Institutiones medicae in usus annuae exercitationis domesticos digestae ab Hermanno Borhaave. Editio altera prima longe auctior.

351쪽

omni impedimento, quo nerVus mollis au ditorius a suo ingressu in os petrosum , usaque ad medullam oblongatam , Vel hinc usaque ad originem in medulla cerebri, media via impeditur , ut sunt inflammationes, tumores, eXostoses, cerebri laesa functio , laplurima praeterea mala : unde perspicitur ratio dissicilioris curationis horum. Et iam vitio aeris externi , maxime humidi , de nebulosi ; aut interni non potentis libere ingredi , eXire , accidit depravatio Auditus ; tum inprimis hic nocent morbi illarum arteriolarum, quae ornant membranulas in toto organo auditus ubique disia persis; inde enim facilis intellectus , tinnitus, bombi, echus, susurri. 83 2. Si tandem omnia haec vitia enarrata s8 9. 8so.. 83 1 . validissime increscunt, diu ad imodum persistunt, tum oritur κωφω-mς vel persecta surditas , hincque loquelae ignorantia, vel oblivio ; cujus causa saepe concretio tubae Eustachianae saepenumero in lue gallica exesis faucibus, , deinde cruditate labiorum unita concretiS .i 83 3. Olfactus etiam minuitur, aut tolli tur i. desectu , aut soliditate . quatuor ossiculorum spongiosorum , vel cavernaru*in os e frontis, maxillae superioris, & cunei' formi osse. Σ. membranae olf ictoriae siccita

te, humiditate , inflammatione , suppuxg

352쪽

tione , gangraena, g. compressis olfactoriis nervis per tumores quoscunque hic enatos, exostoses , polyposque. q. a Vitiis in cerebro ad originem horum nerVorum , ut ante jam dictum in aliis Sensibus; depravatur

etiam a foetore materiae cujuscunque in to cis his cavernosis sabulante , atque assiduo

exhalante.

83 . Gustus quoque minuitur, tollitur, depravatur; priora bina contingunt , si papillae gustantes linguae obducuntur crusta , sordibus, muco, aphthis, pelliculis, pustulis, verrucis, inflammatione, exsiccatione, laesione accedente saepe simul nervorum quinti ec noni paris. Depravatur vero vitio humoris praedominantis , inprimis id saepe haeret in saliva ori insusa, quae sapore peCeans multa hic producit effecta saporis biliosi , alcatini, acidi , salini , aeruginosi , oleos, saccharini, cadaverosi, haud aliter, ac si res assumtae repraesentato hoc sapore

donarentur.

8ys. Tactus laedi solet primo in stupore vix sentiente, vel admodum obtuse, de 'V si per interpositum medium ; quod con-yingit prae frigore nimio extremi Organi, yol nervi, aut cerebri, vitio, ut & ab in-xorpositu cujusdam sensui ineptae materiae, si idde in nimis acuta sensilitate , vitio ner 'hia non satis tegentis cuticulae , ejusvo Y sor

353쪽

g38 ΣΥMΠτΩMATO AOPIA sorte nimia tensione dc teneritudine simul; etiam in abolita plane Tangendi facultate ab

omni causa, quae nerVOS, cerebrum , aut utraque, i inepta reddit colendo huic mune.

ri, ut profecto A poplexi e dc Paralysios hi.

1toria satis docet. 8S6. Pervigilium oritur I. a nimia deter minutione liquidi nervosi ad organa Sensuum.

2. a nimio ejus raptu Versus cerebrum , obes

structis inferioribus a frigore, aliave causa, ut in hypochondriacis, melancholicis, maniacis, inferius frigentibus. g. ab irritante quocunque , & ubicunque posito, quod or-NDR Slensuum , maXime cerebri, vellicat. q. a nimio motu humorum , cerebri meatibus adhuc lum apertis. s. a morbis, in quibus illa praememorata praedominantur , ut a febribus, phrenitide, melancholia, doloribus , suppurationibus , & similibus ma

7. Sed nimia Somnolentia oriri solet ab omni causa , quae impedit liberum sucium,ta refluXum spirituum bonorum , & sati

copiosorum a medulla cerebri per nerv0 ad organa Sensuum , & musculorum volun rati servientium, iterumque ab his ad origi nem horum nervorum in medulla cerebri; est quidem haec causa multiplex admodum stamen reserenda facile ad plethoram , seu Ructiovem . humorum effusionem , vaso

354쪽

ium compressionem, inflammationem, suppurationem, gangraenam , inertiam , col-sipsum ab inanitione , usum opii & narcoticorum , aromatum , spirituosorum fermeniatatorum , naribuS nimis applicatorum , vel eorpori ingestorum , cibos duros, pingues, copiosos, diuque in stomacho haerentes, magna nimis copia ingestos. 838. Κωμα ἀκυπνωδες, insuperabilis prooclivitas in Somnum cum perpetua a terribili insomnio excitatione, agnoscit causas 8s .ismiles prioribus , accedente interim magna stimulatione ab ingenti plerumque inflam

matione concurrente. Κωμα υπιωδες assidua

dormitio cum assiduo in eam post excitationem relapsu, causas habet plurimas fere easdem, & majores jam explicatis 8s . . Κα-ργ, prosundissimus somnus, cum repentina sensuum , motuumque , abolitione , Una

eum febre acuta, te dissicili admodum excitatione. esst Apoplexiae calidae genus levius. , profunda , tranquilla, obliviosa, somnolentia , ex lenta , frigidaque , causa coeterum ssimili multis caussis 837.) dictis,

Rique saepe ex concursu variarum talium Or-ῖ - Καταφοροι ab antecedentibus vix ditari. . 8S9. A, Bitonti . facultas ablata percipi ndi actiones objectorum sensibilium in or-gδΠ Sensuum externorum ; tum & Varii da illius, stupor, hebetudo, consussio Y x me

355쪽

3 o ΣΥMII TΩMATO Λor IAMemoria minor, major, abolita, confusa;Judicii facultas vacillans, deleta , consusia ;Ratiocinandi facultas vacillans. deleta, tur bala ; delirium , stultitia , furor , mania, imaginatio depravata ; Omnesque morbi huc referri soliti ; pendent quidem ex multis, atque diversis plane causis , ita tamen , ut commode peti queant ex his , quae ordine explicatae jam sunt 8 6. usque ad 8 9.); in quibus tamen aetas; astectus; rigiditas, laxitas, concretio, deletio , solidorum ; insipissatio, acrimonia , inertia , fluidorum ; ut

principes inter coeteras deprehenduntur. 86o. Α'ποπληξία, ablatio subita , integra,

sensuum externorum, internorum, motuumque voluntariorum omnium , respiratione

pulsu perdurantibus , saepeque auctis, superstitibusque functionibus , quae a prioribus immediate pendent ; causam habet incerebro id omne, quod impedit fluxum spirituum ab origine medullae cerebri per nervos cerebri ; haec est multiplex, & reserenda apposite satis ad omnes eas , quae Comprimunt cerebrum externe, interne ve, re

vocandas ad quinque classies primarias, quas a. si acturae, impressiones , exostoses , tu mores , compremones, cranii , inprimis in iuventute, dc pueritia, adhuc teneri. a. hu mores Cruenti, serosi, Durulenti, pituitos,

saniosi, stagnantes, efrusi , iis locis, ubi

356쪽

possi int comprimere, vel erodere cerebrum. ejusque membranas , ut inter cranium demeningas, inter has oc Cerebrum, in ventriculis cerebri, ad medullam oblongatam, ad medullam spinalem. 3. Tumores inflammatorii , aquosi , serosi, purulenti, mucosi, sebacei, scirrhosi, lapidosi, iisdem in locis,

dc eodem eflectu compressionis enati. 4 Impedimenta fluXus sanguinis appellendi, perfluxuri , ad cerebrum , Vitio praecipue va

rurn vulnergiorum, compresibrum, obstructorum vitio polyposi spissamenti, sideratorum. s. Impedimenta similia nata in venulis, sinibus, venis, m quae redit a cerebro humor sanguineus ; nascuntur autem haeCimpedimenta quam maxime a compressione

venarum.

86I. Πα, α, immobilitas musculorum flaccidorum ; causa impeditus influxus spirituum in villos musculorum, Vel cruoris arterio si in ejus vasa ; contingit vitio cerebri, nervi, musculi ipsius', vel ejus arteriarum. , immobilitas omnium musculorum sub capite , qui habent nervos a cerebro & cerebello sub cranio egressos; causa ideo plerumque haeret ad ventriculum qu rium cerebri, vel ad initia spinalis in dullae.1μοι , idem morbus, sed modo ad ydum latus totius corporis ; hinc causa ea-

357쪽

342 ΣΥMsITΩMAΥo Λor I Adem, sed uni modo lateri cerebri, aut mea dullae spinalis, applicata. Ποιωλυας partis singularis & hinc clarὶ cognoscitur. Atque intelligitur, Cur in apo phxia simul adsit paraplegia , aut saltem he miplegia valida ξ item cur ablatae apoplexiae alterutra harum fere ubique succedat , diu

que restet Z862. E'mλ, Morbus Caducus , est subita, integraque, abolitio Sensuum exteris

norum , internorum, motUUmque voluntariorum cum reciprocis violentis convulsonibus, & resolutione: unde videtur hic concurrere causa duplex, & quasi opposita, partim apoplexiae, partim pervigilii , aut comatis vigilis 8s6. 8s8. 86o. , vicissimagentes, nec adeo sortes , nec tamdiu durantes, ut ibi. 863. ΔΠΟ- , Uertigo . apparens rotatio objectorum , atque membrorum vacillatio causae ut apoplexiae, sed leviores. 864. Σ- ιος , Convulsio , est invita, Violenta, contractio musculi, cum attract/smul parte musculo appensa ; causa, liqui dum nervosum sortiter di diu in musculum influens, cujus causae infinitae, in sangui

ne, arteriis, meningibus, cerebro, nervi , musculis, cranio.

rigiditas, convulsio invita . Vio incnta , musculorum parti Metendae & ς

358쪽

n Α Q Ο Λ O r I A 2. tendendae propriorum s multanea; quae hinc vel universalis omnium simul , vel singularis unius cujusdam membri. E se3ino etον β' est spasmus musculorum, caput, collum , thoracem, lumbos, ad anteriora flectentium. O .m Θο ν , est spasmus musculorum caput, cervicem, dorsium, retro flectentium:& liquet facile attendenti , quod posteriorum causa una & eadem ut spasmi, sed magis universalis, fere semper subtilis, acer,

rima, Venenata.

863 . Hinc bene patet , cur vertigo, convulsio, inprimis universalis , morbus caducus , resolutio , inprimis si majores , pertinaces, & ex interiori causa , sere semper tandem in apoplexiam tran

seant.

866. Excretorum , dc retentorum vitia jam exposita in causis morborum praemissis 772. ad 779. , unde petenda tam haec, quam eorum causa: vermes, calculi, di similia insolita huc possunt referri. 867. Qualitas corporis vitiat/ dicitur, quae dispositionem in sensus incurrentem istedii ; consideratur vero hic quam maxime quoad colorem. odoremque. 68. Cutis, cuticulae, tunicae oculi adqΠλtae , tunicae corneae , labiorum , Oris,lit guste, saucium, chrunculae oculi, color

359쪽

pallidus, flavus, viridis , lividus, ruber ater , pendet a similibus corporibus per pel

lucida vascula translucentibus, & prout varia serie se mutuo exceperint, etiam varias causas agnoscunt; ut in phlogosi , gangraena, sphacelo, &c. patet. 86'. Ossium pallor , rubedo , flavedo, fuscus aut ater color, a contusione, infamamatione , abscessibus , medulla morbosa, ablatione periostei, carie , spina ventosa. 87o. Foetor autem oritur ab humoribus stagnantibus, effusis , corruptis , Vel venenatis ; ut & ab omni causa , quae olea &sales nimium attenuat , & volatilia reddit, ut est inedia . calor, motus nimius, acrim0nia nimia assumti.

GENERALIA.

causa pendens , ens est singulare, ab omni alio distinctum, ideoque in sua propria singulari natura accurate cognoscen' dum, ut curari queat. Quod idem de Sanitate , ejusque statu vario sentiendum erit. 872. Natura autem praesens vel Sanitati , Vel defectus ejus, Morbi, raro per se apparςx sensibus, hinc nec per se tam conspicuo,

ubi praesentes in corpore sunt, possunt co

360쪽

GENERALI A. 343'gnosci: quin imo utriusque ratio saepe la

8 3. Sed ex praesenria utriusque fiunt quaedam effecta pendentia a functionum sis

lubrium exercitatione, Vel a laesione earundem ; haec quidem distincta sunt ab illi,eausis. sed tamen ita ab iis pendent, ut earum indolem manifestent, & quum sensuum acie observari possint, magnam his indagandis lucem astundunt. 874. Praeterea Vero notitia applicationis causae notae ad corporis partem quamcunque prius cognitam in Physiologia docet naturam essectus , qui inde sequetur; sive ille salutaris, sive perniciosus, futurus sit. Nec

multum reseri, an causia haec corpori eXte na , interna, naturalis, accidens, salutifera,

morbosa, vel lethalis , sit. 87s. Porro haec memorata effecta 873. , atque hae dictae causae 87 .) , iquatenus sensibilia habentur ipsa , vel inde quam proxime deducta, vocantur H α: haec Rutem solent appellari Signa , quando ex iis isti su notis . lege justi ratiocinii demonstratur praesentia, natura, status, eventus, tam θῖnitatis , quam Morbi, dc Mortis. 76. Quae vocantur , Vel 4 quando denunciant praesentem Conditionem corporis vivi , sani, aegri, mori-ypri, moribundi; si vero praenunciant ea,