장음표시 사용
151쪽
3TOEFLERI IUSTINGEN. co MME NT A R I vs 6s . A Accidit etiam huic eleuationi uariatio stellarum,quo ad elongationem e xxx Mutatio fasso ab ortu Noccasu uero: puta oculi Tauri,quem sis pra bis in eXemplum prodiΙ ne Hongaridis Nimus, qui pro hac eleuatione vergit ab ortu uero uersuS Aquilonem 23. ferme ab ortu uero.' gradibus.Ecce uariatio respectu praecedentium.D uctu huius exempli non difiiculter operaberis pro alijs climatibus. Posthaec quae iam explanavimus,author subiungit uersiculum hunc. Verum si exactae rationis eXamini Sc. Continuatio
Contuendum:Proclus supra de horizonte docuit duo: Vnum sub quo stadios 'a um computo maneat idem horizon,eade diei longitudo,eaedem coelestes aps Parentiae,ei hoc quo adsensum:Alterum sub quo stadiora numero hec omnia ad sensum capiant euariationem. Posset quis haud iniuria dubitare,quid de horizonte&aliis iam supra memoratis sentiendusit,si a sensu ad rationem nosco V uertimus quae seneratio est naturae imitatrix, Sc discursus animi ad inuestigas dum uerum in unguem 6c examussim.Respondet,ut in teXtu. Planius sic.Mu Responsio. lato situ etiam admodum paruo in ipsa terra,mutatur horizon, clima ec appaarentiae:& hoc accipiendum est ad sensum infra praestandum. Et tacet hic Proclus mutationem longitudinis diei,quae sub uno parallelo prout superius des claratum est usersus ortum os occasum semper manet eadem, sine omni etiam B minutissima uariatione. Secus uero de ea, uersus septentrionem dc meridiem est sentiendum,ubi etiam accipit mutationem. Hoc loco noscedum est,Proesum fisc exeiaese limites Astronomicos. Haud Astronomi quacb officium est astronomi omnium rerum astronomicarum reddere emussiscat uationem,quia id ei est impossibile,ad quod nemo artatur. Expunctim sas ne singula ratiocinari Physici est officium,& non raro Geomeres Astronomia enim,quam Ptolemaeus in libris magnae compositionis docet, inuenta est per Instrumento instrumenta, quod manifestarium est ex Dictione eiusdem prim a re tertia,ubi rum utilitas, docet compositionem Quadrantis 5ceius usum. Dictione quinta dat construactionem instrumeti Armillarum 8c Regularum,qtribus ut uno dicatur uerbo
fere totam astronomia inuenit. Quae sane instrumenta ad tantam distantiam, quae a terra ad astra iis ,non omnem perfectionem aut praecisionem praestare possunt. A superficie enim terraeus ad superficem concauam orbis stellati rescensentur miliaria comunia Germanica iis33ssisi. Ecce.Sufficit autem Astros
nomo uersari circa prope veru, S ut euitet errorem sensilem, quod pal in fit te uagenti Dictiones,Almagesta, Epitomata,Alber.Ma. Ioannem a Regio monte, sphaeram stet
C Ptolemaeus uehemeter taxat eos,qui in rebus astronomicis omnia anXic exs latam. anflare Nemungere attentant.Dict.sane sexta capitulo γ. ρ tertio,ioquitur de Psolemaeus
his qui in eclipsibus duo aut tria minuta obseruare contenderunt, his uerbis. Perscrutari aut subtilitatem inquantitate huic simili,non est nisi extollentia 5 Hana gloria,&neque est dilectio ueritatis 5 c. Pulchre astipulatur in ea male,riadoannes a monte Regio libro sexto capit.decimo quinto, sic. Si tamen qui Io. a Re.mon. huius rei scientiam exactam quaerat,multo iustius illum difficultas operis mogat,quam utilitas desectet.
Audi obsecro eundem problemate primo sit tabulas prims mobilis. Certu
inquit qui suastitioso quoda calculo minutiarassertiarum ac ulterioru minustiam ad intima,coeloru in Oibus supputat ionibus astronomicis penetrare conatur,lii nescii mi qua dementes,5 si s officium dici potest)quam remissi fuerint
principes hintis artis circa primas etia minutias obseruadas. Quonia diastrus
meia,quibus ferme tota disciplina astroruinnitit,aiaduerti penitus nequi dic
152쪽
Officium physici, variatur hori
miliaria respetspodentia uni gradui in coea
I N P R Ο c L r D I A r, H I s p Η AE R A M I O A N N I sDecretu etiam eiusdem Ioan. libro 13. Epi. capi. 1 . sententiam hic annectere. DVt sciamus inqtiit) reuellere maledicta huic diuino studio aduersantium, qui supposita fundamenta suspicantur infirma. Dabunt enim ueniam, si error ille quem astronomo imputant, insensibilis fuerit. In hoc enim quiescendum est: cum in hac arte punctum geometricum siue praecisionem attingendi no sit testas,instrumentis id efficientibus Sed de his satis. Assumit igitur author noster hic officia physici, qui naturalium rerum Per fectioes examussim pensitat ali causas reddit. Cit ergo dicit,Pro quolibet puncto &c.uerum dicit An quacum in enim terrae partem gressus etia minimos disrexexis,incipit Tenith capitis euariari.Q uare ex supra narratis etia hoxizo mustatur. ium zenith sit centru horizontis. Mutatur etia clima,no intelligito demutatote climatis in aliud, sed iuxta aliqua eius partem . Loco huius uocabuli, clima, posuit Geor. Valla ubi de horizonte agit,inclinatio,ic melius quadrat. Ratio enim intelligit terra esse perfecte sphaericam. In sphaerico aute siue per*fecte rotundo a quocunque puncto oblato exierit inclinationem facis. Vel mu itatur clima ad alium afflatum coelestem aut alium respectum: de quo infra iussi us dicetur.Euariantur etia apparentiae,n6 ad sensum,sed iuxta rationis discurή sum in uno minuto,in uno secudo, in tertio&c.Humanus sane animus in coetu Etanquam speculum ercctus 5c raptus, plura propter immensam eius molem ac magnitudine ibi distinguit, separat discernit, qui terrenis 5c caducis demerssus oc pes undatus nil nisi terrena oc q sensui patent cogitat oc distinguit. Nec
tibi,optime lector,cogitandum est quod mensura. miliariorum comunium Germanicoru, quae in terrae superficie unia graduum coelestem aequinoctialis metitur,qubd eadem, si coelo aduolares,etia uni gradui respondereulonge cresde mihi res alter se habet. Unus enim gradus coelestis, pura aequinoctialis susperficiei concauae noni orbis continet miliaria Ger. comv. 1το38i,quibus persio.minuta partitis,uidebis uni minuto respondere mil.Ger. ssos. Et rursus fas cta diuisione per 5o. uni secundo mil.is s. Vni tertio a. mil. integra Ecce. Et ut Proclum in memorato uersiculo planius intelligere posmis, legito Alberi Mag.lib.dena. loc.dist.1.ca.3. praecipue in I. Si quis aut particulariter uelit cooSequitur in Proclo.Horizon uero ea ratioe ct c. In ea parte ut gnoscere. tima huius capitis,author aperit unam conditionem horizontis, quae supra in eius diffinitione pme expressa esst,hanc,qubd horizon non intra copositionem sphaerae est: hoc est,no est de circulis eiustem . Omnes enim circuli intrinseci ad Gmotum primi mobilis mouentur ab ortu in occasum. Sed horizon ad motum P sphaerae manet immotus situ in uariatus,amans quietem. Nam si esset de circuuiis sphaerae intrinsecis, ad motum eius,una cum aliis circumuolueretur, inde orirentur inconuenientiae. Accideret enim,q ubd in die naturali ad motu sphaeurae fieret uerticalis,oc sic nomen perderet,quia amplius non esset finitor uisus, quia ea quae nobis in uertice sunt insui patent, ct non possiet imaginari,quo mo
do ipse disterminaret res visas a non uisis.Praeterea a ratione alienum esset, hos rizontem obtinere uicem meridiani, cu meridian us semper innitatur horizonsiti ad angulos rectos,hoc aute accideret in sphaera recta, ubi horizon uergit per utrosquePOlOS. Sed hic obiicit quis:horizontem esse mobilem. Nam Marcus Mani. lib. pri'mo ca g. Ubi tractat de duobus circulis, scilicet, meridiano Schorizonte, uocat
Atque haec aeternam fixerunt tempora sedem
Immotis per signa modis statione perennc Hos uolucres fecere duos ecc.
153쪽
IT OEFLERI IVIT INGEN. COMMENTARIVLA Et deinde dissimi meridianti 5 horizontem:Igitur. Responsio. Non sunt hi circuli tiolucres per se, sed clitia coelum continuo sitio motu iani adducit eis hoc si σgnum,hoc sydus,hoc astrum,atiu aliud mox Et propter continuam in eis m usitationem dictuatur uolucresct celeres,licet in se sint stabiles & fixi. Simile est de cera bene praeparata*molli, quae facile cuiuscum p sigilli imaginem recis pit. Haec cera dici potest uolucris,id est,ad suscipiendum facilis . Vel dicuntur Uolucres,id est, mutabiles iuxta diuersos liabitatores,qui diuersos habent merid1anos ct horizontes. Qtituis tame meridianus S particularis horizon suis has hilatoribus manet stabilis, fixus 8c immotus. Et in ea sententia est etiam Mar. Manc in sequentibus metris, lege eundem. In ultimo uersiculo . Verum & non incommode &c . Proclus ostendit quo pacto Horizon possit intelligi immotus 5c quietem amans . Scient dum quod ueteres o sphaeris eorum, fabricauere uas concauum, quod in se semisphaeram possiet recipere. Et hoc arte tornandi perfecerunt. Cuius lashrum aut superficies superior horizontem suppleuit. In eo sane uase sphaera ad mediet m usin profundataWimmersa,ati meridiano circulo iuste infixa
rotabatur.Habiis tetia uas pedem, quemadmodum nostra habent pocula,quae vocamus,quo fixe di immole insisteret.Hoc uidere licet in spheris uetustis astrariis,quas solidas appellamus. Accedunt & comentaria ad nos stra usi tempora durantia, id aperte docentia.Idem obseruauit Procius 5 contemporanit,textu id indicante.& dignitas ipsius horizontis ex plurimis eiusdem iam sphaerarum fabrica fere inutilis eiset. De ipsius usibus scripsimus plures propositioes in ei ucidatione nostra in astro Iabium parte secundabad quas lectorem remittimus. In praesentiarii eos paucis Percurrere libuit. Vest. Quod officio horizontis omni tempore,quantitastes diei artificialis S noctis addiscimus,& ex consequutione ortum ec occasum decundus.Pereum sole radiante cognoscimus horam diei aequaα solis.1e Lege comentaria nostra in sphaeram solidam. Tertius aperit nobis elongationem stellarum ab ortu ei occasu uero: quam
altronomi uocant amplitudinem ortus*occasus,aut Tenith Ortus Occasus.
Quartus manifestat gradum zodiaci,cum quo proposita stella oritur eco intus indicat stellas,aut coelestes imagines perpetuae apparitio; ciuita
Sextus palam iacit ortus 5 occasus signorum. Septimus discernit inter eclipses solares A lunares,tusas ct n5ui obrem in nostris Ephemeridibus 5 nostro Calendario Romano plures utri inque luminatis defcctiones omisimus: Propterea quod nostrum horizontem
hori zon Otaxes Horizont simaginatio uetusta.
4 Eridianus circulus est, qui per mundi polos 5 punctu, quod nobis sim τEx Tuspra uerticem eminet,ducitur. In quem cum Sol incidit, medios dies,me PROCLIdias noctes efficit. Hic etia circulus imotus in inudo est : Uno eodem in toσta mund uertigine seruato positu.Nec ita sphaeris,qui astris insigniuntur,ascrishitur,quod & imot as nulla mutationem recipiat . Sed quod sensu usur pari possit) trecentis fere stadijs idem meridianus manet. Rationis tamen scruis
154쪽
3TOEPLERI INTERPRE. Diuisio. scriptores de
Ioan. de Saerobusto, ridiani. varia nomina meridiani.
INPRoc LI DIA DOCUI s P Η AE R A M I.O A N N I spulosiore indagine ad quem ris gressum , qui ortum uersus occasumae dirigiis ntur, nouus meridianus notatur . Ad austra enim Boreamve qtiantumuis pro, grediare,etiam si decem milium stadiorum intersit, idem meridianus seruatur: Qum ab ortu ad occasurn itur,mutatur. . Lapite author aggreditur secundum circulum sphaerae extrinsecum, scilicet, Meri diana. Et potest id caput scindi in tres partes. In prima diffisnit Meridiana, at 3 eius officium adiungit.In secunda,quae incipit ibi.Hic etiacirculus ct c.aperit eius conditionem, scilicet, qubdimmobilis semper manet. In tertia,que ibi initium sim ait.Sed quod sensu di c.docet, in quantam terrae instercapedinem maneat idem horizon uel euarietur,re ad quos mundi cardines capiat mutationem,ec ad quos nullam.
In primis hic aduertendu est, quod tractatores de meridiano circulo sunt hi: Ptolemaeus in pluribus dict.Alma.ec praecipue Dict.secunda.In qua fere ubiltractat de meridiano.Ιde in suo Qiaadripartito. Et in Cosmographia lib.1.ca.23.
ec z4.oc circa omnes tabulaS,tum uniuersales tum particulares. EHyginus in suo Astrinomico lib. Cleomedes primo Meteo. capi. De masgnitudine terrae,ei sequenti. Marcus Mani.lib.1.ca.8.his metris. Hos uolucres fecere duos Nam alter ab ipsa Consurgens Helice,medium praecidit olympum. Discernit , diem,sextamque examinat horam Et paribus spaths occasus cernit re ortus.
Hic mutans per signa uices: seu si quis Eoos Seu petit hesperios:supra se circinat orbem Verticibus super astantem,tmediumque secantem Coelum,& ditus o signantem I umme mundum. Quando aliis aliud medium est, uolat hora per orbem.
Cum loco terrae coelumque tempora mutat.
At ubi se primis extollit Phoebus ab undis
Illis sexta manet,quos tum premit aureus orbis.
Rursus ad hesperios sexta esst,ubi cedit in umbras: Nos primam & summam sextam numeramuS utram P. . FMacrobius de Som Scipionis libro primo,in haec uerba. Duo qui ad num rum praedictum supersunt, meridianus echorizon,non scribuntur in sphaera: Qiuia certum locum habere non possunt,sed pro diuersitate circumspicientis, habitantisue uariantur. Meridianus est erum,quem sol cum super hominum uerticem uenerit, ipsum diem medium efficiendo designat. Et quia globositas
terrae, habitationes omnium aequales ubi esse non patitur , no eadem pars coeli omnium uerticem despicit . Et ideo unus omnibus meridianus esse no poterit, sed singulis supra uerticem suu proprius meridianus efficitur.Hactenus Macri Ioann es de Sacrobu.tract.secundo,de Sphaera. .Sunt iteru duo ath circuli mauiores in sphaera.CMeridianus ec horizon:Alber.Ma.in defloratione Alma.li.E. Et recentiores Astronomi Ioan.a mon. e.in epitomatibus Alma. lib.2.Georsgitis Peur. Franciscus Capuanus,Geor.Valla lib.is. Astronomiae i. cap.r. Praeterea annotandum.Proclus in principio huius capitis diffinit meridiaonu:Lucidius tamen sic.Meridianus est circulus malo transiens per polos mus di ct zenith capitis, ad motum sphaerae immobilis manenS. Sunt etiam huius circuli uaria nomina. Vocatur enim Meridianus, id est,
medidianus.Litera d mutata in LVt habet Varro oc Macrobi.lib.i.de Somnio Scipi.
155쪽
S τ oE F L E R r 1 V s r I N G E M. C O M M E N r A R ISc1pi Et sic a medio dici Et hoc indicat Proclus in textu, 8c Io de Sacrobii. Solenim in meridiano existens,aequaliter distat a principio fine diei. Uel diciti ira merus,id est, purus siue clarus:quia id tempus caeteris clarius est. Esai. ig. Meridiana lux clara est. Haud dissimili ratione dicitur circulus medri die uel medij coeli. Circuliis misHic ab Hygino lib. .cap. Horizon enim diuidens, nuncupatur inquit Igitur cu Sol sit in Ariete,ex oriente dies est, qui cum uertente se munis CWςV Vβ m do peruenit ad eum circulu,qui με μ ινος uocatur,efficit diei pa rtem dimidiis A, dii, am ct c. niba graece medietas uel medium. A iudicibus astrorum uocatur cuspis regalis.Cardo regius. Principium descimi domicilij.i Iedium coeli, alui .Fir. Graeco nomine Is enim lib. Iul. Pir. a. capite.22.sic habet.DecimuS locus,indecimo ab horoscopo signo,c5stituitur. Hςsuraninus, Et infra. Hic locus principalis est 5 omnium cardinum potestate sublimior. His locus a nobis medium coeli, a Graecis uero μεσο appellatur.Est enim in media parte totius mundi constitutus 5cc. Vide ne deprauate legas Mesuramina, uel Mesuranema seu Mesuranena.
Demum Marcus Mani.uocat meridianum aureum orbem.
B Huc usque de primahuius capitis particula.Sequitur secunda in uerbo. Hic etiam circulus. Iam in praemissa diffinitione hausimus, meridianum circulum meridianus ad motu sphaerae immobilem manere.Huius rei causς possimi assignari,quem ad modii supra de Horizonte diximus . Si enim esset mobilis ad motum sphaes .es V rae abiret ipse profecto a Tenith capitum habitantium sub eo:& ssic perderet no, 'men meridiani.Item noli diuideret suis incolis diem artificialem in duas aequa les partes, eo quod permotum appropinquaret uni parti horizontis:di ab alia sese elongaret Nem insideret horizonti ad angulos rectos.Quapro pter ipse tutmeratur inter circulos extrinsecos sphaerae. Et in sententia habet hic Procilis: quod Meridianus no sit de his circulis qui astris insigniuntur, hoc est notantur uel distinguunt. inita sphaerae circuli distinguuntur:modb & per stellas ipsos circulos cognoscimus in coelo.De ea re disseruit Author supra capite de sphae rae circulis .Et nos fusius supra scripsimus.Sed de his satis. Pag. . Tertiae particular initiu est in uerbo. Sed qubd sensu variari possit A c. Haec Tertia papisellc particula potest distribui in tres. In prima,notat in quantum terrae spatium M. maneat idem Meridianus ad sensum . In secunda docet, quod ratio quae miniama quaequae rimatur,ad modicu spatium uersus Ortum aut occasum,alium cos cludit 5c ratiocinatur Meridianum. In tertia indicat, uersus quas mundi plagas non uarietur, aut uarietur Meridianus. In prima supparticula Proclus notat,ad 3oo. sere stadia nullam accidere fere meridiani euariationem sensilem.Faciut quippe 3oo.stadia 3 mil.Itali.integra. Nostra Germanica s.integra,quibus respondet est,36. minuta unius gradus.Supra Proclus de Horizonte determinauit, quod oo. stadia,quae facialint nostra mil. germanicari. intergra. Sed quia ια nulla faciunt sensilem horia zontis mutationem, quare a maiori argumentando, nec 3oo. stadia minora Dociunt mutationem sensiIem ipsius Meridiani.Loquor etiam de his, qui sunt coastituti sub diuersis meridianis oc etiam parallelis.Nam hi qui collocati sunt sub uno p arallelo θc diuersis meridianis,nulla penitus sentiunt uariatione.Quems admodum praecedente capite declaratum est. Secunda supparticula habet, quod ratio ad modicum spatium,alium 5caloum concludit meridianum. Haec supra in unguem explanata est.
Pro tertia supparticula notandum. Qui rectauia proficiscitura septentrios '
156쪽
IN PROCLI DIADOCHI s P Η AE R A M I O A N N I sne in meridiem, aut cotra,semper durat sub uno meridiano. Qitia omnes meri, Ddiani uergunt apolo in polum: quare nulla terrena mensura hoc paeto profisciscenti alium adducit meridianu. Et exem plificat author de iocioo. stadiis perstransitis: quae faciunt milata. iaso. Nostra comunia 3ia. Euariantur autem meridiani ab ortu in occasum, uel cotra. Nam quot in eo positu possunt zenith capitis discerni, tot possunt intelligi meridiani.Ptolemaeusin Geo.alserit, terrae medietatem ab occasu in ortu habitatam.Cui sane mea
dietati respondet medietas circuli aequinoctialis, siue aequinoctiali scribatur in coelo siue in terra . Habet aute semiaequinoctialis 18o. gradus: tot igitur duci possunt meridiani, scilicet 18o: Et vergeret quiuis meridianus per duos gradus oppositos ipsius aequinoctialis.Ex his erunt manifesta metra Marci Mani. suspra proposita. Et ipsius Macrobii uerba. Nunc ad meridiani dignitates me conferam, quem plures doctissimi uiridis gnioren horizonte cocludunt. Est aut prima, quod magis eleuatus est 5c stans respectu horizontis,qui ferme sub pedibus iacet. Vites eni stantes uberiorem afferunt fructu,quam iacentes. Qtia propter arboribus ec palis alligantur. Est quippe populus arbor uitibus gratiissima, teste Plini.lib.16. capi. s. Et sol exis Ustens in meridiano,dicitur stare.Iosue io.stetit sol in medio coeli. Cotemnemus illa quae sub pedibus iacent.Oui.i.Trist. Illud amiticiae sanctu ec uenerabile nomen,
Nunc tibi pro uili sub pedibus iacet.
Secunda dignitas.Quod astra in eo ultimam, quam possunt habere,altitudinem aut eleuationem possident,cuius contrarium est in horizonte. Tertia. Astra in eo habent intensis simu uigorem S potentia: sicut videmus de sole quiin meridiano costitutus, uehementer calefacit 8c desiccat,ac uapois res cosumitiQtiare ut prs diximus) dicit meridies, id est, merus dies.Piclib.ii. cacts.de scorpionibus loquens, uult, Venenum ipsis medio die, cu incandu resolis ardoribus, saeuius esse. Qtiana infertur,influxu nobiliori in parte meridiana. Arist. de naturis Ioe rum habet,quod aquae qus in suo cursu aut fluxu appropinquant ad meridie, auru producunt Ocnobiles margaritas: Quare plures uolui, quod meridies sit pars dextra coeli. In diuinis literis inter omnia flumina quatuo Paradisum gredientia, maxime extollitur Phison,id est,Ganges.Moyses enim Gene. 1.M Fscriptum reliquit.Et fluuius egrediebatur de loco uoluptatis, ad irrigandu pastadisum,qui inde diuiditur in quatuor capita. Nomen uni Phison,ipse est qui circuit omnem terram Hevilah,ubi nascitur aurum,ec aurum terrae illius optomum est.Ibi* inuenitur Bdellium,& lapis onychinus. Caeteris fluuiis tribus Moyses nullam attribuit huiusmodi nobilitatem. Lege textum. Dic rogo, quis uellet satis enucleare nobilitate Delicis Arabiae,qus est respectu septentrionis sita in meridiem c Lege Plcde rebus Arabiae libaz. cap.18ssit eundem de gemmis eiusdem lib.3 per plura capita. Item Traprobana Insula in meridiem exposita,clara est ob copia auri ecaro genti, ob Beryllum, Hyacinthum.Et Plinius lib. s.ca.3 s. asserit eandem abuna dare Margaritis.Eapropter,ut arbitror, Marcus Manilius supra lib. i. capi. g. ipsum meridianum appellat aureum orbem. Et inter ia.coeli partitiones idem tenet principatum.Idem Marcus Manis libro secundo cap. i . Primus erit summi qui regnat culmine coeli Et medium tenui partitur limite mundum. Qtiem capit excelsa sublimem gloria sede. Lege sequentia merra,sunt Pulchra valde,dedecimo cardine. Quinta
157쪽
A Quinta/strologi meridianum digniorem praedicant horizonte,c si die1 ini
titim faciunt in ipso meridiano,&non in horizonte orientali aut occidentali,& hoc non sine causa , quia dies a medio die inchoatur . Verum diei uaria fuit apud diuersas gentes incoeptio, de qua Plini lib.2.ca. s. in ueteri, in notio cap. Pliniu, γγ Ipsum inquit diem alii aliterobseruauere, Babylonii inter duos solis exortus,Athenienses inter duos solis occasus . Vmbri a meridie in meridiem, uuls gus omne a luce ad tenebras. S acerdotes Romani, qui diem diffiniere ciuile. Item Aegypti j dc Hipparchus a media nocte in media. Eandem fere sententiisam habet Macro. libro primo Saturaea.a.de die & uario modo distinguendidis
em 3 noctem. Accedit Aul.Gel.lib.3.ca.E. hi tres habent fere unam ecconsimi,
Iem sententiam,legito. Sexta.Meridiani circuli si intaccommodi, utiles immo necessarq rebus Ge*ographicis. Nam in his supputatur omnium regionum, prouinciarum, insu Iarum,fluminum,montium,urbium,oppidorum occ. longitudo. Geographia enim principaliter uersatur circa res duas, altera appellatur longitudo, altera latitudo. Plura de his alibi in commentariis nostris in Ptolemaeum. B DE LAc TEO CIRCULO.
liquus etiam est 5c Laetetis circulus . Hicitam supra tropicos obliquas TE X TV stus cernitur.Constat aute ex tenui nebulosa substantia. Unus certe cinis P R O c L Llestium circulorum cuspicuus,nec certa latitudine definitus,sed aliqua sui pars
telatiore, aliqua angustiore. Quo minus quidem in pleras , sphaeras ad scribi
solet. Est autem unus e numero maximorum circulorum, quippe cum mas
ximi circuli in sphaeris dicantur,quibus idem centrum cum sphaera est. Sunt porro maximi circuli septem, Aequator, Signifer. Qui per media signa ducit. SVpra capite de circulis sphaerae auctor mentione iacit de Lacteo circuIo in. β.finali qui incipit.Porin hos cuculos,ubi infine adiungit.Sensu eni unus
Iacteus discerni in coelo potest,reliqui omnes ratione, hoc capite de eodem de terminat.Et diuiditur intres partes.In prima lacteum describit aut notificat.In secunda,quae inchoataest autem unus, docet ipse illum ipsum esse de maximis circulis.In tertia cuius initium est ibi. S unt porro &c. numerat maximos circuislos scilicet septem. Principe contuendum, scriptores de hoc circulo sunt hi, Aristoteles primo met&LPtole. Phelu dict.8. alma. ca.α.Aratus in Phoenomenis. Rumus Festus paraphrastes Arati, Cicero in fragmento Arati. Marcus Mani lib.primo cap. .de zodiaco 8c Lacteo circulo. Hyginus libro secundo quarto. Plinius libro i8.capitulo as. Tullius libro derepit. unde Scipionis somnium excerptum est. Macrobius commentariorum suorum libro primo in som.Scipionis. Ouidiu; libro primo meta. fab.6. Et mediae aetatis Albertus magnus,Sueuus,libro secado meteo.tracta. i. ca. 3.4.s6.Et in abbreuiatis Alma. libro g. Recentiores. Ioannes a montere. libro Epito. s. propositione prima. Geor ius ualla libro i6.5c astronomiae primo capitulo primo.
158쪽
Nomina Laactei circa. Nominum inu
IN PRoc LI DIADoc Hr I PRAERAM IOANNI settim sententiashic annectere,& primo Mar. Manc De Laeteocir.sic cairentis. Alteran aduersum positas sticcedit ad arctos DEt paulum a boreae gyro sua fila reducit Transit inuersae per sydera Cassiopeae. Inde per obliquum descendens tangit olorem. Aestiuos secatfinis,aquilam supinam. Tempora aequantem gyrum,zonam ferentem
Solis equos,intra caudam qua Scorpius ardet.
Extremam* Sagittarii,leuam,atque sagittam. Inde suos sinuat flexus per crura pedes pCentauri alterius,rursus ascendere coelum Incipit,argiuam ratem per aplustria summa. Et medium mundi gyrum,geminos* per imum, Signa seca subit Heniochum,te* unde prosect Casiopea petens super ipsum Persea transit. Orbem* ex illa coeptum concludit in illa. Tris* secat medios gyros,ec signa ferentem Partibus e binis,quoties praeciditur ipse. UNec quaerendus erit,uisus incurrit in ipsos
S ponte sua,se ipse docet,cogit notari.
Namm in coeruleo candens nitet orbita mundo. Sat est.
Secunda, est O uidij,in haec uerba.
Estula sublimis coelo manifesta sereno Lactea nomen habet candore notabilis ipso. Hac iter est superis ad magni regna tonantis. Regalem p domum. Tertia est Macrobsi ex Som. Sci. De Lacteo orbe sic scribentis . Erat autem is splendidissimo candore inter flammas circus elucens, quem uos c ut a Graiis accepistis orbem Lacteum nuncupatis. Orbis hic idem quod circus in Lactei
appellatione significat. Est: autem Lacteus unus e circulis, qui ambiunt coe lum. Et post pauca. Solus ex omnibus hic subiectus est oculis,caeteris circulis magis cogitatione quam uisa vomprehendendis S c. Secudo loco, huius circuIi uaria nomina notabimus, quem Ptolems.Phela. Dict.8. ca. 2.uocat Maiarati Inquit enim eius tralator. Caput secundu, demo* odo orbis Lactei,nominati Maiarat id es , area quae mouetur. Alius codex has dbet.i. arca quae mouetur. Sic etiam legimus apud Alber . Mag.ca.i .in haec uerisba.Incipiamus ergo nunc cosiderationes facere de Galaxia, qtis idem est: quod uia Lactea siue alba,qus Arabice dicit Maiarati,quod interpretatur arca,quae mouetur. Nominatur praeterea Galaxia circulus siue circus lacteus, Orbis lacteus, ona lactea,Orbita lactea. 'Vqcabulorum expositio haec est Maiarati Arabice ut credo) appeIlatur re interpretatur Area quae mouetur,id est, Platea quae ad motu firmamenti ostietur. Area quasi ardore solis facta. Inter causas sane Lactei circuli quae apud authorcs recensentur, una est, quae fabulam sapit. De qua Alber. supra cap.r. Qtiam Marcus Mani.ubi supra paucis metris absoluit,his. An melius manet illa fides per sscula prisca Ill ac Solis equos diuersis curribus isse. Atque aliam triuiise uiam, longum per aeuum Exustas sedes,incocta , sedera flammis
Coeruleam uerso speciem mutasse colore
Infusum loco cinerem,mundum sepultim
159쪽
sΥ EFLERL IUS VIM GEM. COMMENTARI Us roA In alio codicesego Masarati Larca quae mouetur. In Lacteo.n. circulo pituit, ins sint stellae minimis nas,ut Alber.ca.s supra testa caiisantes in oculis inspiscientiu colorem album seu Lacteu.HSaut stellae in Lacteo circulo ,ut in arca arcent ec continentu deo non inepte dicit arca,ad hoc pulchre accedit Mar. MaAn maior densa stellarum turba corona. ni. ubi supra.Si Contexit flammas*crasta lumine candet.
Et fulgore nitet collato clarior orbis. Galaxia praeterea graecu est voea, in ηi εhulis γαλα. n.Graece lignificat lac.Est aut aequivocum.Galaxia gema est qus 8c Galactites siue Galaricides notatur, ad colorem.n.laciis tendit.De qua Psi.lib. 33.ca.io. De quibusda gemiS per alphabeti ordine,quem lege. Vbera lactantis collo colligatus replet. Discordias cψciliat. Qtii secu portauerit,& rege,aut aliti offenderit,itatim placabit.Galaxia ad nostru propositu circulus est coelestis,nomen usitatu apud Aristotele Alber.Ma. a γαλα τοsgreco tractu, ob colorem albu uel lacteu,quem mortalibus ostendit. Reliquae nomenclaturae oes supra notatae Iallinae sunt quare transeo. Tertio loco. Lactetis circulu, sic diffiniri Lacteus circa, potest. Circulus est: obliquus stellati orbis, albicans, nsui apparens,latitudine diffinixur colore inaequalis. Haec distinitio aut descriptio partim sumpta est ex textu Procli,ptim ex Ptole.Est. n.obliquuS.i.curuus,flexuosus,quod chartae ct orgaς nu astraria fatis indicant, oc noctu coelo sereno uisus facile cosiderat oc concluis dit.Est etia obliquus,ut dicit author, quia supra tropicos obliquatus cernit, n5.n.eis insidet ad angulos rectos sed obliquos. Quod subdit, stellati orbis,ex plodunt uariae opiniones de hoc circlito,quaru nonnullae fabulosae, aliquae eraroneae censent,de quibus in sequentibus.Subiectu sane ec materia Lactei orbis est pars orbis stellati,de quo etia in subditis lucidius dicemus. Additur, albis cans.i aliquantulu oculo albus apparens,quocirca appellat uia Lactea sue ala ha,lacteus orbis 8 c. Lactis em colorem,ut plurimu,imitari uidetur. Rursus addit ensui apparens,in confessio est omni I,inter coelestes circulos oes,dumtaxat Lacteu uisui apparere. Hoc docuit Proci us supra ca.De circulis sphaers.Idepraesenti capite,cu inquit. Vnus certe coelestiti circulorum cospiculis.Idem λαpra Mar. MancIdem Ouidius supra. Idem Macro. ubi supra habuimus. Solus ex omnibus hic subiectus est oculis occ.Accedit Rumus Festus his metris. Russus Festus.
Sydera,candentisspeciem supinspice lactis Cocelabi at nostro sic Baltheus ore nota . Protendi coelo,color olli nomen ah ortu No isti forma similis,similisue colore.
Primigeno statuit, se zonam Graecia solers. Demu adincitur latireidis c ne dc colore inaequalis.Haec particula facilis est ex comentar is Ptolemsi aut Ioan. a mon.Re. elici potest, haud quaqua.n.eandem seruat latitudine. In una quide parte latior,amplior,ec extensior est,in alia strictior oc angustior,aut arrctior.Strictior gratia exempli circa Casiopeia alior ad Heniochu ct Gemio nos, Angustior circa Centauru,amplior circa Sagittariu 5c Sic apparens coloris dissimilis cernit. In aliquibus. n.eius partibus est rara, in aIiquibus parti apς paret,in aliquibus densior siue lucidior.in exemplis.Lacteus is circulus coprehedit Casiopeia, ubi partes extrems densiores uident partibus mediis.Ramus
in quo cotinentur tres spondyles Scorpij plurimu habetiraritatis,circa spondyles tame paulo densior.Et pars quae hastula sagittae Sagittarii cotinet , spissa est
admodu.Item ramus ad rostra Gallinae procedens cu angustia,multa habet rax itate adeo ut putet interruptio apud rosti hi,postea circa pectus gallinae ampl1or atin densior Sed q uid in his moror nox serena certiore te faciet.Ptole.etiam scripta costilito. arto loco contuendu. De hoc Lacteo multi inter se diuer Opiniones uafasenserui,causas eius,alij fabulosas,naturales alii protulerui. De utriscypati de Lacte cis dicemus 8c primu de fabulosis.Quai u prima recitat Alber. M.c.Σ.in hec uer Gς in caussha.Fuerunt quidaqvi dixerurit Sol mouebat aliquin loco illo,ct suo lumine
160쪽
IN PROCLI DIADOCHI IPHAERAM IOANNI Ist O u B colore combussit orbem in loco illo. Combustumem m,praecipue si tenestre Deome stibile sit,albumessicitur icut patet in calce,&ideo Sol sua combustione pressit in ' orbe hoc uestigium quod uocatur Galaxia. Dico autem quod iste serm o est eraroneus,qtu a si ita es ctet ut dicunt,tunc similis causa similem relinqueret ei ectu. Sol enim mouetur nunc per zodiacum sublinea quae dieitur ecliptica quae est in meridio signorum, ergo per totum Orbem signorum deberet apparere tale uestigium ex combustione Solis, quod non videmus, quia Galaxia non appascet secundum orientem signorum in zodiaco, sed potius intersecat orbem sis gnorum.Et infra, di egreditur uersus utrumm polorum.
Adhuc, sicut probata est in coelo oc mundo, orbis in nulla parte recipit ima pressiones peregrinas, quae aliquid uarient in esse suo.Combustio autem oc ais hedo relicta ex ipsa impressione peregrina, non contingit nisi corpori passibili Zc alterabili igitur Galaxia non est combustio a Sole. Est enim orbis per hoc quod est incorruptibilis, inalterabilis, semotus a natura quatuor elementor ει acausis inferiorum, uegetabilium 8c generativa animalium, oc ideo impresesio corporis passibilis in eo fieri non potest.Fuit autem haec opinio,ut puto,Pyσthagorae,qui dixit terram moueri, Zc coetu stare ec comburi a Sole. Hucusque Albertus.Cui alludit Mar.Mani.supta in metris. EAn melius manet illa fides ecc. Causa Iuno, Secunda causa fabulosa est quod Iuno uxor ec soror Iouis ex mamillis emisenis i ς. lac copiosum quo in orbe pinxerit circulu 8c inde Lactei nomen assumpsis se.De qua Mani.supra sic canit. Nec mihi caelanda est famae uulgata uetustas
Mollior e niueo lactis fluxime liquorem Pectore reginae diuum,coelum liquore Infecisse suo, quapropter Lacteus orbis Dicitur,lcnomen causa descendit ab ipsa. Tepisa eatis, Tertiam deinde fabulam sapiens per longum tractat MariΜan supra Ih4.
Q ibi est sedes cap. 9. Quae opinio uult quod animae uirorum fortium,magnanimorum,iusto uirorum for. rum corporibus exutis habitent in eo orbe, enumerat plures uiros Graecos, Romanos &c.per metra fere 4o.ex quibus haec apponere libuit. An fortes animar,dignata* nomina coelo, Corporibus resoluta suis,terrae remissa, H ac migrant ex orbe,suum , habitantia coelum,
Aethereos uiuunt annos,mundo fruuntur.
Atque hic Aeacides ,hichueneramur Atrides Et omissis pluribus subdit. Altius aetherei qua candet circulus orbis Illa Deum sedes haec illa proxima divum. Qiii uirtute sua similes uestigia tangunt. arta q) sit Q iaitam demum fab.scripsit Ouidius supra.
uia ad coelum istula sublimis coelo dic Hae causae iam recitatae mythologia, id est, sermonem aut ratioeinationem fabularum prae se ferunt,quibus tamen mysteria aut arcana quaeda non aspera Sensus allego nanda teguntur. Missis autem tribus, quartam Ouidianam per allegoriam ut icu . cun* enucleabo. In huius sane fabulae carminibus pocta Ioui multa ingenio αsissime tribuit,quae nos deo opti. maxi. cocedimus. Iouem enim patrem domis numin deoru ,regem coeli, sedente in throno eburneo θω. esse uoluere ueteres quem nos dea Opti.maxaegem regum 5c diim dominantiu es. cdfitemur. Cui