장음표시 사용
101쪽
gra. Politea ab oblata latittidinem quod hodie facillimu est) mqtur1to die aesti ua maxima,& pro qualibet hora recipe 13 .gra.equi noctialis:quod in promptuerit i integras horas im 3.duxeris. χρd si ultra integras horas minuta horaria habueris,pro quibuslibet quatuor minutis recipito unum gradum.Et pro uno minuto horae 11.minuta gradus,pro duOb is semigradum dest,3o. minuta unisus gradus,pro tribus minutis 43.minuta gradus. Haec omnia in unum colligisto,puta gradus integros in unam congeriem, re minuta graduia in alteram, ochabebis quot gradushminuta ipsius Tropici sint cotinuo supra horizontem, indicates diem artificialem aestiuum maximu pro illa latitudine. Quibus subalatis a 35o.gradibus, residuabis gradus minuta subter horizontem, noctem curtissima indicantia. Gratia exempli: Offertur mihi urbs Tubinga,cuius latis tudo est g.graduu ecferme o minutorum, dies longississimus aestiuus est is.
horarum s .minutorum:duco 33. horas in as gradus ec procreo ars.gradust, . minuta horae diuido per qumior,ec emerguta .gradus,quos iungo prscedenμtibus colligo 23 .grad.5 pro uno minuto temporis residuo, recipiois.minuata unius gradus. Proclamo igitur pro latitudine Tubingensi α39. adusti is. minuta de tropico testiuoeta in horas supra horizontem. Qitibus a 36o.gradishus subtractis residuo iro.grad.& 4 s.minuta subter horizontem.Haud dissimiliter pro aliis locis di latitudinibus operaberis. Sequitur. Aequator uero circulus εχ. in aeqvatore C Vpra diximus,quid aequinoctialis,quae eius nomina, quae eius ossicia am Putilitates. Et supra disseruimus probauimus aequinoctialem horreonatem in omni sphaera secare in duas partes aequales,quarum altera est supra, avtera subter horizontem. 9are eum sol eundem adierit quod bis quotannis uinstruenit) fit aequinoctiu in uniuerso orbe .Quocirca nihil habeo quod addam, praeter n5ntillas sententias praestantes,de aequinoctiis sonantes . Arati tralatio moderna sic habet. At in medio amborum quantus cani Lactis canis.ccandidus Subter terram uoluitur circulus, bipertienti similis. In eo autem dies noctibus aequantur utrisque. Marcus Manilius lib.3.ca.1. plura metra de ortu 8c occasu signora de maxi imo θc minimo die citans, unico uersiculo utrum v coplectitur aequinoctiugali. Libra, Ariesque parem reddunt nocte riuque diensque. Lucanus quarto Pharsa.de aequinoctio uerno, sic canit. Sed post quam uernus calidum Titana recepit Sydera, respiciens dilapsae portitor Helles, Atque iterum aequatis ad iustae pondera Librae Temporibus uicere dies,tunc sese relicto
Cynthia quo primum cornu dubitanda refulsit,
Excludit hoream ecc. Et Ouidius tertio Fastorum,de aequinoctao uerno,si Tres ubi luciferos ueniens praemiserit Eos Tempora nocturnis aequa diurna feres.
Virgilius primo Georgi.de aequinoctio autumni, Libra die somni , pares ubi fecerit horas Et medium luci atque umbris iam diuidit orbem,
Exercete uiri tauros,serite hordea campis.
Aratus Har.Μαι Lucanus. Ouidius, xa Cas. Apinat. dis mariqquinquatria habuerunt sis
102쪽
IN PROCLl DIADOCHI IPHAERAM IOANNIs Brumalis autem Tropictis occ.
Contuendum,qubd is circulus ut praediximus appellatur circulustii hyemalis,brumalis,tropicus hibernus, Capricorni, Chimerinos tropiscos.Circulus uersilis Capricorni, pro omni latitudine contrario modo se habet respectu circuli Solstitialis, quot enim partibus hic supra horizontem emerses rit tot ille subter horizontem supprimitur. Et contra quot partes hic habet sub horizonte tot ille supra Inde fit quod maximus dies unius respondet maximae nocti alterius S c. Cuius ratio haec est, exquo hi duo tropici aequidistant ab aesqualore unus uersus septentrionem alius uersus austrum, cosequens est quod quantum unus eleuatur tantum alius deprimitur. Et hoc facile ex ipsis potis cocludi potest. Iantum enim polus septentrionalis in aliqua regione attollis Aratus Gir supra horizontem,tantu austrinus supprimitur sub horizonte Ex eo qubdper diametrum quae dicitur axis mundi distant. Proeso accedit Aratus, dicens. In austris sol agitur: uertitur profecto ibi. Hybernus .atque ei tres quidem circumuoluuntur superne . Octo partium,quinque uero subterraneae uersantur. Haec Aratus. in Estigitur secundum Graecos huius tropici brumalis ossicium determinare mis Untestim diem 5c maximam noctem. Per canonem uero nostrum supra expossitum facillime divinies partes huius tropici supra oc infra horizontem. Trans seo igitur.
HVnc supra appellitauimus circulum Notium,austrinum,meridionaIem. Cuius ossirium est, secundum Graecos continere di includere astra ec sto
SEd ex quinque iam memoratis circulis, quorundam magnitudines per uniuersum tenarum orbem eaedem sibi constant: nonnullorum pro climatis bus mutantur,aliisque maiores, aliis minores circuli evadunt. Tropici enim ocaequator pares per totum orbem magnitudines seruant: Arctici magnitudine Geuariant,cum alibi maiores,alibi minores cernantur.Quippe iis qui septentrio Vones uersus degunt maiores septentrionales fiunt, cum polo magis in altum sublato arcticum circulum, qui horizonta contingit, necesse sit assidue malos rem fieri.His uero qui magis etiam ad septentrionem vergunt,interdum solstiatialis tropicus in arcticum plane abit.Fitque ut duo circul septentrionalis,troα Picusque coeant, pro unoque habeantur. Adeo cum magis etiam ad septentrisones acceditur, maiores solstitiali tropico septentrionales reddunturmeciinis donec eo uentum sit, ubi polus supra uerticem conspicitur: septentrionalis in horizontis locum cedit, eique inmundi rotatu coniungitur, aequatoris plane magnitudine: Fitque ut tres circuli, septentrionylis, aequator, ct horizon eunodem situm positumque obtineant . Rursus autem ijs, qui ad austrum habitant, poli humiliores fiunt,septentrionales uero circuli minores : Finis alitem decres
menti est locus ad austrum nobis situs sub aequatore, in quo poli sub horizonate habentur.Septentrionales autem circuli prorsus euanuere:Ita ex quinque aequi
103쪽
gT OE FLERI I V g T PN G E N. co ΜMEN T A R IVL qa A aequidistantibus tres dent 3 superant, nempe tropici dilo. Nemenim ob ca quae dicitastini, quin y perpetuos aequidistantes existimans dum sed pro nostra habitatione numerum eorum,existere. uippe quibusdain horizontibus tris dumtaxat aequidistantes inuenias. Sunt sane re supra terram habitationes, quarum prima est,in qua solstitialis circulus horizontacontingit,ec pro arctico plane habetur.Secunda quam sub polo appellant.Tertia,de qua paulo ante retulimus,quam sub aequatore nominant. Non raro superioribus lectionibus, cum de quini atquidistantibus uersba fecimus, diximus Graecos nonihil distare a Latinis. Latini sane omnes hos circulos seruant sub eadem magnitudine stabiles,fixos 5c ineuariabiles in omni tractu regione ue totius uniuersi.Secus Graeci qui dumtaxat tres I duos tropicos re aequatorem inuariatos custodit mi, reliquos duos,puta septentrirnalem dc anetarcticum,uariis subiiciunt magnitudinibus,modo magnis, modo paruis iuxta alium oc alium climatum aut regionum sit tim, oc latitudinum dian uersitatem. Quo fit quod Graeci coguntur cofiteri in sphaera recta solummodo es . tres aequidistantes,ut qui in ea nullii septentrionalem & antarcticu admitatunt eo quod omnia astra ibidem oriuntur ec occidunt an obliqua autem sphaera obviat eis,quod septentrionalis circulus oc tropicus lstitialis nonnunq; cooincidat Θc in unum coeunt. Accidit etiam quod circulus septentrionalis sequis tur tropicti solstitialem 5c praeposterus ordo seruaturalem septentrionalis cusculus coincidit cum aequinoctiali& horizonte. haec omnia sunt mantisita ex textu. God si Graeci arguendi essent erroris,dicerem prosecto cu m Aristo itele,paruus error in principio fit maximus in fine. Existimo Graecos in eam iniscidi sententiam quod tarde ad eos uenit Astrologia. Inter enim tres sectas Anstrologiae,puta Chaldaeam, Aegyptiam 8c Graecam,quas numerat Plinius lib. ig.capitulo, adiungens quartam Latinam,Graeca fuit ultima. Testis eli Ioseophus libro primo Antiquitatum capitulo is.& i5. Vbi habetur.Abraham apud Chaldaeos fuit uir iustus oc magnus in coelestibus rebus ex Pertus,quicum adsnsset Aegyptios arithmeticam eis contulit, di quae de Astrologia uult ipse cotraudidit.Nam ante aduentum Abraham in Aegyptum,haec Aegyptii penitus ignorabant. A chaldaeis enim haec plantata noliuntur in Aegypto. Unde etiam persvenissenoseuntur ad Graecos. Haec eX Iosepho. C Sed quia,authore Plinio libro decimo septimo capitulo septimo, Graecis nil
intentatum remansit,proprijs saepius uanitatibus dico cum Plinio lilbro iecundo capitulo io Astudentes,ut quid noui inferretur,fecere ut diximus hos duo os circulos euariabiles,concludentes omnem circulum septentrionalem deberre includere Omma astra perpetuae apparitionis.Et contra alterum antarcticuomnia astra perpetuo delitescentia.Sed de his satiss EFLERTINΤERPRE. Latinorum ac Grscord aequi distantes,
diuersas in se recipere magnitudines ct euariationes:Secundum,quoclqu1n aequidistantes non inueniuntur in omni habitatione,sed in nonnullis dumta xat tres&c.Oficio autem sphaerae haec omnia obtutui facile manifestari pose
Duo hic sunt animaduertenda. Primum exugitur ex paragropho Adeo cum magis etiam ad Septentriones acceditur maiores Solstitiali Tropisco Septentrionales redduntur id, quω ordo horum quinque circulorum ordo quinque
104쪽
IN PRO cLI DI ADOCH I g P A AE R A Μ I o A N N I sparallelorum apud Graecos quandoque inuertitur. Est em m eorum ordo qui osupra capite, De circulis sphaerae expositus est,is.Prrimus septentrionalis c1rcus lus. Secundus tropicus solstitialis.Tertius aequator. Quartus tropicus bruma lis. Qtiintus circulus antarct ictis. Hic autem ordo incerta habitatione inuerti
tur fit praeposterus.Hoc modo,qubd primus est,tropicus solstitialis ecun Tria ereti praeae circulus septentrionalis . Tertius arquator. Quartus circulus antarcticus.
postera. Quintus tropicus brumalis. Cotuendum igit, Qtria sunt in coelo quς respe Tri syderR c tu horiz5tis prςpostere quo ad imagines se habent.Sut primo tria signa zodia i , oh mutir' praepostere rientia&Occidetia. s.Taurus,Gemini&Cancer. Taurus quipio Hah.Manc clunibus aut posteriori parte oritur.Gemini a pedibus. Cancer a testudine aut cauda. De quibus MariMani.lib. z. ca. 3. De signis aduersis in ascens sic. Qubd tria signa nouem sirgnis coniuncta repugnant Et quali seditio coelum tenet: aspice Taurum Clunibus, ct Geminos pedibus,testudine cancrum
Surgere,cum rectis oriantur caetera membris.
Qit in parales Secundo loco,iuxta sententiam Graecorum,noni me solstitialem tropicuri icii qu ndoq; sequitur contra ordinem quinque paralleloru uersus aequatorem circulus arσ Pr PQst yiςr isticus:subleuato enim polo septentrionali 66. gradibustiis. minutis secunda VMδμῆς φ/Rς priscos,aut 66.grad.&3'.minutis nostra tempestate, tropicus solstitialis fit se plentrionalis circulus, Din eo loco huic altitudini poli subiecto, uidentur oes stelle Scimagines a tropico solstitiali usque in polum contentae,puta ambae V
sae,Draco,cepheus,cassiopea Perseus, Auriga, BOOtes totus, demptis cruribus,
coron Hercules, praeter caput 5c dextrum brachium, ra,Cygnus,Equi ma toris pedes, Andromeda,prster cubitu sinistrum,Piscis septentrionalis fere medius,Deltoton, Tauri pars dorsi,eollu&cornu septentrionale, Geminorii pars Sinna zodiaci maior, Leonis caput oc collum. Tertio loco fit inversio ordinis in signis uis inverse Orien* timae sphaerae orientibus 8c occidentibus.Est aut signorum ordo V 'NIL Oct c. 3R Vc Qςςiψς -o itur,Aries post Taurus,dein Gemini S c.Hic autem ordo ascensionis signorium no seruatur in omni habitatione. Vbi enim polus subleuatur o. gra
dibus uel circiter oritur Taurus ante Arietem,& occidit virgo ante Leonem.Hui ius rei testis est Ioan de Sacrobusto tractatu tertio LQtiorum Tenith est inter Tres habitaα circulum arcticum oc polum mundi. Secundum aduertendum uenit ex .u00ςδ ultimo capitis, ut Proclus inquit . Sunt sane Sc supra terram habitationes εc explicat enim duas habitationes in septentrionem expositas Θc teritam aequa: Flori suppositam. De habitationibus septentrionalibus pauca obscura sunt geographorum scripta, praecipue de his si quae sunt quas Proclus hic annostat. Qtiod adeo uerum est, quod septentrionarius Oceanus ante diui Augusti ps risu, no Rom niS notus. Sod Plinius lib.a.ca.6 . his uerbis testatur.
Septentrionalis uero oceanus aiore ex parte,nauigatus est auspic is ditii Augusti Germaniam classe circumvecta ad Cimbroru promontorium: 8cinde ims menso mari prospecto,aut famaeognito, ad Scythicam plagam,Rhumore ni miOrigentia. Propter quod minime uerisimile est illic maria deficere,ubi tus hamoris superet.Hactenus Plinius.Oceano huic plura tribuere nomina,rara Stasmen hominum habitationes.Ex multis nominibus passim a Geographis recenalii Almaelitis ex C pite i3.quarti Plinii annectere libuit.Septentrionalis simusentis um. Oceanus Amalchium eum Hecataeus appellat) a Paropamiso amne,qua Scy' Horimarusa. thia alluit,quod nomen eius gentis linguasignificat congelatu,Philemon Mo . . rimarusam a Cimbris uocati,hoc emortuumare. Inde usque ad promotoriab, tibi, ' u ε Rube 3. Vltra deinde Cronium&cu inii de partibus in septentrionem uerstrionalibus. gentibu uetereβ geographi scripsere, quora codices ad me peruenere,hi sunt. Straboe
105쪽
IT OEFLEM I vs TINGEN. c ΟΜ MENT ARI Us. 3A Strabo praecipue libro .Pomponius libro 3. Solintis ca.3o.31. Plinius libro Straboli.cap. 6 .ct idem libro . cap. Dionysius de situ orbis . Priscianus pompo. de situ orbis.Et eorum omnium princeps Ptolemaeus in suis Geographicis cosmentariis. Et Tabulis, scilicet, 8. Europae . Et r. . Sc g. Asiae. Exquishus obtutu certior reddetis Ptolemaeum cognitae terrae septentrion'riae finem Phisdiuitiij. posuisse ad eleuationem poli' graduum . Quo fit, quod Thulen insulam se Ptolemaeus. Ptentrionalem omnes uetusti Geographi oc Poetae habitati orbis terminusta' Thule. tuunt: sed haec insula minime subiecta est huic habitationi,in qua solstitialis circulus horizonta cotingit& pro arctico habetur,ut inquit Autho sed N i luseolaustabarem petit poli altitudine puta 65.graduum dc 19.minutoru Pro tempore Procli. naehues. Recentiores igitur Geographi qui ad nostra accessere tempora, puta Nico Habitationes
laus Monachus uel Germanus, ut eius noua tabula uetustis Ptolemaei adiutas ultra circulumcta indicat,exempla nobis offert,scilicet,Gotthiam orientalem,gentiliter Goto Reticum Larilandiam.Insulam Ventilandiam Insulam Holrelandiam,& partem Livoniae. 'R Vm Et nostra tempestate supra Scythiam intra Imaum montem, de qua tabula rAsiae,ad arcticum circulum Sc eius uiciniam plures reperis sunt hominum has hilatiore oc regiones. Put Tataria regiasi ingens sub ditione magni Cham uel Chan. Ibi est prouincia cuius incolae uiuut sine rege, &bestiaster: sunt fortes, B pulchri,carent uino oc frumentis,sunt diuites carnium. Est θc alia regio longis tudine io. dierum itineris,cuius habitatores sunt idololatrae, habent regem de stirpe magni Cham, a quibus portatur pelles ad nos Christianos occidentales. Praeterea Proclus secundam habitationem,quam sub polo appellat, propoσnit. Pro quare contuendum.Extremas mundi partes polis uicinas perpetuo frigore damnatas multi scriptores affirmant, quas Galeottus Narnicnsis habis taxi posse cotendit ,asserens non esse uerum, quod causa frigoris sit tantum sosiis longinquitas, sicut nec caloris propinquitas eius . Sol enim ratione signi in quo est uel auget apud nos illa uesminuit. Praeterea rigor ait) non est circumsquaque dispersus, ut in forma circuli orbem ambiat, sicut nec feruor quide tostam excurrit in circuitu terrae plagam.Nam ab alia parte adeuntur poli, ab alia nequaquam,quoniam stellae fixae plurimum operantur, magis in uno loco quam in alio ex prima impositione naturae. Nam ad polum arcticum uel antaycticum una uia accedere prohibemur, alia permittimur, ubi non est rigoris co mixtio prohibens.Dicimus ita 3 sub polis comodam esse habitatione,quamuis ab eisdem polis rigor eductus intemperatam constituat regionem. Nam sicut testimonio Mathematicorum omnis coniunctio per centrum est salutaris, per hoc quod temperata est,ita sub polis quoque licet illi cum obliquitate radiatio: Dis regiones infestent, clementiam tamen actis ex centro subiecti inducunt: Perpendiculares enim radii hoc factitant . Hactenus Gal. Qui reuera plura sat tis mira asserit,sed horum nullum probat, plures classici scriptores multo alis ter sentiunt.Quare cum Alberto libro de natu loc.distin.prima ca.octauo,sensisendum existimo quem lege: rationibus enim re experimentis plane ostendit sub polo non esse habitationem hominibus conuenientem. Habitatio sub
Causae caloris frigoris, Alber.Μa.
magna altercatio, an sub aequatore diei 5c noctis sit habitatio conueniens hos minibus. Et pro utiaque parte sunt authores grauissimi. Parti negatiuae accesdunt hi, Aristoteles secundo Meteoron 8c eius commentator Averrois . Ptolei
maeus secundo Almage.capi.sexto. Albategni, Ametus Alphraganus, Plato,
authorii etiam nomina ea ne gantium.
106쪽
IN PROCLI DI AD CHII PHAERAM IOANNIs Democritus,Pythagoras, uilius Firmicus,Cleomedes, Macrobius libro septis Dino De somnio Scipionis, Virgilius,Ouidius, Tibtilius, Lucanus. Et tuenturAUthores Ait eam rationibus non paucis, quarum quinque adducit Albertus libro De natu. HPOdς astru* locidistin 'L prima, capitulo sexto,quem legito. Affirmativam partem tenent 0 ςδ Posidonius, Avicenna, Ptolemaeus in libro sibi ad artem sphaericam compas
rato, Apollonius in libro quem scripsit de locis habitatis sub squalore,Ioannes Damascenus in Aphorismis,Albumasiar in libro dialogorum ad Sadam, Maructis Uenetus diligens orbis indagator, Petrus de Abano Patauiensis differentiarum conciliator,differentia 6γ.Scotus subtilis in sermone de sancto Thoma. Ptolemaeus Claudius in sua Geographia libro septimo capti secundo Θc tablinundecima Asiae, qui auream Chersonesum 5 insulam Bonae fortunae subdit aequatori Et eodem litaca. .5 12.tahu. Asiae magna partem Taprobanae insulae aequatori supponit:ubi Nubartha oc Nacaduma ciuitatesct mons Malea,tibi sunt elephantum pascua etiam ultra aequatorem ad mare usque. Huic quidem opinioni ego sema adiitratus fui,quae ab aliis ec a me alibi abunde est discussa. DE ORPINEAE Q v I D I S T A N TIV M.
QVocirca nec ordo quinque aequidistantium circulorum idem apud
miles est.Sed in nostro tractu primum sane septentrionalem dixeris.Sescundum sol si itialemaertium arquatorem. Quartu brumalem. Quintum ansearcticum. At ijs ,qui propius quam nos septentriones incolunt. Primus interadum solstitialis Tropicus numeratur.Secundus septentrionalisaertius aequinior.Quartus antarcticus.Qtiintus brumalis circulus. Cum namque septentrisonalis solstitiali capatior euadit,necessie est memoratum ordinem seruari. sτOE FLERI
INTERPRE. De ordine aes distantium. Aristotele Bocetius Horatius.
ΓRaesens caput de ordine AEquidistantium est,quasi illatio ad caput praeceddens,&c.quare dicit Proci tis. tiocirca:5c per me supra abunde exposita. Paucula tamen admonente titulo disseret e statui. Haec Aristotelis lib.de oris dine uniuersi oc Peripateticorum sententia est, a primo ente rebus naturalibus seriem quandam 8c ordinem inditum. Res sane authore Booetio libro qtiara Flo de Coso. phi. prosa secunda uere esse dicitur,qubd ordinem retinet seruat
naturam, quae uero ab hac deficit, esse etiam quod insui natura situm est deres linquit. uare idem libro i. Meteo.3.sic canit. Quod praecipiti uia
Certum deserit ordinem Laetos non habet exitus
Accedit Horatius libro sermonum. Est modus inquit in rebus,sunt certi denim sines
Quos ultra citrat nequit consistere rectum. Et Ganphredus in nouo Poemate. Omnibus est ut1a uirtus seruare modum. Et in prouerb.dicitur. - Omnibus adde modumodus est pulcherrima uirtus. Aceeo Int etiam cleordine seruando sacrae litere.Iudicia quinto Stellae manentes in ordine in cursiti
suo ecc. Et Iob 38.Nuquid nosti ordinem coeli, oc pones rationem ccus in terra
107쪽
Diuus Paulus ad Roma. 3.Quae autem sunt,a Deo ordinata sunt. Et idem i. ad PauIus. Corinthios 14.Omnia honesteo secundum ordinem fiant in uobis.
Quod si rerum naturalium omnium ordinem re debitam dispolitione enarorare attentarem, plurimideficerent mihi anni.Qtiocirca his missis, nonnulla ex professione mea disserere uolui. Habet 1nsignis haec disciplina astronomia exscellentem quanda materiam, coeleste uidelicet corpus,in quod si tanquZm spe culum direxeris aciem,immensam quandam 5c uere admiranda creatoris uirs . i et rututem intueberis In coelestibus sane ditor omnium Deus, planetis hunc sta; tuit ordinem Saturnus,Iupiter, Mars,Sol,Venus, Mercurius, unR Uuiu Qx Solici medio. dinis rationem. praecipue solem in medio eorum locari,explicabo. Est igitur Sol in medio planetarum, sicut cor in medio animalis . Nam cor existenS in me Plotimaeus. dio corporis,omnibus membris uitam influit Teste Ptolemaeo uerbo 86.lo.ubi inquit.Sol est origo uirtutis uitalis, quae est in corde occ . Sic sol existens in medio planetarum omnibus lumen influit,omnes gubernat &c. De ea re audiendus est Hali AbenRaget, parte prima, de iudiciis astrorum, capi. .fie. Scito inquit qubd sol est lumen oc candela coeli, gubernator mundi, Iactor tempora.Et infra. Planeta est magni Dominii,potentiae,nobilitatis, altitudiniec magnitudinis. Et post plura.Sol est melior ec nobilior Oibus atqs planetis OcB altior in nobilitate, quia natura sua operatinoibus naturis et c.Et post aliqua. Locus suus in coelo est quartus.c medius septem planetarsi. Sicut rex sapiens, qui se sensum manu tenet regnum suu,ut per omnia latera attingat.Dedit i Iar- OSciti Maris oti suam militiam,&qubddux esset suae militiae: inita coelum solis est sub cor* bipiter lagules de triariis,& conuenit natura ec calor suus cum natura re calore ipsus. Dedit QIoui sua iudicia,propter temperiem,honestatem,saluationem,&suae complis xionis salutem, & quia non est in eo qualitas mala nec peccandi natura . Dedit Saturni ossies Saturno regnum quia planetae omnes sua lumina mittunt ad eum 5c suas cons uni. siderationes. ADDITIO. Saturnus planeta est senum, habentium profvn das cogitationes,altam memoriam, cogitantium ec inspicientium de rebus anatiquis re grauibus,5 multarum rerum experientiam,& scini sium consuetudis M hi ,. nes& utilitates regni. Hinc Hermes alloquitur regem. aueas ne innitaris tuo tantu consilio, sed consule illum qui fuerit bonae discretionis, α aetatis ctae:quia inplimbus est expertus. Sequitur in Hali. Dedit Veneri collectioα Veneris. nem redditusi,di uendendi redditus emendi, quia eius coelum applicat suo ec sunt uicini. ADDIT 1 o. Venus planeta est qai rorem genitalem praecipite - is I matutino exortu infundit mortalibus, quo non animantia solum ad multis L modam accomodantur generationem, sed uirentia quo pinuarios Inceptus disponuntur.Confert ad impraegnationem generationem prolis. Est planes. ta gaudii,5 amicitiae ct conuersationis pulchrae cis hominibus per benevolens
tiam. Subiungitur in Hali. Dedit Mercurio scribaniam quasi dicat est archi grammateus quia status eius est sicut status scriptoris regis, qui vadit quando ille vadit ei sedet quando ille sedet. ADDITI O. Mercurius est planeta ingeniuositatis 5c discipline significat homines artificiosos ca subtilitate ingenii,omnes artes facile apprehendentes, delectantes se in artibus pulchris oc profundis: ut est musica,rhetorica, poesis,astrorum ec totius matheseos perscrutatio. Quo rtim significatio est,Ιngenium,ratio, facundia, iucunda decept1o, 8c non 1 aro fraudulenta calliditate decipientes . Ait Hermes ad regem . CV praecipis scribi N o TA. chartam aliquam,no sigilles priusquam legas:quia plurima reges decipiuntur ex his. Addit Hali Dedit Lunae Alginitaticu.Qtita est similis Algazilo.i.nunσ- εtio regis quando facit sua mandata,& defert ea quocuque praecipit. Ex his pas sem cocluditur.Solem in in dio planetaru locatum tanquam moderatorem eo
108쪽
rimdem Immo omniu rerum mundanarum.Sed de ea re nunc satis. De ordine ri praeterea in coelestibus alius ordo in signis zodiaci,is.Aries,Taurus,Gemia signorum . ni, Cancer, Leo ecc. Non dicam impraesentiarum rationem,quare post Arietem
Quare ab Arri signum calidum ec siccum sequatur Taurus frigidum 5 siccum.Dein Geminisse ζ si x signo ili vim humidum*calidum-Sed id tantum non ab re indicabo, quare in mςςPk Qq ordinatione Aries sit primum signum circuli zodiaci, cui tamen ne principium neque finis assignari possit. Socirca non magis ab Ariete quam undelibet inchoandum quis recte putare posset. Ad hoc pulatire respondet Ptolemaeus in Quadri. tract.3.ca. 1o.Quapropter inquiens cum circulus signora naturali careat principio, uelut oc omnis cir cultis, illius principium signia uernalis aequinoctii quod est Aries posuere. Ab illo, scilicet, initium sumpsere a quo complexio crescit humida: sicut Θc in anis
malis prima parra annorum uitae est tempus, in quo eorii com pl exio existit hi midior. Ubi comeritator Hali Heben Rhod. sic scribit.Ptolemaeus uult dicere: Q circulus non hahecpunctum specialem, ut sit principiu naturale. Posuerunt in antiqui principiti a pζincipio aequinoctii ueris, di hoc est signu Arietis.Et inofra. Antiqui secuti sunt naclaram, inuenerunt v humiditas temperata in anis malibus est in principio,& propter hoc di Xerunt . Onuenire,ut naturale princispium firmamenti sit coueniens aetati eidem,quod est principium Veris .Et hoc quia natura facit res terrenas sequi coxpora coelestia, ct sic semper sunt ea ser Equentes. Haec comentator . Ex his in summa exugitur haec ratio. Principiti Σοαdiaci est ille locus,in qtio complexio temporiS est humidior cu temperamento tamen,sicut prima aetas animalium est, in qua complexio est humidior. igitur. Aliam rationem & lucidiorem affert Albumasar in suo Introdii lib. i. capi.3. Albumasati que legito,habet enim pulchra materiam.Vnde paucis haec extrahit ratio. Ex quo in rebus naturalibus primo est generatio 8c ultimo corruptio: Et generastio longe oraestantior est corruptione, qum per illam res acquirant esse, per hanc nonelse. , d quia calidum temperatum est principiu generationis di motus animatorii frigidiim autem contra principium corruptionis di di' inis rerum: Iccirco iuste ab Ariete sumpsit zodiacus principium Sinon a DDra. Cum enim Sol Arietem perambulat, accedit tempus tempetrate calidunt inscipiunt res generari,atigmentari,renouari,uegetabili a pullulare. Teste inuio primo Fastorum.
Omnia tunc florent,tunc est noua temporis aetas. Et noua de grauido palmite gemma nitet. lege supra. FCOtra in Libra propter siccitatem frigus corrumpi, diminui, doscerescere.Sed quia generari,augmentari, renouari pullulare sunt res nobiles cc amicae naturae, contra corruptio,diminutio,defectio, res ignobiles, di naturae inismicae,ueteres ab Ariete haud a Libra principium circuli sumpsere. Macrobius lib. primo de somnio scip. alia adducit rationem,qua modo mi is Sed hic minime praetereundum est, quod nonnunquam ordo, fana facio. certo respectu in se sumit uariationem.Id paucis exemplis ma nireItaho. cx prismo in ordinatione planetaru.Nam cum ab imis sursum rcndimus, Llina interrum uariatur. Errones est primus, secundus Mercurius, tertius Vcnta sex c. di Calmulis ultio
mUS ac supremus . Cum autem a coelest ibus ad haec terrena aes endm P, Sasturnus est primus, Iupit re secundus, Mars tertius o c. ec Luna intima Oc intioma. Iuxta comunem hunc uersiculum.
o Post sina, sum, ultima Luna subest. de is siet Secundo, pro eXemplo occurrunt nobis duodecim zodiaci signa,quorum gnis. Ordo respectu diuersorum mundi tractuum patitur uariationem. Nos enirn
109쪽
sT OE FL E R. I Iussi NG E N. C o M MEN YAR I V s. 43 A qui septentrionem 1ncolimus ab Ariete numerat1one auspicamur, eo quod sol Arietem adiens nobis tempus uernum aduehit.Septentrionalia sane signa per*' currens donat nobis tempus ueris oc aestatis . Contra his qui ultra aequatorem sedes in austrum posuere tempus uernum incipit, cum sol Libram ingreditur, Propter accessum solis ad eos.Et sic per meridiana signa transiens illisipsis consstituit uer ec aestatem,quare hi signorum initium a Libra ct non Ariete sumunt. Inde temporum uarietas emergit, ut meridionalibus autumnus sit in Ariete, cum nobis septentrionarijs uer est an cancro hyems,cum nobis aestas. In primo gradu Librae ueris illis principium est,cum nobis autumni . In capricorno brussma nobis,cum illis aestas sit.Sicut ehim se ad nos solstitium cancri habet, ita se ad capricorni tropicus.Ex his etiam infertur quod habitatores meridiei, nostra tempestate ad fidem Christi ductu regum Porti alliae couersi, sequentes forsimam Romanae Ecclesiae, cum nos Paschale sacrum tempore uerno celebrasmus, hi autumni tempore peragunt. Et hos natale Christi in bruma festiuiter tenentes,hi in aestate absoluunt . Et sic de reliquis. Postremo Q nostris quin parallelis,respectu diuersorum sitiau terrae, iuxta uarias poli subleuationes ali'us 8c alitis ordo assignatu quemadmodum textus indicat,apud Graecos haudquaquam inconuenit. ' IB DEΡOTEsTAT EAE ID ISTANTIUM.
IAm uero nec potestates eorundem aequidistantium eaedem.Nam qui nobis solstitialis circulus habetur, Antipodibus certe brumalis efficitur . Cotra qui illis solstitialis est,nobis brumalis reddituriSed qui sub aequatore deguntnis uniuersi tres circuli uiribus plane solstitiales sunt, utpote sub ipsam solis orbitam incolentibus.Quamquam si ad se inuicem conferantur,qui nobis pro aequato, re statuitur,solstitialis uicem obtinet. Ambo uero tropici pro brumalibus cenusent ur.Namque is demum natura solstitialis circulus, perpetua ratione in toσto terrarum orbe dici potest,qui proxime habitationem habetur. Quo fit,ut iis qui subsequatore agunt, aequator ipse pro solstitiali statuatur, utpote in quo
sol supra uerticem agitur: pro aequatoribus autem omnes aequidistantes circ scuti,uelut per aequas parteis ab horizonte dissecti. IN hoc capite Proclus tractat de potestate trium sequidistaritiu, scilicet, trosia pici ae stitii aut solstit4,aequatoris, ic tropici brumalis: hoc in comparatio ne aut respectu eoru,qui diuersas orbis terre partes habitant.Qui quide aequi distantes non ubique seruant eandem potestatem,id est,eadem officia uel eas dem nominationes. Et primo loquitur de duobus tropicis, sic. Hunc aequiσdistantem quem nos Aquilonij tropicum solstitialem aut aestiuu appellitamus, ob id cum sol eunde adierit,nobis redditur uicinissimus, atque aestatem affert. At contra hi qui in austrum sedes posuere, memoratum tropicum brumalem uocant,qubd sol ab his longius abit,hyemiscp rigorem inducit Sic circulus Troia picus in meridiem locatus,austrinis ipsis solstitialis 6c aestiuus est, nobis brumalis constituitur. Secundo loco pertractat aequatorem, & qui sub eo uitam at gunt . Et habet quatuor particulas. Pro quibus annotandum.Supra capite,desphaerae circulis, diximus more Latinorum,solstitium bifariam accipi,puta in proprio significatu, Zc extenso uel Iargo Hoc pacto solstitialis circulus no modo sumi potest. Primo pro circulo quem sol propter eius maXimum res
cessam ab aequatore tanquam ultimia aut uersus septentrionem aut meridiem
describit. Vt sunt tropicus cancri.capricorni . Secundo pro circulo ad quem
Solstitium duae pliciter accipiet
110쪽
citur circulus solstitit. Proclus autem hic sub uno uocabulo,Solstitialis,utrumsPrima particu que significatum comprehendit univoce. Inuersi culpigittur. Sed qtu sub Aeσι- ζςγx V . sitiatore degunt,iis di c.Hoc habet in sententia :Iis qui sub Aequatore agunt, hi tres circuli uires ec officia ac etiam nomina sumunt solstitiailis, diuersis tamen temporibus. Iis sane sole cancrum adeunte, circaeus cancri recte uocatur solsstitialis septentrionalis.Cum autem sol in principium Capricorni deflexerit,dio.
citur ipsis solstitialis Austrinus. Et demum sole initium Arietis aut Librae possis dente, Aequator eis solstitialis appellatur. Et adiungitur in textu: utpote sub O hix quid, holi, orbitam incolentibus. Scito orbitam uestigium esse in viis,eX cursu decurrentis rotae. Et hic per similitudinem dicitur esse uia solis .f. linea, Zodias Vide Pli. lib. 2 ca secundum longu in duo squalia partiens,sub qua Sol uehitur,ab ea nunquas . 68. declinans. De qua in subditis capite de signifero .Hi igit qui sub Aequatore degunt dicuntur habitare sub orbita,id est ut solis.Non quod orbita solis sit eis semper pro omni eius parte uerricalis,sed propterea,qubd eius orbiis partes principaliores insigniores, puta principiu Arietis Zc Librae sunt illisipsis sem per uerticales . Qirae quidem principia coeunt cum Aequatore omnium parauletoriim nobilissimo:quemadmodum supra ubi de eius officus egimus,expias
Secunda par Inuersiculo. Quamquam si ad inuicem dic. Proclus exponit horum trium EMVVi' aequidistantii im ad inuicem collationem aut comparationem, hanc. Circulus quem nos aequatorem appellamus, habitantibus sub eo solstitialis obtinet lo cum, ad quem duo Tropici coIlati pro brumalibus habentur,propter maxismum solis recessum ab eis.Huius declarationem uide supra in j.Sequitur in ca
ii '' y' Dolade in uessteulo. Namque is demum Proclus effert Aequatorem im
ter alios circulos solstitiales tamquam digniorem,& ut primaritimae antelis gnania. Ad id potes applicare ea quae supra dedignitate aequatoris explicauis N A V V R A. Atioo. Naturam nil aliud esse quis, D E V Μ & diuinam ratio Tb nesian nem,toti mundo partibus eius insertam. Authore Seneca. Quae quidem nastura indidit aequatori hanc dignitatem,qubd cum sol eundem adierit, accidat res miratu digna aequinocti um uniuerso orbi: quare ab omnibus mundi hasbitatoribus appellatur aequator. Et quia in aequinoctio Sol omnibus sub ipso - . arquatore habitantibus in die naturali fit uerticalis,haud indigne, ab uniuersis sis Lb rides fouiitialis nominatur. Quocirca ob eius nobilitatem si tus est in medio,prope utramque habitationem, scilicet, septentrionariam re austrinam, ut eius pos Lauren. Val. testas re tuis omnibus facile innotescat. Verba textus haec. Qtii proxime habis EXPositio ali tationem habetur, aut similia his , exponit Laurentius Vallensis libro tertio quQxV Vςybψ Elegantiarum capitulo quadragesi monono. his uerbis. Comparativa Aduerebia re superlativa praeter suam constructionem ablatiui ct genitivi, ut scri
Cicero. ho melius te, optime omnium, aliquando seruiunt accusativo, utique ea quae a praepositionibus ueniunt illarum naturam seruantia. Cicero ad Od auia um. Cur castra medio itinere longius aduersariorum castris N propius urbem mouentur. Idem ad Atticum. Tamen esse officium meum putaui,exercis
tum habere quam proxime hostem. Sallustius . Proxime Hispaniam Mauri sunt 8cc. Hactenus Laurentius Vallensis. Quare haec particula textus sic exaponitur. Qui, scilicet, aequator habetur proxime, id est, prope habitationem, scilicet,utramque:scilicet, septentrionalem di meridianam,ues habitationem,