장음표시 사용
91쪽
bitur eo tantum casu quo vel pro millia species non reperitur vel per edictum reprobata fuit quo casu augmentum nihiluominus adiudicari fauore creditoris solet.&iniolutione se uandum eri quod dixispra numer I c d . ni. Et hoc est quod voluit dicere Collectan insuit hiatione quam refert Tisi mer.indici.cap. quanto nu. I. nec ab illa opinione recedit idem au es ipsi Soti aquis in eodem casu Io dum voluit restitui numerum non minorem monetae stante hoc pacto ab eo, qui promistus fuerat obligationis tempore nec obstat huic sententiae text. in ca inprincsiceraletat quem allegat Dia quia ibi non praesupponitur conuentio deuolutione facienda in eadem specie & hoc primo casu si solutio esset facienda inai
reo . aureus non valeret tantum tempore restitutionis, sicut valebat tempore obligationis, modo aureus, qui soluitura luit bonae ligae, di ulti ponderis, debitor liberabitur. Ita u. ml.cumqwae numeri roscera petat qui dicit communem, licmora non attenditur, ed utraque bonitas debetur Purpuniu
Guid. Pap.quaest. s. ωin casu quo debitor est obligatus in auro
late consuluit Suraeco . oo tib. y etiam bonitate In trinsecano mutata.cr Mauri a . Deci 7.
Secundus casus est quando obligationis tempore solutio a est facta in auro, &argento,&incerta speciest numerata pecunia fuit, prout ex instrumento constat, Mapparet,sed solutio non fuit in eadem specie promissa, vel fuit factasti pul
tio in tot aureis, vel ducatonis i qui tempore Contractus, lebant fio Ioi nouem re pective postea creuerunt ad Bo.r o&ducatoni ad a. an illud augmentum debeatur creditori.
Et tunc videretur positum in facultate debitoris soluere de qua pecunia velit,isbluendo in minuta nullum erit calculandum augmentum Quinimo bluendo in eadem specie,
quae non it mutata, nisi in valore extrinseco augmentum ad sui commodum non ad utilitatem creditoris videtur conti Sere, ex trada IOUra concis pociaua, se iuxta, Bari. ΔίDinam irad Ira
92쪽
riorum dedecim. pos Guillelm de Cagneo. hanc opinionem permulta in huius casus terminis, S in mutuo defendit Parisiensis quaest.sa. de sur lici pro debitore facit quod tempus c tractus in aestimatione monetae est attendendum, ut dixi conclus1o.Vnde si tempore contractus aureus non valebat ultra florenos ro. vel solidos so. non debentur solidi 6O. vel florent r. . ut postea creuit, quia si hoc fieret magis attenderetur tempus solutionis quam contractus contra communissimam resolutionem. Ideo videtur debitorem posse reducere summam debit ad florenos iuxta communem usum m illam quantitatem florenorum soluere in qua voluerit moneta cum lucro augmenti. Sedri hoc cam augmentum deberi habita ratione ad speciem monetae,quae mutuo tradita fuit centuit Senatus, quia ut videtur sentire Bruu in a praesupposito nume. I. ser . O
limit o quaest y se . quando constat in quin pecunia sit facta a solutio in eade censetur facta stipulatio pro restitutione, Rilla specierum dinumeratio censetur facta more creditoris, ut in casu augmenti illius calculatio citius fieti possit, non autem, ut dicit Sola caseu3 fauore debitoris, ut seluat minorem quantitatem, quia eandem speciem , quantitatem soluere tenetur. Et lic celsat, quod de valore extrinseco dicitur quia illa conclusio procedit quando non constat de ce ta specie monetae, quae soluta fuit, sed quando de illa apparet ex ipso instrumento non est dubitandii quin si item iuxta Ipecierum in contractu positarum variationem dari debeat augmentum, ne creditor sit in cui denti damno, si solutio se rei in alia moneta, vel de eademinet sine augmento, i non appareret ex instrumento in qua specie monetae merit factu mutuum posset creditor sumere onus probandi, facta probatione obtineret augmentum , quod summis mutuo datis contigit quando in forenis non est reducta obligatio,&ut dicam in quinto casu. Et in hoc casu pro creditore pronunciarum a suprema curia Parisiensi rescit; annaeus Robertus rerum
93쪽
iudica re lib. primo cap. vltimo ubi pro utraque parte subtilissi-naamore suo argumenta deducit, quem locum mirifica verborum serie fibricatum pluribusque historiis refertum videas. Neque obitat conclutio supra relata. quia respondetur fauore credatoris tempus contractus atrendi non debitoris, ut communis scribentium schola docuit, ut dixi dicti co Tertius esse potest casus; quando mutuo dati runt, tot au-ao rei in auro,&promissa fuit restitutio in tot aureis bona ponderis,&ligae, prout erat in casu super quo consuluerunt epha confisi es Crau. cons .ri super quo in Senatu Burdeg lenti quaestio mouebatur super qua scribit foenricis 3λ7. Et tunc arbitraret idem dicendum ut in primo casu non secus atque si species certa promi a fur et in restitutione S debetur augmentum etiam quod non fuisset dictum, ut restitutio fiat in tot aureis iusti ponderis, prout interminis consuluit. Socin sten. cons. o numeri lib. r. cita per multas rationes, .uthoritates hoc posteriori casu quando solutio est facta debitori in tot aureis consuluit Cologium Louanis apud Flan ros ficu B. .u quodest impie ampost commvn. Uin Vivit opin. FIO.num T.
c=33 consulens deberi, vel aurum, vel monetam bonam currente ad satisfactionem creditoris, quia certa qualitas cutorum auri est posita in obligatione. 4ste est casus super quo contuitum Esculi dicit Aucharan inae cismen.seben Piorum.
nu. δ. Sc quamuis Soci maeco' f. 6. Ideatur primo aspectu tenere contrarium. tamen ille transi cum hac sententia dum vult
quod pro auro possit sol ut moneta,ad aestimationem antiquae monetae. Et cum ista reu, statione transit hodie sine difficii lia- tu Senatus noster non obstantibus contrariis consiliis, di de- citionibus. Et quamuis hoc in casu quando inextrinsecabonitate augri rentum consistit non deberi augmentum , nisi a
94쪽
auri in auro esticiunt, ut teneatur debitor soluere vel aurum
Quartus est casus quando mutuo dati sunt tot aurei,vel iri auro vel in moneta argentea, vel etiam inminuta pecunia,ut in flQrenis, S restitutao fuit promissa in tot aureis, vel argentea moneta rollioris ponderis, aut fillius vera valuta, prout arcrat in casu, de quo scia si supra conclusas .ina. casu D ubi latio est ex illis verbis de vera valuta loquentibus, quia possenti serri ad tempus contractus,ita ut soluente debitore de mon ra currenti tempore selutionis ad valorem tunc currentem remaneat liberatus, nec creduo possit conqueri, cui soluitur verus valor aurei currentis tempore contractus, quod te
pus in dubio attendendum esse probauimus, ra conclusio. Verum, S hoc casu dicendum est deberi augmentum,quod a
tempore contractus ad tempus solutionis monetae contigit cuius valor fuitpronarissus in stipulatione nam verius est illam obligationem fuisse adiectam fauore creditoris, Cuius fauore iuxta supra relatam conclutionem est quidem attendendum tempus contractus ne pecunia deterior i in minore valore restituatur sed aestimatio venit calculanda super moneta currenti tempore restitutionis, ita ut exempli gratia si aurei Italiae tempore mutui valebant flore nos undecim vel duodecim monetae Sabaudiae currentis, munc valeant quatuordecim, teneatur debitor, qui non soluit speciem in auro soluere fi renos quatuordecim monetae currentis, ut in simili specie late consul uit Graeco . sa ob. I. est duo in casustequenti. 2itati a & cum ista resolutione passim vidi in propriis te minis iudicare Senatum,&superioribus diebus, ita declara uit, di iudicauit in causa Comitum Polong heriae, de qua supra mentionem fecimus,in qua instrumentum dicebat quod foret lutio certae summae pro bonis stabilibus in tot aureis in
auro, aut eius vero valore &multl adtollendam hanc ditscultatem solent addere instrumento circa valutam videtur aula in valore currenti tempore contractus. Et hoc casuli
95쪽
cet quidam credant nullam posse oriri dissicultatem circa speciem pecunie quae soluitur propter illa verba verae valutar,
quae significant, vitalem valutam debeat debitor tradere in ea monetae specie , cum qua apud mercatores, vel cambium possit haberi aurum, vel argetum in stipulatione promisitim. ego tamen vidi super hoc multum dubitari in simili casu:&Senatus tandem usus est solita declaratione, ut solutio fieret de moneta currenti,4 ad valorem currentem, sed pro tertia in auro, pro tertia in argento, pro tertia in minuta moneta, ut in solidis,& cabalottis, in quibus nullum cadit augmetum, propterea cum altera die tuisset mihi resoluenda remissa similis controuersa super instrumento quodam, quod conficiebatur inter Illustrissimos Marchiones Estenses, c triacis super qualitate solutionis fiendae tempore cadentis retractus cum lumina esset promissa in tot ducatonis, aut eoru vero valore, dixi esse adiicienda illa verba', ut non posibi solui valuta ducaton orti, nisi in bona moneta; ita ut redimere volens non posset soluere in minuta moneta, ultra tertiam par tem illius summae reliquum, vel in auro, vel in argento solueretur. Sed grauiter altercatum vidi super illo vero valore,qua- liter sit aestimatio verivatoris facienda , naim debitor dicebat non teneri soluere vltra Valorem iustum , non autem abusuum vi creditor praetendebat habere omnem illam aestimationem , quae tempore solutionis potuisset auro dari inemptione illius etiam , quod per edictum praecedens tui siet auro praefixa certa aestimatio, ut erat in patria nostra Et pro vitaque parte stat aequitas nam aequum videtur esse ut creditator non sit in damno, qui cum sibi voluerit per illam stipula tionem prouidere, ut haberet saltem in alia moneta valorem syeciei, quam non nisi ne cambium,& mercatores habere potest,cum agio groubrum se pro singulo aureo,illud agi
um, quod per mercatores,& nummularios soluitur erit etiain valore calculandum. Item pro debitore aequitas etiam co-siacratur quia cum ex promissione sit obligatus soluere omne
96쪽
augmentum auri,ita ut pro florenis octo quibus aureum tempore contractus pretiabatur nunc florenos tredecim cum
dimidio soluere debeat, aequitas non videtur admittere, Ut duplici onere gravetur. Et ego in facti contingentia aequitate attenta declarabam non deberi valorem excessivum, sed illa
verba accipi debere de valore communiter currenti,&cum inemptione mercatores emerent aureum pro florenis Iq.accommunis cursus esset forenorum, cum dimidi, soluerentur pro singulo aureo de moneta curro tit Orenis 3. cum
dimidio, quia illi grossi sex bluuntur, vel per auaritiam vendentium, vel pro commoditate ementium,i ille non dicitur iustus valor aurei, sed id quod excedit dicitur Agium,pro commodo quod consequitur is qui vult aureos in auro, ad
quod non tenetur debitor,& valor non consideratur a vulgari cursu mercatorum, sed a valore& pretio quo aestimatur c nes cambium ciuitatis , dc probos monetae magistrosi eraperto prout optime considerauit antiquusglosator c ment. a. de decim ver verbo .consueta. qua quitur ibi moti num. ro. dices generalitor , ieri debere comparationem monetae currentis cum moneta antiqua, iuxta pondus & consuetudinem cambii, quae let esse communiter, non autem faciendam esse iuxta casualem carestiam, vel utilitatem illorum quili bent aureos vendibiles, quorum iniusta merces esset a Republica reprobanda ac grauissimis poenis cohibenda, cum ponant isti sine authoritate Principis, d contra illius edicta pretium auro,&argento, quod Regali Maiestati reseruatur, ut dini conclus. prima. Et pretia rerum non exalfectu, Mutilitate singulorum, sed a communi usu δε voluntate functionem recipiunt. l. pretia rerum I. D. ad cositae ideo iustus valor dicetur ille qui vel a Principe, vel a communiori,insequemtiori cursu originem habet, glossam illam sequuti sunt Brun. er Soci , illi in principios iracta numero xt se in Iracta de mo
97쪽
d a .es dixi pH in quinta conclusi. e. Et propterea quando
crescit moneta vitratuitum alorcna fiunt edicta per qu. monetae ad verum pretium reducuntur,i iuxta illa fiunt, S pro-a3yonuntur cambia in ciuitat friuorum manu tentio utilissima est, Sessi ad id bene aduerterent Dqmini Camerarii, ut Argentarii, &cambio praepositioissicium suum iuste 5 legitime
exercerent non ita tacite mutaretur monetarum valor, S penes istos, S monetae minutae, aliarum tanta quantita cita
deberet, ut facile cambia fieri possEnt in hac patria id solet
ab antiquo obseruari gratia,&beneuolentia Selenistinorum Plincipum nostrorum, qui hac in re omnem semper ope ana, de diligentiam adhibuerunt. Et in casus contingenti. iridi Ἀ- ' uit Senatus, vel edictum seruandum circa valorem. vel si stedictum maxima contigit mutatio in communi cursu con niuentibus maioribus aurca, vel argentea moneta creuit debitorem soluere debere aestimationem iuxta communem cursum, ita fuit declaratum in praedicta causa Comitum P Iongheriae, S Aregriani, t6o 7. mense Februarii,de qua dixi dicta conclusis In hac tamen calculatione a freno dissentio dum ipse vult morosum debitorem non teneri soluere ab usuum, Mexcessivum valorem de quo supra quia contrarium verius
arbitror ratione danahi emergentis, quod post moram posset sentire creditor, ex traditis raconcluso Quo fit ut proba-Σ dam e non ' contemnendam arbiter Sacri Senatus Sabaudiae definitionem quam nouissime retulit vir doctissita ius Antonius Faber in o Codice Fabriano tit. desol ita sinit tr. qui liber dum haec praelo committerem ad manus nostras peruenit, qua cautum est , ut noetam ille valor inspici debeat, qui edicto constitutus est, quam qui communi hominum usu,& com mertio frequentatur,4 media via in aestimatione per iudices eligatur, cum non una eademque sit pecuniae promissae aestimatio. Sicut etiam fauore creditoris promanciatum testatur L it 39 ut non esset cogendus accipere aureum pro pluris valore quam ab edicto laxatus essEt, quamuis per abusum, 5
98쪽
temporum licentiam passim pluris aureus a stimaretur. Iicet aliquando idem Senatus conuentione communis Cursus facta, abusivum sequendum decreuerit eodem loco definit. t. particulari ratione motus quia debitor qui ac ditore receperat tanto pretio prius expendisset. Quintus est casus quando aurea, vel argentea moneta est,
quidem posita in obligatione estitit praelixus valor tempore solutionis de moneta minuta, desiste casus potest dupliciter
contingere iuxta verba contrahentium uno modo si aestimatio fuerit praefixa in moneta minuta,&expendibili ut ingros.sas solidis, seu cabalortis, vel etiam de quartis posset dici, prout in rota Hispania sunt instrumenta ad Maraueditios, qui non valent ultra quartam partem quartorum nostrorum, Altero mωdo quando dictiam est de scutis auri, vel argereo nummo valoris tot florenorum pro singulo aureo, vel tot librarum,ut fit Mediolani, Ianuae,quae moneta non reperitur, nec est in
Commercio, S de singulo exemplo est separatim videndum. Primum exemplut practi caui dum essem aduocatus in Ex acellentissimo senatu. super facti specie consulenda transmis. sic ciuitate Nitiae, si ii instrumento facto de anno u 3. promissa fuerunt pro dotibus scuti o. auri ad rationem gros rum quadraginta quinque pro singulo icut prout in patria
illa olent conici instrumenta ad valorem tot grostarum Sab- audia iuxta Galliae consuetudinem, de qua testatur Ti aquiΣ de retrata ligna g. s. go. I. numer.as Et tunc dubium est an de beatur augmentum iuxta valorem aurei nummi, vel habita tantum ratione valoris grossorum, qui sunt in obligatione positi ita ut sirillino fuerint in bonitate intrinseca diminutilibearetur debitor, vel soluendo de illis, vel soluendo aestimatione habito respectu ad valorem illorum currentem Vt in exemplo aureus talia erat valoris grossorum S tempore contractus, nunc valet grossos centum sexaginta Oct0, vel 3imon tae Nitiensis,an sussciati, luere de moneta currenti prostas i. quin5 fuerunt mutati in pretio, an vero teneatur debitor
99쪽
dare tantam monetam siue auream, siue argenteam,sive minutam, aerosam ex qua pro singulo aureo habeat creditorgrotas ισ8. Ex omisse alii dotis, atque illo circumscripto,
quia in eo posset considerari particularis ratio prout dicemus infra casu. o loquendo generi ce in aliis cas,bus prout in terminis,&indiuiduo casu in istum examinarunt oraqueίZind. . isto. Id numer. as ubi arguit ad paties, scd non resoluit,
tio, quae regulariter facit emptionem, di in mutuo totaur Oscentetur emisse debitor ad illum valorem, ita ut ultra non tC-Meatur iuxta Partocti doc inam in L Res in doti m. DUetur dot . Lotimati olut matrimon. Crin Paulus quae L penult fuit enim hic
principaliter considerata minuta ut illa soluatur pro grossa, ad cultandum auri,&argenti augmentum. prout etiamsi decreuisset auri valor ad minorem summam grotarum s. nihilominus ipse debitor debuisset soluere illam aestimatione, in contractibus commoda, de incommoda, quae extra rem proueniunt debent eis reciproca ut aequalitas seruetur,nec videtur suisse in intentione crcditcrrili bere aureos in auro,
sed rotas se prosingulo aureo in alia moneta currenti 5 fuerunt in obligatione positi grossi non aureus nummus, edicit Crau consu. . nam quotiescunque ab initio in contra Qui ob metum mutationis monetarum est cautum depeci ni a certa aestimatione soluenda pactio seruanda erit, nec mutatio numismatum contrahentibus nocebit vel proderit.le penult. g. simancipia. D. At matrimon Bart.moniam Ula.Socia consil aor inprinc lib. a. phal. consil. I.numeri Φ.tib.I. Lco id si num. o. Ebs. Didac.d. conci T. num.1. ubi ponit exemplum in eo, qui promiti soluere centum nummos aureos Ca
100쪽
que marauedinorum pro quolibet aureo dicit solutionem faciendam secundum aestimationem taxatam ab initio contractus, hoc videt irex presse voluisse Bartol in illa sua eleganti distinctione quam tacit indictu Paulus. numer. . est I. Et super simili casu consultus respondet trim Crauin consigo. mer. 3.tib. s. ivult in materiacensus, quod i fuerint promi itot ducati in libris Astensibus. quarum librarum usus antiquus erat in patria nostra sussiciat soluere tollibras, d omne commodum. 5 incommodum. quod a diminutione vel augmento, aurei siue ducati existit, ad debitorem pertinere citas ad hoc fretin Palaeo Socis: qui tamen in alio casu loquuntur nec recedit ab isti mione i coημ. 8, 6. dona hanc partem videtur ines inare Ciphal dici co si hi in n. dum voluit attendi valorem minutae monetae, licet in suo casu facta futilet stipu- Icilio in aureis Dummis, Mita videntur sentire Rubr. Didae se TartIn Lauisti demouet nume= es.&lauore debitoris iudica tum testatur Foer deci sar. insu. cit. dict.consit. ιδ. Quinimo ulterius voluit Ho m I. Pau . m.9. quod isto casu cum moneta minuta ut in obligatione etiam quod debitor sit in mora nullum c beatur augmentum ponens exemplum incentum libri specumae minute quia moneta minuta que: non potest aestimari non potest deteriorari, quia licet creditor amittat lucrum non tamen patitur damnum.&hoc sequitur Pisi in dict.consilis. sed hoc ultimum est penitus falsum,ut dixi supra conta p. nam etiam moneta minuta deterior reddituri
vel longo usu quo argenti quantitas in illa posta evanescit,
S remanet cuprum, leuiua, vel ponderosa, iusta a mone tariis sublata, vel deteriori cxcusa, tam inpond re quam in materia licet torma sit eadem nec verum inde est, quod creditor nullum patiatur damnum, quia habet damnum uides,&debitor morosus etiam lucrum cessans hac in repraestare
Verum in principali articulo ego dicebam cosulendo aduertendu esse an pretium t grotarum fuerit datum pro iusta