장음표시 사용
111쪽
haesententia video semper iudicasse supremam Senatus P. risiensis curiam,quae omni casu augmentum negauit,ut testat uir Parisien o. Gazo Papon o nouispim Annaeu R. beram rerumisHcatarum.tib. .c. ιδ.ctaua ab eodem lib. r. es restiuntur in stipulatione aureorum in auro locum habent 4 Neque obstant authoritates contrariae; quia loquuntur
vel quando species certa promissa est in auro vel argento, Sc rossiori moneta, licet specifficata ad solidos vel ad libras, ut dixiIupra in primo exempo,i in istis casibus loquuntur Rubri Purpur Sotin estite conjuluis Surae confusoa. o. I. tib tertio vel quando fuit facta stipulatio ad florenos auri, Sosic maioris p6deris, ut Panciret sede istis florenici lauti sunt Iuriri sis in
hoc casu procedit communis opinio, de qua per c sera cons o. orti vel loquuntur in casu diuerso, ut Barbat. Nati. in quo est diuersa ratio, vel bonitatem tantum florenorum considerant viildrad se Nait.' eo casu tunc augmentum concedunt quando moneta minuta per quam florenus aestimatur est effecta deterior ab eo, quod erat tempore contractus, di per illam deteriorationem crevit valo gross ae,prout considerat idem Purpur. cons saa numer po versicu es ta Hligenter se numer./7. se l. in fine. o inconsi o. o hic tandemsereserim sunt ibique Soti praesertim in decrantiqv. numeriri. 973.o M.quiciariusprosequitur.Zco 3ρa .ct 3δ. dcillorum rationibus paruticulariter intra respondebo. de hoc voluit expresse Nati. dae ισa.seco . s .ct con .do .lib. .
Quid dicemus in hoc arduo.& difficili articulo,in quo tot 4 excellentissimi patres dubitarunt Mihi ut ingenue fatear, circumscripta debitoris mora, praesupposito nullam esse
deteriorationem neque in moneta ossa, neque in parua. sed solutionem fieri per debitorem in moneta proba, B quae currebat tempore contractus, semper placuit mitior sententia fauore debitoris, x nullum omnino augmentum hoc in casu
debeatur,cum tempus praesertim solutioni Prietarest, grauitell
112쪽
ortet errasse omnes illos, qui contrarium vel cripserunt vel iudicar ni sum aibitratus; ita tenebam compilando DH-sionem D.mei r . numer Dinio. sequendo scri pia .senator MD-L. qui refert decisionem Senatus in causa de Ruschis,incuna
ostendissem scripta mea colendissimo patri indicta decisione posita quae non erant in libro suo non displicuit m opinio viro doctissimo, sed addidit tantum illa ultima verba, quae sunt in versi ed aduerte;censens ex opinione Grati deberi augmentum florenorum, quod Rante illum voluerat Ol ad indici. consilio roδi ego defendi in exemplo superiori, sed in hoc casu in mutuo ad tempus promussio transirem simpliciter cum illa opinione, quam tenui in additionibus meis ad dict. cisonem, cum rei non existentis augmentum liquidari non possit, ut per Surrico isit Itbr. quinio Sed quia contrarium vidi postea in multis causis detcrminatum, non auderem propter authoritatem Dominorum meorum, ita audacter hanc opinionem hodie tueri; sed cum temperamento D mei transirem, ut lola bonitas florenorum,qua a tempore contracius ad tempus solutionis contingit creditori adiudicetur,argenti magis ad quam qualitatem appropinquat florenus, velliabra quam auri ratione habita, vi conclusisupram quinta comclusione versisseddubium es,vi cum hoc' temperamento saepi sus transiuit Senatus ita declarando tam me relerente, quam aliis dominis,&in caula D. Margheritae de Mutatiis sororiae 'meae quae fuit relata per D. Senatorem Solam de anno I9o. die undecima Mati,in qua contendebatur super instrumentoveditionis pro summa scut 26oo. deflorenis nouem pro scuto. iuxta consuetudinem Astensis patriae, censuit deberi aug. mentum florenorum,&idem in alia causa Monti aegalis de Trom ttis ipsi a7. Octobris. Et in causa Caresanae, de qua dixi supra me referente s98. io Aprilis .ubi aderat instrum tum de tot aureis ad florenos octo. Et in pacto redimendi, ita vidi iudicare totum Senatum in una Gumesi Caualerii cotra Bittios. ι 9I.men Septebris. Referente D. Cortina,in qua in '
113쪽
strumentum dicebat de venditione facta in tot scutis deso. g. pro singulo confirmata sententia priorum iudicum,qui predimente iudicauerant nullum augmentum deberi in qua causa ego pro Caualerio amico meo scripseram. Et hodie tutior videturista opinio propter euidentem deteriorationem
minutae monotae,quali certit de antiqua est tamen erEcta deterior, ut d lx supraprimapar. num. . nec potest in eadem bonitate perlolui, prout leges dc omnes Doctores voluerunt icob illam deteriorationem grossioris moneta pretium variauit, quo casu augmentum deberi conclusimus non tam mun- quam auri augmentum tribuerem, ne contra suam Conuentionem tale damnum patiatur debitor, qui maiori Luore, Δ
benignitate in re praeiertim dubia gaudere debet: Eoque libentius in hac descendere debemus opinionem quia isti forent, S minuta moneta minus etiam grossa, non cleuit ob deterioratione minutae monet S aprosae nostri Principis, quae
parum mutata est ab ea. quae antea ab offficina publica prod ir, sed propter introductionem externae monetae Mediolanen. Venetae, Messerant, Franchi, & similium. nouissime ob ima
portationem cabalottorum Montis re rata,&aliarum prauarum monetarum status Mediolani nouiter impressarum,quae
omnes reprobe unt,in illae Serenissimi Ducis nostri longe meliores, cuius rei periculum sentire non debet debitor qui minutam monetam Sabaudiae potest soluere, quae si no sit alaterata nullum facit augmentum nil orcrio, is cuius ta evitate positum est soluere monetas grossiores auri Margenti, tuae cum non sint effectae deterioris materiar,&ponderis, ab eo quod erant tempore contractus. nescio quare illas r spuat creditor licet cursu temporis maioris aestimationis retaperiantur. Vnde in alio casu in facti contingentia dicebam, quod si paruum interuallum ruerit inter tempus contractus,& solutionis, ita ut non possit dici pretium grossioris monetae crevis eo deteriorationem minuta in onetae, ut est quando eadem moneta reperitur,tunc non possit creditor vllum ausementurn
114쪽
mentum praetendere, Λ habeant locum quae de extrinlecOValore communiam traduntur, sicuti etiam locum habent in alio casu quae de intrinseco comuniter Omnes scripserunt,ut in utroque casu considerat i iam u7pract. Fen ib. a.obsem. γ Num. o. r.esp., procedit tunc ratio l. . inc Paulus ut de intrinseca variatione loquitur,d nos de extrinsecus perueniente aestimatione tractamus, prout inde initione nostra augmentum definitum est. Qua quidem stante definitionen cessario fatendum est eos qui dicunt pro imaginata vel minori monet et purioris pecuniae augmentum credi tori debeti quando debitor non est in mora nescio quid sit augmentum;
Nam cum illud definitum sit a nobis supra in principio esse
accessionem pretii ad valorem publica auctoritate praefinitum: duo sequuntur, num quod tale incrementum non potest contingere in moneta imaginaria, Alterum quod florent, seu cuta deflorenis librae cum sint in sua qualitate positi in stipulatione nullum aliud incremetum habere possunt, nil illius quod eidem monetae si reperiretur usus comertiorum tribui siet, nec in praeiudiciu debitoris posset illa mineta non exiliens per aliam maiorem aestimari cum accessi Neane maior sit accessio, quam patiaturi pla monetae natura,
quae est in itipulationem deduc L,Qtipulationis forma aqua
contrahentes recelere non possunt, ut dixi conclusis. Restat nunc vi satisfaciani us hic, quae contra debitorem tradunt Mais r quorum uterque alterum allegat,ut nihil intactum relinquarnus. Et primo ipsenti nun . . . reassumendo ' responsiones Purpur. quas secit contra Bara maecos 1aa pariti cando casus quando stipulatio fuit facta insorenissimpliciter, vel ad scuta de tot florenis pro singulo scuto. dicit primo non constare de consuetudine soluendi una monetam pro alia: sed respondeo hic non esse de hoc quaerendum, quia
consuetudo est notoria,in hac non attendimus consuetudinem .sed facultatem soluendi cum sit in facultate debitoris positum vel minutam, vel grossam soluet quia stipulatio est
115쪽
facta in florenis quorum nullus cst usus , quin imo florenus
constituitur ex minutis monetis, licet etiam recipiat aeuti mationem a grossa Secundo dicit opinionem Bariol non esse veram si credior patiatur damnum cui argumento licet sa-pra iam sit satis tactum S demonstratum nullum esse damnuconsiderabile creditoris, qui recipit eandem summam florenorum quam mutuo dedit; respondetur ulterius damnum prouenire ex sua ipsius stipulatione cum moneta speciem fuerit stipulatus, quae non est interum natura, neque erat obiugationis tempore,&damnum quod quis sua culpa sentit, sibi non aliis eli imputandum; S li dicatur nec lucrum sentire debere debitorem, qui minorem quantitatem rossioris mon tae loluit, replicatur, hoc beneficium non procedere ex acto
debitoris, sed a tempore quod non solet mutare obligatione, M procedere genere obligationis fac ad florenos, quoci-
iam casu cum non litin rerum natura moneta in Obligationet
posita latis fit creditori in moneta usuali,4 currenti tempore tolutionis, quae non sit variata in intrinseca bonitate, ut post
multos concludit. H. Gabriel dis consi se . numero a qui hoc fortius voluit procedere quando moneta grossa non est in obligatione , sed in facultate soluendi. Nec est quod dicatur monetam minutam pingrossam aestimari, quia hoc et tausum, poterit quidem aest mari massa florenorum ex minuta
moneta coaceruata per grossam, sed non florenus qui est in obligatione aestimabitur per aurum,vel ducatonum, aut similem maioris ponderis monetam,&florent aestimatio fiet per
solidos. iros s. quartos, in quibus vel nihil, aut parum contigit augmenti. Tertio dicit non habere locum Bariolir ditionem, quando variatio est in intrinseca bonitate: Respo- detur hoc esse verum, Pariolum ipsum ab hac sentent a notadiicedere, sed oportere primo constare de ista intrinseca v tiatione, ut dicit Gabriel consilior64. quando eadem pecunia quae currebat tempore contractus hodie curtat,1 est adia
huc in usu frustra intrinsecam variationem coni Merari, rede
116쪽
illa non praesumi, quamuis dicat us aliter praesumi,obaugmentum moneta grossae contrarium est verius. quia crescere potest moneta rosta aliis de causis quam propter detorio rationem minutae monetae, ut dixi conclufieri, sed quomodocunq; ista variatio contingatio est inde concludendu quod salculatio augmenti ob deteriorationem minutae monetae fiat ad ratam auri cum in auro non fuerit couentum. Iedinargento.&ideo male doctissimus collega nosterii di uora xuis scripsit esse ita calcula dum neccst praxis, de qua ibi admittenda quia vidi per Senatum declaratum contrarium, ocego liquid aut valorem &boni tatem florenorum ex voto Se natus in illa causa Caresanae, de qua supra, Min causa Reueredi Monastern Sancti Dominici contra D. Magistrum,&auditorem Camerae Pipinum . quae liquidatio facile fieri potest, ut dixi conclusione qυinta ita interpretandam adtimationem antiquae monetae, de qua loquuntur iura,rn ca8 cum olim. Urc.ineanonicu decensibus. Et eodem modo respondetur ad quartii margumentum. Quinto S sexto dicit non militaresar doctrinam post eundem Pu ur. quotiescunque bonitas eadem non est quae erat tempore contractus, sed ista eadem sunt cum saperiori, possent Scedere si florent valor creuisset, sicut creuit valor auri, argenti, sed hic non attendi istud augmcntum quia florenivaso nunquam mutatus est cum semper, luerit groi si a Marguere a mutatione auri ad mutationem forent quado eadem moneta minaria est in usu, est quaedainta subtilitas chimi ra ab optimo iudicereiicienda;Et quod dicit Curi in icum quid. nu a a. videri sibi Rin.opinionem qua comunem fatetur nimis rigorosam, retorquetur contra ipsum,
cum rigorosior sit opinio contra debitorem,ut ipse compellatur,& grossiorem monetam perquirere, posita opinione quatenui supra, quod totum debitum maioris summae non possit in minuta pecunia solui, Sescotra conuentione alia in speciem cum damno soli aere ac maiore florenorum quantitate quam promiserittradere: Imo maximu cotrario admisso sequeretur
117쪽
ab serdum, in inconueniens, quod cum varie denominentur illa scuta monetae ex regionum consuetudine, ut supra dixi, si in unaquaque regione aureus monetae ad scutum aura reducerctur, maiorem quantitatem lorenorum solueret, qua in minori quantitate ei bligatus qua qui maiore debet quo fit vi omni casu flo: eni non auri sit habenda in calculo ratio, eo semper casu quo minor moneta eli variata. L.
Non obstat nunc ea quae idem Senator longo ordine tribi mo tres . emon.casu I primo dum dicit opinionem Ba ι.ctiumcis o laam communem ratetur nulla lege probari quia vltra quod ipse loquitur inpacto retro acndendi in quo emptor praedia meliorata restituit, Min eadem bonitate pecunia recipere debet, ut dicemus suo loco respondera potest primo id probari ex legibus dicentibus pacta seruanda quam regula multum ponderat in hac specie raed cons. Item ex iurib.
Item aestimationem speciei in obligatione polita tequendam cui num. l. cum qui sceri petat cum aeque boni m rettituatur. quod datum est nulla sequuta deterioratione muniae. Te
monetam nouam veteris fit istimatio, quae hic fieri potest in foreno nempe ad grossios duodecim ad quam raetionem tT reni semper tuerunt aettimati Quarto ex illa comm nissima conclusione; quod valor extrinsecus non praeiudicat creditori,sed illius commodo cedit. Quinto, fultimo id probari authoritate tot clarissimorum, ec doctissimorum patrum,quae pro lege seruanda est 3 response I .de urinatur. Secundo dum replicat illam rationem damni superius msideratam ex . Paulus desilui. cui replicationi abunde latis factu fultdemonstrando non esse in damno creditorem,qui consequitur quantitatem florenorum quam sibi restitui stipulatus est,in ad nihil aliud tenetur debitor,&damnum creditoris
tunc considerarim .aecon Iaa. m. a. ost Angli quando. Litur accipere magis de una Pecunia qua de alia,& de reproba loco
118쪽
ta loco probae,& ideo subtilli more staomponi omi. . AErest. S. inter pietatur verba Pauli ibi Aon tinetur damnum sientire expecunia debitoris, ut habeant locum si remissa sit certa species nummi, quia tunc dcbitor tenetur, veIillam speciem,vel va' lorem illius soluere,& valor no erit sine damno nisi aesti tio rei ore solutionis cutiens loluatur demisiacta expendibili, vivali δε alit Iud damnum respondet nati. con mm .d. m . m. r. quod non est in conu duratione ut lucrum cessans, quod nec etiam a moroso debitore prauari multima totam sequuti scrip .runt Sciatio I. I tu fundata est super pecunia dereriori, vel reprobata, quo casu omnes conuenimus a UPmentum deberi,licet super qu.llitate augmenti dissenti .imus,
Denique damno conlidoando magis esse fauendum d bitori quidamnum multiplici ex capite sentiri
Tertio dicit D . ad c beta florent augmentum ex veri sim Iimente contrahentium, cum illi verisimilite r non cogitaue rint de valore extrinseco,& augmento aurea, grossiori monet Sed respondetur hoc non admitti,quia Virra quod contrahentes de hac reverisimiliter cogitarunt uti frequentissimara ordinaria,cum aurei valor semper crescat,& non soleat decrescere iis per edicta, Principum ordinationes, Miltiausaestimatio nunquam in eodem statu permaneat, ut docet ipsa experientia dico hic ex prelse de hac variatione cogitasse,&taeo voluiste variationi occurrere stipulando solutionem monetae in specie pecuniae,quae propter nullam illius existentiam non solet variare &propterea non est bona consideratio clarissimi viri quam facit super edicto anni ι, 87. quia non facit ad rem nostram, uncatu edicti aliter dicendum est, ut
Quarto mouetur D. Senitor illo urgentissimo fundamento,de quo etiam omnes memineruns,&nos diXimus supra. M
super quo revera tota huius quςstionis dissicultas meo iudi-CIo Versatur,quod si creditori augmentum tauri.& grossioris 4ν monetet denegamus, illum ea quantitate aureorum PDUabl-
119쪽
mus quam ab initio mutuo dedit,4 charitas atque ossicium
essent illi da mnosa dum pro centum oluiis tempore Contra eius, recipiat quinquaginta tepore sonationis, &it dicit ira purid. sic Saa. m. ιδ non habebit tantum pondus auri,vel argenti, quantum suo debitori dedit tempore coet rachiis quae quidem ratio me per aliquot dies irresolutum retinuit Λ ad fauorem creditoris inclinare animum meum aequitati admodum tauentem in hac quaestione faciebat. Sed negotio melius trutinato, nihili faciendam esse hanc considerationem .ut inde auri augmentum creditori adiudicemus, dixi, Et primoqvia admisso temper, x praesupposito non elle cogendum debitorem in auro, vel argento soluere, sed hoc in illius tacui. late positum inconstitutum esse, atque monetam quae sol uitur siue illa minuta; sive grossa sit, non esse a tempore contractus in tabltim tia, nec in pondere variatam, sed eandem esse quae illo tempore communiter expendebatur non intrat ista ratio, sed talia redditur suppositio, cum stipulatio ad florenos sit acta, inminuta moneta tantum pondus flore norum possit creditor recipere quot dedit tempore Contractus.
Secundo, quia non debat videra iniqEum, ut creditor mlnorem quantitatem aureae,Vel argenteae monetae recipiat, cum
ipse voluerit habere flore nos, mon aurum vel minorem a genti monetam, forte consulerans auri, largenti pretium variabile esse,i florent pretium esse immutabile, cic facilius illi erat conuenire in specie monete currentis, quam in illa fantastica, de imagmatia, aequitas similiter non patitur, ut debitor soluendo maiorem monetam, ampliorem florenoruquantitatem soluat, quam mutui tempore receperit. Tertio
quia aequalitas sicuti in iudiciis, itari in con tractibus Mobligationibus est seruanda;vnde sicut contingere potest, ut propter deteriorationem pecuniae valor monetae crescat, ita potest etiam decrescere,prout per edicta fieri videmus, Meo casu sicuti non vellet creditor damnum pati, sed haberes petscuta ad fio S. vel nouem, in pretio praefixo in qualibet monetae
120쪽
net specie etiam per edictum diminuta it Maon est iustum ut Iucrum in alio casu cum damno creditoris sentiat &quamuis ad istam aequalitatem D. Soci conetur rei pondere, tamen illius respon io, neque in iure, ni que in facto vera est, Me contra receptissimam nanium opinionem, 2 ad id quod dicitur de pondere respondetur etiam non pondus, vel massam auri, argenti contrahentes stipulatos tu ille , sed pecuniam, quidem debilem, sed invariabilem. Denique Illustris Senator confugit ad aut horitates Curtii,
ct Diogeneri, cun contrarium consulendo tenuit, tam senior , quam iunior, dc non tenet expresse isto casu contra Bario sed in alio casu, dc Diognet nconsilio. D. magis stat pro altera opinione quia loquitur in casu quando stipulatio est facta in auro, quo casu res est clara vi ra probauimus ram a. est tertio a . nec authoritates istorum patrum sicuti, nec horum qui contrariam opinionem defendunt, sunt praeponendae aut horitatibus Panosi est Baldi, Maliorum praxiari mimorum Iurisconsultorum , qui pro debitore scripserunt nec
auctoritati curiarum , cum pro debitore iudieauerint ora Romana apud Put deci . t s. his a Rota uenienen apud senin
natus noster Pedemontanus tot praeiudiciis confirmauit, ut
dixi supra, quae pro lege custodienda sunt: plei Sola si bene aduertatur, ut dixisupra restringit se ad casum quando pecunia minuta, quae facit florenum est in substantia variata.&deteriorata, quo in casu nemo discrepata&Mnsim ut alibi dicebamus, ita est intelligendus, quia loquebatur in statu in quo pecunia minuta inpuro argento cudebatur,i non erat in bonitate, materia alterata si tum Parisiensem,& Par-Iamentum illius ciuitatis in hoc casu contrarium voluissere peries; Dad hanc restrictionem Ioan Fabri, se bassim lenientiam reducit vir doctissimus,4 praestantissimus in Senatu aduocatus,atque mei amantissimus D. Gassar. Sellaria inseo con α