejus generis tussi aridas fauces committendas, saepe enim, ubi nihil est, quod eXcreetur, continuatur, rarangulat. Ob quam causam dixi etiam pejus id genus esse tussis, quod nihil, quam quod pituitam moueret. Sed hic vinum sorbere, Ut supra praecipimus, morbus ipse non patitur in Vicem ejuS, cremor ptisanae sumendus est.

Vt his autem in ipso morbi feruore sustinendus aeger est, sic, ubi paulum is se remisit ali-1nenta pleniora, lini quoque aliquid dari potest dum nihil detur, quod aut refrigeret corpus, aut fauces asperet. Si in refectione vero manserit tussis, intermittere oportebit Vno die; posteroque, cum cibo vini paulo plus astumere. At, invalescente quoque tussi, tum non erit alie-nUm, Vt supra quoque positum est, vini cyathos sorbere, sed in hoc genere valetudinis, dulce, veleerte lene commodius est. Si malum inuete rauit, athletico victu corpus firmandum est.

De Viscerum morbis e primo, de Pulmone. ACQ ΜPAGi NE corporis ad viscera transeundum est; inprimis ad pulmonem veniendum. Ex quo vehemens lactatus mor bu oritur, quem πεφιπνευμονίαν Graeci Uocant. Ejus haec conditio est. a Pulmo totus afficitur, hunc casum ejus subsequitur tussis, bilem

a Caelius Aurelian. Acut Morb. II. 26. II. Aretaeus da Morb. Diut. I. .