장음표시 사용
141쪽
A Hic terrestris er1t,quia terra amplectitiir orbis Et mundum plano praecingit limite gyrus, Atque trahensa se titulum memoratur horizon. Macrobius libro primo,De Som.Scipi.& idem Issi secundo, De Sorn. Scipio. libro enim primo,sic habet. Horizon est enim uelut quodam circo designatus terminus coeli,quod super terram uidetur. Et quia ad ipsum uere fine to poσtest humana acies peruenire, quantu quisque oculos circumferendo c5spexit Propriu sibi coeli,quod super terra est,terminu facit. Hic horizon quem sibi uni Liscuiusque circumscribit aspectus, ultra trecentos & sexaginta stadios longiotudinem intra se continere non poterit.Centu enim ec octoginta stadios no exocedit Acies,contra uidentis. Sed uisus cum ad hoc s patium uenerit,accessu deflacientis in rotunditatem recurrendo curuatur . Atque ita fit, ut hic numerus eX utraqueparte geminatus trecentorusexaginta stadiorum spatiu,quod intra horizontem suu continetur,efficiat B c. sequunt alia notatu digna tu legito. Idem lib.secundo de Som.Scipi.sicaerra nona oc ultimasphaera est,hanc diuidit hos rizon,id est,finalis circulus.Ergo medietas,cuius nos partem in colimus,sub eo coelo est, quod fuerit super terra,ec reliqpa medietas sub illa dic. Vide & lege. Praeterea annotandum. Etsi author egregie dissinit horizotem,dilucidius tan men sic.Horizon est circulus maior sphaerae immotus , diuidens coelum in duas partes.schemisphaerium supra uisum,& inferius occultatum. Sunt aut huius circuli diuersa nomina. Vocatur autem horizon,quasi circus Macrobius; Sc colendunt esse Latinu ab orior oriris, & zona quasi zona aut circulus ortus. Appellat gyrus aut circulus hemisphaerii . Gyrus a Manilio:circulus hemiae sphaeri; Alphragano. Et finitor aut finiens.Cleome.i. Meteo.ca. Q terra non sit
Iala,sic scribit.Si lats plangi figurae sit terra,unus apud omnes homines fuerit finiens. Nel enim in tali figura est nosse quo pacto finientes intercidat.Qubdsi unus sit finiens,eadem ratione apud omnes ortus ec occasus fient, oc perinde principia dierum oc noetiuiri eodem pacto fient, at haec non sunt.
Accedit Lucanus nono Pharsa. his metris. Iamiter omne latet, nec sunt discrimina terrae Ulla,nissi aethereae medio sicut aequore flammae Syderibus nouexe uias,nec sydera nota Ostendit Libycae finitor circulus ore. Cato cum suis fouens partes Pompeii uenit ad Libyam arenosam uersus aequinoctialem:ubi polus,teste Ptole. Heuaturio. 12. et .i5.2o.24.gradibUS,Vhi Pro Pter flata austri& comotionem arenae nulla manent itinera . Vbi nec omnia sydera septentrionalia,secundum quae diriguntur uiae,apparent. Et nostri recentiores utuntur his nominibus:siniens,finitor.Vt Geor.Valla Horizon diu
cuius hemis. Finitor finies. Claome. Lucanus.
dec5positione astrolabii finientem, quem Graeca nomenclatura horizontem Ho seon dii. Rursus animaduertendum,Ptolemaeus Dicitio secunda Al; appellamus. piis. mage.quem sequitur comunis astronomorti turba,duplicem ponit horizonte, Horizon rectde quo noster Proclus ni illa facit mentionetn.screctum lc obliqua. Horizon re ctius.ctus siue brthogonus dicitur,supra quem nullus polora mundi eleuatur, que habent illi quora Tenith est sub aequinoctiali.Eoru horizon est circulus per polos mundi,diuidens aequinomalem ad angulos rectos & sphaerales.Et costituit sphaeram rectam Horizon autem obliquus , decliuisue dicitur,supra quem at ter polorti mundi eleuatur, quem habent omnes habitantes extra aequinoctias lem siue sint Aquilonares siue austri ni.Et eoru horizon intersecat aequinoctiale
142쪽
Da circuli bifariam describita
tionalis. Vnde sit orta huiusmodi ratiocinatio. Adiumentum inuenti Ois horarizontiS.
Ioan . Pisanu . EXemplum de corde Leonis
ad angulos impares Zc obliquos. Vnde dicitur horizon obliquus si ue sphaera Elicito, a tibi zenith capitis semper est polus horizontis. Polus obliqua.
iiii praesentiarii non accipitur pro puncto coelesti,super quo cicite mobile aut quispiam circulus mouetur,quia horizon immobilis est,ut tu pra patuit, sed ca. Pitur pro puncto eleuato,qui centrum est alicuius circuli, ut hic. Attende igitur,quod circumferentia aut peripheria circuli bifariam describi Potest. Primo in planido, ubi peripheria-centrum sunt in una superficie: echoc fit comuni circino.Secundo ubi centrum est aut eleuatum aut depi eimum a planiciae, ad hoc requiritur proprius circinus. Utrosque, horizontes rect v, scilicet, obliquum, indicat Mar. Mani. in metris supra expositis. Et omnes qui de fabrica 8c usu astrolabi j tractant,frequente habent eorundem memoria. Proclus noster hic,& Albertus Magnus lib. de natu. loco. Distinct. i. cap.ib. quem lege,& alii, binos faciut horizontes alterum sensilem, altera ratione persceptum.Sensilis horizon siue sensu perceptus siue apparens est, qui sub alpesctum uenit,ab eo descriptus iuxta aspectus terminum:& tiocatur ab aliis, puta Mesalach lib. de uirtute motoris, artificialis, qui per uisum coprehenditur, vibquadam similitudine cum die artificiali.Nam dies artificiatis dicitur,quod altisfices ut plurimis in eo operantur: sic horizon dicit artificialis quia urbs aut arx Aper artem constructa,habent huiusmodi horizontem.Lege oc Macro.supra clatatu.Hic secundum Proclum 5c Alber.diametru habet binis milibus stadiis,nomaiore.Cuius semidiameter contineret mille stadia. Hi authores dissentiunt a Macrobio in numero,pauciora enim habet Macro. Quod ex eo forsitanori Q stadiorum mensura est inuenta diuersa&c. Ego in hoc non accedo Macroabio Pro maiori intelligentia repete, hic q supra scripsimius in *.Attendendu est. Horizon ratione perceptus si uerationalis aut naturalis, iuxta sententiam
Ptolemaei,Cleome.ec Prosi est,qui ad fixarum stellarum sphaeram pertinet,
ad eandem usque uenit, totum* mundum in duo secat. Visus enim noster qui ad prospectum non uagantiu astrorum penetrare non potest,ratiocinando cos cludit&inimaginatur circula quendam in sphaerastellata distinguentem eandem in duo hemisphaeria, alterum supra eundem circulum apparens, alterum sub eodem occultatum minime apparens. Sed quaeri unde orta est hominibus huiusmodi ratiocinatios Opinor ex eo quod homo nocturno tempore sereno, costitutus in loco libero,uidet in orien te emer ere stellas ad uisum,quas pauxillo ante tempore non uidebat, & itera alias ac alias.Sic uidet in occiduo stellas ruere mergi SI amplius minime apσ Fparere, iterum alias 5c alias. Vnde conclusit quendam esse in coelo circulum terminantem res visas a non uisis,quem horizontem appellitabui, ita ima' sinata est superficies quaedam transiens per centrum terrae expalsa, tis nixi, 8c per quatuor mundi cardines.s orientis,occidentis,meridiei di septentrios
nies secernens restiis asa non uisi S. . . . . t.
Adiumentum ad id praestitit,qubd terra est sphaerica globosa,sed in globo
propter partium devexitatem ultra dimidium uisus extendere minime poteu. Ideo ratio conclusit,ut iamiam eXpositi- α .r Accessit item rationi iuvamen per apparentias in cocletribus. ali ui'us noster no adeat ad coelum usque stes latum. Neque coelum uidere poli et homo, etiamsi uisus ad id se extenderet.Videmus tamen stellas,quaru lun en ad Ochi tu nostrum peruenit:quod satis eoncluditur per propositionem αγ. Piimae Par tis perspecticiae communis : Sine luce nihil uidere o ς- - ἡ . Exemplis facile doceberis.Cor Leonis stella regia, nostra tepestate sitia i ta a
gradu sere Leonis. Et stelia in anchora sinistra Aquari j in ii ferme grad hi ei uide
143쪽
A diametraliter in coelo opponuntur hic se habent,cum altera apparet supra horia zohtem,alia latet,ct: cotra. Vna igitur oriente alia occidit, ec hoc pacto semper sese habent. Qitare ratio concludit circula quendam partientem Gesum totum in duas partes aequales, cernentem ut supra dixi res visas a no visis.Et simos
ruta quaedam paruissima apparet, ob id quod stella aquarii est meridionalis a M
Exempla in planetis,Primo in oppositione Solis A Lunae ct praesertiminea quae est uicina ortui aut occasui,& ubi Luna est circa iter Solis. Vt fere accidet soli,&Luitis Anno iueis. die is Ianuarii .Et eodem anno die Julii.Et eodem anno uiuuenis oppositio. et, in oppositione Saturni&Martis die 28. nouembris. Saturno sane occidenutrioritur Mars.Et anno sequente i uia oppositione Martis oc Veneris die ter iItem oppositio quae tamen rara est Saturni oc Iouis , quae acciα tia Maii. det Anno ii. Februaritisn qua uterque caret latitudine, huius rei praestahit exemplum clarissimum. t Ex Ephemeridibus exempla plurima facile colliges. Sed de his hac' enus. Tertia pars huius capitis in .g.Nec uero per omnem tractum A c. in primis candide Lector,qubd omnia quae in ea parte annotauit Proclus accis pienda sunt de Horizonteratione percepto aut Rationali,de quo, ec node Senu siti,astrologi in rebus astronomicis semper loquuntur. ' . Habet autem haec pars plures annotationes haud inutiles. Varum primae diuerste regiones,urbes aut earundem habitatores habent diuersos ec eua oriatos horizontes.Cuius rei ratio est, quia diuersae regiones,Vrbes aut habitatois res earu,habet diuersa Tenith capitis in coelo,linea enim ut no raro docuimus tracta ex centro mudi per Regionum mediu aut Vrbium aut Habitatoruus
in coelum indicat zenith capitis. Sed quia Regiones, Urbes aut Habitatores in terrae superficie aut rotunditate inuicem distinguuntur,consequens est,huius modi lineas ct zenith etiam diuersificari. Et cuΣenith capitis est polus horizontis sicuti folio antecedenti declarauimus,infertur horizontem a Tenith quaque uersum squaliter distare,scilicet, oo.gradibus.Et linea ostendens Teniti, innitit Horizonti ad angulos rectos,quare nunc pilam infertur,qubd mutato enith ahguio. 5c horizon mutatur,sed diuersae Regiones, Vibiurn aut habitatores,habent di. hectos. rizontes, sed ola alia communia habent, ut indicat author in textu,' nos sua Pra de Perloecis ct circulariter habitatibus abunde Cotuendum est hic quod horizon gemino modo se
quod regiones,Vrbes aut Habitatores sunt siti aut
uno parallelo aut aequidis stante,euariant quide hoαctus facile apprehendere Potest.
144쪽
4 O. stadia faciat miliaria oo. stadia faciat miliaria
lini gradui res spondeant. Comparatio.
longitudo diei IN PROCLI DIADOCHI IPHAERAM IOANNIs
habent ortum 5c occasum Solis, meridiem ec mediu noctis. Si autem siti sunt
partim uersus oriente aut occidentem oc partem uersus meridie aut septentriosne,horizontes declinant,ec uariant se partim uersus Oriente aut occidente di
partim uersus meridie aut septentrione.Quod cotingit ex eo, ψ no sit sub uno Secudo, i, Regioes Vrbes aut Habitaores sunt siti uersus meridie pallelo. aut septentrione Et si sunt siti sub uno meridiano uariant se horizontes directe aut uersus meridie aut septentrionem.Si sub diuersis meridianis fit uariatio,ut iam supra dixi,in uerbo.Si autem siti sunt partim uersus orientem. Secunuda annotatio in uersiculo, Sed sensu idem quadringentis fere stadiis manet. In eamaliis sequetibus author docet, usquequb.i.ad quantu terrae spatiu idem maneat horizon quo ad sensum θc usquequb no maneat idem. Dicit igit in iam allegato uersiculo, Quod horizon quo ad sensum ide fere 4o o.stadiis manet,dixit quo aes sensum. i. Q in eo spatio oo .stadiora manet eade diei longitudo senis silis,manet ide clima,manent esdem apparentiae aut Phaenomena.Quod ut lusAduertendE est, ψ oo.stadia iuxta uulgare ec recentio: cidius intelligat. rem supputatione faciunt miliaria Italica so .nostra comunia iai.Item soo.stas dia teste Ptole.libu .geo.ca. .respondent uni gradui coelesti in terra secundu lao stitudine,quae faci Uni mil.Italica fere 6 α. nostra comunia is. re sola emuctim habere cupieris.Dico igit ψ4oo.stadia supra a Proclo proposita,aut so. mi Ita. aut ii. oc Inostra,n5 supplent unu gradu latitudinis,sed soo.stadia aut 61.quasi mil.Ita.aut is. 5c Σ. nostra respondent uni gradui in latitudine. Ut ergo optime lector rem paucis halli eas,accipia miliaria nostra tan* mensuras nobis germa. nis magis notas. Coscar inuicem εα.mil. ec .respondentia 4eo. stadiis,ad is.mil. ec t. respondentia uni gradui secundu latitudinem. Vides ea distare in 3.mili riis,quae sunt 3.pars de as. Surripe igitur ab uno gradu latitudini s, quinta parotem grabus. i.iz. minuta habes 48.minuta, quae nullu uariant clima. Ingredere igitur commem tabulam climatu,ec adde 48. minuta ad latitudinem medii estismatis,aut ea subtrah e ab eadem,oc no deduceris in aliud clima . Quare egregie dixit Auclior Q ob 4oo. stadia clima no mutatur sed manet idem. Manet etiaeadem dieru longitudo ad sensum. Id exemplo facile capies. Et ut morem gera Authori nostro graeco, pona exemplum ad Graecia, ubi latitudo, aut eleuatio poli ardi.est 35. quemadmodii supra in ca.de interuallo squidistantu diffinitum est. Huius latitudinis dies maximus aestiuus,nostro iste est 1 .lioraru eca g. mi. Fnutoru, pro ut tabulae plurimae in eam rem copositae indicant. Latitudini iam oblata: addo 4s .minu.colligo 3q.grad.& 48 . mi. Ingredienti aut mihi tabulam, no offendo 36.gra.& 48.mLinuenio aut latitudinis uiciniore quibus alliogatur maximus dies aesti.14. ho.ec a . mi.Distantia inter hos maximos dies est min.de quibus pro latitudine 36.gra.&48.mi.demo quinta partem,&remanet fere f.mi. Est igit maximus dies latitudinis 36.gra.& 8.mi. 4. horaru & 33.quas
si min. Manet igitur eade longitudo diei quo ad sensum in spatio Mo. stadior Et dico notanter quo ad sensum.Na omnes qui de climatibus scribunt, in quishus diuersificantur quantum ad augmentu oc decrementum, minimu tempus sensile ponunt esse quarta partem horae.i.i s .minu.horae, 6c omne id quod cadit infra, mi.no est in ea re alicuius momenti quo adsensum, quin aut minuta, de quibus iam dixi,sunt infra iriminuta temporis sensitis. Iigit non constituunt tempus sensile. Intra ergo tabulam climatu cum medio quarti Climatis, ODfendes maximu diem aestiuu iuxta mente Ptolemaei 8c Procli i . hora.& 3αmis
manebis semper intra limites huius climatis, igitur manet idem clima ut asserit author. Consimile iudicium relinquitur de aliis climatibus omnibus, fac perisculum e figura sequenthec uidebis ueritatem.
145쪽
TABvLA c LIMATUM IO. DE SACROBUSTO. Longitudo Latitudo diei aestiui Climatum
Tertii Climatis per Alexan driam 4 medium
Quarti Climatis per Rhodum medium
Quinti Climatis per Romam medium lol
Septimi Clima.PRiphsos montes Medium
Ad apparentias minc uenio, quas Graeci appellant Phaenomena. Pro quishus aduertendu: quod in aethere,id est,in aere &inc o plurimae tridentur apuparentiae. aliae in aere apparent, uocant physici impressiones ianeteorologicas id est,in sublimibus uisas. Apparent fane praecipue noctu,niusta in aereos eris ta.De quibus legito Aristotelem οἱ Alber. Mag. in libris Corirna mereorologiscis Seneca in Q Liae: natu. Plinium libro primo nata.hito. N alios. Aristoteles ex Ather. libro primo Meteoro. tractant de apparenti is in sublimibtis ignitis. In tertio,de iisdem,uirilite aut positus ellarum causatis. De ignitis ut sunt iam ceae,columnae,irabeS,Graece δ' R Aq,iacula Graece βοι 'ες, ca 'des pefaces Iairi pades, flammae,scintillae,stellae cadentes,si ellae tiolantes,caprae saltantes Graeae cesti . q.Asubascendentes, Libdescendentes,draconCS,hinitIS, Noragines,scro hes Graece χασυλατα, Nid genus reliqua innumera De acibus,tampadibus,ta culis trabibus, hiatu coesi, Plinius libro z.ca. 5 Idem d. stellis cadentibus lib. a. ca.8.ec libro 18. capi. 33. Aristoteses praeterea ei Albe in 3.tractant de apparentiis, quae uirtute&positu stellarum causantur oc uisui obiiciuntur. Ut sunt Cometae. i.stellae crinitae, de quibus etia Plinius lib. z.ca.as. irides, halon .i.coronae aula eae, orbes,ciro; culi. Accidui oc coronae circa Solem.Plinius lib. z.ca.Exoc de pluribus Solis olim uisis eodem libro cap.33. De coronis circa Lunam ct aura, idem Plinius eodem libro ca. 10. S pluribus Onis ca.31. De circuliS stellartim errantium, idem libro 18.ca. 3s. Circa solem uirgae, id est, bacissi aut funestentorii, Parahes ij plures Soles, a ri cyα,id est, iuxta, P κλιορ Sol. Accidit etiam nonnunquam circa Solem 5 Lunam id quod imperitos homi De Apparens Apparentiae
aetheris ni istoteles. Alber. Mara Seneca. Plinitis. Apparentiae in gnitae ardetes.
Pliniug. Aristote. Ue apparet is
ratioe stellarit. Solis coronae.
Aliae appareritiae circa solem Defectus solis
146쪽
IN PROCLI DIADOCHI SPHAERAMI O A N N I sPtolemiti, nes monstrosa timiditate perturbat, Ut sunt eorunde defectus, de qt11bim Pto, D
Pii Hi '' eclipsari 8c uirtim lumen es se supra horizontem.Testis est Plinius libro secus
uio capitulo 13. hiS LIerbiS.Et qua nam ratione cum solis exortu umbra illa hebe' μῆ- 'μ'R' iathi, subterra esse debeat, men a acciderit,ut in occasu Luna deficeret Utro
super terram c6spicuo syderect c. Hoc mirum soluit Cleomedes libro secundo de in uado capitulo,de Lunae defectit.Et Ioan. Pisanus libro perspectivae tertio propositione quinta oc septima,quos lege. Itena de prospectu ortus Solis miro ex monte Idasc ibit Pompo. Mel m...ca.de Aeolide,ec Solinus sin collectaneis ca.16. Lucretius lib.1.5 Diodo.Sic.lib. monte Ida. i . De his apparenths fecimus alibi periculu. Non sunt hae apparentiae de quiαbus loquit hic Proclus. Quare alias notabimus apparentias hae cotingunt in coelestibus,puta in stellis fixis 8c erraticis.Stellas sane firmameli, quas fixas Abisa Etse eos nominamus,Ptole. Dictin.γ.&8.Alma. collegis in48. imagines, formationes,ustes ἔellaru aut Asterismos,qitibus oc nomina dedit, earumque stellarum naturas tracta.i. aliae. quadri.ca.o exposuit.NO Omnes profecto in asi erismos collegit. Q iis est enim Eis qui numerat multitudinem stellarum,& omnibus eis nomina uocat c Sed im signiores oc potiores,quas in Alexandria urbe Aegypti organo astrario, pro hisSxςὶ ε P QRρ imaginibus formandis potuit obseruare. Numero to za. Q Ue Postea Anno Chri: m ψψ ς μ- si ii i. AIphonsus Roma. rex,quoad numerum stellaris ocimaginu secutus est. Sed de his infra ca. ultimo fusius tractabimus . Sunt aut hae imagines nobis aps . parentes in sublimibus, puta in sphaera stellata, qua firmamentum aut octauu orbem xlocitamus.Sunt etia in erraticis stellis plurimae apparentiae,modo enim uidentur nobis coniunctae, modo oppositae, modo sextili, quarta, aut trina ras diatione distantes. Nonunquam apparent directae aut progressiuar, nonnuntretrogradae,contra εχ.signora ordinem meantes. Sed nec de his apparent's tosquitur noster author. Qtiocirca demu reperiuntur in stellis fixis aliae apparen tiae,quo ad earum cotidianum ortum 5c occasum, & quo ad earum perpetuam apparitionem aut occultationem item quo ad earum elongationem ab ortu ecoccasu uero, ec quo ad earu accessum ad Eenith capitis aut recessum ab eodem:
Nde his loquit Proesus . tuod paucis hac formula accipies.Supra docuimus, v oo.stadiis respondent sci.mili. Itali.& 12.Germanica integra. Qitibus ut dis iaximus non respondet integer gradus latitudinis,sed dumtaxat riminuta unis Fus gradus.Rectificata igitur sphaera astraria,quam solidam appellamus, ad cer tam poli arctici eleuationem oblatam, signatis , stellis orientibus 8c occidentio hus, item stellis perpetuae apparitionis ec occultationis ec aliis iam supra meis moratis,si deinde sphaera in48. minuta unius gradus subleuaueris aut depreseseris, nulla accidit sensi lis euariatio, necpin stellis orientibus θc occidentibus, neque in his quae semper apparent aut semper delitent ecc.Egregie igitur dixit Proclus.Et apparentiae omnes eaedem sibi constent. Sequitur in Proclo, At icto uero stadiorum numero. Supra author disserit, it in quot stadia horizon, quo ad sensum, non capiat mutationem, hic detersminat praecipue de eiusdem euariatione. Intellige ut supra) quo ad diei longi
Vbs ad uariaὰ tudinem,elima,ct apparentias coelestes. tione horizon Contuendum tamen, non ad omnem uatiationem horizontis ultra oo. eis no seruaria stadia , huiusmodi sequi uariationes , etiam si stadiorum numeriis crescerettio longitudi iobo .io o. 3 octo. 8 c. 8c ultra. Nam hi qui habitant stib uno parallelo, qui
.i 2. 224 perloeci a Cleomede di circumhabitantes ab Alber. nucupantur, de quibus suis
147쪽
sT OE FLERI Ivs TINGE M. C O M M E N T A R I v K F pk pra, propter stadiorum numeru ultra oo.mutant horizontes : quemadmoda supra ad uisum ostendimus de his,qui uariant horizontes uersus ortum 'cocs casum Solis,non tamen propter stadiorum numeram quantumcuml,mutant longitudinem diei , esimare apparentias . Habent enim hi omnia communia ut supra docuimus: non tamen habent idem instans ortushoccasus solis,mes ridiei.mediar noctis.
In exemplo,Tubingenses,iuxta quorundam recentiorem cliniatum distinactionem,siti sunt fere in medio septimi climatis. Eorum parallelus ducitur per latitudinem s. gradsi ec ferme 4o minutorum, sub eo parallelo aut circiter habitant uersus ortum Diti ingenses, Ingoldstatenses, Passia igit, Aremsenses, Himgerisbradenses, Prebitzenses occ Et uersus occiduum Tullenses, Ni classe Portenses, ainsenses, Compagienses 5c caeteri. Hi omnes habet eandem diei longitudinem,etiam maXimam,scilicet quindecim horarum 8c 1 .quasi minu torsim Idem colut clima, scilicet septimum. Nam climatum uariatio fit solumumodo uersus septentrionem aut austram. Et easdem seruant apparentias ecc. Ecce. Et hoc indicat Proclus in his uerbis. Si quidem qui eundem aeqiuidistanon tem incolunt et c. idem accipito,ini Lector,de stellis uerticalibus. Tubingenses plane habent has uerticales uel pene.Cduas stellas in genu dextro Persei,duas in pede anteriori ursae maioris,duas paruas in pede sinistro Herculis. Unam in ala dextra cygni,5c est tertia: Hae Omnes etia uerticales sunt omnibus comemoratis .c Dillingensibus, Ingolitatensibus Jc caeteris. Haud aliter sentire debes de strilis ab ortu aut occasu uero elongatis.Gratia exempli.Oculus rauri steli elongat se ipsi, Tubingensius ab orati flexo,uer sus septentrionem assere gradibus, eande elongationem seruant omnes praesdicti inuariata. Idem relinquitur de alias stellis fixis orientibus 8c occideribus. Eam elongationem uocat Ioannes de Regio monte psopie. io in tabula primi mobilis, amplitudinem Ortus Occasus.Sed de his satis. Nunc edocti sumus euariationem diei,climatis re apparentiara haudqualaccidere propter longitIdinem ,hoc est,reces Am uersus orientem aut occidein rem. Necessum igitur erit eiusmodi accidere secundum latitudinem,id est a meridie uersus septentrione aut econtra. Q Ii enim meat recta uia a meridie tierusus septentrionem,continuo uidet polum arcticum altius ato altius eleuari,S ex cosequutione dies aestiuos prolongari, hybernos uero minui.Et contra mesans a septentrione uersus Austrum experitur poli eleuationem minorari re C stiuos dies decrestere,brumales augmetari. His experimento cognitis, alludit Procliis, qum inquit 'acto Nero stadioxu numero,pro habitationis diuersita te,horizon, cisma,Omnes denissi apparentiae mutantur. Et subdit ad nostrum proposit tm.Conuenit tamen ut habitationis ultra quadringenta stadia muta itionem ad allistrum, hoream ue accipiamus hec Proclus. Sulmopere hic adtier ς tendunt est, ' non in omni numeratione etia ultra quingenta stadia, fit omniuprsdictorum mutatio, praecipi Ie climatis Q iocirca,candide lector, si falli non uis,necessarium tibi erit obseruare ratione re institutionem climatum alioqui decipieris. Prisci authores,qui septem climata non ab re) uersus septentrionem distinoscet unt,dederunt cuilibet climati secundum eius latitudinem 3 o. minuta tem; poris, id est, semihoram, hoc est quod quantitas diei longissimi ad pruacipisum climatis inuenta pensiculatim differt a quantitate diei loirgissimi ad finent triginta minutis temporis: Ita quod dies longissimiis ad finem climatis excedit Iongissimum ad principium triginta minutis .per semihoram.Ditisserunt inde quodlibet clinia per tria , scilicet, principiu medium ec fineni : iuxta tres
Ciuitates stoesuhuno paralales , stellae uerticiles Tubingens
situris Stellae elongastae ab ortu aut occasu uero.
Variatib fit secundum latitudinem.
148쪽
Parallelos,quorum unus ducitur ab occidente in orientem per principum clismatis. Secundus vergit per medium climatis clarus ct insignis aliquo nominei. asitatae, urbis di c.Tertius tendit per finem elimatis, sequenti climati initium praestat.
Augetur etiam dies a principio climatis usqtie ad medium,in unguem quin*decim minutis, ec a medio usque in finem totidem: quod dixerunt ipsi esse temPus minimum sensile. Dico hic per digressionem: quod ueteres obseruauertit quatuor minorates pora sensita,quod pulchre indicat Ptolemaeus libro primo Geogra.capitulo a re idem dictione secunda Almagesti capitulo sexto. Primum di minimum est quindecim minutoru de quo etiam supra diximus ociuxta hoc diffinit Ptolesinae US capi. 23.primosi . parallelos, quod etiam computatur a principio climatis usque ad eius medium,&b medio usque in finem. Secundum tempus consplectitur tertiam partem horae, id est, Lo minuta: secundum hoc distinguit Ptolemaeus,in depictio eorbis habitati in plano,meridianos circulos, tibi unUS ab alio distat per tertiam horae partem. Distant enim meridiani ab inuicem perquiniu gradus aequinoctialis,qui faciat ao.minuta temporis,dando uni gradui quatuor minuta.Tertium tempus sensile est 3o minutorum,& co utitur Ptoleσ Emaeus pro parallelis 13.16.47.18.& iv.quod etiam aptatur climatibus a principio iis in finem. Quartum continet integram horam, quo utitur Ptolemaeus pas
Sed occurris quaerendo,quid priscos mouerit,rationem climatum diffinire per ipsum tempus: Cum eis sufficere potuisset pro climatum distinctione ipsa Poli sublatio,tempore omnino neglecto. Respondeo,qubd prisci in his 8c athapit irimis diffiniendis tempus addidere,factum esse reor ob temporis nobilitas
rem, quod id propter eius innumeras utilitates semper memoriae adhaereret. tielut ex authoribus colligere datur. De elimatu In Adclimata redeo,qubd climatum interualla non sunt similia inmensura Gesteruallis intra ometrica,siue sint stadia, siue miliaria Italica sive Germanica. In primo nam qualibus. climate, quod est uicinis aequinoctiali, ubi sub eo habitantes semper habent tr. horas diei di totidem noctis postea pergendo uersus septentrionem pedetenσtim ualde crescit dies longissimus,quare ad hoc ut crescat, pro completione unius climatis in minuta,requiruntur plures gradus eleuationis poli. In eo sane loco horizon no multum recedit ab angulo recto, quem facit aequinoctialiscus o horizonte: quare fit ut non cito dies longissimus crescat ultra diem aequino Fctiale:& requiruntur ut iam dixi plurimi gradus eleuationis pro unius climaσtis complemento. Secus accidit ad magnum progressum uersus septentrione, tibi ad paucos gradus eleuationis, cito crescit dies maximus pro complemento unius climatis,quia eorum horizon multum se obliquat ab horizote recto . Vt
ec haec in sphaera facile qstendi possunt.
Do 'rana dein Qtiod aute climatum interualla sint dissimilis quantitatis, facile addiscitur: aeqlitate inter'sic.Deme gradus A minuta eleuationis poli ad principium primi climatis ab M lloruςymδμ eleuatione ad eius finem,& habebis interua lum in gradibus minutis huius
climatis, scilicet septem gradus 41. minuta:hos redigito ut paucis rem habesas in miliaria Germanica comunia ec colliges integra H 6. miliaria: Ecce tem esna mensura huius climatis secundu latum. idem fac pro secundo climate uis debis minus interualla. Haud dissimili formula agito pro caeteris climatibus, re continuo decresciat interualla in gradibus 8c minutis ac etiam in miliaribus,
quo ad mensuram Geometricam: Prout sequens tabella aperte indicat.
149쪽
s T OE F L E R i I v I T 1 N G E N. O O Μ Μ E N T A R I V s. A TABELLA INTER VALLOR UM CLIMATUM.t Gli h limiliaria Germanica comunia Primi Cliniaci l
s ue is i te locitase ra. Secundi Climatis s ollio ςl Haec tabella excerpta est Tertu Climatis
stoli 8ol sto , capite de Climatiae
Ex histidianifeste concluditur, quod haud dari potest certiis, ec ad aequatus M,uda,Ap6ὸ
stadiorum o qGibus loquitur ProcluS, aut imiliariorum numerus,secundum test ad squatus ouem fiat omnium climatum euariatio,ac longitudiniS dierum occ.ob id quod numerus omia rimatum interualla non sunt eiusdem quantitatis edditrersariim. Sis cautus candidesector cum legis Proclum dicentem Monuenit tamen, ut habitationis ultra quadringenta mutationem ad austrum Boreamve accipiamus. Qtibdsi numerando excesseris quadi ingenta stadia credas mox accidere etiariationem V climatis ct caeterarum rerum.Nec tibi so . stadia sufficiunt, quae unu dant graudum latitudinis Is certe nullism nec additus uel demptus ab eleuatione medii elimatis facit mutationemadem teneto in6oo. O .8PQ stadii . Sed cuin ιOoo ibbba,/i, stadia perueneris primum fac periculum Pro septimo climate, ooz. enim tradia in Euas illo faciunt miliaria Italica is x. Germanica communia M. quibus plane responς neminν. ii. dent duo gradus secundulatitudinem. Quos si addideris ad eleuationem poli medii septimi climatis,colliges 3o.gradus re 4o.minuta,qus eleuatio cadit extra septimum clima uersus septentrionem,ubi dia accidit mutatio Gentilis diei maιximi. Si autem a. gradus subtraxeris,habesis 46.gradus ec o. minuta eleuatios
nis quae cadit in limites sexti climatis,& sic sit euariatio. Sed hic stadiorum numerus no satisfacit pro alijs climatibus, puta primo, ω Canon pro omcundo,tertio,quarto, quinto. Necessium eritas Amere alium stadiorum numeσ mnibus elimarum qui omnibus sufficiat. Recipito igitur zooo.stadia, quae faciut aso. miliaria ribus. Italica di Germanica integra 6α.quibus abunde respondent 4. gradus eleuatio *QQQ.n ui
nis poli,quibus itinctis uel surreptis mediis eleuationis cIimatii,uidebis euaria tione elimatu ongitudinis maximi diei 5c coelestiis ap parentiarii.Fac periculu.C Lectoribus unica exemplari computatione satisfaciam, hac . offertur mihi eleuatio poli ad medium septimi climatis, quae authore Ioan. de Sacrobusto est 48.graduu ec o. minutoru oc iubeor omnes euariationes de quibus Procius γexponere. Addo in primis huie eleuationi oblatae quatuor gradus, re colligo quinquaginta duos gradus ec quadraginta minuta, haec poli eleuatio cadit exotra finem septimi climatis, in plagam septentrionariam,quam authores perhis hent in his abilem aut prauae habitationis . Oblatae eleuationi ad medium seoptimi climatis, iuxta mentem Ioan . de Sacrobusto respondent sedecim horaeo. minutum pro die aestiuo longissimo, nostra uero tempestate quindecim hosrae edic quinquagintae septem fere minuta. Eleuationi uero quinquaginta duo, rum graduum, & quadraginta minutorum adhaeret dies longissimus sedecim horaru&quadraginta minutor st,qui excedit diem longissimum medii climatis in oahinutis.Ecce diei magna euariatio,ultra minimum tempus sensile,quasi in triplo. Venio nunc ad apparentias. Stellae uerticales seruientes eleuationi g.gra.d. o.mi. 8ceius vallelo supra sunt enueratae, ubi de stellis uerticalibiis
Tubinii diximus. i aut habitat sub pallelo ducto p eleuatione 1i.gra.ec
150쪽
Variatio rationis elongatio et nis&c.
minutoru ut sint Phrysii , Campenenses, Saxones,Hildesheymenses,Brtuis D
singenses, Poloni, osnasenses habent has stellas uemcales,stellam unam in manu dextra B oot1s,stellas in capite aurigae quasi, duas stellas in capite Draco, nis quasi.Stella postrema in ala dextra CygnLEcce euariatio stellaru uerticalist. Stellae orientis Pisterea hae stelis habitantibus parallelum 48.grad.&4o.minu. oriuntur NPPexu 'Pq. in parte horizontis uersus septentriones ut uiciniores,scilicet stella
Pδ in QR μ' Arietis in capite Algol,stella in sinistra manu Aurige,dus stellae paruae in sinistro pede anteriori Vrste maioris. Stella inferior aut hastilis Bootis, stella magna in rostro Vulturis cadetis Stella nobilis in dorso cygni. Habitantibus aut sub parallelo 3 α.grad. 5 o.minu.hae omnes sunt perpetuar apparitiois.Ecce uariatio stellarum quo ad ortum oc occasuna dc perpetuam apparitionem. Sic cotra in parte horizontis meridiana sunt stellae quae habitatoribus paresstelum 48.grad.8 o minu.ut uiciniores oriuntur oc occidunt, his uero incolentibus parallelum 3 2.gra.dc4o.minu.sunt perpetuae occultationis. Vt sunt hae. Nonnullae stellae in dorso Centauri,stellae Lupi,stella in cauda Scorpi . Stellae s.coronae meridionalis, stellae in cauda Piscis austrini, stellae nauis circa sedilia. Hae stellae omnes in medio septimi climatis,aut sexti,aut quinti oriuntur oc ococidunt. NFit etiam mutatio in stellis quo dearum elongatioem ab ortu 3 occasu ues Uro.Supra enim ostendimus stella oculi Tauri pro eleuatione g. grad.μ o.mis nutora distare ab ortu uero uersus septentriOem a1.Propemodu gradibus,quae ad eleuationem poli 31.grad.& o. minu. ab eodem ortu ferme distat αγ. gradia
Deo eleuatione Subtraho praeterea g. gradus ab eleuatione poli ad medium septimi sima, 44 Orad dc o. tiS 5 resi duo 44. gradu oc o. mintita eleuationis potaris. Parallelo huius eleo mi t . uationis subduntur urbes Italiae scilicet, Pola, Comum, Venetiae ferme. Et in Urbes huiu Alpibus ostella ciuitas . Fit igitur iterum euariatio climatis 5c longissimi P x ii*ii' diei.Climatis,quia deducor ad clima sextu.Numerus enim eleuationis 44. gra. o.minutorum continetur intra limites sexti climatis post eius principium. Longissimus huius eleuationis dies est ij.horarii oc 24. minutorta.Ecce,dies masgna euariatio minoratio.
Stellae uerticales habitatoribus huius paralleIi sunt hae. Lucida in cauda Gablins aut cygni 8c quarta in ala eius dextra,una dic extrema dextrae manus Andromadae 8c una circa talu eius dextrum, una in pede sinistro posteriori Vrste malo iris,' suprema quasi in ferro hastilis Bootis. Vna in sura leua dextra Herculis FZc una in coxa . Ecce mutatio harum stellarum uerticalium respectu omnium uerticalium praecedentium. Stellae ite orientes 8c occidentes horizonti tamen septentrionali uicinae sunt. hobieonii sep Quarta in ala dextra cygni, ex fulgens in eius cauda.Extima dextrς manus Amtentrionali. dromadae,5 ea quae est ad talum dextrm. Vna in sura sinistra Herculis, duae stellae,una in tibia,altera in coxa dextra Persei.StelIa magna in auriga Athaiosi id est, capra,& una fulgida in humero dextro eiusdem . Hae omnes collatae ad eleuationes supra nominatas, sensibiliter plus supra horizontem attolluntur. Respectu autem minoris eleuationis puta 4o.graduu,semper occultantur. Ecfce euariatio.
S tellae uicinae Stellae demum orientes 8c occidentes uicinae tamen horizonti austriqo, suthorizonti mς' hae. Acarnar lucida in fine fluuii.Stellae aliquae Coronae meridionalis. Stellae inridion ii malo nauis.Duae stellae in cauda Lupi. Hae comparatae ad eleuationem minore manifestius oriuntur oc occidunt,ad maiores supra commemoratas profundii