장음표시 사용
161쪽
Apo.1i. dixit. Qtu sedebat in throno, ad quem est uia sublimis, ardua θc dimiς Viabeatit iis, lis&c. Viam ad aeternam beatitudinem rectissime theologi innocentia, testimonio regii prophetae posuere: Qui uiam ad coelii inquiens) interrogati Psal Σ3. Quis ascendet in montem domini, aut quis stabit in loco sancto eius c Quaesito satisfaciens uerissime, subiungit.Innocens manibus 8c mundo corde. Et annesctit.Hic accipiet benedictionem a Domino,ec misericordia a Deo salutari suo. Similis est sententia Psalm.i4.haec. Domine quis habitabit in tabernaculo, aut quis requiescet in monte sancto tuoc Qui ingreditur sine macula, , operatur stitiam.Hanc,ad coelestis aulae praemia innocentiae, uiam O uidius tetigit. Est uia sublimis, coelo manifesta sereno Lactea nomen habet candore notabilis ipso.
Si uerborum uim animaduerterimus, multa nostrae fidei consentanea reperire
poterimus .Est uia sublimis. Altissima nam* 8c difficilis est uirtutis,qua iterest ad coelum, uia. Infallibilis ueritatis testimonio Matth. r. Arcta est uia,quae Matthaeus. ducit ad pauci ingrediuntur per eam.Huius triae difficultatem, pulchre Vix ui Suir describit Hesiodus uetus poeta,his carminibus. Virtutem posuere dei sudore parandam. Arduus est ad eam longum per ardua callis: Asper oc est primum,sed ubi alta cacumina tanges, Fit facilis, quae dura prius fuit, inclyta uirtus. Nihilo minus 5c si dissicilis. Coelo tame manifesta sereno.Quid enim homini secundum rectae dictamen rationis uiuent uirtute ad quam natura inclinati suimus)manifestius esse potest Coelo igitur sereno,intellectu prudelia regulato, virtus homis non dictaminis erronei obnubilatione obtenebrato,Virtus est manifestissima. manifesta. Nam quemadmodum in luce omnia facillime cognoscuntur, in tenebris austem nec videmus,nec quo ambulemus cognoscimus Ita uirtutes,qus armatu cis a Paulo ad Roma. 13.uocatur,intellectum eleuant in splendorem lucis aeteranae. Virtuoso enim omnia in luce clarescunt,ouidij testimonio. Lactea nomen habet candore notabilis ipso Hac iter est superis,ad magni tecta tonantis. Et recte.Nihil siquidem coinquinatum intrabit in regnum coelorum. Apo. ari Ambulant enim albis stolis amicti. Ioan. Apo. 3. attestante. Ambulabunt mescum in albis,quia digni sunt. Satis nunc est pro his metris Ouidij. Ad causas naturales Lactei uento,quae etia sunt plures, ut apud Alber. 5c Causae natura Macrob.colligi potest. las Lactes. Theophrastus Lacteum dixit esse compagem: quia de duobus hemisphae riis coeli sphaera solidata est.Et ideo ubi ore utrςψ conueniant,naturalem clari
tatem uideri. De hac loquitur etiam ΜaLManilius. An coeat mundus,duplicis 3 extrema cauernae
Conueniant,ccesi oras & sydera tangant: Per φ ipsos iungat noxius manifesta cicatrix FiMiram faciens mundi, stipatus 5c orbis
Aeriam in nebulam clara compagine uersus.
Vera haec Theophra. causa ab omnibus,qui mundi ponunt principia,elidi/tur.Gene.r.cap.legimus.In principio creauit Deus coelum 8c terra. Non dixit Moyses, Creavit deus hemisphaeris,quoda bitumine conglutinada.Et Gen.2.
Perfecti sunt coeli 8c terra. Et in Psal. Dei Perfecta sunt opera. Et Dionysius Areopa.O ptimi est optima facere. Et Tullius, De uniuersitate.Quandoqui/dem neque mundo quicquam pulchrius, necp eius aedificatore praestantius.Et idem.Hanc igitur habuit ratione effector mundi ,molitor* deus, ut una opus
162쪽
Secunda est Diodori. Laetetis,no esteae igne Confutatio Aleκander Algazel. Avicenna.
IN PROCLI DIADOc Hr sPHAERAM IOANNI stotum ait perfecttim ex omnibus totis S perfectis absolueretur, quod omni Dinorbo senisue careret. Formam aut maxime sibi cognata &decoram dedit: Et post pauca.Hunc ea forma figurauit, qua omnes reliquae formae includunatu δί globosus est fabricatus. Qtiod σφαιρο Θες Graeci uocant Zcc. Diodorus ignem est. dixit densae cocretaeque naturae, in unam curui limitis semita, discretione mundanae fabricae coaceruante,concretum. Et ideo uisum intuentis admittere, reliquo igne coelesti lucem suam,nimia subtilitate distat iam, non subiacente conspectui.
Hac reprobat Alber. ubi supra ca. 6.his iuerbis. Dicit Alexander 5c plurimi philosophi,ignis in sua sphaera noti lucet. Vnde Algazel in physica sua, ubi I quitur de impressionibus in alto generatis, ponens uerba Avicennae dicit sic. Ignis non est nisi una tunica ignea, nec habet lumen,sicut nec aer,sed est subtillior eo. Si enim haberet lumen prohiberet uideri stellas in nocte ec faceret tua mensuper terram, sicut igneS accensi. Quod etiam tridetur ex hoc, quod omne lucens tegit corpora quae post se sunt, siue sit lucens coeleste, sicut stella, siue sit ignis,sicut flamma. Ignis autem in sua sphaera non tegit nobis corpora coelestia. Ergo non lucet. Adhuc autem, sicut dicit Avicenna,no lucet aliquid nisi spissum. Vnde aer Epropter sui raritatem,licet in se habeat lumen,nontamen lucet,ita quod illumbinet re terminet uisum sicut facit Iticens:Ergo multo minus lucet oc terminat uia sum ignis in sua sphera,qui multo est rarior.Ergo ignis nihil cotinebit lucis,aut Adhaec orbis non in locis stellarum magis sunt de natura lucis reflectit. quam ignis,& tamen non continent lucem.Ergo nec ignis. Adhaec in inferioribus non videmus ignem lucere: Nisi in materia aliena, sis cui in carbone, quae est fumus,eo quod ipsa materia spissa est &c. Ex omnibus his constat,qubd cu ignis in se purissimus sit, dc tantae raritatis, quod no potest essemat'r in materia Hementari. Propter quod dicitur ignis subtilissimi corporis specie, ab Aristotele . Et signum huius ad sensum receptum est in Astrolo agia. Si enim luceret,iunc dissiparet umbram terrae & impediret, quod no uenis rei ad orbem Lunae . Cum ergo nulla sit causa eclipsis Lunae , nisi quod Luna transit per umbram terrae profundius, ut altius contingeret, qubd Luna nuna
quam eclipseri posset, quod falsum est: Ergo ignis in sua sphaera non lucet .Et ideo dicit Alexander,qubd accidit igni lucere egredienti extra proprium locu: ssicut etiam accidit aquae congelari. Possidonius ait. Lacteum esse caloris syderet infusionem, quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit, ut quoniam Sol nunquam zodiaci excedendo terminos, expertem feruorissili partem coeli reliquam deserebat, hic circus auia solis in obliquum recedens, uniuersitatem flexu calido temperaret. Etsi Macrob.asserat diffinitioni Possidonii plurium consensus accedere,ego tamen minime.Soli enim ab omnibus attribuitur principaliter caloris diffusio, cuius dimi11titio fit aut augmentatio secundu eiusdem accessum recessum, εc iuxta radiora aliamo aliam incidentiam. Si igitur Lacteus circulus, secuna dum Possidonij positionem, suppleret uicem Solis, ecea propter obliquatus a zodiaco uersus utrosque polos, calefaciendo eas terrae partes a Sole longe dio stantes,ut sunt partes uicinae utri sque polis,deberet utique non esse tantus risgor frigiditatis in his partibus,cuius oppositu docet experientia. Immo hi qui ibi habitant,deberent habere cotinuum calorem,ex eo qubdin a .horis Lacte iis sine omni uariatione, bis accedit ad capita eorum. Quarepositionem Pose
163쪽
laxiam esse reflexionem luminis Solis in quibusdam stetita : Eius haec sunt uerisba Alli autem qui imitabantur Anaxagoram dc Democritum dixerunt,qubdGalaxia est lumen mutuatum a Sole quibiusdam si ellis: Et hoc dicitur tunc Iuamen istarum stellarum. Ponunt enim isti,qubd radius Solis non incidit omni hus stellis, sed potitas propter terrae interpositionem retrahitur a quibusda . Et ideo cum occidit,in occasu retrahitur ab his quae sibi opponuntur,& non conssequitur eas:sed incidit q uibusdam non tantum a sole distantibus. Et ubi incisdit,in circuitu lumen diffunditur.Sicut quando radius Solis uenit per fenestra 8c incidit in terram, lumen a radio diffunditur in circuitu illius terrae, & incidit radius ita, quod efficit luminosa . Ita oc circa stellas quibus incidit radius Solis, in circuitu coesi diffunditur lumen radiosum,ct illuminat partes orbis in circuis tu istarum stellarum.Et illud lumen uocatur Galaxia, quod fit ex lumine aps proximante istis stellis. Haec autem positio uidetur supponere,qubd terra sit maior Sole,secundum
uulgi opinionem,quia aliter radicem no haberet: Tunc enim umbra terrae esset
tendens in latum impediret quasda stellas, Soli oppositas, a consequutio in ne rad 3 solaris,&quasdam non impediret. Dico aut iterum quod illud stare no potest. Quia si Galavia esset lumen diffusum,in loco ubi terminantur radij Solis, ad quas stellas partium orbis minus distantes quam sit dimidius orbis, tunc cum recedit Sol de loco ad locum, recerdit etiam illud lumen diffusum de loco ad locum: Ergo Galaxia non staret in loco uno, sed mutaretur de loco ad locum.Et hoc non videmus,cum semper sit super Sagittarium 8c circa partem Geminorum, ubi intersecat zodiacum.
Adhuc aut signatio de falsitate huius sermonis, per id quod proponit in sciaentia Astronomica demensura quantitatis Solis &terrς:ubi probatu est,qubdSol est maior terra.Et infra.Sed culta sit qubd luminare maius opponitur corapori minori opaco,radii luminaris intersecant se, post umbram opaci,& illuminant quicquid est post umbram: quae, quia minus est opacum quam luminos sum,tendit in acutum. Compertum autem est per rationes geometricas, qubdumbra terrae non porrigitur nisi usque ad sphaeram Mercuria. Ergo radius Sortis consequitur omnes stellas quae sunt in sphaera Mercurii oc supra. Ergo non retrahitur a quibusda, nec in loco ubi incidit diffundit ur lumen, quod sit Gala
C Praeterea Alber. cap. 4. aliam adducit opinionem eorum, qui dixei Nia. runt.Galaxiam esse lumen reflexum ab aere. Inquit.Fuerunt autem alii qui dis
merui,qubd Galaxia est lumen quod redditur orbi stellato,reflexum in ipsum, ab aere humido,qui est sub ipso. Et huius simile ponunt in speculo, quia sicut nos videmus, quod facies illuminata imprimitur speculo opposito, dc propter hoc qubd speculum est tersum Sc politum, reflectitur in faciem aspicientis. Ita iumen stellarum orbis imprimitur aeri humido,qui est sub ipso, oc quia corpus humidum reflectere habet formas sibi impressas: ergo aer iste reddit lumen stellarum orbi stellato . Sicut apparet cum radius incidit in uas cu aqua, tunc enim statim reflectitur ex opposito in parietem 5cc. Dico,qubd iste sermo eoru est error. Quia nos videmus, quod Iumen reperi cussum a speculo , aut a superficie corporis humidi, super quod incidit radseus luminosi, semper repercutitur ad oppositum: Sicut apparet de radio incis dente in uas aquae:Repercutitur enim in oppositu radii solaris: oc illud reperiσcussum mouetur secundum motu superficiei speculi uel aquae, quae repercutit lumen. Si autem superficies corporis reflectentis radiu incidentem quiescit,ad Quarta es
164쪽
IN PROCLI DI AD CHI sPHAERAM IOANNI shuc tamer repercuctaim mouetur ad motum lummossi corporis,a quo incidit ra Ddius, eo quod semperesst ex opposito. Ergo si Galaxia tale lumen est tunc admotum aeris reflectentis debet moueri, & etiam ad motum stellarum, a quibus incidit lumen primo: ut sit semper ex opposito ipsoru reflexum ab aere: & hoc non videmus. Qitia Galax iam videmus in uno loco semper,etiam si a centenis locis inspiciamus eam,quia nunquam recedit a loco suo.
Sexta opi.& Vltima Opinio aut causa Laetet,esi Ptolemaei ubi supra, Alberii Mahca. s. uera. de Galaxia secundum ueritatem,tibi sic scriptum reliquit.Dicamus nunc: quid est Galaxia secundum ueritatem.Nihil aliud autem est Galaxia,nisi multae stellae paruae quasi cotiguae, in illo loco orbis:In quibus diffunditur lumen solis,ec ideo uidetur quasi circulus albesces quasi fumus Et post pauca.Sunt etia inter eas quaeda magnae stelle intermixtae, quae distinctae uide Et cum lumen ilIaru λ. . - ellaruc si lumine in eis diffuso procedit, ex illo loco orbis inflamato 5 ioni, hi, ut' ' Obstaculo,uidet i umen oblongu.Dicitur aut orbis inflammatus 8c igni tus non essentialite sed ab effec hu:quia inflammat Scignit.Illae autem stellae si xae sunt in orbe Ata,qubd quaeda quasi tangunt aliquas & suscipiunt splendo rem a sole,ct insuper lumen earum in se diffunditur,ct ab una in alteram diffussum cotinuatur. Et lisc est causa quare Galaxia uiuetur in uno loco orbis octav oui no recedens ab eo, praecipue quia in eisdem imaginibus semper uidetur. Ueis vnit enim a pedibus Geminoru,ec regyrat per principiu Sagittarn in Geminos. Leg. supha pa Vnde licet mutet spatist,sicut & caeterae stellae fixae, no tamen mutat ima inesgi. 6 . F zodiaci. Hactenus Alb. Hanc causam pulchre canit Mar. Ma. An maior ecceusa efficies Demum nec id praetereundu censeo, si quaeritur quae sit Galaxiae causa effiaciens, re quae causia materialis,sicut subiectu.Respondet Alber. ca.5. ec ultimo de Galaxia his uerbis Causa eius efficiens, sunt in parte stellae multae paruae.Qsunt in primo loco,ic habent insertas magnas distinctas:& illae diffundunt II men suum super spatium in illa parte orbis. Alia pars huius causae efficientis ausamateri; est radius solis,incidens istis stellis quasi contiguis. Causa autem materialis ccut subiectum, est pars illa orbis quae spissior est, & ideo retinens θc repraesenstans lumen Solis 8c stellarum 8c terminans uisum, per eundem modu, quo stebiae retinent lumen oc repraesentant 'c uisum triminant. De motu Gala Et compertum est probatione astronomica, quod circulus Galaxiae moue, lae. tur motu stellarum fixarum,hoc est in ioo.annis uno gradu.Qui est motus stela larum fixarum. Fhiau, disi prima huius capitis. Accedo nunc ad secunda, quae inclupit in uerbo.Est autem unus de numero maximorum circulorum . Author rea censet Lacteum inter circulos maximos sphaerae.De circulis maioribus aut ma
'pra pag. 33 . x sis oc minoribus dixit Proclus supra cap.de circulis sphaerae.Et nos fusius in
ius eap. Sequit p xβ textid ultima huius cap. in uersiculo. Sunipor maximidi c. Author numerat septem circulos maximos,quos nos usitatb maiores appellas uβ-De quatore circulo facile omniu principe supra diximus. De siqnifero P g. Ioc inpra capite,designifero: Et in comenta. De duobus coluris cap. de coluris reequentiQu. in comenta.De horizonteca.de horizonte.De meridiano, cap. de circuliSmes ridianis. De Lacteo praesenti capite:oc isthoc in comentario. D E Q V I N αV E Z O N I S.
τεκτvs Otius terr, e superficies sphaerica est,ct diuiditur in zonas quint. Ex quoip Roc LI. I bus duae sunt,quae circa polos describuntur.Frigidae dictae,qubd maxime
165쪽
A absunt a soli sorbita.Eaedem ob frigoris inituriam parum habitatς.Deterniinanthir aute polos uersus , arcticis clxculis. Quae uero post has deinceps habentur, quod mediocriter ad praetereuntem solem sitae sunt, temperatae appellantur, habent* in coel o limites arcticos,iropico circulos,quibus interiacent.Reliσqua,quae inter memoratas quatuor medium locum tenet , quod sub ipso solis transitu iacet, torrida nuncupatur, a terrestri aequatore in duas partes diuisa, is porro sub mundi aequatore porrigitur.Sed ex temperatis altera a nostri orbis
hominibus inces tu ipsa longa prope centum milibus stadiorum , lata fere di midio. P Roclus noster postquam plura de circulis coelestibus, prscipue equidistan STOEFLERI
tibus ,disseruit, puta de eoru numero, magnitudine, potestate & interuab I N T E R P R E. lo,hoc capite docet, quae terrae partes aut plagae sint ab his circulis inclusae aut contentae. Et diuiditur caput in duas partes. In prima ponit thesim,aut positisone.In secunda partitur terram in quin*zonas,dissiniendo eorum limites,cos ditiones,aut proprietates.secunda ibi.Et diuiditur in zon s quincRA In prima parte author utitur thesi, aut positione. Supponit em terrae supersi Terra rotunda ficiem esse sphaericam,& ex consequutione ipsam terram.Et ego in praesentias rum nolo demonstrare,terram esse rotundamiph aerica,aut globosam . Id quisuis lector sibi facile nancisci posset,ex dictione prima Alma.Ex libro primo Io. de monte re.defloratoris Almagesti.Ex Cleomede primo metes,r.Et forsan coamentaria nostra,quae in sphaera m mundi Ioan. de Sacrobiti congessi mus,nonis hil donabunt.Sed ut lectoribus sit amplus legend de terrae rotunditate,capus, scriptores citabimus. Quorum omnia princeps est ut diximus Ptole. Phelu. Thasitores dictione prima Alma.ca. 4.deinde sequuntur alij. Aristoteles secundo de coelo de terrae rotunec mirdo, 8c eius comentator Averrois. Cleomedes primo meteor.cap. 4ubd ditate. mundus sit globosus, occap. QtAd terra non sit lata, &cap . Qubd terra no sit Px0lemaeus caua.Elca. Quod terra non sit cubicosi,quadrangula,aut pyramoides.Plinius
sione secunda. Alber. Magnus in abbreuiatis Almagesti libro primo. Et idem Plinius. in secudo de coelo θc mundo tractatu quarto cap s.lo.H.Ouidius lib. S. Fast. io . a mon. re. Terra pilae similis nullo fulcimine nixa, Alber. ma.
Aere subiect' tam graue pendet onus. Ouidius Arte Syracusia suspensus in aere clauso Stat globus,immensi parua figura poli. Et quantum a summis, tantum Messit ab imis
Terra,quod ut fiat,forma rotunda facit. Nec desunt sacrae litters Regius propheta psalmoss.Iudicabit inquit orbem p 1- terrarum in aequitate,& po pulos in ueritate sua. Et psalmo 96. Illuxerunt ful* Paralipo. gura eius orbi terrae.Et primo Paralipo.ca.is.Ipse fundauit orbem terre immo hilem. Pro secunda parte huius capitis in primis animaduertendum ess .Qubd Physici, Astrologi, eographi 8c Poetsdistribuunt terram occoelum in quin y 'Σosnas,aut fascias,siue cingula. Zona graece Jobis.Sunt autem tractatores de Tonishi.Cleomedes primo meteor.capite de orbibus.Strabo libro primo dc secundo. Cleomedes Iulius Fir.libro primo capitulo quarto 8c ultimo. Tullius de re pii. Macrobius Rh libro secundo de somniis Scipionis.Plinius libro secundo cap. o Ptolemsus in suo quadri.tractatu secundo.Martianus libro sexto. Albertus MagnuS de na Imero plinctura locoru dist.i.ca ι,.qui citat Platone, Pythagoram,Homerum NoeS qui in Ptolemaeus
166쪽
canus. His addo Probum grammaticum, Ioan. de Sacrobii. Georgiu Uallam, S alios plures.Horum omni u sententias in medium afferre, plurimas absumeret horas,nonnullas fatis comodas aiscribam. Cleomedes ubi supra, postquam
in coelo quinque distinxit parallelos,quos segmenta appellat,sic scriptum resia quit,& loquitur de terrestribus zonis. His nimixu coeli interuallis, quς men o ratis orbibus, id est,circulis distinguuntur,terrae partes quinque subiiciuntur. Una ab arctico,nempe septentrione, c5prehenditur. Altera, supposita spatio, quod inter septentrionem oc aestiuum tropicum est. Tertia inter duos tropicoaquae medioxumum obtinens locum,incumbentem superne sibi habet aequinoetialem. Quarta medium hyberni tropici spatiu θc antarctici tenet.Quinta sub antarctico. Has igitur terrae partes physici zonas,seu cingula uocant, quorum extima utracRob gelu rigorem,inhabitabilia esse perhibentur. Vt medioxumii propter aestum habitationi no est obnoxium. Inter quod ec extrema sunt temoperata. Temperatior siquide efficitur zona ab exusta, ec utraque assistente eccontermina frigida. Haec Cleome.
De iisdem zonis Tullius dere. pu. Cernis eandem terram quasi quibusdare Edimitam 8c circundatam cingulis e quibus duos maxime θc inter se diuersos,&corii uerticibus ipsis ex utraque parte subnixos,obriguisse pruina uides: Medium autem iIlum 8c maximum solis ardore torreri. D uo sunt habitabiles, quora illi,in quo qtu insistunt,aduersa urgent uestigia,nihil ad uestru genus. Hic aut
alter subiectus aquilon quem colitis, cerne quam tenui uos parte contingat. Omnis em terra quae colitur a uobis,angustata uerticibus, lateribus latio parsua quaedam insula est, circumfusa illo mari, quod Atlanticum, quod ma quod oceanum appellatis in terris,qui tamen tanto nomine Φparuus sit u es' Praetereo hic inserere aureas sententias Macrobii 5c Iulij Fir. propter uerborum multitudinem.Tu quidem legito,&legime P secto gaudebis. Ad Poctas accedo. Virgilius primo Geor. sic canit.
Iccirco certis dimensum partibus orbem, Per duodena regit mundi Sol aureus axem.
Quinque tenent zonae coelum: Qtiarum una corusco
Semper Solertibens,oc torrida semper ab igni est. Qtiam circum extremae dextra leua trahuntur FCoerulea glacie concretae,5 imbribus atrae. Has inter,mediamw,duae mortalibus aegris Munere concessae diuum. Et uia secta per ambas Obliquus quo se signorum uerteret ordo. Ouidius lib.1. Metamor. fab. Utque duae dextra coelum, totidemque sinistra Parte secant zonae:quinta est ardentior illis. Sic onus inclusum numero distinxit eodem. Cura dei,totidemque plagae tellure premuntur. Siartim quae media est,non est habitabilis aestu, Nix tegit alta duas,totidem inter utram locauit, Temperiemque dedit mixta cum frigore flamma. Idem de quinque zonis lib.2.Metamor.Fab.prima.
Si potes his saltem monitis parere parentis e cc. Et Tibullus lib.quarto,elegia prima. Et quinque in partes totus disponitur orbis,
Atque duae gelido uastantur frigore semper. Illic
167쪽
A 1llic θc densa tellus absconditur umbra, Et titilla incoepto perlabitur unda liquore, Sed durata riget densam in glaciem* niuem Quippe ibi non unquam Titan superingerit ortus. Ait media est phoebi semper subiecta calori &c.
Sequuntur 15.metra de zonis alijs Legito. Secundo contuendum, Zona siue zone pluriuo cum esse Est enim zonae mons Thraciae, Authore Plinio libro quarto cap. H. Et zonae oppida Thraciae teste Pomponio libro secundo de Thracia. Zona altera nostro seruiens tractatui, sic diffiniri posset. Zona est portio, tractus,aut spatiu coes siue terrae,inter duos circulos minores, aequidistantes, proximos,aut inter squidistantem dc polum mundi contentum. iasi cingat uel circumeat coelum siue terram. Vt tota coeli portio inclusa duobus tropicis dicitur zona exusta,circundat enim coelum sicut cingulum. Idem sumito iudi ineeoilo 2onhcium de terrae tractu his tropicis interposito. Incipit autem zona geographice P y loquor)in occidente, tendens per meridiem in orientem, S rursus ab oriente per circulum mediae noctis in occidentem,ct sic totum ambit coelum,aut terra, ct in hoc distata climate, quod est spacium terrae habitatum inter duas lineas aequidistante ab occidente in Orientem inclusum. υSunt quippe zonae uaria nomina. enim graecum est,8c apud latinos Σοσna pro latino usurpata, ut facile est uidere apud Iulium Firmicum, Macrobis Zonae um,Virgilium,Ouidium,S alios latinos.Vocantur etiam zonae,fasciae, apud Fasciae Martianti libro sexto. Orbis inquientem terrae , in quin y zonas ,sive melius fascias dico,pro rerum diuersitate discernitur 5 c. Nominantur etiam cinguli
apud Tullium, Θ Macrobium. Et cingula apud Cleomedem, Georgio Valla p interprete. Et plagae, apud Ovidium.Tandem maculae:apud Tulliv. Ubi Scis Μ eui
pio Afri.Scipionem alloquitur dormiente, sic. Haec coelestia semper spectato, illa humana contemnito. Tu enim quam ablebritatem sermonis hominum,aut quam expetendam consequi gloriam potes Vides habitari raris,& angustis in locis,&in ipsis quasi maculis,ubi habitatur,uastas solitudines interiectas ct c. Zonae enim sunt &loquor de habitatis)fere adsimilitudinem macularii. Mascula sane prster notas significationes, pro reti ponitu Na sicut rete multa haubet foramina quae etiam maculae nuncupantur,ssic Tona multa habet foramina id est,partes, in nonnullis commodis habitationibus,in aliis incommodis. De hac nominum uarietate pulchre scribit Macro. libro secundo de somnio Μaeio Scipionis. De quin*autem cingulis ne quaeso existimes, duorum Romanae facundiae parentu Maronis oc Tullii dissentire doctrinam,cum hic ipsis cingum iis terram redimitam dicat,ille iisdem,quas graeco nomine zonas uocat , afferat coelum teneri. Vtrum: enim incorruptam,ueram , nec alteri contrariam res tulisse rationem procedente disputatione constabit ecci Postea Macrobius de
zonis terrestribus re coelestibus differtissime loquitur, es etiam docet, quopas cto uia geometrica pingi possunt,ad propositum sic scribit.Nuc illud quod prohandum promisimus,assieramus.Hos cingulos bene Maronem c o,& besne terrae assignasse Ciceronem, S utrun v non discrepantia sed consona, easdemque dixisse. Et post multa concludit. Cum ergo manifeste 8c rigorem de coeli uerticibus,& feruorem de sole in terrae cingulos uenire signauerit, ostens dii prius in coelo hos eosdem cingulos constituisse. Nunc quoniam constitit easdem in cMo 8c interra zonas esse, uel cingulos , haec etenim unius rei duo sunt nomina.Hucusque Macrobius.
168쪽
rN PROCLI DI AD CHI SPHAERAM IOANNIs Zoni Semilis Tertio annotandum zonas esse geminas, alteras coelestes, alteras terrestres DC testes zota C lestes quippe Tonae sunt prvariae Sterrestristibus circulis sicuti supram dissinitione diximus minitatio dessE Rsti β aquQxum sit uino locum in ipsis zonis astraria solii astium cioni V. 'i'dic x ConsulanduS est etiam Hyginus in suo poetico astronomico Coe estes hae zonae larmorum more ex obliquo circulo,id est, zodiaco dc motu Sosis annuo sic uenari possitiat.Huius obliqui circuli pars una ab aequatore inseaptentrionem abit,ac recedit gradibus 23. Sc minutris fere 3o. Alia pars e regione distans ab eodem aequatore in austrum fugit tot gradibus & minutis Cum igist ur Sol motu suo in aquilonem due exerit,& ab aequatore memoratis gradibus S mintitis declinauerit, quod in Cancri initio accidere ambigit nemo, diurno motu describit circulum, qtu Cancri, & Tropicus eiusdem appellatur As sane limes est duarum zonarum. Contra Sol in meridiem vergens, 5c ab aequatore it diximus abiens , diuturna rotatione alium pingit circuIum, qui circulus Capricorni, aut tropicus Capricorniuocatur, alius certe limes duarum zonas Praeterea comemoratas circuluSObliquus, ct motus Solis sub eo etia oblis quus,altos quam mundi petunt pol PS, db his utrimque in α3. gradus ec o. misnuta quemadmodum supra annotauimus abeuntes. Quare hi zodiaci DoIi
circa mundi POlQS circulos describunt paruos, quos nos ruini arcticos appe
tamus.Et coeli spatium intra hos complexum, duas gelidas ct fridore ris texconstituit zonas, unam arcticam, alteram antaristiam. Sed coel intere oedo septentrionari inter tropicum Cancri re circulum arcticum inclusa temperas tam manifestat Tonam, septentrion riam tamen. Et in austrina regione inter uallum coeleste tropico Capricorni occirculo antatistico interpositum aliam n ,6mbabeo. PU*ςΠ00δmγqV kςmpq i ςm rapit. Ecce quinque coelestes zonae. testeς eonae di Hic scito optime lector, cum grauissimi authores asserunt coeleste naumlidae. V his canit cerone scisse,quod terreni cinguli coelestibus inficiantur, ex uerbis eius ostenσ.-n . Πλληime inter se diuersos 5c coeli uerticibus nipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina uides. Ecce testatur finale 'S maximum Solis ardore torremCum ergo manifeste& rigorem de ccesiuersin coelo hos eosdem cingulos constitisse &c . Illa 8c talismodi aliorum uerba sic exponito Coelestem zonam esse torridam, non quidem formaliter, aut per esse entiam sed uirtualite aut causaliter, qubdin subiectam terram causat 5 im Primit exiccationem, aut exustirinem, si czon utrisque polis
Terrestres ros 2 unque his coelestib - λ perpendiculum in terrae superficiem demissum.
Id in eodem mota diurno primi mobilis describit circulum . Hic illi in unguem l Cancri terrestris nuncupatur, limes quemadmoda de coelestibus diximus duarum zonarum, haud secus ac iam praecepimus alios stes circulos, terrenos facies. Videbist in terra quinque zonas in frigore, ardore
169쪽
γνST OE FLER 1 IV s T I N G E M. c o Μ Μ E N T A R 1 v st A ardore octemperie coelestes imitantes. Vt candidis lectio eribiis labore minuarhus,oculis subucies mus pictura quino
zonarum terrestiui. Esto orbis aut circulus terrae in plano descri plus,per duas diametros occultas in quatuor squaStes distributus.Punctis extremis unius diametri adscribito literas a. b. Alterius
diametri punctis iuugito literas cae.C.po Iu septentrionaria, B D. austrinum signis ficantibus . Arcum
tes aut gradus,asscriptis ut assolet numerus io. Inchoandum negotium iuxta lites ram a.perque quinarios ascendendo usque in c.polum septentrionalem. Praeterea ab a. uersus c. maximam Solis declinationem , quae nostra tempesstate continet 23.gradus Scis minuta, fini supputationis addito literam e.Offiscioque circini coprehende arcum a e. Et pede circini in a durante,cu uagoge in orbe notam uersus d polum austrinum, cui adde literam g. Deinde pone circino tum non uariato) unum eius pedem in punctum b 8c cum reliquo imσprime notam uersus c, cui literam f iungito,& rursus gyrato circino fac notam aliam uersus d quam h litera ornabis . Ex e litera trahe rectam in f tropicum c Cancri prae se ferentem atem ex g emitte lineam in I, tropricum Capricorni siσgnificantem. Rursus siste unu circini inuariati pedem in c notam poli Septentrionalis N cum uago facito utrinque notam in orbe, ductaque recta a nota in notam, eam literis i k obsignabis, indicantem circulum arcticum Latinora. Haud dissimi: liter immitte pedem circini in d punctum poli austrini &cum mobili punctis hac Θc illac in orbe signatis,ducito lineam l. m circulo antarctico Latinorum respondentem. His absolutis uidebis in plano quinque terrestres zonas rite depinas.Omne enim terrae interuallum lineis e f ct g h tropicis inclusum torridam aperit tibi zonam . Ardore enim solis huic terrae interuallo semper imminentis exuritur. Quare haud inepte a litera g in f lineam recta evehere potes, lare iter repraessentantem.
Inclusa autem intercapedo terrae lineae 1 h circuli arctici 5c arcus septentrios nati lineae i h respondenti zonam gelu obrigentem septentrionalem indicat. Et e regione zona in meridie exposita ob 1mensum frigus inhabitabilis est.Terrae autem tractus lineis i k ece s inclusus,zonam nostram temperatam, habi'
170쪽
IN PRoc LI D I AD o C HI I P HAE R A Μ IOANNII tabilem,aquiloniam manifestat. Et demum terrae portio lineis gli&I m como mPlexa temperatam austrinam palam facit.
ii tibii d '' ὐδdWςxtendum-Nouitii Zdc pessendas res geographicas aspirantes,
Oc in quibus zonis,regiones,montes, flumina, urbes occ.contineantur, edocera cupientes, his canonibus facile sese iuuare possunt. In primis pretes sint eis commentaria geographica Ptolemaei,cum adiunctis tabulis uisui commodissi,m1s.Hic tamen meminisse conuenit Ptolemaeum ubique obseruasse maximam Solit declinationem uiginti trium gradust 5c quinquaginta unius minutorum, deit,tere uiginti quatuor graduum, quam talem esse tempore suo officio insstrumenti inuenit.. Canon igitur primus is est. Ubicumque in commentares aut tabulis occursrit alicuius loci latitudo minor uiginti tribus gradibus & quinquaginta uno minutis, locus iste torridae zonae est intrususIn exemplis. Tabuli sexta Asiae recaput octauum commentarii libri sexti continent magnam partem felicis Arathiae,quae in torridam cadit zonam. Vbi offendes oppida clarissima centum octrsginta ferme, plura emporia, urbes regias, metropoles, quarum latitudo misnor est uiginti tribus gradibus oc quinquaginta uno minutis. Adest etiam pars V armaniae regionis, ut sequens caput nonum docet . Et alia exempla colliges ex commentariis libri quarti, capite quinto, re Tabula tertia Africae Item ex capite septimo eiusdem ct Tabula quarta Africae. Rursus ex capite uicesimo primo libri sexti 8c Tabula nona Asiae.Et ex commentariis libri septimi capite primo,secundo,tertio,quarto,& tabula decima,undecima & duodecima Asiae. Scito quod hic canon extendit se ad utrasque latitudines, puta septentriona
Secundus canon.Loci habentes Iatitudinem septentrionalem uiginti trium graduii 5 quinquaginta unius minutorum uel quasi, subiacent tr mico Canis cri,limiti torridae ct temperatae zonae septentrionariae. Gratia exempli. Ptolomae us libro quarto capite quinto 8c tabula tertia Africae,in descriptione Aeet Pti,in nomo Thebarum, insignem urbem Syenem alligat latitudini uigintit una graduum ec quinquaginta minutorum, subiectam tropico Cancri. Et eoadem capite,Berenicen ciuitatem huic subdit latitudini. Sic contra meridianam latitudinem tot graduum & minutorum obtinentes tropico Capricorni subno taciuntur,limiti zonae exustae, sc temperatae austrinae. Ex opere Ptolemaei nulla ' excerpes exempla, eo quod eius obseruationeS in non peruenere. sed ex mox dernis tabulis facile elicies. Tertius canon. Cuiuscumque Ioci Iatitudo maior est uiginti tribus gradibus o quinquaginta minutis, minor tamen latitudine sexaginta sex graduum rei Ouem minutorum, hunc temperatae zonae septentrionariae asscribi. Huius Iempla habes propemodum innumera ex commentarijs quinque librorum, t bularum Europae, ec multis comentariis ct tabulis Afrocae ec Atiae. Verum nulla offendes apud Ptolemaeum exempla austrinae. Fatea or etiam habitationes uersus aquilonem ultra latitudinem quinquaginta seo
Canon quartus. Loca latitudinem aquiloniam sexaginta sex graduum ecnouem minutoru excedentia complectuntur in zona frigida.S unt q uippe disifficillimae habitationis,quare haec zona inhabitabilis appellatur. Ex Ptolemaei