Aurel. Cornel. Celsi De medicina libri octo cum praefatione Georg. Wolffg. Wedelii ..

231쪽

cap. 23. MEDICIN A. II sanguinis Q missione, vel ductione alui vel nigro Veratroe, sicut praeceptum est. In sequentibus deinde diebus, per eos cibos, quos proposui, vitatis omnibus, quae cauenda diXi, nutriendus est. Si per haec morbus finitus non fuerit, confugiendum erit ad album veratrum ac ter qUorique aut quater eo tendum, non ita multis interpositis diebus sic tamen, me iterum Vnquam sumat, nisi conciderit. Mediis autem diebus vires ejus erunt nutriendae quibusdam,

praeter ea, quae supra scripta sunt, adjectis ' Vbi

mane experrectus est, corpus ejus leniter e oleo vetere; cum capite, Xcepto Ventres te mulceatur tum ambulatione quam maXime

longa iecta utatur post ambulationem loco tepido vehementer desdiu, ac non minus ducenties, nisi infirmus erit, perfricetur deinde super caput multa aqua frigida perfundatur; pa

tum cibi assumat conquiescat rursuSante noctem ambulatione utatur ' iterum Vehementer perfricetur, sic Vt neque Venter, neque caput contingatur post haec coenet, interpositisque tribus aut quatuor diebus, Vno aut altero acria assumat.

Sine per haec quidem fuerit liberatus, aput radatur; Vngatur oleo vetere, adjecto aceto nitro; perfundatur aqua falsa bibat jejunus eX aqua castoreum, nulla aqua, nisi decocta,

G Cael. Aurelian. Τard passia. q. p. 272.

232쪽

183 A. CORN. CELSI Libta. potionis causa utatur. Quidam jugulati e gu-diatoris calido sanguine poto tali morbo se liberarunt se Apud quos miserum auxilium tolerabile miserius malum fecit Quod ad medicinam vero pertinet, Ultimum est,jUXta talum, ex utroque crure paulum sanguini mittereta occia pitium incidere, cucurbitulas admouere ferro candente in occipitio quoque Minfra , qua summa vertebra cum capite committitur , adu-iere duobus locis, Ut per ea perniciosus humor euadat. Quibus si finitum malum non fuer1t, prope est, ut perpetuum sit. Ad leuandum id, tantummodo Vtendum erit exercitatione, cibisque his, qui supra comprehensi sunt: praecipia que vitanda omnia, quae ne fierent, excepimus.

De Regis morbo. 'CQu notus est morbus, quem interdum Aa arquatum, interdum regium nominant. Quem Hippocrates ait, si post septimum diem a febricitante aegro superuenit, tutum esse, mollibus tantummodo praecordiis substantibus. Diocles ex toto, si potest febrem oritur, etiam

strodesse; si post hunc febris, occidere. Co-or autem eum morbum detegit, maXime oculorum, in quibus, quod album esse debet, fit luteum. Soletquς accedere sitis, dolor capitis, frequens sngultus, praecordiorum

233쪽

Cap. a . MEDICINA. 189 dextra parte durities; , ubi corporis vehemens motus est, spiritus dissicultas, membrorumque

resolutio: atque, ubi diutiuS manet morbuS,totum corpus cum pallore quodam inalbescit. Primo die abstinere aegrum Oportet secundo ducere aluum: tum, si febris est, eam victus genere discutere si non est, scammoneam potui dare, vel cum aqua betam albam contritam, vel cum aqua mulsa nuces amaras, absinthium ,

anisum, sic, ut pars hujus minima sit. Ascle piades aquam quoque falsam, quidem per biduum, purgationis causa bibere cogebat, iis , quae urinam mouent, rejectis Quidam, superioribus omissis, per haec, ter eos cibos, qui extenuant, idem se consequi dicunt. Ego utique, si satis virium est, validiora , si parum, imbecilliora auXilia praefero. Si purgatio fuit, post eam triduo primo modice cibum oportet assilmere e media materia, Muinum bibere Graecum falsum, ut solutio ventris remaneat tum altero triduo validiores cibos, carnis quoque aliquid este, intraque aquam manere . deinde ad superius genus victus reuerti, cum eo , Ut magis satietur omisi Graeco vino bibere nigrum austerum atque ita per haeCvariare , Vt interdum acre quoque cibos interponat, interdum ad falsum vinum redeat. Per

omne ero tempuS Vtendum est Xercitatione,

fricatione, , si hiems est, balneo si aestas, frigidis natationibus lecto etiam, concla-

234쪽

1 o A. CORN CELs Lis. I. vi D cultiore usu loco, ludis, lasciuia aliis,

per quae mens exhilaretur, ob quae regius morbus dictus videtur. Malagma quoque, quod digerat, super praecordia datum prodest vel arida ibi ficus imposita, si jecur aut lienis affectus est.

a De Elephantia. IGNOTu autem pene in Italia, frequentissimus in quibusdam regionibus is morbus est, luem ἐλεφαντια ν Graeci vocant; isque longis annumeratUr. Quo totum corpus asscitur ita, ut ossa quoque vitiari dicantur. Summa Pars corpori crebras maculas crebrosque tumores habet. Rubor earum paulatim in atrum colorem conuertitur. Summa cutis inaequaliter crassa, tenuis, dura, mollisque, quasi squamis quibusdam exasperatur, corpUS emacrescit, OS, surae, pedes intumescunt. Vbi vetus morbus

est, digiti in manibus pedibusque sub tumore

conduntur febricula oritur, quae facile tot ma- Iis obrutum hominem consumit. Protinus ergo inter initia sanguis per biduum mitti debet, aut nigro veratro venter solui. Adhibenda triduum, quanta sustinere potest, inedia est paulum deinde vires reficiendae laucenda aluus posthaec ubi corpus leuatum est, utendum est exercitatione, praecipueque cursursudor primum labore ipsius corporis, deinde etiam b Seren sammon. de Regio morbo. a Mercu

tral. Variar. Lect. I. 2.

235쪽

casu, MEDICINA. I Iiam siccis sudationibus euocandus fricatio adhibenda moderandumque inter haec, ut Vires conseruentur balneum rarum esse debet cibus sine pinguibus, sine glutinosis, sine inflantibus. Vinum prieterquam primis diebus, recte datur. Corpus contrita plantago cillita optime tueri

videtur. CAPu XXVI. De Attonitis.

ATTONITos quoque raro idemUS,AEUO- rumin corpus mens stupet. Fit interdum ictu fulminis, interdum morbo,hUn αποπληξίαν Graeci appellant. His sanguis mi tendus est. Veratro quoque albo, vel alui ductione utendum. Tum adhibendae fricationes;& ex media materia minime pingues cibi, quidam etiam acres: a vino abstinendum.

AT resolutio neruorum frequens ubique mor

bus est. Sed interdum tota corpora, inter dum partes infestat. Veteres authores illudiat ἀποπληξ ίαν , hoc παράλυσιο nominauerUnt , nunc utrunque παραλυσιν appellari video Solent autem, qui per omnia membra vehementer resoluti sunt, celeriter rapi, ac si correpti non sunt, diutius quidem vivunt; sed raro tamen ad sanitatem perueniunt , iterumque miserum spiritum trahunt, memoria quoque amisia. In

236쪽

partibus Vero nonnunquam acutus, saepe longus 1ere b insanabilis morbus est. Si omnia membra vehementer resoluta sunt, sanguinis detractio vel occidit, vel liberat. Ἀ- lliud curationis genus vix unquam sanitatem restituit rupe mortem tantum differt vitam interim infestat. Post sanguinis missionem si non redit Minotus mens, nihil spei superest si

redit, sanitas quoque prospicitur. At, ubi pars resoluta est, pro Vi& malo corporis, vel inguis mittendus est, vel aluus ducenda. Caetera eadem in utroque casu facienda sunt. Siquidem vitare praecipue conuenit frigus paulatimque ad exercitationes reuertenis

dum est, sic, ut ingrediatur ipse protinus, si potest. Si id crurum imbecillitas prohibet, vel gestetur, vel motu lecti concutiatur tum id membrum, quod deficit, si potest, per seri sinminus, per alium moueatur, isi quadam ad consiletudinem suam redeat prodest etiam , torpentis membri summam cutem Xasperasse, vel urticis caesam, vel imposito sinapi, sic, ut ubi rubere coeperit corpus, haec remoueantur Scilla quoque contrita, bulbique contriti cum thure recte imponuntur. Neque alienum est, resina cutem tertio quoque die diutius vellere; pluribus etiam locis, aliquando sine ferro cucurbitulas admouere Vnctioni vero aptissimum est Vetus Oleum,vel nitrum aceto oleo admixtum.

Quin

b Aretaeus de Morb. Diuturn. I. 7.

237쪽

Cap. 7. MEDIClNA. I9; Quin etiam fouere aqua calida marinari vel, si ea non est, tamen salsa, magnopere necessarium est. Ac si quo loco vel naturales , vel etiam manufacti tales natationes sunt, iis potissimum utendum est: praecipueque in his agitanda membra, quae maxime est iunt, si id non est, balneum tamen prodest Cibus esse debet ex

media materia, maXimeque XVenatione : Ο-tio , sine in , aquae calidae. Si tamen vetus morbus est, interponi quarto Vel quinto die purgationis causa vinum Graecum, salsum potest. Post coenam utilis vomitus est.

a. De Dolore neruormis. Interdum ero etiam neruorum dolor oriri solet. In hoc casu non Omere, non medicamentis Vrinam mouere,non Xercitatione sudores, ut quidam praecipiunt, expedit. Bibenda aqua est bis die. In lectulo leniter suis diu corpus perfricandum est deinde, retento spiritu, in ipsa exercitatione potius superiores partes

mouendae r balneo raro utendum mutandum

subinde peregrinationibus coelum. Si dolor est, ea ipsi pars sine oleo , nitro aqua perungenda es, deinde inuoluenda,&subjicienda pruna lenis , Uulphur atque ita id suffumigandum idque aliquandiu faciendum, sed jejuno,

cum bene jam concOXerit. Cucurbitulae quoque saepe dolenti parti admouendae sunt, pulsandusque leniter instatis vesicis bubulis is locus est. Vtile

238쪽

Vtile est etiam sevum miscere cum cumini urticae contritis seminibus, sic , ut omnium par modus sit, idque imponere fouere aqua, qua sulphur decoctum sit. Vtriculi quoque re .cte imponuntur aqua calida repleti,aut bitumen cum hordecea farina mixtum. Atque in ipso potissimum dolore utendum gestatione velle imenti est, quod in aliis doloribus pessimum est.

I. De Tremore neruorum. Tremor autem neruorum aeque vomitu mς- dicamentisque urinam mouentibus intenditur.

Inimica etiam habet balnea, asiasque sudationes. Bibenda aqua est acri ambulatione utendum, item unctionibus, fricationibusque maxime per seipsum pila, similibusque superiores partes dimouendae cibo quolibet utendum, dummodo concoctioni utique studeatur. Secundum cibum, curis abstinendum Prarissima venere tendum est. Si quando quis in eam prolapsus est, tum oleo leniter diuque in lectulo perfricari manibus puerilibus potius, quam virilibus,debet. . De Sun utionibin internis. Suppurationes autem, quae in aliqua interiori parte oriuntur, ubi orta fuerint, primum id agere oportet per ea cataplasinata, quae reprimunt, ne coitus inutilis materia fiat, deinde, si haec victa sunt, ut per ea malagmata, quae digerunt, dissipetur. Quod si consecuti non sumus, sequitur, ut euocetur: deinde, Vt maturςscat, omnis

239쪽

cap. a . MEDICINA. I smnis tum vomicae finis est, ut rumpatur. Indiciumque est, pus vel aluo vel ore redditum Ses nihil facere oportet, quo minus, quicquid est puris, Xeat. Vtendum maxime sorbitionibus

est,in aqua calida Vbi pus ferri desiit, transeundum ad faciles quidem, sed tamen validiores& frigidos cibos, frigidamque aquam sic, ut ab

egelidis tamen initium fiat, primoque cum mel le quaedam edenda, ut nuclei pinei, vel Graecae nuces, vel auellanae. Postea submouendum idipsum, quo maturius induci cicatrix posssit. Medicamentum eo tempore Ulceri est, succus asinsumptus vel porri vel marrubii, momni cibo porrum ipsum adjectum. Oportebit autem uti in his partibus, quae non assciuntur, fricationibus, item ambulationibus lenibus. Vitandumque erit, ne vel luctando, vel currendo, vel alia ratione sanescentia ulcera exasperentur. In hoCenim morbo perniciosus, ideoque omni modo cauendus sanguinis vomitus est.

ne humani corporis interioribussedibus. A cam us reperiuntur ea genera o

borum, quae in totis corporibus ita sunt, ut iis certae sedes assignari non

poisint nunc de his dicam, quae sunt in partibus.

240쪽

19 A. CORNA CELSI Lib. .

Facilius autem omnium interiorum morbi curationesque in notitiam Venient, si prius eorum sedes breuiter Ostendero. Caput igitur, eaque, quae in ore sunt, non in gua tantummodo palatoque terminantur, sedi etiam, quatenus oculis nostris exposita sunt. In dextra sinistraque circa guttur Venae grandes, quae σφαγίτιδες nominantur itemque arteriae s quas καρωτίδας vocanto sursum procedentes vltra aures feruntur Atque in ipsis ceruicibus glandulae positae sunt, quae interdum cum dolore intumescunt Deinde duo itinera incipiunt: alterum, asperam arteriam nominantri alterum, stomachum, Arteria Xterior ad pulmonem et stomachus interior ad ventriculum fertur Illa spiritum hic cibum recipit. Quibus cum diuersae viae stat, qua coeunt, eXigua in arteria sub ipsis faucibus lingula est quae, cum piramuS, attollitur , cum cibUm potionemque assumimus, arteriam claudit Ipsa autem arteriaci dura cartilaginosa, in gutture assurgit caeteri partibus residit Constat ex circulis quibusdam, compositis ad imaginem earum vertebrarum, quae in spina lint, ita tamen, Vt eX parte Xteriore aspera ex interiore, stomachi modo laevis sit, eaque descendens ad praecordia cum pulmone committitur Is spongiosus, ideoque spiritus capax, Ma tergo spinae ipsi junctus, in

duas fibras, ungulae bubulae modo diuiditur. Huic cor annexum est, naturaia musculosum, in a . Hippocr. de Cordea iv.