장음표시 사용
361쪽
gψ6 ΣΗMΞΙΩΤΙΚΗΣ GENERALIA.quae in his sutura sunt, tum pellantur ; ubi tandem praegressa in cogni
tionem revocant , . tum οἰναροὐκα dicuntur
MediciS.877. In morbis autem designandis id Sig. num , quod proprium est morbo, de ab ebinseparabile , utpote ex natura ejuS ortum,
878. Cujus proinde cognitio est necessa. ria quam maxime, utilissima , indagatu sae se dissicillima, semper tamen praesenS moriabo , quamdiu genium servat ; quin & ste
quenter constat aggregato plurium concurrentium signorum. 879. Illa autem Signa, quae docent mutationem , Variatasque Conditiones, morbi, nomine dicuntur
88o, Quorum tanta est vis ad bene cognoscendum , dc curandum , ut vix aliud sit, quod plus emolumenti in praxi afferat: unde etiam summa nocumenta oriuntur hi neglectis. 88Ι. Quum vero omnia illa sint effectus producti a causa morbi, morbo , & symp- tomatibus assiduo mutatis , notant ergo iamorbis quolibet tempore conditionem prae' sentem ejus materiae, quae primo produxe xat malum, vel & ejus , quae a malo pro ducta fuerat: quare & solent revocari ad bὸ tres classes, quae sunt: ι. cru
362쪽
Si6NA OENERALX A SANITATis 8cc. 347 1. Cruditatis, coctionis.1. Exitus in sanitatem, morbum , moris
3. Secretionis , ta eXcretionis, materiae coctae, quae ideo Vocantur Decretoria, vel
f IGNA GENERALIA SANITATIS OPTIMAE.
Lanibus corporis 693'.) exercitatis sicile, commode, laete, constantissime. 883. Quarum quatuor conditionum tres priores facile cernuntur , quarta dissicilius:
etenim tantum cognoscitur maxima constantia per ea signa, quae indicant suturam esse in eo corpore magnam longaevitatem; dc hinc eadem quoque praenunciant plerumque sanitatem firmam. 88 . Signa autem illa longaevitatis omnia sunt essectus ejus indolis totius machinacquoad solida de fluida , unde inprimis pendet durabilitas ejus quoad totam compagem haec vero est reductio assumtorum in naturam similem illis, quae jam constituunt machinam sanam. 88S . Operosae observationis beneficio Si-gβδ haec possunt referri in Europa ad bas classeS.
363쪽
3 8 Sio NA GENERALIA 1. A Generatione. Conceptus eX parenti. bus sanis ; vegetis ; plenae aetatis ; rara sed servida , venere utentibus , matutino tempore post persectam a somno coctionem tempestate verna, inprimis& salubri. 'Σ. A Gestatione in utero. Mater praegnans bene fana ; corpus satis eXercens sor liter ; mentem tranquillam habens ; & unum modo etum simul utero alens ex alimento salubri. 3, A Nativit te. Partus post novem integros menses omnino absolutos a primo conceptu . maxime si ille incidit in mensem do. Cembrem , Januarium, vel februarium. 4 A Modo, quo corpus crestit. Lentum,& maxime aequabile , incrementum molis& virium usque ad vigesimum quintum, di
Ab Habitu corporis. Thorax latus, amplus ; abdomen gracile dc compressum, humeri, brachia, emora, crura, firma, torosa, carnosa, hirsuta , densis, setosisquo, pilis hirta ; cranium magnum , & capa , maXime ad occiput , non a parte faciei 8p' Parente , sed fallaci specie , magno capire cutis dura ; caro multa; adeps parcior 6. Ab Humor1bus. Sanguis floridus qui' dem , at crassior , qui extravasatus concro scit cito & satis valide , in molem teng Ccm , reliqui humores , copiosi , teDaςς i
364쪽
obdice calidi, minus oleosi, blandi. 1. Ab Aetionibus. Respiratio lenta, magna, plena, facilis, aequabilis, cum minima apparente mutatione organorum pneuia malicorum pulsus arteriarum lentus . magnus, plenus, aequabilis, fortis, constans, nec per causas leViores facile mutabilis ; at Uus tardior, dc sine incommodo sicca ; urina parcior & cocta sudor rarus ; somnus prolandus, aequalis , reficiens ; voracitas eum digestione facili ; tolerantia laborum ;tarditas tam ingenii . quam motuum animidi corporis , constantia ad mutationes acci
886. Quod vero corporis fabrica apta sit
exercere suas actiones facile , Commode, laete, deprehenditur i. ipso sensuum experimento. a. si signa adsunt modo egposita 88y.). 3. si partes solidae deprehenduntur esse validae, tenaces, elasticae . quoad materiem ; sidunt praeditae ea mole, sorma, superficie ; si sunt connexae eo modo, situ, proportione ; unde motus tam proprii, quam communes , tam in solidis . quam in fluidi , facillimi, expeditissimi fiant. 4. si ea sit
p/tura humorum , quae motus intestinos, circulatorios . secretortos nutrientes, eX
Laetorios, essicit sine inaequabilitate, &abG Re es Ais hujus. Et quidem signum eviq*dussimurn quod docet hanc aequabilita-
365쪽
tem adeste , est absentia pulsationum , tu. morum , dolorum , calorum , immobilita tis ; insensibilitatis , in variis partibus vario rum. s. si ea est ratio unionis inter mentem corpus, unde moderati quidem, non vero vehementissimi , fiant affectus animi. 6. si color est roseus ec candidus , vel laete nigrescens; calor moderatus ; ad sensum lea Vitas. 7. maXima vis resistendi omnibus
897. Sed maXima potentia superandi causam iangularem hujus illiusve morbi , sive
venenatam , sive contagiosam , non notat semper sanitatem perfectissimam ; dc contra: ut certe in morbis contagiosis , dc in venenis , clare patescit.
SIGNA.888. Isceris cujusque optima conditiis V singularis cognoscitur, si actiosju tR , laeta, constanter, in su is effectis enditur ; quae quum in Physiologi
quam uberrime explicata habeantur . facit'lime huc vera cum ratione reserri pote'
889. Sed Sanitas est conditio haerens in tota compage simul totius corporis , con stantis ex solidis di ex fluidis ; haec erg0
366쪽
unicuique homini privata sua est ; ideoque
linium ratione sui singularis corporis talis est ; unde igitur di Versa corpora , quae summopere differunt tam in solidis , quam in fluidis, tamen siingula sana esse poterunt;
sitatem Temperiei ; quae proinde dissiculter ad singularia capita determinari potest ; sed tamen proposita antiquis divisio in temperiem calidam, frigidam, humidam, siccam, biliosam, sanguineam , phlegmaticam, atrabiliariam, aliquem in Medicina usum habet. 8so. Calidi temperamenti signa describuntur esse pili flavi , crassi, copiosi , toto
corpore ; color oculorum in alba parte rubescens , in carunculis lachrymalibus , faeie, labiis, ore, valde ruber ; corpus gracile, agile , robustum , calidum ; pulsus major, crebrior ; iracundia, sed brevi furore detonans. His videntur esse vasa robusta .s0ntracta , viscera valida , humores valde moti, densi, & acres; quibus humech tia, diluentia, temperata , prosunt; calcfacienti quaecunque quam maXim C nocent. 89 I. Temperamenti frigidi signa omniaeontraria enarrantur esic glabrities , pili t RRς color pallescens; corpus crassius, tar- ju , debile, frigidum , facile tumens, pul-idi minor, tardior; άνια σόα, metus. His
h*mores blandi, aquosi, pituitosi , tardi;
367쪽
να SANiTATis saNGULARIS, dcc. solida laxa , flaccida. Prosunt roborantia, calefacientia ; nocent, frigida, humida, la
891. Siccum autem temperamentum spe
ctatur sere signis calidi s 89o . . si simul ad
est macies ; vasa hic contracta , humida pauca, & fere acriora. Nocent & iuvant ut in calido. Humidum autem facile convenit Frigido, si tumor accedit 89 I.), unde reli
893. Biliosa temperies cognosci describi atur a pilis copiosis, nigris , crispis ; duri. die , macilentia , gracilitate carnis ; colore fusco; venis magnis; pulsu magno , celeri; eertinacia ; iracundia. His v1detur majoriblidi quam humidi copia excedere ; siccis Conveniunt 89Σ. , & calidis 89o. . calida, sicca, his nocent ; humectantia , refrigerantia , prosunt.
894. Sed Sanguineum temperamentum distinguitur pilis rarioribus , flavo-albis, su- scis; Carne molli , copiosa ; venis amplis caeruleis, sanguine distentis ; colore roseo iracundia ; flexit 1 mobilitate. Prosunt his evacuantia , & temperantia ; nocent calefa cientia , & stimulantia valida. 80s. Phlegmaticum quoque depingitur glabritie cutis majore; pilis albis, tenuibu , tarde crescentibus ; albedine, tumore, moi litie, pinguedine, corporis; venis angusti ,
368쪽
S 1 NA MORA OR tr M. latentibus; his videntur vasia finguinea an a gusta , lateralia Vero latiora , Conveniunt
tigidis 89 i.); unde & his humida, atquestigida , maxime obsunt ; juvat quidquid
calefacit, roborat, siccat. 8 6. Melancholicae denique temperiei indicantia habentur glabrities ; pili nigerrimi; macilentia ingens; siccitas magna ; color ubique maxime niger, qui in tali natione cernitur; cunctatio; constantia; ira memor; magna penetratio intelligentiae. Quare his vasa videntur stricta, robusta, macrias humores densi, tenaces, admodum permisti, nec facile separabiles, aut mutabiles. Nocent his quam maxime calida, sicca, acria; juvantur autem omni humectante , refrigerante , laxante , emolliente , leniter , sine acri, dissolvente. 8'7. Porro maxima hinc utilitas in perspiciendis morbis, qui ex quolibet temperamento oriundi, unicuique proprii praevideri queunt, unde hinc magna pars causarurspendet.
animadversa mutatione insueta sun-V' num qualiumcunque ; praecipue qui- -ςS imminuta perspiratione Sanctoria-
369쪽
g3 4 Si GNA MORBORUM. ita, lassitudine insolita, & corpore ad sin
sum graviore. 2. ex accurata cognitione
temperamenti in unoquoque homine, atque simul ex singulari structura corporis uniuscujusque. 3. ex observatione classium, quibus continentur causiae s 7 4. . ad 78o J. 4. erc scientia certa Epidemic
Tum , dato tempore regnantiUm.
899. Signa morbi praeteriti habentur ex cognitis effectis, quae relicta sunt post quai libet laesionem partis cujuscunque solidae, aut peccatum humorum sequentia, aut post Actiones laesas : qui enim usus partium perspectos in sanitate confert iis defectibus, qui relicti sunt, inde concipit morbi indolem. 9GO. Signa morbi praesentis spectant ejus Causas , naturam , symptomata , statum ,
9oi. Signa indicantia naturam Causae morbi petenda sunt I. ex observatione rerum earum, quae corpori applicatae , Vel applicandae , morbos constituunt , vel fa
-9.e in α vid. 888. ad 8 8 G 3 ex observata natura effectuum in sensus incurrentium. 9 Oa. Morbus solidae partis cognoscitur 1. eX Vi, qualitate, modo applicandi, dura' tione, causae , sive internae , sive eruernae. a. eX mutatione sensibili qualitatum , situs, i QSusque, loci affecti. a. a laesis functIOm
370쪽
SIGNA MORBORUM. 3sybus. 4. ab excretis a loco assecto recta, vel
oblique, prodeuntibus. so 3. Vulnerum , contusionum , corroia sonum, ambustionum, praesentia, si patet sensibus, eo ipso noscitur. Horum autem conditio, & status, scitur i. ex conspectu. 2. CX natura partis laesae. 3. ex symptomatibus. Eorum eventUS praesagitur I. ex necessi. late lanctionis laesae ad vitam , vel sanitatem. 2. ex indole laesae partis. 3. ex ipso modo laesonis. 4. ex temperie Aegri. 9o . Praesentia sensibus patens ulcerum . fistularum , scirrhorum , cancri, CarcinΟ-matis . inflammationum , gangraenarum ,
sphacesi , facillime facit, ut noscantur per sua signa pathognomica, quae in ipsa eorum
Sed dc status horum noscitur. I. ins lectu, tactu, odoratu. Σ. cognita indole partis laeue. 3. observatione symptomatum. Sed eventus praesagitur. I. u natura cognita mali. a. a natura partis laesae, ejus voianuxu in vitam , sanitatemve. 3. a Vicini Ryli Rrum partium cognitarum. 4. a difficultate δpplicandi auxilii. s. a temperie. Ios. Si autem mala haec 9o3. 9οψ. in-xῖ0 abscondita sensibus latent , deteguntur Men signis petitis 1. a natura Causiae, et. R dstione quacunque simul laesa. R. ab eX-Z a cretis.