장음표시 사용
91쪽
sTOEFLERI IUITI A GEN coΜMENTARIVS. 36 A colloeata habens g.stellas,quaruna una aliis lucidior secund 'magnitudinis, nostro tempore in quarto gradu scorpii,tempore Virgilij in 14. aut i3.Librae dieis. ues Octobris.Et haec uocatur Gnosia. Arabice Alpheta. Lcorona.Tempore igis Alphera
tur poets posti sol peruenit ad hanc stellam oc ipsam occultauit, deinde abnt
in Scorpione,orta est stella ortu matutino heliaco Immo tota corona. Vult igis; tur Poeta anteis seminas frumenta, puta far,id est, etiam. Fac igitur ut corosna septentrionalis oriatur in corpore solido heliace, uel, ocidem est, ipsa Gnossi 'probe accipieS. A stellis erraticis officio ephemeridu innumera colliges exempla.De satur sedςHO Anno 13αs. circiter die sextum Martii sol ei iungit in piscibus 8c patitur oe P-μς in
casum hesiacu. Postea Sol uelocior motu se a Saturno separat, ocincipit saturonus mane apparere ante ortu Solis.Igitur. De Ioue eodem anno qui cum sole coit in Ariete die secundo Aprilis,di postea Solet abeunte mane apparet . Sic de Marte suo tempore. B Venus cum motu tardior est sole, ut accidit circa eius regressionem, mane oritur ortu heliaco. Vt anno .is . die duodecimo Octobris fuit eorum coniunctio in uicesimo nono gradu Librae , Venere retrograda 8c motu tardior Sole,quare factum est Venerem tam habuisse ortu heliacum matutinu,quem
seruabit usque in Augustum fere Anni uicesimi quinti. Idem sume iudicium de
Luna autem nuquam habet ortum matutinum . Quiasemper sole uelocior ortu matutis . est Sc peracta coniunctione xecedit a sole secudum signorum consequentiam, no Luna caree
quare post solem oriturugitur. Ortus heliacus uespertinus est,cum stella a radiis solis emergens incipit ue Ortus hesiae
speri apparere in occidente post Solis occasum. Et is ortus nunquam usuuenit, uespertinus. quam cum stella est uelocior sole. Vitionnunquam accidit in Venere 'c Meractario, in Luna semper post peractam coniunctionem cum sole. Venus enim Progressiua uincit solem motu diurno in nonnullis minutis , Puta uno, duo,shus,tribus, usque in sedecim: Qtiare ipsa sua uelocitate se soli iungit : Et post a Sole secundum signorum ordinem abit. Et postoccasum Solis apparet supra
horizontem,& facit ortum heliacum uespertinum. Gratia exempli.Anno 1sas.
in circiter diem prima Augusti accidet coniunctio golis oc Veneris. Postea uelocis, tale motus segregat se a sole secundum signoru sequelam ec post solis occasum subsequitur golem dc apparet ortu heliaco uespertino.In quo quidem ortu dirat us. in Maium anni ist6.Quotiescumque igitur Venus progressiua cum Sole coit, post uespei linis ortum ingredietur.De hoc ortu loquitur Virgilius in Ba bcolicis Ecloga decima cum inquit. Visollius Ite domum saturae, uenit hesperus , ite capellae. Haec enim stella uespertina noctem aduenire denuntiat. De utroque ortu vesneris matutino oc uespertino, loquitur D E V S ad Iob capitulo tricesimo octa, Iobuo sic. Nunquid produces lucifer u in tempore suo, re uesperum super fines ρ terrae consurgere facies Vbi Thomas Aquinas ad propositum sic scripsit. Nu* Thoria. quid produces luciferum, id est, Venerem mane apparentem, in tempore suo
id est,in determinato tempore,quia haec diuersitas certo tempore contingit. Et uesperum,id est,eandem Venerem sero apparentem,super filios terrae consur ;gere facies Contuendis. Hic Plinitis lib.2.ca.8.de Veneresic scriptureliquit. Ino Plinius. Da Sole ambit ingens Sydiis appellatu Veneris, alterno meatu uagu, ipsi co; Monuniblis aemula Solis N Ltine. Pa suemes quippeec ante matutinii exories
92쪽
IN PROCLI DIADOCHI IPHAERAM IOANNI salter,diemque matura .Contra ab occasu refula o
a.orientalis uel matutinalis Cum autem subsequitur solem occidentem nod natux Vetipe uesperus,hesperus, id est, occidentalica uetustis Vesperugo ct uespera. De Mercurio idem estiudicium&quandoque ter contingitnΟ.puta Anno memorato die ΣΠ.Ianuarii colungitiir Mercurius Soli & postea quia progressitius accelerat motum supra solem &mit ortu heliacumiiesperatinum. Deinao.d1e Mauiterum soli iungitur ingrediturque ortum hesiacum uespertinum. ursus s. die Septembri sco1t cum sole ec subsequitur ortus hesliacus uespertinus Saepius enim in Anno Mercurius suo motu uincit Solem ab uno minuto in s s ferme. Luna post unamquamque coniunctionem cu solerciti r 3 In summa tans fibuΑ uum tu histribus stellisssi Veneri, Mercurio,&Lunae accidit ortus heli
nocte serena uidentur stellae plurimae fixae, q post solem occidunt 5 nominantur occidentales re uespertinae,minime tamen assiciuntur ortu heli aco uesperatino,quia non e gunt ut docet dissinitio Meradiis solis uessecundum signoru coosequentiam, sed Sol easdem iamiam adire per coitum sole uicinat Ide' est iudiciu de tribus planetis Saturno, Ioue ei Mercurio. Anno eniar per Ianuaria parte Februar ino apparebit Saturnus in occasu sua
parebit in cidente octa ut supra de D. Idem accipe de ἀν ad fine anni iam mea moratnmactenus de ortu. Nucde occassidicendum, de quo in primis hanc Leαetores sumite formulam. Astrono micus
Apotelasmaticus,id est, iudicia S. Occasus signorastellarum 8c sedes rum est geminus InapoteIesmatieus, id est, non iudiciarius. dionialis Solaris
Cosmicus siue mundanuS.. Poeticus Chronicus siue temporalis. Matutinua
Oeeasus apote Ve e ui Apotelelmatico,hoc est,Iudiciario qui in septimo domicilio semo Iesmaucus. Per uuIenitur. De quo Plura apud Iuli. Firmiassim s.capi. i Vbi delabra extostente
93쪽
fuerit inuentiis occasus uitam in domo regia assidua conuersatione decernit, aut in publicis actibus constituit . Erit tamen natus uitae ex quadam inaequali Parte mutabili ita ut felic1tates omnes semper infelicitas subsequatur, ac prosiperitates infortunium, atque aliquando ex ultimo dignitatis gradu, ad insis mum, caduca humilitate,reuocetur. Nam omnem eius claritatem inuidis liσ - ..uor impugnabit S e. Et idem de Scorpione in genitura quapiam in occasu insuento,sic. Si occasus in Scorpionesigno fuerit inuentus faciet in omne uitae costieritatione cordatos, procurationis officio alienos nutrientes,&qui uxorem Prima interuentu mortis amittant. De reliquis signis in occasu collocatis eunt
v legito. Inapotelesinaticus occasus qui uere astronomicus appellatur duplex e t.Horizontalis, oc est descensio uel depressio signi,syderis,aut stelis sub in potiori te siue sit de die siue de nocte. Et de ia.zodiaci signis tam in sphaera recta quam Obliquλ aliqua recta occidunt,idcst,habent occasum rectum aliqua ob, hQ i*ψης-ii liquu uel pronum, de quibus supra diximus in duabus tabellis.Canon,in sphaera obliqua signa recte orientia, occidunt oblique,& contra oblique orientiaca; . dunt recte.De quibus supra in metris. Recta meant,obliqua cadunt 5 c. Alter est occasus solaris, quando stella aut sydus propter solis uicinitatem
tegiturii. uisui occultaturide quo Ptolemaeus Dictio.i3. Alma.quantu ad quin qu e planetas B,ax,c',28cu determinant, de quo Iatius infra.dicemus. POe sus cosmidusticus occasus quemadmodum ortus triplex est. Primus cosmicus siue mundas
nus,&est depressio siue descensio signi, sederis, aut stellae subter horizontem occidentalem de die. Exempla de signis zodiaci. In quocumque signo sol oristurcosmice,eius opposita occidit cosmice .i. proprie, est principalis uesantea nomasicus: A quae signa de die cosmice oriuntur,eorundem opposita cosmice occiduntila omni die naturali omnibus habitatoribus septem climatum sol sesmes occidit cosmice.De quo apud Poctas plurims periphrases.Virg. 3.Aenaei. Virgiliii Sol ruit interea re montes umbrantur opaci. Et idem in Buco.Eclog.prima& alloquitur Tityrus Mesiboeum. Iam summa procul uillarum culmina fumant Maiores. cadunt altis de montibus umbrae. Et Ouidius secundo Metamor. ouidius.
Pronus erat Titan,in linato tenebatC FI perium temone fretum. Et alia multa. Exempla de syderibus.Limaginibus soIe existente in sagittarior Sydus Geminorum,quod hodie fere totum est in cancro occidit cosmice, id est, tempore diurno.Sic sole tenente sagittarium imago cancri occidit cosmice.
Ex his facile accipies exempla de particularibus stestis, ut sunt capita Gemis norum. Asini Ean cancro. Exemplum Virgilii de Pleiadibus primo Georgi. At u triticeam in messem,robusta farra Exercebis humum, lis instabis aristis Ante tibi Eoae Atlantides abscondantur, Gnosia ardentis decedat stella coronae Debita quam sulcis committas semina εχ. Tempore Virgilii sol intrauit scorpionem circster 1 .aut a 3 .diem Octobris: Nostro tempore tabella indicante) die i .eiusdem mensis,scilicet, in die Cati m papae. S upra reduximus Atlantides, id est,pleiades ad tempus potiae,hoc - - est ad i.& E. grad. Tauri, aut circiter. His habitis cognoscendu est. Cum pQ h, d eamurta dicit Eoae Atlantides,id est,orientales,non est intelligendu eas a nλtiuo loco orientales.
94쪽
IM PROCLI D I AD O C HI s P UAE R A M IOANN1s fuisse orientales. Nam Atlas Mauritaniae rex dictus Maximus fuit Pleiadu pa ter. Is i)b habitauit in oriente sed in Africa,quae in occidente testibus Geogracv Francisciis Ca graphis uergit. Cuius pars est Mauritania. Quare Franciseus Capuanus PVῆnu . ponit hic Eoae adverbialite id est,cosmice uel dietis,id est,de die.Et ordinatue1 stura sic. Atlantides,id est, pleiades abscondantur tibi eoebid est,cosmice. Noambigo hanc expositionem plurimis displicere. Quare Astronomicam affero, lianc.orientalis dicitur stella posteaquam Sol se ab ea separauerit quia ante a lena exoritur) usque in oppositionem eius cum Sole,qua completa dicitur occis dentalis,eo quod ante solis ortum apparet in occasu:Melius dixerim, quia occidui post solem Hoc facile per tres planetas superiores declarari potest, Ephesinet idibus id indicantibus. Sic de Atlantibus sciendum est,quae post coitinctiosnem solis usque in oppositionem dicuntur Orientales, quia ante Solem oriunt; trir,oc ita manent orientales usque in oppositionem perfectam, postea dicunt
qi Inii xςm in satione robustorumserninum oppositionem Solis cu pleiadibus, mi nutiorum uero coiunctionem poeta eligere docet,ratione physica probari poήtest, per quandamsimilitudinem solis oc Lunae temporis coniunctionis Nops
'ς 'Non est Poeta intelliilendus hic, quasi uero,ut inquit E
Robusta semina ter γcomendanda sint pro omni occasu cosmico Atlantidum . Sola enim possidente Leonem Atlantides cosmice occidui , Ac tamen eo tempore ardentissimo nemo, nisi mentis inops,semina iactat. Neque de virgine, ne φ de omnibus Librae paratibus poeta loquitur Sed de eo tempore quo Sol uicinus est oppositioni Pleiardam,puta tempore Poets, quo Sol fere stetit in principio Scorpii e regione Taimr Sole igitur oriente in biduum uel triduum Atlantides adhuc occidunt cosmiace. Nec in diuersum eunt Ouidius supra,*hic Virgilius,in eo quod Ouidius asserit, Pleiades in autumno oriri, cotra Virgilius eo tempore easdem occidere. FighV Virgilio enim occidunt cosmice, Ouidio oriuntur chronice: Quod optime a
Aes ' potest eodem die,differenter tamen. Quia cosmicus occasus est respectu
eodem die. temporis matutini. Chronicus uero ortus respectu uespertini. Fac pericillum cu itastrumento Poeta noste in summa,id uoluit.Postqua Sol suo motu ad opopositionem signi Tauri uenerit, seminanda sunt robusta semina. Quia tune id signia in quo sunt Atlantides, sole in Scorpione oriente, occidit cosmice. Et hoc Fsummam habet ueritatem, oc certum est Atlantides,occidere a principio coomice post chronice. Enimuero signum oppositum signo, in quo est sol praecis pue S principaliter, occidit cosmice.
ohesiis, Ch b Oςς λβ chronicus est descensio siue depressio signi,stellς, aut syderiά subter
hieu, ' horctontem occidentalem de nocte, id est,post solis occasum. Exempla de sis Enis.Canon. Id signum,quod cu Sole cosmice oritur,chronice occidit. Versus. Chronice descendit signum quod cosmice surgit. Esto sol in principio sagittarii,uesperi post solis occubitum signum noctu desscendit,igitur chronice. Similiter aliaquinque quae sequuntur, scilicet, capris cornuS, Aquarius, Pisces, Aries, Taurus . Exempla de syderibus. Nostro temspore imago Sagittarii, habens triginta Sunam stellas, est fere tota in Capris corno supremi mobilis,sole tenente Sagittarium occidit Chronice: quia nos
ctu post occasiim Solis. Idem de sydere Capricorni habente uiginti octo stellas
95쪽
A stestas quarum pars maior est in Aquari O,ec sic de caeteris Ande facile concludes
exempla de stellis. V dest stella sagittae, stella arcus, stellae capitis Sagittarn occ. stellae cornuum, capreis uentriSoc caudae Capricorni. His adncio exemplum Lucam quarto Pharsa.hoc. VNobilium mentes iuuenum cum sydera coeli Ante ducis uoces oculis humentibus omnes a Aspicerent flexoque Ursae temone pauerent.
Iidem cum fortes animos praecepta subi jssent optauere diem nec signis uergere ponto Tunc erat astra polus,nam sol Ledaea tenebat Sydera,vicino cum lux aliissima cancro est Nox cum Thesi alicas urgebat parua Sagittas.
Id est, sagittariis. Nam Chiron centaurus qui praeceptor fuit Achillis, in Thesentia medicine praecepta docuit, antiqui finxerunt eu Sagittarium signa Σοσdiaci. Sole existente in Geminis in gradu ro. uel as .uel as. Sagittarius uel maior
eius pars occidit de nocte, 5 nox tunc est breuis ob id quod dies est fere longiosimus,&quia curta nocte oriuntur signa oblique orientia, puta capricornus, Aquarius,Pisces,Aries,Taurus ex pars Geminord,igitur nox est curta.
Occasus Heliacus aut solaris est,cu prius sydus aut stella uideretur, lis uici Occ sus helianitas haudquaquam uidere sinit. Vt accidit in omni colunctione solis cu innare planetis aliis ac etiam stellis fixis circa zodiacu existentibus. Item omne ro 'diri 'ixi diaci sydus quod sol intrat heliace occidit. De quibus supra ex libris Fastoru de cta in suo a is ingressii solis de signo insignu. Et est duplex Matutinus Zc Vespertinus. Max Aim. annota.
tutinus occasus heliacus est cum stella radios solis ingreditur quae prius cu uis Mimu)derettar propter accessum ad solem mane occultari incipit: ut sunt venus ec Mer myxv curius directi οἱ Luna tantu: Venus enim progressiua, cum se Soli propter moσtus uelocitatem eoniungit,occidit occasu matutino, quia ante solis exortu mas tinus Medus
ne in oriente obtutibus sese ingerit, postea appropinquando soli disparet A tandem se soli iungit perueram coniuniunctionem oc omnino aliquamdiu latet.
In exemplo.Anno gratiae is as.circiter festum Ioam Baptistat Sol tenebit io. grasdu cancri, Venus.n. eiusdem signi: apparebit igitur mane Venus ante solis exorseum in oriente,postea per plures dies Icilii latebit, & prima die Augusti soli coiiungetur. Mercurius uero cum directus longe a sole abest puta Eo. gradibus Mercurii occaai.* t .a3.2 Msque in a8.mane celsi propter eius par tutatem dificile se uisui inge 'mδxuxinu C rat mane Sole antecedens appare postea deperit. In exemplo Innotuer4.in die natalis Christ Sol in 18. gradu capricorni. Mercurius in io. Sagittarii praecedit Solem et .gradibus, postea in Ianuario sequente occultatur & ΣΟ.de eiusdem sit coniungitur. Luna ante coitum cum sole biduo aut triduo mane apparet, post perditur Sc se soli iunm t Gratia exempli Anno futuro , .circiter diei,.Der m tui cembriS . Luna mane uidebitur dein soli uicinans Σ .perditin Nis.die natae'ψς 'βμδ' Iis Domini mane Soli coniungitur.
Vespertinus occasus Heliacus est, cum signum, sydus aut stella solis radios Vesperemus ingredit tur, propter accesssum eius ad solem,uel solis ad eam, uesperi post solis occasu. heliaς occasum incipit occultari. Exempla de ipsis signis ex praedictis sunt nota. Quod enim signum sol ingreditur,id afficitur occasu heliaco uespertino.Quia antea post solis deciduum uesperi uidebattir in occidente 5c postea propter So*iis accessum incipit latere Idem intellige de signorum imaginibus:De stellis erraticis ec fixis exempla sunt facillima.Luna aut occasum uespertinum no habet
quia non accedit ad Solem sed recedit. Vnum Virgilii supra ex primo Ge g. nondum expositum repetam.Id.
96쪽
nis. . Dia alia praecedit,qtiare antecedens dicitur,ec minor. Habet enim dumsCih h ma Oh taxat duas stellaS: Nnil facit ad propositum.Porin Plinius lib.,8. cap. Σ8.dicit, sydu . quod apud RomanoS non labet aliud nomen, nisi caniculam hanc uelimtis Canis stellasin intelligi,hoc est minorem canem. Canis alius,est maior, qui proprie appellasturcani sun se recipit stestasi 8 Vna quae in eius ore est fulgentissima&in ultiomo luminis otia uocatur canis,Syrius ex canicula. Arabice Athabor. Syrius ut Hygino θί comentatori Siciliensi placet,propter flamms candore, quod huiuso modi sit ut praeter caeteras lucere uideat ad stella syrium, quamcu sol accessit duplicatur calor ipsius 8c languore assiciunicorpora humana.Hanc latini caniculam uocant,quia quamdiu sol in ipsa est pestifera est. Id satis indicat Plinius lib.z.cain o. Inquiens. Na caniculae exortu intellige quo ad uisum accendi Ioasis suapores. i.calore Solis in caniculae exortu augeri quis ignorat cuius sydeoris effectus amplissimi in terra sentiunLFeruent maria exoriente eo, fluctuant in cellis inna,mouentur stagna.Orygem appellat Aegyptus fera,quam in exsortu eius cotra stare oc cotueri tradit,ac uelut adorare cu sternuerit. Canes quis de toto eius spatio maxime in rabiem agi,no est dubiu. Accedis idem lib. . . ca. ig. his uerbis. Vina in apothecis canis exortumutantur quaeda, 'postea restis Etuuntur sibi. Et idem libro is. ca.28. Deinde postridie fere ubi* cofessum inster omnes sydus indicabis,quod canis ortum vocamuS,sole primam partem Leonis ingresso.Hoc fit post solstitia a 3.die.Sentiunt id maria ti terrae,multaero ec ferae.Nec id latuit Lucanum io.Pharsalia Rapidos inquientem qua syrius .es
Exerit. Syrius enim exerit emittit ires aperit rapidos ignes A uiciatos,uel ad surorem incitantes ignesa.calores,uel exeritin extrahit:duplicato em m calore corpora distbluunt&uaporantur. Quo fit ut canis morbis corpora afficiat. Quare diebus canicularibus molestae simi pura galloes. Quod poeta paucis indicat cum dicit:adtierso astro,id est,noxio pestis fero. Scito quod Oxyx,orygis penultima correpta ut ex libro de natura rerucolIigitur 5c ex Plinio libro 8.cap.13.&libro io.cap. 3. est bestia de genere casprarii magnitudinis hirci, cui exparte est similis,uillum habens sub mento, cussus uilli contra naturam aliorum animaliu uertuntur uersus caput. Plinius ait, orygem perpetuo sitientem Africa generat, ex natura loci potu carentem,cu Fmirabili modo ad remedia sitientium. Nam 3 Gettili latrones eo durat auxilio, repertis in corpore eoru saluberrimi liquoris haustu uesicis hactenus Plinius)dictarum bestiaris infliso pro parte modica utuntur . Haec bestia sicut Aegyrpth tradunt in exortu caniculae naturaliter tripudiare uidetur,compage core Doris eius uisibiliter sentiente,quod imber & frigus abiit, instentque uapores ignei caloris ut uestiatur terra floribus, herbas te proferat &fructus.Est ausPliniuS emen- tem impatiens fiigoris: Unde nec frigus nec niues facile sustinere potest. Exd xuru' d. ς μ his palam est, quod Plinius est mendosus in uerbo cotristari,sed legendum est contra stare.Neque legendum est cum stertuerit id est,post Iongam dormitios Capsaeum geὰ e uigil Ruerit, sed sternuerit. Teste enim Aristotele, caprarum genus est iiii,. tralde uigil naturaliter,parum enim dormit 5c de facili excitatur . Legendu est
igitur cum sternuerit. Ille sane obtutus eius in caniculam defixus,sternutatioo Sternutatio. mouet.Et haec fera uidetur sydus adorare cum sternuint. Sternutatio em Deuxςt Q inflato est,quae a pectore exurgens totum caput concutit. De ea fera scribitur
Deuteronomii decimo quarto,ec numeratur inter animalia munda, Iudaeis ad
97쪽
s ToE FLERI ivs TIM GEN. co MMENT A R IVL 3s A esuin coceiis .Esaiae si .numeratur inter animalia immunda,libi dicitur. Filii tui Proseleti sunt,dormierut in capite omnium uiara sicut oryx illaqueatus.Sed me
uidice,Oryx aequivoca est, Scin Esaia significat glire qui somno magno sopita Orρο- Sat est. Pro intellecta Virgilii notanda sunt Plinii uerba lib.ig.ca.19. haec . . intrii axi me
Calend.Mari canis occidit sydus a se uehemens, hoc est is.die Aprilis. Eo die, WV iij
tempore Plinii, fuit sol in Tauro circiter septimum gradu. Imago autem canis in Geminis. Et canis stella in ore,teste Ptole. dict.8. circa 1 .aut18gra. Geminora. Reduc igit1ninitrumento Canem, potnsmu stellam canem,Syria aut cani culam in loca quo tae Plinii stetit,puta circiter i . aut 1g. Geminora,locato .
gradu Tauri inhoritzonte accidentali. Est quide canis stella supra horizontem sed in Italia uisui subtrahi qui prςteritis diebus post solis occasum apparebat. Occidit igit occasu heliaco uelatino ex eo, ψ sol ad stella accedit. Vult igit Poeta minora semina terrae comittenda quando sol ingressias est Tauru.Et quando canis cedens,id est,incedens aduerso astro,id est,noxio aut pestifero astro,hoc est canis ipse qui est noxia astrum no sema sed tunc cum occidit occasu heliacos uespertino. Uel sic re melius.Cum canis,id est imago canis,cedens,id est,inces dens aduerso astro,id est,cu syrio noxio astro occidit occasu heliaco,id est,non uidetur a nobis post solis occasum. No intellige Q canis incedat suo motu uer*sus solem oc eius inodi incessu incidat in radios solares patiendo occasum heliaet
cum uespertinu.Sed contra sol uelocitate sui motus incedit uersus canem has hentem aduersum astra oc eundem reddit nobis inuisibile. Haec expositio coim
sentanea est dictis ΛΙacrobii libro primo de somnio scipionis. Postea sol iridies
propius accedit ad canem,quare magis latebit.Tandem eum sol a vel 23.gra
dum cancri adierit, quod tempore Plinii fere usuuenit io.uel H. die Iulii,fitcos 1 in 'io horizontalis solis 8c canis.Dein recedit sol a cane secundum signorum ordinem 5c incipit canis modicum oriri,licet non uideatur,ex deinceps plus o ritur. Vt supra dixit Plinius in ii.Deinde postridie ecc. Et ita augetur ortus casnis usidum mane ante Solis ortum apparet,& dicitur exortus canis:de quo supra in capitulo Plinii. Iam caniculae exortu. De his ortibus o occasibus haec
sunt carmina incerti tamen authoris. Cosmicus est ortus cum sol emergere quaerit,
Ipsius oppositum lapsus ad ima gerit. Chronicus est lapsus cu sol in uespere tabet. id est, deficit, id est,iam occidit
Illius oppositam chronicus ortus habet. C Hesiacus signo datur ortus Sole remoto Illius occasum proximitate noto. Verum in hoc exercitio candidus Lector tertium canonem minime negligat
qui incipit. Postremo summopere aduertendus est locus dic. Instrumentum enim, putas phaera materialis aut sphaera solida, rectificandu est secundum lastitudinem loci ad quem scriptor aut poeta s*lum direxit. Vt si optas experiri ortus 5c occasus ad Italiam, uerificabis instrumentum ad latitudinem . 4r. aut .gradaam,si ad Atticam ad 3 . Si ad Aegyptum adag.as. sic dereliquis. Id facile addisc' ex opere Geographico Ptolemaei. Qubd si hunc canonem De usu Poet neglexeris decipies crebro teipsum 5c alios. Hi ortus re occasus poetici dis rum. cuntur, quod poetae illis frequentius utantur. Iccirco nihil mirum uideri debeσhit,si poetarum, adducendo carminaeorst,hoc in loco in reique sua,sumus Plu
rimum suffragiis usi. Ouidius libro Fastorum prae aliis de his tractat rebus. In OIIanum summa de ortumoccasu duodecim signorum zodiaci Zc partium eorundemia LeoniS, Delphino,Boote,Corvo,Pegaso,Corona, Pleiadibus, Excusatio diis
Hr dibus, Cane, Orione, Aquila. Longam proselio fecimus in hoc tractatu gressQni .
98쪽
IN PROCLI DIADOCHI IPHAER A Μ I O AN N l sdigi essionem. Nec tamen ut sPeramuS inutilem. Nouites enim Plinianos Dlibros adeuntibus nonnihil suifragii cui debemus) praestare uoluimiis An quishΓis plura sunt cap1ta de ortibuS oc OccasibUS tractantia, prscipue uolumine seu cundo decimo octatio. Summatim ex Plinio de ortaec occasu stellarum Eriraticarumo duodecim signoru nihil ,demptis cancro,Libra, ycorpione ecpisci sui mihisi in; bus.Sed de his plura scilicet,de Oxtu N Occasu Aquilae, Arcturi siue B ootis, canis nianum. minoris,qui Procyon uocat,caniS mdioris,coronae 8c fulgentis eiusdem,cordis
aut pectoris Leonis,Delphini,Fidiculae,Hoedora,Hyadum, Orioni s es Hadid tibii , ς piti plu xl f tiS LX posito, ad caput ipsum accedo. Qirod in sum ma hoc habet. Quinque parallelide quibus supra abunde est dictum, diuerso
modo se habent respectu diuersorum horizontium, quo ad apparere & deliteri Parallelorum re,hoc est,quoad arcus eoru supra re subter horizontes. Aliter enim ut paus. cis dicatur)se habent in sphaera recta aliter in obliqua siue decliui. In rectas, quidem,iuxta Graecorum sententiam, no OmneS quinque re periuntur, exquo in ea omnia astra oriuntur di occidunt,desunt duo circuli,scilice septentrionalis ct antarcticus,quorum ossicium est,aut astra perpetub apparentia aut perpeo tub delitescentia continere an sphaera autem obliqua secundum uarias Iatitudi idines, uariantur re hi circuli iuxta portiones alias subter 8c supra horizontes existentes, ex quibus uaris dierum artificialium Sc noctium quantitates coctur is D. hosseon ε ADRQxδ' dum igitur , qubd in omni sphaera, hi duo circuli aequi, de ,quinoctia noctialis di horizon, sese mutuo secant in duas partes aequales, quare cum solii in duplici ad aequinoctialem peruenerit,inducit aequalitatem diei oc noctis in omni terra. sphaera. Quia medietas circuli quam sol ibidem describit sic se habet, q, eius altera pars est supra terra,& altera pars subter.Est enim regula, cum duo circuli aeqtrales R.guli. semper per aequalia secant . Sed aequinoctialis oc horizon sunt duo circuli aequales sese secantes regitur.la sphaera recta omnes circuIi aequinoctiali utritam aequidistantes,numerando etia ivr.a principio capricorni in principiti cancri,8c a cancro alios i a . in principiu capricorni sic se habent,q, eorundeta ina medietas est supra terra altera sub terra. Quare diei θc noctis squalitas semo seruat siue sol ab Ariete in aquilonem,sive a Libra in austrsi ierit.C5tra in sphaerra obliqua Sol ab exordioArietis inseptentrione uergens, maior portio circulos rumab
99쪽
A R eo descriptorti est stipra horizonte Sc minor subter:Quare dies maior nos e cocluditur.A Libra uero sol in austra pergens circulos describit quoru maσι x portio sub horizonte,minor supra:qtiare noct es dies excedun Harum reruoim ocularis demonstratio fit,aut 2 organis sphaerae mundi,aut in plano fac i lere pulchre. In hoc capite Proesus precipue determinat desquidistantibus in sphaera obliq ua, recta uix digitulo attinges.Et quia Grscus fuit grscord loquit more de duobus circulis minoribus polaribus I n sententia sic.Septentrionalis circulus quem nos arcticu, borealem oc Aquilonia appellamus,totus est supra horizotem intellige de his qui in septentrione sedes posuere . Huius officium est astra θ sydera perpetuo apparentia diffinire. E regione Antarcticus circus Ius aut Notius,Austrinus,meridionalis nominatus,totus sub horizote latet:Horum fac periculum in sphaera. Dein Proci us in uersiculo, solstitialis autem Tropicus, prosequitur de tropico solstitiali, quem nos circulum solstitit aestiui, Tropicum septentrionalem, aestitio,& cancri vocamus,qui in omni tractu uerasas septentrionem sic se habet: Quod maior eius portio sit supra horizontem, B minor subter: Qtiare dies quos sol super his describit longiores sunt noctibus. Et crescit dies maximus de minuto in minutum,deliora in horam,a prima lati tuditie unius gradus usi in latitudinem , s. graduum lc 19.minutorum tempos re Procli, nostro autem in 66.gradus 3o.minutaIn qua dies artificialis copleuctitur E ..horas praecise dc uocat unus dies continuus. Qtii in sequentibus latis tudinibus in plures dies continuos crescit. Quemadmodum supra habitu est. Huius circuli officium secundum Graecos est determinare diem maximum aestiuum. Et ponit author duo exempla. Viatim de sua habitatione. Alterude Rhodo.Scito Proclum scripsisse ad Graeciam eius latitudinem. i. graditu, cum qua quadrat sua tropici diuisio in 8.partes,&cum nulla alia siue maiori si ue minori. Est autem Macedonia huiciatitudini subdita. Testis est Ptolemaeisus in tabula insigniorum regionu oc prouinciarum chartae uniuersalis Geographiae Et idem lib.3. cap.i3.5 Tabii. o.Europae. Diuidit igiturProclus,pro mas ximo die eliciendo, Tropicum solstitialem in 8. partes aequales, de quo sic diuisso, affirmat tres partes continuo esse stib horizonte quin y supra.Et bene discit.Fac huius rei periculum distrinuendo huc Tropicum in Octo paxtes aequas, sphaera , rectificata pro latit udine 4i. grad. oc uidebis ueritatem. Ex hac partis tione author proclamat diem longissimum in sua habitatione habere horas is. ec noctem f. hiod sic probatur.Omnis dies artificialis cum sua nocte comples 'itur Σ .horas aequales,& ter octo faciunt etiam a . quare tribus horis cedit uana pars de circulo in 8.distributo:Et ex consequutione quino partibus respons dent is.horae,dies maximi mensura,& tribus partibus nouem,nocti bretussiims aptande. Ecce uenatio maximi diei ec minimς noctis pro habitatione authoris. Et probat idem dictum suum authoritate Arat qui Phoenomena conscripsit. Duos legimus Aratos,alterum ducem Sicyoniae regionis Peloponnesi. Cuius ciuitas insignis Sicyon.Deutris p Ptolemaeus lib. 3. ca. tis Tabu. to.Europae. Et Sicyon pro ciuitate apud Plinium 8c Strabonem . Aratus igitur sicyonius uir admodum potens in patria sua, tyrannis maxime infensus, de quo alibi plura: nihil facit ad propositum. Allexu Axatum legimus poetam uersificatore, phi losophu, Astronoma θc medicum doctissimum. Natus ex Athenodoro patre &matre Lenodora, ex Sola urbe Ciliciae, de qua Ptolemaeus lib. s.ca. 8.Tab. pronia Asiae. Nunc Pompeiopolis appellata . Vnde Aratus dictus est Solensis a solis ciuitate . Vixit cum Antigono rege Macedoniae ec Phila uxore eius se miliariter. Floruit 114.Olympiade, ante Christum incarnatum circiter 282. an inis. Hic inter caetera Graece scripsit ad Macedoniam Phoenomen quae a Ga
ceders habent. Septentrion lis circulus,
Tropicis Ist ditialis officium
Macedonia. Ptolemaeus Duo Arati. Aratus dia Aratus Solen
100쪽
IN PROCLI DIADOCHI SPHAERAM IOANNI scerone 5c Germanico Caesare in Latinum conuersa sunt. In quibus de tropico D soli titiali ita loquitur.
nus interpres Procli sic Latinos fecit. Caesae Germa Huius in octonis dissectio c. Vt intextu supra. Haec metra ut seonicus. runt antea Caesar Germanicus in Arato suo sic transtiuit. Hunc ocio in parteis si quis diuiserit orbem Qtiinque super terras semper fulgere notabit. At tres sub terris breuibusque latere sub umbris
Hoc Cancrum tetigit cum Titan orbeaimete Aestatem rapidam,ec soluentes corpora morbos.
Paucis annis ela psis,cu haec scripsimus,sic prosaice Arati metra lisc sunt uersa. Hoc sane quantus quantus est per octo partes menso Quinque quidem diurna uoluunt ur in supremis terrae Tres uero in parte inferna. Aestatis autem in ipso conuersiones sunt. Haec omnia eandem habent sententiam, de qua iam supra diximus. Secun-
Rhodi. dum exemplum quod author adducit est de Rhodi insula. Est autem Rhodi, Plinius. Γ glorios,Rhodus insula in Carpathio aut Lycio mari sita e qua plura Plinius A
ta his, ' lib.f. cap.α.6c Tabu.i. Asiae.Est etiam huius nominis urbs ci Pompo. rissima. Sic ut nonnullis placet uocata a ο ρον Graeco, Latine rosa: Dum Ptolemaeus. enim eiuS fundamentum foderetur, capulus rosae ibidem inuentus est: olim diucta Ophiusa 5 c.Latitudo insulae graduum. Proclus iteru uenatur Rhos diorum diem longissimum ex partitione alia ipsius tropici solstitialis.Eundem sane partitur in 48. partes,ea ratione, quod a . horae diei naturalis constituunt 48 .semihoras,uni igitur parti huius circuli sic partiti respondet semihora.Et de eo circulo sunt continuo as. partes supra horizonte diei seruientes,& is,.subter horizontem nocti dedicatae,uigintinouem partes supra,faciunt uigintinouem semihoras,hoc est,i4. horas integras & semis,id est,triginta minuta. Ecce maxis madiei aestiui quantitas:i .autem partes subter horizontem, faciunt noue hos rasoc semissem,tempus noctis minimς.Huius rei testis est Ptolemaeus lib. prismo Geogra.ca.23.in haec uerba. Decimum intellige parallelum horis duabus
ec semis dimerre intelligefaciamus a die aequinoctialis distantem gradibus striginta 8c sex,hicque per Rhoda describitur. Ad idem iam supra lib.s.ca.z.ct c. Possiem 5 ego alia plura exempla citare . Puta tibi latitudo est 4s. graduum
dies maximus est 15. horarum. Huc sic uenor. Diuidatur tropicus solstitialis in sex aequales partes.Rectificataque sphaera ad latitudinem 49. graduum contis nuo quatuor partes supra & duae infra horizontem cernuntur. Et huius diuissionis pars una ualet quatuor horas consequens est quatuor partes supra uaslere i5.horas.Ecce tempus diei maximi pro illa latitudine.Et dus subter facien tes octo horas tempus breuissimae noctis.Ecce. Verum hoc negotium labos riosum est ualde,pro qualibet latitudine nouam excogitare huius tropici parstitionem, quae etiam non raro propter horarum minutas uix inueniri potest. Quocirca Latini facilius procedunt,diuidentes aequinoctialem in 36o.gradus canon de eo: quem Graeci solummodo in So.partiuntur. Et pro omni latitudine oblata eius
KDixi00ς P i officio maximu diem facillime inuestigant, sine ulla distributi tropici solsti, ii situ subὰ tialis. Pr texe sieXOPtRueris scire,quot partes huius tropici pro omni latistes horizonte. tudine ab uno νδdu usque in66.sint supra oc quot subter horizontem, imagi,