장음표시 사용
131쪽
Baeti a o quam cum exercitast penetrare ausus suerat a Sertorio saepe victus& ruirtute suorum dis gens, iocis munitis se tenere coactus est, neque ro lius dimicationis eo iam ferocienti hosti facere. Lacobrigam tantum, quae urbs in extrema Lusitania ad promontorium Sacrum sta est, Sertorij co- pijs alid atque alio dilapss, repentina obsidione opprimere cogitauit. irritus conatus fuit. Afri & Hispana proposito a Sertorio praemio deceptis Romanorum vigiliis, duo millia vires aquae ad obsessos intulerunt, cuius
inopia maxime laborabant: aquae luctibus corruptis , atque uno tantum puteo maligne aquam suppeditante. Itaque Romani cum quinque dierum frumentum allatum esset, inopia commeatus coacti sunt obsidionem sol- iouere, sertorio cum subitaria manu locis omnibus fatigante.Nec impar Hispanus Romano militi erat . quem Sertorius ordines seruare, atque imperia
agnostere, signaque sequi docuerat: solitum alioqui rarum dispersumque pugnare magno primum impetu iacto, si premeretur pedem referre asiaetum. Multum in eam rem contulere Romanorum arma mortuis detracta,
quibus Hispani armati erant. Harum rerum fama, cum non modo tota Hispania vagata esset, sed etiam in Asiam perueni siet: Nithridates altero bello , quod gessit cum Romanis, sertorium missis Legatis aὴ see lus inuita uit, classis & pecuniae pollicitatione, ut vires populi Romani distraheret. lj; Legatis senatu dato, quo maior ellet auctoritas concessum postulanti- α
bus ut M.Marium cum aliquanto comitatu secum .esserrent, cuius operam
suis rebus Rex potentissimus imprimis utilem sore iudicabar, si suas copias per eum Romana disciplina militare docuisset In eo Asiae bello Aulus Maj-uius Lacetanus Luculli signa secutus, egregiam operam Romanar reipublice nauaui ut lapis indicat altero ab urbe Ausetana stadio in loco pub ico
constitutus,eius iussu cum re lux esset in patriam. Verum ad Sertorium redeamus: qui ijostibus L. Lolli, reue gerentis in Gallia assuentu confirmatis, praelij discrimen, quoci antea vitro appetebat,detrem re coepit, sitis habens leuibus praesiis atque incursionibus tumultuarijs hostem satigare. quo belli ' consito, una tenore biennio extracto Cn. Pompeius exaequata cum . o Metello potestate atqj ipso per litteras expetente, Nam aliter Pompeius venturum negarat in Hispaniam mist is est, Magni cognomenio aut iam parto, aut ut ali) scri sunt ex Sertorio stiperato qua fuit. Tertullianus insicat, &Cassiosorus ait, id cognomen conciliasse theatrum, quod e lapide Romae primus Pompeius citruxit: num antea scaena ex materia facta, & subitariis gradibus utebantur. Qua stor aGiunctus L Cassius Longinus .le quo se acies rediturus.Magnis ergo in Gallia difficultatibus superatis,cum Pompeius in Hispaniam penetrassit, ad Metellum se contulit non prius cum hoste dimicare certus quam vires essent collatae. seriorius eodem tepore Lauronam
obsidione premebat nouis & ipse auctus copi js, quas Marcus Perpenna ex Sardinia deduxerat. Nam AEmilius Lepidus Consul, chim a senatus aucto ritate defecisset,Italia pulsus atq: Sardinia occupata, breui ex morbo migrauit e vita Robur exercitus a M. Perpenna in Hispaniam deductum, Sertoriose adiunxit , siue eius sponte siue desectione militum, nam utrunque ab au- .ctoribus
132쪽
ctoribus proditur cum in diuersa Hispaniae parte sellum gerere atq; imp
1ium constituere in animo haberet. Ad Sertorium necessitate se contulit Lauronem periti antiquitatis Lyriam ese arbitrantur ad Sucronem sitam
in agro Valentino, sedecim ab ea urbe millibus passuum. Eo Metellus ae pompeius iunctis viribus ac paribus auspicijs profecti obsidionis soluendae
studio cum castra prope posuissent,nullum aliud opero pretium secerunt,ni si quod in tumultuario certamine dum pabulatoribus opem serunt, decem Romanorum millia Sertori; insidijs circumuenta cecitierunt atque in his Pompei j legatus D. Laesius. Obsessi defensione desperata ad deditionemio compulsi cum incolumi salute res etia e lucere iussi essent, urbs incendio est absumpta in utriusque Ducis Romani oculis,ad osterationem videlicet vi tutis magis, quam 1,uiendi voluntate. Orosius discessisse pompeium ait priusquam Lauro in sertorij potestatem venisset: & ciues paraim trucidatos, partim direpta urbe in seruitutem abactos. asdir praeterea, in Roma norum castris triginta millia pedites equites mille sitisse: in sertorii pedites duplicato numerosquites octo millia.Proximo anno,qui fuit ab Urbe con dita sexcentes mus septuagesimus septimus,ueris principio bellum virinque instauratum .Metellus ac Pompeius er Citeriori Hispania atque Pyrenaeis montibus, ad quae loca in hiberna secesserant, Sertorius ex Lusitania di ac gressi. a Pompeio Segeὰa expugnata est. Metellus prope Italicam signis cum Hirtuleio collati viginti hostium millia caecidit i Dux ipse fuga seruatus est, tanta ex ea victoria Metelli laetitia astuque,ut picta veste inconuiuijs uteretor : venientique passim in urbibυς thure quas Deo supplicaretur, populis in alientationem esstitis: addebantur ludi atque triumph persimilis pompa. Sunt qui huius victoriae monimetum esse credant i duo hu, Guilandi tauris lapide is alterum hac inscriptione i Q Iecilio Metello Consuli. II. victori. numero non ad consulatum ted ad victoriam dupli stem relato.pompeius Sege i a capra,hostem a i Sucronem nactus, praelioq; dimicare ausus periculo proximus fuit. verum praelium inclinatum penitus Me-3o telli aduentu restitutum est sine quo ne aliquid de victoriae laude decederet
pugna suerat inchoata discessiim 3ubia victoria pari ij utrinqj iactura facta.
ECUNDUM hoe pra litim sertorius in luctu esse, & publico abstinere, ceruam qua plurimum utebatur ab hostibus interceptam cogitans , tristi v1delicet omine rerum futurarum & cum deinde repente apparuisset , laetitia unimi reuocata , luctuque abiecto , bellum instaurauit. Ad Turium o fluuium denuo dimicatum lecurrit per agrum valentinum,& ho3ie Gua
datauiar nuncupatur) toris utrinque viribus summa animorum contentione di corporum conato. victoria caeso dissipatoq; Sertorij exercito peties Pompeium stetit Hirtuleius cum fiatre eiusdem nominis, & Herennius,
qui Sertor ij partes sequebatur trucidati sunt. In ipso ardore pugnae a Pom-H scian O
133쪽
peiano milite frater obtruncatu; est, vi sunt ancipites & calamitosi etiam in ipsa victoria bellorum ciuilium casus. Detracta casside agnitum cum instructae pyri imposuisse voce sebili precatus manes placatos parricidii veniam per errorem facti: quoniam mutare non licebat, cadem vindicare dextra certus, gladio quo fratrem occiderat in viscera adacto super desun cti corpus occubuit. re vulgata indignatio utriusque partis subsecuta e f& isui stimi belli execratio . Amisia sertorius exercitu intra Calagurrim se continuit, dum nouis delectibus vires colligeret. Intra eam urbem a Pompeio obsessus, cum eruptionem fecisset, tria suorum millia amisit. inde ad copias fuga elapsus est, quae suorum diligentia magno numero ideirant collectae: quarum virtute confisus Romanos aggreat atque dimica tionis copiam facere ausus in hiberna copias de lucere coegit Metellus su peratis Pyre mei iugis as eius montis radices, pompeios in Vaccans laye-marunt. Erat sertorio mire ac tractabile ingenium nisi naturam suspicio corrumperet: qua stimulatus Romanorum animos penitus alienavit, Cel-iiserorum prauidio usus: & ut timorem sevitia consequitur , nonnullas esuorum numero truci citis. Ab eo gradu pueros Hispanorum quos studi j causa os eam millos suille docuimus, partem occidit, partem in serui
iem vendidit: atque ex ea re quod unum praesidium reliquum erat,proh inciae studiu atque voluntates penitus conturbauit. excaecat nimirum an in CS aosortuna siue Deus ubi vim suam exerere vult. Omnino Sertorius qui tu ,- rem beneuolentia nitebatur, ab hoc initio in praeceps ruere coepit. Et Metellus multas urbes veris principio expugnauit pompeius a Palentiae obsidione sertorii aduentu discedere compulsi is est: deinde viribus reparatis Sertorioque in extremam Hispaniam cedere coacto, ad promonto rium Hemoroscopeum quod prope Dianium promontorium iacet & hodie a s. Mari ino nomen habet, tumultuario certamine pugnarum est hali memorando in alterutram partem euentu , cum uniuersi certaminis oleam imminutis virinque copi s subire utraque pars detrectaret. Ressertorii magis suorum odio quam Romcinorum virtute inclinatos , ut 3 onunquam calamitas in uno gradu resistit, eius mors penitus coturbauit.Perpentiae coniuratione Antoni j que,qui proximus assidebat pugione in conuiuio Oicor trucidatus est Coniuratione paulo ante ex parte detecta quidam ex coniuratis supplicio assecti fiant, alios iuga seruauit, alios sociorum silentium rexit, qui ne proderentur sacinus accelerarunt. sic peri)t Sertorius, quem Hispani Romanum Annibalem vocare soliti erant. nullam prolem
reliquit tametsi iuuenis quidam deinde se Sertor ij silium esse sinulauit
propter oris similitudinem facili ad fallendum si3e. anno quantum conies t i ctura coni jecre licet ab Urbe condita seΑcentesimo octogesimo primo, caesus est magnis Imperatoribus veris virtutibus militari scientia , ciui- η Olique prudentia meritis coaequandus, si primis vltima contexuisset, nec egregiam insolem sevitiae ignominia foedasset Sertorij illa vox fuit: Malle se ceruorum exercitum duce leone , quam leonum duce cervo. tum illa : periculis obeundis periti Ducis partes este priusquam ingre
134쪽
deretur discrimen , consJerare de exitu . Goneo lar militaris symbiclum equi caudam proposuisse fertur, crinibus singulis fucilὰ conuulsis omnibus inuictis. Belli necessitatem salutis discrimen imposuit: tranquillita tis tamen cupidior fuit: cum Romae postremum locum occupare manet, ut ipse prae se serebat,quam in exilio principem. Corpus eius Eborae sepultum esse traditur lapidis indicio , quem eruendis templi D Ludovici fundamentis inuentum esse affirmatur haud satis isoneo auctore. Sosconfractum tamen lapidem,& in eo incisa subiecta verba aiunt.
AULICUS. P. Quae inscriptio eum paucis alijs sumpta est ex commentarijs AmbrosuMoralis viri in historia nostrae gentis, sed eruenda Hispaniae antiquitate imprimis diligentis & accurati. a 3 auctorem gratia redeat sidesque: nobis lais rebus amplius examinandis otium non erat.
Pompeius Deat uspaniam, Cisp. X I
E R T O RII ea se vulgata magnus motum gemitus consecutus est: magnaque inuidia atque indignatio an perpennam excitata. resighatis testamenti tabulis, quibus eum inter alios
haeredem scripserat, & priuatim imperij suceesserem Aesgrabat, vehementius aucta est : cum amicitiam persdia, benescium maleficio compensasse cum dolore & gemitu reputarent. Quos ille multis in prauenti blandimentis & donis , 'maioribusque in pollerum pollicitis mitigau1t. timor prassertim Romanorum qui concordiar vini culum maximum est, compescuit animos: nam ad Pompei j impetus sustinendos qui Metello Romam profecto factionis reliquias dissipare parabat , Duce aliquo opus habebant 1 neque melior Perpenna occurrebat sertorij etiam iudicio atque suffragio Itaque Perpenna belli administradi cura suscepta Pompeioq. continuo obuiam iacto, cum nou minus suorum virtute
135쪽
quam sae dissideret in consito certaminis detrectangi inἱtio perstitit delade in insidias hostium arte praecipitatus facile victus est: copiisque partim
cris, partim dissipatis ex latebris ipse,cum se intra dumeta condidiset, ex. tractus atque eius rogatu clementiae Romanae spe quamuis ad pompeium deductus eius iussu continuo interfectus est. praecipiti ira an ne proditis desectionis consciis maiori saeuitia grassari necesse esset: nam eo consilio litteras Romanorum ad Sertorium, quibus in Italiam reuocabatur, igne cremarat. Omnino Sertorio & Perpenna sublatis breui uniuersu Hispania ad officium reuocata est. Oscenses, Valentini, & Termestini deditionem secundum hanc victoriam secerunt. Vxamam imperata sacere i recusantem Pompeius ipse expugnatam solo aequauit. Calagurris ab Afranio post diuturnam obsidionem, qua ciues consumpto commeatu sitio rum x vetorum carnibus famem tolerarunt , unde prouerbio facto fames Calagurritana nobilitata est, cum venisset randem in potestatera ipsa quidem euersa est, ciues aulcm qui supererant ad unum rrucidati. Ios exemplis reliquae urbes & oppida calligata iugum imperi j Romanorum breui omnes accepere : multaque bello peracto tropham a Pompeio in pyrenaei montis iugis excitata, commemoratione Vrbium atque oppidorum, quae eius belli progresti in dition in venerant amplius octingentoru rain tota Viteriori Hispania atque ea Galila: parte unde in si is pania in λψtransmiserat. Horum trophaeorum vestigia circii i sci rei e se creduntur plumbo liquato affixi rupibus Adcem amplius pedum ambitu, in AndOrre & Altinaca Pyrenaei montis vallibus ad hunc usque diem extantes. fornicum triumphalium coniectura huic opinioni satiet tu si eius forma circulos nonnunquam tropharis sustentandas erectos sui se Emeritae prae, sertim considentinus: In Vasconibus congendae urbis nouae 3 cognomeniato suo appellandae gloriam aucupatus Pompelonem sim lauit ex co qui-δam Pompeiopo in vocant, Strabo certe Pompelonem quas pompe)opolim dictam ait) Nauarrae hodie metropolim. Romam tangem proseiactus una cum Metello de domita Hispania triumphauit , anno ab Urbe so ε 3 3 condita sexcentesimo octogesin o tertio , quo tempore nonnulli poetae Cordubenses Romae vixerunt crassum, vi Cicero scribit, sonantes non magis nationis culpa quam temporum vitio. sane ijs Metellus multum de familiariter utebatur, eosque fortassis ex Hispania decedens secum in v bem deduxerat.
NNVM e rei ter tib Vri e congita sexcentesmum octogesimum quintum, Iulius Caesar Quaestoris munere in Hispa
niam venit Antistio Praetori socius. Plutarchus Tuberoni est. vitiata, ut putamus lectione pro Turpione, Antistiorum vide licet cognomento usitato. Omnino populi Romam mandato
136쪽
conuentus iure δicuncto cum inuiseret ut quid gerem,m statu vigeretur, se natui referret, Gadeis delatus propter eius insulae celebritatem, in Heraculis templo ad visam Alexandri Macedonis statuam ingemuisse sertur:
Mhd ea aetate, qua Alexander orbem terrarum armis subegisset, nullum rerum ab ipso gestarum monimentiam extaret. Ea aemulatione incitatus & somnio in Urbe erectus, quo matri stuprum osse re sibi videbatur, vates orbis imperium atque Urbis ex eo denunciabant,) ad captandas nouas spes uissione ante tempus impetrata in Vrbem fuit reuocatus. Caesare digresso atque ab Urbe condita anno sexcentestimo octogesimo no- s a sto no. Cn. Calphurnius pila, qui cum extraordinaria potestiteres gerebat in Hispania Citeriori, noctu a quibusdam equitibus Hispanis obtruncatus eth, scelerum vindicta, ait in Pompeij gratiam: qui opprimendi Pisonis omnes artes quasi ebat, eoque auctore per speciem honoris erat in Hispaniam amandatus. Quadriennio exacto atque ab Urbe condita anno
sexcentesimo nonagesimo tertio,Consulibus M Pupio Pisone &M. Valerio g s 3 Messala: qui annus ante Christi Dei ortum silutarem octauus &sexagesi mus praecise suit, Cauar rursus in Hispaniam Praetor venit atque initio Herminiorum montium eccolas Durio & Minio amnibus circumfluos, quoniam ex ijs locis variae praedonum manus Lusitaniae de Baeticae oram ho latrocini)s intestabant, lucorum notitia S munitione consiliae, cum sponate detrectarent, malo compulit in loca plana domicilia transferre. Praeterea ijs finitimi cum e emplo seueritatis castigati Durio transmisi. nouas sedes pcpulariter peiere constituissent,a Caesare occupata suga victi proelio atque domiti sunt: Multae Lusitanorum urbes di oppi a direpta, multor ex de litione venerunt in potestatem. Herminis quoniam ab imperio rebella bant, denuo bello petiit, victique acie atque ex fuga in vicinam littoris in stilam compulsi sunt: eae earum fortaste numero quae Batonae obiectae ab ea urbe vulgo nomen habent, antiquis Albianum es Lancia, communi Nomioc Cinciae erant, quod hodie etiam nomen retinent. Ad eorum l1omi-36 num stirpem delendam missus est a Caesare Dux cum copiarum parte, cuius nomen non proditur factum Dion tradit in milites in terram expositos,
ipso Duce maris aestu escensione prohibito, Hermini j facto impetu facile uniuersos trucidarunt. in eo Aiscrimine P. Scevae virtus enituit,
qui amissὀ clypeo, multisque vulneribus debilitatus, natatu ad classem euasit. Caesar eius ignomi Diae vin licundae studio maiori classe compara ta eum ipsemet in insulam trasmisset, breui hostes S minori ruirtute Ela commeatus inopia laborantes affixit atque peremit. Inde in Calaeciae
littore Brigantinus portus Corugnam hodie vocant) pari celeritate ethoccupatus deditione ciuium . nauiuin magnitudinem , immenidim insataclo carbasa, naalorumque proceritatem cum admiratione formidantium ab insolenti spectaculo: cum medicis ipsi lembis uti soliti essent carina ex leui materia compacta , reliquo corpore ex viminibus contexto coriisque stipato: De videlicet aqua peruti essent. Caesare Praetore prouincia optimis institutis temperata est, ac nominatim Gaditanis eae leges datae atque
137쪽
sancitae' quas ipsi peti j seni. genique modus versuris impositus vnde de
bitori tertia fructuum pars cederet, reliqua credator perciperet, quae sini is a numeratis de capite δetraheret. His rebus persectis Romam rediit ad comitia neque expectato succestiare,& triumphi honore , qui sponte a senatu dcferebatur, repudiato, spe videlicet & studio consulatus obtinen si quinum pullum ex prouincia deduxit pedum unguibus in plures diductis parates, unde aruspices orsis etiam imperium portendi pronunciabant. vivo solus ipse usus est clim nullum alium dorso admitteret: mortuo statua Ro-nnae ad Veneris pos a eius iussu recepta vanitate.
VM Cesar Gallia magna ex parte gomita aduersus Vocontios & Tharusates hos coniectura est fulse incolas urbis Tur-ise in prouincia Auscitana, Aquitaniae parte Hispaniae Citeriori vicina ) Crasum misisset: ab iis gentibus Hispani sinitimi aduocati magna multitudine Pyrenaei iuga superarunt. Orosius quinquaginta millia Cantabros affirmat tuisse in Galliam: 3 con stat eorum potissimum virtute bellum sui se gestum, Ducibus ex eo numero ascrcatis qui ex sertori) disciplina Romanae militiae artes edocti magnum in re militari usum habebant. successes aduersus suit. ex Hispanorum numero rei ginta octo millia cecidisse seruntur. strabo auehor est Crassum muri in Cassi teritis insulas delatum Cronio promontorio obiectas, insulanos pacis artibus & tranquillitati deditos, nulla dissicultate sub imper o a mum misisse. Excepit anno ab Urbe condita sexcentesimo nonagesimo nono, proconsulatus Q Caecili , qui biennium Hispan1am gubernauit,
es ad Cluniam ubi Romanorum eonuenius iure dicundo erat,& cuius vi
bis rumae hodie extant non procul Vxama propeque Gorusnam, a Voc caeis in ligni praesto superatus magnam iniecit solicitudinem senatui popu- 3 loque Romano. prorsus ut Gn. Pompeio cui gratia & auctoritas magna erat in prouincia & multae prouincialium clientelae superiori temporea si unctae, res Hispaniae in quinquennium commendarent anno ab Urbe o 1 condita septingentesimo primo. Caeterum cum Iuliae nuptiis, quae Caesaris filia erat, dclinitus totusque uxorius factus in Hispaniam proficisci recusaret, tres Legatos prouinciae praefecit Petreium, Afranium, & M. Varronem. Afranius Citeriorem Hispaniam tribus legionibus obtinere nullus est. Varro cum Hispaniae Ulterioris tractum qui Marianis montibus οAna sumine continetur. Petreio reliqua partica & Lusitania atque Ve-hiones cum duabus legionibus commendata. Quibus praesidi js quasi stΑ - ono prouincialium ferocia cohibita Hispaniae quidem res, aut tranquilla aut modicὰ lacessitat scierunt. Ex Italia autem noui atque exitialis belli occaso nata : cuius flamma Hispanos etiam peruasit. Destineta Itilia, quo vnia vinculo Cauaris es Pompei, voluntates asstrictae fuerant,
138쪽
noua smultas exorta totum imperium Ronaanum diuiss inter virunque studiis traxit in partes. Regnancli inexhausta aviditas , & incommunisoabilis natura potestatis fatalis mali extitit causa. dum Caesar neminem praeserri patitur, pompeius exaequari aliquem auctoritate detrectat. sane Caesar Gallia domita, atque Britannia terrarum ultima semel & iterum tentata, aequum postulare videbatur ut legis venia concessa absenti daretur petere consulatum. 1d graue senatui Romano visum est arma tenentem , unde gradus fieret ad reipublicae libertatem opprimenesm, summum & maximum ambire magistratum. & erant plerique lenatores in-
o secti partibus &in Pompeij fauorem inclinabant. Itaque ad illud extremum atque ultimum senatusconsultum decursum est, quo nisi rebus adsperatis discessum esse nunquam antea constabat. Darent operam Consules Praetores, Tribuni plebis, quique Consules estent ad urbem, ne quid respublica detrimenti caperet. Eo senatusconsulto quoniam bellum continebatur , nisi Caesar qui decennium Galilam tenuerat, acl certam diem copias dimisisset: is re cognita Rubicone fluuio ubi prouincia terminabatur, cum exercitia traducio Romam sestinare constituit. Pompeius hostis voluntate perspecta & Consules Claudius Marcellus, & Cornelius Lentulus non iam copi)s ad resistendum comparatis ex urbe dispugiunt anno ab Urbero condita septingentesimo quinto. Brundusium in extremo Italiae angulo γ o ssitam elapsi, inde in Macedoniam transmittunt. ut quoniam de Italia &Occidente desperarent, Orientis viribus publicam libertatem tuerentur. Bibulius tamen Rusus a Pompei , in Hispaniam legatus eius verbis Asa a-nto Petreio, atque Varroni imperauit, vi collatas in unum viribus supremoque conatu Caesarem prouinciae delegatae aditu prohiberent. Itaque Varroni Viterioris Hispaniae cura commendata Afranius & Petreius additatis ad prosidiarias copias ex Celtiberia & Cantabria octoginta Cetrato rum cohortibus Ilerdam belli sedem deligunt castris solitis citra si coris ripam. Ilerda enim in colle arduo sita est, obiecto a a septentrionem timso mulo unde tormentis petatur ad munitionis nonnullam iniuriam. Crientule latus Sicori alluitur, qui fluuius paulo inserius Cingae constasus non magno interuallo in Iberum euoluitur. Caesar Pompeio es Italia pulso atque rebus urbanis ex sententia compositis Hispaniae ne tendae studio, dum ad Massiliam , quae portas clauserat, moram trahit, cum tribus legionibus Fabium praemittit in Hispaniare. Is pompeianorum pra idio si aperato Pyrenaei angustias transgressis atque Ilerdam delatos in hostium conspectu castra posuit si cori transmisso . Lucanus ex licentia poetica sumen inter utraque castra interiectum ibisse ait. subsecutae sunt a liae legione; , es auxilia sex millia pedites equites tria millia &par numerus euocatorum ex Gallia nominatim. Nam fama prodierat Pompeium per Asricam 11a Hispaniam festinare, venturumque primoquoque tempore, quod omnino facere debuit, seque rerum periti suspicabantur, ut nobilissima prouincia retenta reliquum bellum maiori robore meliorique spe administraret
139쪽
AEsAR Massilia relicta tandem in Hispaniam gelatus, cum
Ilerdam in castra peruenisset bellum cum Pompeianis varia soriuna gestum est: leuia saepe praelia suerunt meliora serentibus Caesarianis. 9einde pluviarum copia atque nive veris tepore in montibus liquata Sicoris vehementer auehias duos pontes , quibus Gesuriani supra Ilerdam fictis pabulatum frumentatumqj prodire consueuerant disiecit, Cinga ex altera parte non minorem aquarum molem trahente. ic locorum angusti js cohibit1s Caesarianis, magna rerum commuta- a otio facta est,magnaque commeatus inopia in castris esse coeperat. Quibus rebus Pompeianorum litteri rumore famaque,ut sit magnificentius Romam
atque in alias prouincias perlatis, quas hoste prosigato magnae gratulatio nes faetie multique dubiae eatenus atque suspensae ex fortuna fidei ad Pompeium tanquam re diiudicata prosecti sunt: ne videlicet postremi ad eiss partes minori gratia accederenti Venim haec omnis Pompeianorum laetitia atque spes male fundata breui luxuriavit vanaque euasit. Caesaris diligentia viginti duobus supra Ilerdam millibus Sicori ponte constrato commeatus inuectus in castra affatim,& noua ausilia quae ad Caesarem denuo veniebanter Gallia periculo liberata. multae pneterea Hi yaniae Citerioris urbes Caesa aciri sese adiunxerunt Calagurris cognomenio Nasica, Osca, Tarraco, Auserant, Lacetani Ilurgavonenses. Quibus rebus &quoniam Sicori in plures rivos
diducto, ne tanto circuitu pontem petere eset necesse,Pompeiam metuebaiar,ne a Caesaris equitatu, sua parte copiarum ipsi inferiores erant, commeatus facultas intercluderetur fugae consilium captant Vrbano ponte si corim transmittentes,aliquanto circuitu ad Octogesam, quod hodie oppidum L equinensa esse credimi uiginti ab Ilerda millibus Ibero stiperato an Inte ric a Celtiberiae peneti i rti Caesaris celeritate atque Ailigetia praeoccupatis montium angustis 1,, tua omnino illis transeundum erat ad deditionis nccessitatem sine sanguine deducti sunt. Caesar omni ratione in detrectaclae 3 Opugnae consilio sci si1tit,ne quod futurum prouidebat tanto utrinque essus Romanorum sanguine imperi, vires suasque ipsius debilitaret. Deditum militem sine mulcta consen:aui ultro etiam missione tam exercitat & glutiarianae militie concessa & eas legiones custabat in pacata prouincia contra ipsum comparatas insuper si quid amisissent rerum suarum,quod penes ipsus milites esset,pretio de ibo persoluto pristinis dominis reddi mandauit. Sed ut est prona hominum in deterius persuasio,non desuere qui crederent proditam pecunia Hispaniam:prorsus ut Afranio qui continuo ad Pompeium nauigauit nam de petreio nihil est pro3itum)ad Pharsaliam Gaio Faomus
obiiceret: e quid pugnare recusaret contra mercatorem, qui pretio ab ipso Aoprouincias esset mercatus Varro quem in Ulteriori Hispania relictum sui se est demonstratum initio amicitia cum Caesare simulata medium se gesserat: deinde Caesaras angustias ad Ilerdam minciatis persona detracta hostilia palam moliri bellum coparare, copias coscribere triremes Gadibus & Hispalia discare
140쪽
ursificare . Ad eas res persciendas pecunia grauissime imperata. ipsum
etiam Herculis Gaditanum templum , quod sanctitatis opinione celeberrimum erat thesauris expilauit Verum Petreio & Afranio ad Ilerdam superatis ipsaque Caesaris celeritate praeoccupatus militumque magna ex parte defectione ad Hispalim desertus necessario deditionem secit: salute qj concessanaues,pecun1am, frumentum,in victoris tradigit potestatem. Qui conuentu prius omnium ciuiratum Cordubar habito es reipublicae statu sundato, cum spolia inde mota thesauri ille in Gaditanum templum essent relata, Gaditanis omnibus pro eximi avoluntate qua impostum a Varrone praesidium viro tro depulerat,iuuitatem dedit. Q Cassium Longinum cum quatuor legionibus in Hispania Vlteriore reliquit. Erat is eo anno Tribunus plebis, & reruHispaniae magnum usum habebat Gn. Pompeio proconsule Quaestor in ea prouincia Rebus sic ordinatis Gesar mari quidem Tarraconem,terra autem inde in Galliam profectus,Romam cum peruenisset, Lepidum a quo Prael re Dictator erat dictus,in Citeriorem Hispaniam cum potestate amandauit:
annoque sequenti qui fuit ab Urbe condita septingentesimus sextus, pompe o cium prius praelio Pharsalico vicit, deinde in AEgypto eo caeso Regem Ptolemaeum interfectorem illato bello superauit.
NTERE A noui, bellia mota Vlterior Hispania Longini
auaritia atque immanitate: quam olim ob caussam Pompeio res gerente prouincialium coniuratione salutis periculum adierat vulnere insicto verum a Caesare iussus in Africam traij cere aduersus Iubam Regε qui pompei j partes sequebatur huius expeditionis praetextu tum imperandis tribuetis,tum plerisque facultate manendi in Hispania pretio vendita magnam pecuniam compilauit. foedum latrocinium peculatumque Ea re multorum animis exacerbatis in eius salutem coluratio sacta,
3 o L Recilio & Annio scapula eius coniurationis prineis ibus. Minutius Silo specie libelli supplici, ollere ii primus vulnus inflixit, caeteri ad terram deiectum nouis vulneribus desormariit. Verum militari praesidio accurrete Silo quidem captus est Longinus a succolantibus in lectu deductus, cum vulnera leuia essent, mortem euasit. De filone quaestiones tormentis habitae multi ii coniurationis socij eius inAicio perierunti quosdam fuga seruauit, aut captos pecuniae vis maxima supplicio eripuit Avaritia in Longini animo caeteros dissectus tametsi deprauatissimi erant,superabat Interim a Cesare allatis litteris victum esse Pompeium renunciatum:& nihilominus Praetextu expeditionis Africanae copiisad fretum Gaditanti missis,cum ipse conualuisset, classe ηο inuisenda Hispalim profectus audit, magnam terresfris exercitus partem desecisse Thorio Ita ieensi Duee creato. Is quoniam continuo Cordubam petiturus credebatur M.Marcellus Quaestor ad contine las in os scio ciuium voluntates urbemq: tuen3am praemissus breui & ipse a Longini auctoritate deficiens cu uniuersa ciuitate Thorio se adiunxit:eol concedente,quoniam