Artemidori Daldiani ... De somniorum interpretatione, libri quinque à Iano Cornario medico physico Francofordensi, latina lingua conscripti

231쪽

causa existunt, itemq; seditionum ac con tentionis, uelut hasta, lancea, iaculum ecfunda. Machera oc gladius animum somniantis significant, oc manuum sortitudinem, ec mentis audaciam. Scutum autem proprie mulierem significat, itemmgalea, diuitem quidem oc formosam, pre tiositi Pauperem uero ec deformem , non.: pretiosa. Delectum militum habere, aut militare, his qui quomodo cuncp aegrotant mortem significat.Nam qui militat ex Privato uitam suam transmutat, re ad alias conuersationes transit priore relicta. Saepe uero etiam senibus mortem praedixit, reli 'quis autem uexationes 8c molestias, oc motus praesagit, oc peregrinationes. Se gnibus ec ociosis ac indigentibus actiones significat oc quaestus. Neque enim ociosus eii miles, neque indigus. Seruis aestimatio nem quidem maiorem portendit, sed tamen nondum manumissionem. Multi au/

tem manumissi nihilominus seruierunt ecsubditi fuerunt. Nam tametsi liber sit miles, nihilominus sera

uit.

'Depugna

232쪽

INTER P R E T. LIB. II ars. De pugna solitaria Ca. πππIιι Vellum Sc pugnam solitariam cum D uno solo committere , litigare signi. scat,aut aliam aliquam seditione, ecpugnam depugnaturum esse. Pugna enim appellatur etia pugillatus ipse, etiamsi non per arma fiat. Eadem significant remuluei e re iura pugnantium. Semper autem arma fugientis, in iudicium uocari significant, arma uero persequentis, in ius uoca re. Obseruaui ego siepe etiam nuptias pora tendere eiusmodi somnium, talis mulier culae , qualia erant arma eius qui putauit se pugillatu decertare. Quando uero citra nomenclaturam non possunt demonstratio nes manifeste exhiberi, utar etiam ipsisse/orsim appellationibus . Si quidem igitur quis armatus pugillatum decertare sibi uis deatur, uxorem ducet, diuitem, callidam, ec primi loci cupidam: Sc diuitem quidem,

propterea quod hoplomachus armis est vi techis,callidam aut, quod gladium non haheat erectu. Primi uero Ioci amantem,pro pterea quod ascendat oc inuadat . Si uero quis argenteis armis pugilatu decertet,uxorem ducet mediocriter opulenta, fidele, ocp 3 domum

233쪽

23o DE sOMNIO RV Μdomum custodientem, ac uiro obediente.

Nam subit re protectus est, & formosior

est haec armatura priore. Si uero quis cotra sequutorem pugnet,formosam quidem ducet uxorem oc opuleram, uerum fastuosam propter opes, ob id uirum contemnentcm, dc malorum causam futuram,sem Per enim persequitur. Si uero contra Retiarium, uxorem ducet inopem dc amatoriam, Sc fugitivam, oc quae se facilime cuique

Molenti adiungit. Eques autem uxorem

diuitem quidem esse dicit oc generosam,

uerum mentem non habentem.

Aridareus segnem et fatuam uxorem significat. Probactor formosana quidem dc gratiosam,uerum audaculam oc amatoriam . Dimacherus aute, re qui orbelas ap/Pellat, aut uenefica, aut alias maligna, aut deforme uxore significat. AtQ haec non ut Probabilia, nem ut qui iuxta ueri similitudinem libros componit, scribo, sed per experientiam edoctus, per quam ssngula sic euenire solere sepenumero obseruaui. De cultu deorum Cap. XXX IIAcrificare dijs ea quae unicui* sole s nia sunt Sc legitima,omnibus bonuest

234쪽

INTERPRET. LIB. II

est. Aut enim bona adepti homines diis crificant,aut alias ad ipsbrum tutelam con fugientes. At uero non solennia aut non legitima factiscia dijs offerre, iram deorum, quibus aliquis factificaui denunciat. Alios aute sacrificantes uidere,malu est aegrotan ti, etiamsi Aesculapio sacrificantes uideat, Propter mactatae uictimae interitum & cae dem,mortem enim significat. Coronare deos floribus Sc ramulis conuenientibus,etscp recepto more dicatis, omnibus bonusignificat,non tamen citra curaS euenturu-Seruum autem admonet hoc somnium, ut

domino obediat, oc quae illi grata sunt f

ciat. Extergere deoruitatuas, aut purgare, aut ungere, aut locos ante statuas uerrere,

aut etiam ante templa, deliquisse quid contra illos ipsos deos significat. Novi ego quendam qui ex hoc somnio peccauit in eum deum, cuius statuam purgare sibi utidebatur, at hoc erat quod somnium ipsi Praedicebat,quod uidelicet uideret se supplicem deo. Coterere statuas deoru,&eiicere e domo intus stantes S sacratas, aut de struere tepla,aut quidimptu in teptis facere, cibus malu es , ec magnas clades portedit.

235쪽

3a DE SOMNIORUM Qui enim in magnis calamitatibus uersa' tur, etiam a pietate erga deos recedunt.

Quod si sua sponte dij discedant, statuaein ipsorum concidant, mortem ei qui somni um uidit,aut alicui suorum prs signant.Dei deis sacrificantes,desertam domum somnis antis fore significant. Tanquam enim non sint homines, sibi jpsis sacra faciunt, oc obraritatem colentium ipsos sibiipsis legitima sacra persoluunt. Si uero moueatur deo/rum statuae,omnibus timores aut etiam turhationes significant,exceptis his qui in uinculis sunt, oc qui peregrinari destinauerui. Horum enim alteroa liberos fore signissicant, ut quo libeat mouere se possint, alte ros ex sedibu mouent θc educunt. De dijs coelestibus ac terrestribus 'Cap. πππV Eorum alii sunt intelligibiles , alii D sensibiles. Et intelligibiles quidem plures sunt. Sensibiles uero pauci, de quibus sequeti sermone adhuc exactius

declarabo. Iam uero hoc tradamus,deorum

alii Olympii sunt, quos etiam Aetherios vocamus,alij ccelestes alij terrestres,alij marini

236쪽

INTERPRET. LIB. I a33

3 in alij fluviatiles, alij subterranei, alii hos circum circa ambientes. Aetherii igitur merito dici possimi, Iupiter uno, Venus Vrania, Diana, Apollo, re ignis aetherius, oc nerua . Coelestes autem sol, luna, astra, uenti,*nebulae, re sub his consistentia ae coagmentata paretia, di trabes, di iubar, ociris . Sunt autem hi uisibiles sensibiles omnes. Ex terrestribus autem sensibiles quiadem sunt hecate, pan, ephialtes, Sc Ae sculapius, qui etiam simul intelligibilis dico turantelligibiles uero Dioscuri, Hercules, Dionysius, Mercurius, Nemesis, Venus popularis pandemos graecis appellata, Vulcanus, fortuna, Pitho, siue Suada, Charotes, horae, Nymphae, Vesta. Marini deii de intelligibiles sunt, Neptunus, Amphitrite, Nereus, Nereides, Leucothea, Phor cys . Sensibiles autem ipsum mare, undae,

litora, fluuii 3 ac stagna, ec Achelous. Subterranei postea oc inferi sunt,Pluto,

Proserpina, ceres, Core, Iacchus, Serapis, Isis, Anubis, Harpocrates, Hecate subteraranea,Erinnyes,& daemones qui iuxta hossunt, oc timor oc terror, quos aliqui Martis

filios dicunt. Ipsum autem Martem alicubi P s inter

237쪽

α34 DE SOMNIORUM inter terrestres, alicubi inter subterraneos deos locare oportet. Qui demum circu circa hos ambiunt dii, sunt Oceanus, ec TOthys, 5 Saturnus, & Titanes,& natura uni Uersorum. Porro si quem in progressu sera monis deum protulero, simul repetam se monem ac ratione de ipso. Ex his itao pro/possitis diis olympii, multu potentibus tumuiris,tum foeminis, prosunt si conspiciatur. Mediocribus uero coelestes, pauperib. ter restres. Subterranei autem ut plurimum selis agricolis, & qui coelare quid conantur, honi sunt. Sicut marini & fluviatiles naui gantibus, oc his qui eX aqua, aut per aqua, quaestum faciunt. Qui uero hos circum cir/ca ambitit dii, omnibus mali sunt, exceptis philosophis. Hi enim usq; ad finem uniuersi mentem suam extendunt. Caeterum de

singulis diis singillatim dicere euidentioris doctrinae mihi esse uidetur. Primum igitur de olympijs sermonem faciam. De Ioue olympio. Ouem ipsum uidere qualem esse

I opinamur,aut statuas ipsius incoelo proprium ornatu habentes,bonum est uiro regi, ec opulento. alterius emdiuitias

238쪽

IN TER P RE T. LIB. II diuitias,alterius fortuna ac regnis adauget.

Aegrotati uero salute praesagit, sed alijs honus existit. Prssiat aut semper ueto stante aut in throno tidente,ita ut no moueat, deu uidere. Si uero moueat, Sc id quide ad

exortum, bonus est. sin ad occasum,malus.

queadmodu etia si non propriti habeat ha-hitu. Na ut Panyasis ait,inualida re imbe cilla fore negocia somniantis praedicit De Iunone ec Rhea. Vno eadem mulieribus qus Iupiter

I uiris portendit,uerum uiris minora.

Eade aut significatio Rheae est, quaere ipsius Iunonis.

De Diana. Iana timetibus bona est. nam quum D Artemis grscis appellet, propter ipsum Ocy'μέρ, hoc est incolumitate intrepidos ipsos conservat. Est Sc puerpe/ris bona haec dea, Maiae enim a curando partu, graecis uocatur, sicut latinis Lucina a proserendo in lucem eadem dicitur . Veis natoribus etiam uel maxime conducit, propter Dianam αγρο ρω appellatam, pia scatoribus , propter eandem doctam . priore ab Agra regione, in qua pri-

239쪽

23s DE sOMNIO R V Μmum uenata esse fert, posteriore a stagno deducta appellatione. Fugitiuos aut oceaquae perdita sunt,inuentum iri promittit,nihil enim deam effugit. Agrotera autem ecceruos perseques,re arcum pro insigni h hens, semper comodior est ad actiones ob eundas, cin quae iuxta alium modum fabre/secta est.Caeterum qui castiorem uitam de

legerunt, his submissus re frugalis deae hahitus melior est,uelut oc Diana Ephesia,et Pergaea, oc quae apud Lycios Libera appellatur. Nihil autem differt, siue deam quale

esse credimus, siue statua ipsius uideamus. Sive enim carnei dei appareant, siue uelut statuae ex m teria fabricatae, eandem ratio nem habent, uerum citius tum bona, tum mala significant ipsi dii immortales con specti quam statuae ipsorum. Dianam nu dam uidere iuxta omnem modum nemini conducit.

De Apolline. Pollo musicis bonus est, est enim

' A eloquentiae oc totius musicae inisuetor deus.Bonus est dic medicis,

paeon enim appellatur, oc uatibus ec philosophis, persectos enim & celebres ipsos 'sore

240쪽

1NTERPRET. LIB. I 23 ore praesagit, occulta etiam reuelat,idem enim cum sole esse putatur. Apollo porro delphicus peregrinationes di motiones siγgnificare consueuit. De Minerua Inerua bona est manuarijs artificci', Μ propter appellationem, Ergane e/nim hoc est operatrix uocat. bona est 5c uxorem ducere uolentibus,pudicam enim θc domum custodientem uxorem fatura esse praesagit. Bona est Sc philosophis, prudentia enim esse putatur ipsa dea, unde etiam ex cerebro ipsam natam esse aiunt. Estoc agricolis commoda, eandem enim quam terra rationem habet, uelut philo γphi tradunt. Coducit 8c belli studiosis eandem enim cum Marte rationem habet. At uero mulieribus scortatricibus 8c adulteris mala est. Insuper Sc nubere uolentibus, est enim uirgo haec dea. De igne aetherio. Gnis aetherius omnibus bonus est. r maxime aegrotantibus, salutis enim signum ipsis existit, quoniam demortui ipso non fruuntur. Consequenter Por

rode coelestibus dicemus.