Iac. Frider. Ludovici ... Doctrina Pandectarum, ex ipsis fontibus legum Romanarum depromta et vsui fori accommodata. Accessit historia pandectarum, nec non Io. Iac. Wissenbachii emblemata Triboniani, denuo reuisa

31쪽

f IIX. Aliis ita videtur. Scilicet digestum

vetus inde appellatum volunt, quod multa rura vetera adhuc in eo contineantur : nouum, quia prima eius rubrica est de noui operis nunciatione: in fortiatum vero, vel ab infarciendo, quod significat inserere, intrudere, quia haec Pam reliquis est inserta: vel μο τἀ φορτs, enim, siue preτίον significat onus, quia illa pars ab onere reddendarum dotium incipit, Accuae ad rubr. .foluc matrim Zacprooem. f. nss. Vel, quod ex omni iuris corpore nulla sit utilior pars& quae ad panem Iuctandum magis faceret,s quia in hac parte etiam materia ultimarum UO- ἰluntatum habetur, unde versiculi: Sum liber, en, fortis disponensspolia mortis rEt clausis portis me lectordiscat in hortis. πω cpol τίου enim graeculis signincasse , quicquid victus ti annonae causa importatur, v. Alciat. lib. . parerg. αν Vnde ex Iasbne refert Adamus

Riccius de libris iuris Romani Baldum sibinde de se professum, quod de sola iubstititionum materia, quae in insortiato habetur, consilendo ultra Isocio. ducatorum consecutuS fu

rit, V. est princomita f.XVI. Vides, nihil certi, aut genuini subesse. Alias adhuc derivationes vocabuli insortiati habes in glossa ad primus. Ἀ- fort. Cons omnino Riccius de se .Hr. apb.I . g. 1X. Ceterum Iustinianum pandectarum nomen huic libro ad imitationem Ulpiani &Modestini: digestorum autem ad imitationem aliorum veterum Iciorum, Iuliani, Celsi, Mar-

32쪽

. ais . .

eelsi, Scaeuolae, & aliorum, qui digestorum nomine libros aeos donarunt, impositisse existimant, Zoesius in prooem.=. n. r. Sed quare in quinquaginta libros diuisit opus panderiarum 2 nonnulli rationem adsignant, quod Tribonianus, Praecipuus hvitis operis conlector, dimidium librorum, ex quibus hoc opus conlegit,siam- serit, ut breuitatis laudem haberet: quod & alias Romani dimidium sumere sellii eorum, quos imitantur; verum haec ratio, ut ingenue profiteamur , nihil plane significat, unde melius est,

ut cum Loessio cit. Dc. n. a. numerum litum a

arbitrium conlectoris referamus, simi communiter solitumi istum numerum) pro matariae &'argumenti magnitudine. Neque etiam hic Iulius Pacius inuenit quidquam, in quo pandectae

cum orbis uniuerso conueniant. --

F. X. Quemadmodum codex excerpta ex imperatorum constitutionibus : ita pandectae eiusmodi excerpta ex veterum ΙCtorum libris atque commentariis continent. Res ita sese haber. Praetores olim Romae edicta, quibus admoneretur populus, quod ius essent de quaquare dicturi, palam proponere solebant, La. I. Io.j. de Q. R ea autem edidit perpetua non erant, sed simul eum magistratu ipso finiebantur, qui& ipse annuus erat, unde Cicero, qui plurimum, inquit, tribuunt edicto praetoris, legem annuam esse dicunt. Nam hoc tantum effecit Cornelius lege lata , cuius meminit Asconius, Vr varie ius non dicerent praetores, sed ex edictis

33쪽

HISTORIA PANDECTARUM.

Qis perpetuis; id est, quae iurisdictionis per

' petuae ac generalis causa semel a se proposita essent, quamdiu magistratu fungerentur, ut ius dicerent. Quare cum singulis annis edicta no Va fere proponerentur, tam ingens multitudo& varietas secuta est edictoriam, ut ea res Salubum Iulianum ICtum, non Didium Iulianum, imperatorem , ut Grotius putat inspars r. ad Lia. f. de O. P. ms Dein Saluius Pulianus, v.MenagiuS--ic iuri ciuil. cap.a . ad ea undique conlagenda nam prius vaga& dispersa erant & in unum volumen redigenda impulerit, cui compositioni imperatoris Hadriani ac senatus quoque accessit autoritas, Vtius Perpetuum a que immutabile esset, quod praetores in iure dicendo postea sequeren ur, Franc. Duarenus dis. put. annivers. I. r. c.IT. Alia huc pertinentia in apud Iacobum Gothostedum in manuali iuris p. I. de bisomprooespiur. Rom. c. a. g. p. a.

de biblioth. iur. civ. c. I. 1.

XI. Hoc edictum Iuliani mox interpretati stat nobilissimi iureconsultorum, Paulus a

que Vlpianus,quorum hic LXXXIII, ille LXXX. libros ad ed tum seripsisse legitur, unde etiam siue illicriptiones: Vlpianus ad edictum, Paulus ad eictum, in libris pandectarum passim

periuntur, Duaren. d. l. r. drip. anniu. c. s. Profecit etiam iurisprudentia aliorum iurisconstitorum scientia, non modo publica profesIi ne, qualem primus inchoasse memoratur A.V. C. Tiberius Coruncanius; verum etiam ac, pom

34쪽

tissimum, scriptis eorum , seu rescriptis & re sponsis, & in tantum per hos gradus profecit

aetate iurisprudentia, ut mole sua laborare vide retur, sint verba Ι. Gothostedi d. l. de histor mrom. c. a. g. 6 mc .vers tertio ICromn. Hinc est, quod dicit imperator in LI. g. r. C. de ver raenues. libros veterum iuris conditorum, eX quibus pandeme compilatae, ad duo millia peno librorum & trecentas myriadas versitum adsce

XII. Quemadmodum itaque iam antea alii, ut Cicero & Pompeius, & inter eos praeucipue C. Iul. Caeser, ius ciuile ad certum m dum redigere atque ex immensi diffusaque te agum copia optima quaeque & necessaria in paucissimos conferre libros destinauerat, V. Suetonius in Cas. c. - . Iata Gothostia. d. c. a. f. Georg. Schubartus de fatis iuris ae Rom. exere. I. inselici tamen morte praeuentus non praestiterat: ita tamen imperator iustinianus post bella parthica aeterna pace sopita, postque Vandalicam gentem, ereptam & Carthaginem imo omnem Libyam Romano imperio iterum sectatam, La. pr. C. de Dei. iur. enues. Post consectum etiam & promulgatum primum cod, cem , qui tamen postea iterum sublatus fuit, ex tot antiquorum 1Ctorum voluminibus utilis. ma conlegere & in unum volumen,quod deinde Pandectas appellauit, conferre iussit. 3 . 'C XIII. Emanavit in eum finem constitutio Dro auctor g estLI. de veriur.e-c de con Leeptio.

35쪽

M DISTORIA PANDE ARVM. r

reptione digestorum ad Tribonianum, quem Tribonianum passim adpellat Pardulphus Pra-teius in iuris prucientia media, nec non CorPus

glossatum,) d. MIX. Kal. Ianuariis a. DXXX. Tribonianus ille illustrissimus, nec non prudentissimus magister & exquaestor palatiorum imperatoris, &exconsul, vir & ipsis rerum experimentis, & in eloquentia, & in legibus scribem dis setis spectatus & qui nihil unquam imperatoris risIionum contempserat, II. M.f. C. de vel urienues. cautore Procopio autem admodum aua

rus, V. Grotius inspars r.ad iussustan. in prinfat. ton libri re inspecie inpraef.noueb. director totius negotii constitutus fuit, ipsique inlini ctum, Ut quos Probauerit tam ex facundissimis antecessoribus, quam ex viris disertissimis togatis Eri, ad sociandum laborem eligeret, L I.

f. XIV. Elegit ille in hunc finem Constant,

num, comitem secrarum largitionum & anti- grapharium seu magistrum secri scrinii, &secro, rum libellorum & cognitionum imperialium iporro Theophilum, professorem iuris Constantinopolitanum: Dorotheum, quaestorem & pro fessorem iuris apud Berytienses designarum, Anatolium, professorem iuris apud Berytienses -&Cratinum, comitem secrarum largitionum praeter hos ex rhetorum quoque, siue aduocatorum , numero adiunxit Stephanum, Mennam, Prosricium, uiolmium, Timotheum,Leonidem, . Lemnum. Hamnem. Iacobum. Constantium ae

36쪽

q. m. Inae it vero imperator Triboniano & sociis, ut antiquorum Piudentum, quibus autoritatem conseribendarum interpretandarumque legum principes quondam tribuissent, libros adius Romanum pertinentes & legerent& elimarent & ex iisdem omnem materiam conlegerent. Nulli interim scriptori praerogatiuam aliquam tribuere Voluit imperat , ne quidem Papiniano, ubi sine dubio respexit ad LI. C. Theod de responssimae in qua Theodosius iunior constituerat, vi ICtorum, Papiniani ,Pauli,

Cati, Vlpiani, Modestini, & eorum, qui ab his

adlegantur, reiponsa vim legis perpetuantiab rem, eoque casu, si ICti illi inter se distentirent &numerus dissentientium aequalis esset, alias

enim numerus maior minorem vincebat, b illa sententia praeualeret, cui Papinianus accedit, qui ει alias duobus quidem cedebat, singulas tamen . vincebat. Iustinianus vero in I. l. c. Cde venta . emia. Compilatoribus pandectarum ita rescripsit: sed neque ex moliatudine autorum, quod meliusWressurus est, iudicatote, cu- possit unius forsan er deterioris i. e. minori autoritate pollentis si tentia maltas υ maiores in aliqua parte Iuperare. Et ideo ea, pergit, qua antea

is notis Aemilii Apiniani ex V lavoqP-D, nec non Marciano adscripta sunt, qua antea multam vim obtinebant propter bonorem tendi

37쪽

sed si quid ex his ad repletionem stirimi ingentia

Papiniani laborum, vel interpretationum nece

forium esse perspexerat, di hocponere ficem legis

obtinens non moremini, ere.

f. XVI. Hanc quoque potestatem compilatoribus tribuit imperator in d. l. I. g. I. C. de υen iuraenuetvrsi quid in ICtorum veterum libris non bene positum, vel superfluum, vel minus Pe sectum, vel recentioribus constitutionibus iam mutatum & abrogarum inuenirent, illud rem marent, sine ulla criminis nota mutarent, atque ita ad mores temporum Iustiniani adeommodarent, ira tamen, ut nomina prudentum, ex qu hus singulae leges desumtae, retinerentur & si gulis legibus nihilominus inscriberentur, La. Iod C. d. t. Praestiterunt haec omnia compilatores αverba ΙCtorum saepe murarunt, eaque seculo Ι stiniani adcommodarunt. Conlegit multa huῖ his rei exempla siub nomine emblemata Triboniani, sienbachius, qui tractatus nostrae Pan 'dectarum doctrinae ibiectus est

g. XVII. Nullam untinomiam, sme legum contradictionem, in pandectis sibi locum vindicare, sed Vnam concordiam, unam consequemriam, aduersario nemine constituro, esse voluit. Iustinianus, LI. f. F. C. devet. iumenues. Haec ita quidem seria imperatoris voluntas fuit; nihilominus tamen in omnibus effectum non habuit , nam remanserunt nonnullae antinomiae, quae mllo modo conciliari possunt, ciuales notaui

mus in doctrina pandectarum rubro. de ἀο

38쪽

Asiniis siue commentoriis de iure uouo, cons etiam Hotomannus in Amr, Tritoniano praeci-PUe c. Il. e contrario Pro conciliandis hisce antinomiis peculiareS librOS, δναντιι p.κολα ediderunt

Padius,Bronchoin,GiphaniuS,StruviuS, Berge rus, Nicolaus de Pasieribus, Gratianus de Cran Vatoribus, &c. v. Din Beyer inpos .ia ori in MVmbr. a. pos Io. 's . XIlX. Notanda hic quoque est Pardulphi Frateii iurisprudentia media. In uitius enim li-hro I. recenset seminati Ves, seu tautolodiar, .ae pandectis insertae: in libro II. omissones eorum,quae tamen necessario adduci debuissent,&in libro IlI. inversiones legum adducit. EN Cusanda haec putarem, non reprehendenda. Siquid autem, inquit Iustinianus in La. si M. C. de Qu.tur. muta in tanta legum Compositione,quae, ab immenso librorum numero conlecta est, sim, te 1 san geminatum & iteratum raro inuenia-Tur, nemo hoc vituperandum existimet: sed primum quidemimbecillitari humanae, quae nuturaliter inest,hoc inscribat: quia omnium habere memoriam, & penitus in nullo peccare, duuinitatis magis quam humanitatis est

39쪽

f. XIX. Ceterum pandectae tam secundum . codicis constitutionem, quam edicti perperia de quo supra g. X. propterea diXimus,4 Imrω- rionem compositae sunt, prout eas componi iussit imperator in I. I. ILI. C. devet. iur. αὐί unde edictum illud perpetuum fontem omniS iuris' tum publici, tum priuati, recte d.i poste Du, renuS dis . amnis. I. r. c. 13. existimat & simulacriter inuehimr in quosdam sui temporis pro . fessores, qui ordinem alium ac dispositionem excogitare voluerunt. Mihi ita videtur, nota esse quidem in priuati potestate, Vt alium ordi- inem constituat, interim tamen negare neminem - Cordatum posse, quod pleraeque pandectarum materiae non bene cohaereant, eo modo, quo a, compilatoribus disipositae sunt. XX. Equidem Iacobus Gothostedus in manuali iuris seriem digestorum, siue connexionem omnium titulorum exhibete cons A sest, ex quo pleraque in Bntagma iuris eis lis transtulit Georgius Adamus Struvius. Ast, quod pace tanti viri dictum sit, nec illa ipsa series hene connectitur. Ita, si U. g. quaero, qUare ti- ii tutus de his, qui notantur infamia, iungatur ib' tulo depopulando ' Gothosredus respondet, quia hi postulare nequeunt. Verum, pictes alii adhuc sint, quibus postulare non permittitur, V. g. minores, militeS, &c. quare ergo ritu li de minoribus , re militari, &c. non statim sub iunguntur Z si quaero,Cur materiae de restitutio . ne tu is egrum iungatur litutu de prasy ro spon

40쪽

spondet Gothostedus, quia & hic non actio, sedpraetoris cognitio postulatur. Ast, si haee

vera ratio esset, Ceriae etiam tutam de extraord

narris eo nitionibus , ubi praetoris cognitio itidem postulatur , dicto titulo iungi debuisset. Plura adducere angusti limites, quos nobis pro- Possiimus, non permitrant. q. XXI. Compilationem vix intra decem amnos fieri posse, ab initio existimabat ustinianus, nihilominus tamen Tribonianus eiusque socii

intra tres annos inreprum opus Perfecerunt. Laudat hoc imperator in l. a. st M.&in l.I. fl. 2. C. de υ r. furi enues. sed alii aliter sentiunr. In eo, inquir Arthurus Duest deauth. iuriem. Rom. . r. μ. st. δ. merito Videtur reprehendi Trib

nianus dissicii, quod cum iustinianus eis decemnium indulsisset pro componendis pandectis eX libris ICtorum, qui numerum duorum millium superabam, & minori tempore id negotium fieri non potuisse imperatori videbatur: hi praepostere & festinanter trienstio persecemnis cum euoluendis tot libris tanti ponderis & stlantiae nullum tempus nimium fumet: & in pandectis si quid imperfectum, contrariuN, incertum, aut obsturum occurrere videatur, iis, non ICtis ipsis, esttribuendum. ag. XXlI.: Constimtionibus, quas de cotist matione digestorum, sime pandectarum, Prinmulgauit Justinianus in La. AEI. C. de Nec tanenues. duas prohibitiones adnecti t. Vna est, nequis audeat leges per Aglorum obseuritares siuec a per