장음표시 사용
381쪽
α 66 SrGNA MORBORUM. morrhagia ex naribus, Utero , haemorrho1-dibus; sudor; abscessus; pustulae ; tumo res ; bubo; parotis; aphthae; humorum ex
939. Cognoscuntur haec 938. critica salubria , nec per artis sollicitudinem tur handa esse, si praegressa fuerint 936. 937.)jam dicta : coctio praegressa ; morbi status ;vis vitae bonae; excrementa similia natura libus , convenientia morbo , parti assectae, vitae , victui , aetati , sexui , temperiei ;tempus ; locus ; levamen post haec tam quoad morbum, quam quoad symptomata; Color, Calor , robur , Pulsus , respiratio, actiones omnes , statim restituta , vel incipientia multum restitui ; tum constantia criticae evacuationis usque ad finem morbi : si enim omnia haec , vel pleraque , signa adsunt , tum perfecta erit leparatio morbosi asano ; diciturque Crisis perfecta evacuans,
9 o. Si autem illa signa s939 absint,
aut horum contraria CFeniant, tum apparet
haec esse symptomata Morbi, non autem Vitae triumphantis ; adeoque tunc mala sunt, atque curanda ut morbi ipsi: si vero omnia haec non adsint, sed tantum quaedam , ea que nec perfecta, tum cognoscitur materiem mala criticam vagam huc, illuc, serendam, parituram varia phaenomena, quae Crisis μ' - τηη appellatur. 9 I
382쪽
s i. Unde axiomata in diagnosticis , dc in prognosticis, haec recepta sunt , & aliasmilia: Evacuatio Critica post Coctionem semper
Eadem die Critico bona. Est autem varia quoad tempus , dc quoad materiem , pro ratione aetatis , tem
riei , sexus , regionis , tempestatis anni, morbi, epidemicae constitutionis. Erit illa ante Coctionem mala. Coctio autem ipsa semper bona. Quo Coctio citior , eo melior , non autem Crisis. 9 2. Praenotio designans eventum morbi sundatur praecipue in cognitis, & comparatis inter se, causis , a quibus pendet vita adhuc praesens, & superstes, in aegro, atque unde oritur morbus etiam in illo praesens; etenim ex hisce sic explorate perspectis Πλscitur praesagium de exitu morbi in vitam , sanitatem , alium morbum , mortem ,
quin etiam ex iisdem intelliguntur tempora,st permutationes , quae hic aCCidunt. 9 3. Virtus causae, qua Vita adhuc du-rλt , Cognoscitur ex fundinone qualibet sup rstite, primario Vitali, Animali dein , at que etiam Naturali : quae quidem solent xdunciari binis his axiomatibus : quo furi stiones plures magis similes sunt: usu eru
383쪽
368 Sis N Λ MORBORUM. functionibus in sanitate fieri consuetis , eo vis Vitae major & melior, eoque plus spei ad sanitatem persectam recuperandam. Quo autem salubrior est in aegro scinctio illa , κqua plurimae aliae pendent, ut a sua causa, eo pariter res aegri magis in vado. Et contra concluditur ex contrariis.
9 Functio autem scitur similis esse ii Ii, quae in sanitate aderat , si effectus ab illa bona functione inseparabiles , sensibiles, de in physiologicis enarrati , deprehendunduntur esse tales , ut ibi explicati sunt: inprimis vero inde discimus bonitatem ejus, si causa, materia, effectus, morbi per ipsius functiones superstites convertuntur in sanitatem , adeoque praecipue ex bona coctione materiae morbosae, dc ex bona excretione.
9 D Coctio quidem optima censetur illa , qua cruditas citissime, & persectissime, fit similis humori naturali. Unde axioma:
quo Coelio melior, eo plus spei pro Vitarc
Sanitate habetur. 9 6. Atque scitur , humores redire inconditionem salubrem , atque citam partesselidas restitui, si actiones quaecunque, tem pore Cruditatis laesae restituuntur in integras sique eXcreta omnia induunt similitudinem cum salubribus. Unde axiomata: quo actiones magis mutantur in sanas, eo melior Co'ctio : rursumque , quo excrementa omnia
384쪽
s1GNA M o n. Bo n 11 11. Osmiliora naturalibus eo Coctio persectior.
., Tutidem etiam cognoscitur robur
causae vitalis eX aetate, seXu, temperie, vita, natione, familia, ipsitus Aegri .s 8. Atque ex his omnibus s942. ad 9 8.) Medicus colligit vitale robur in Ae .gro, causaeque illius magnitudinem.
eo causae morbum parientis I. ex notis causis ejus magnis, malignis , pertinacibus. 2. ex genio noto morbi per cognitam constitutionem epidemicam. 3. ex copia , magnitudine, vehementia symptomatUm. 4. ex cruditate. s. ex mutatione magna qualitatum sensibilium , quoad figuram , molem , colorem, consistentiam. 6. ab excretis valde recedentibus a sanis.
9so. Causis his s948. 949 ) examussimc0gnitis , atque accurate comparatis inter se, fit praedictio per haec aXiomata: Si causa vitae in Aegro longe essicacior quam causa morbi, tum Aeger , breVi, integre, sanabitur. Si causae vitae te morbi aequales emcacia. praesagitur discrimen , duratio , alius mor
Si causa morbi longe escacior causa vi- φὴς , sequetur mors vel totius , ' Vel par
385쪽
gro Sis NA MORBORUM. 9s i. Magnitudo periculi in morbis spe
chatur etiam eXcessu magno , quo causa morbi superat c*usam vitae. 9set. . Durati' illius mensuratur ex tardi tate , qua morbus tendit in ex dea
hilitate vitae; ex pertinacia , & tenacitate , materiaς. 3 3. Alius morbus futurus scitur exinde, quod vis morbi , dc symptomata ejus, remittunt absque coctione , atque absque bona , sussiciente , cri ca evacuatione , idquς
91 4. Morbus autem ille succedens saepρ est pejor priore, di diuturnior , pro diversi te partis laesae, quam novus ille morbus Occupat i aut pro Giversitate mutatae jammas eriae m0rbosae vel sisela mora temporis. 9ss. Sed dc potest cognosci locus, quemm lsriςs male cocta morbi occup bit , e pruritu , titillatione, rubore. dolo , cal9 re, tumore , stuppre, pulsatione, agitatione , mplestia perpetu*, partis aliciuiis in aegro , tum eX genio, dc ide , vel ex epidomica conditione, morbi.
9s6. Quin etiam si cernitur , quod ars,
vel calu s, in piarte quadam corporis pr Ody xit ea, quae modo dicta 93 s. , tum etiam Praevidetur m Ieriem morbi in eam part mcolligendam esse.
386쪽
t6nstat nobis, quod cognitio Coctionis , dc Crisios, maxime sit habenda, ut fiat debitum praesagium in morbis ; sed dc patet
hanc fere tantum acquiri cognita functione Vitali , ut ejus praecipua causa; haec autem maxime aestimatur Pulsu, dc Respiratione; hinc ergo de his primo erit hic agendum: quum vero dc Urina sit recrementum ex toti massa sanguinis , omnibusque partibus, vi vitae egestum , dc haec postulat conside
ρ18. Ulsus arteriarum 217.2 I8.2 I9 , de quum nuncient conditionem definitam cordis nostri, ut motoris primi; tum indolem , copiam, motum , humoris nostri universalis , unde reliqui omnes ; tum dc statum varium arteriae , vasis sere primarii omnium partium corporis; patet in arte Signo rum multum valere dom inam de Pulsibus. 9s9.'Pulsus igitur Fortis notat I. Vim validam cordis contracti muscularem; adeoque etiam valorem causae contrahentis, id Vst 2. validum , satisque copiosum , influ-RVm humoris nervosi, cerebellosi, in villos ς'rdis. . copiam cruoris. 4. Circuitum, Wςretionem . humorum optimC procedere.
387쪽
Est ergo talis pulsus boni praesagii, si tot6
corpore , in omnibus quS partibus , talis Fallit saepe in morbis apoplecticis , & ulli, quibusdam , ubi libero itinere a corde in cerebellum , ab hoc in cor , reliqua valde obstructa; in primis in visceribus. 96o. Debilis notat omnia contraria prio.
ribus 9s9.) . sed aliquando fallit in iis,
061. Pulsus Magnus notat I. copiam Cruoris. 2, Vim cordi S. 3. arteriam liberam,& contractilem. Circulationem, & secre. tionem , bonam. Parvus designat contraria.
Plenus inde, & Uacuus, intelligi possunt,
962. Durus autem adeo famosus varia quidem significat , ut I. membranam arteriae sicciorem naturali ; adeoque 2. obstructiones in vasculis minimis membranas arteriarum contexentibus; 3. arterias plenas; sed 4. ad fines capillares inflammatoria tenacita te obstructas ; s. cruorem densum valde occompactum ; hinc 6. circulationes , secretiones, CXcretiones , laesias; 7. omnia, ea
que sine numerosissima , quae ex omnibus his sequuntur. Mollis autem significat omnigcoiitraria, sed tamen in Peripneumonia acu ta sallit maXim C. 963. Pulsus Rarus intra datum tempu. notat I. tardiores contractiones cordis ; ad
388쪽
UT SIGNO. 373ebque 2. tardiores influxus humoris cere- bellosi per nervos in villos cordis ; 3. cireulum sanguinis saepe expeditum, dc aequabilem ; 4. humorum per omnia vasa circuitum facilem. Si autem talis est ex debilitate , malus babetur & periculosus. Pulsus autem Frequentior designat contraria ; ut icacria irritantia ; spiritus agitatos ; febres , phrenitidem. 96 . Pulsus aequalis roboris, & frequentiae, Vitae constantiam declarans, bonus est: inaequalis ideo malus. 96s. Intermittens, vitae vim labilem de-sgnans, perniciosus. 966. Fortis, magnus, aequalis , tardusque simul, omnium optimus. Fortis & magnus ; sortis & tardus , magnuS tardus,
simul, boni sunt. Debilis, parvus, durus, inaequalis , intermittens , frequens simul, est pessimus omnium. Atque eo quidem p
j0r, quo plures tales notae concurrunt simul, dc contra.
967. Myuri, serrati, caprigantes, dicro- , hinc etiam facile intelliguntur. 968 Ex doctrina Pulsuum itidem comprehendimus quid significet Calor , quippe
Vi effectus pulsus : etenim notat VaS arctat m, humorem densum , propulsionem hu- 'prum validam , resistentias magnas circRhRς4 vasorum; unde imminutus calor con-
389쪽
37 DR RESPERATIONE traria significat: & aestus, ta frigus , quo 'ad diagnosin & prognosin , sciuntur.
969. Tamen oportet meminisse , cluod natura arteriae sangularis, aetaS , sexus, animi affectus , sex res nonnaturales , habitus Corporis, temperies propria, regis, tempestas , mirifice haec omnia mutare queant. Et quod multum intersit, quo ordine pulsus diversi se invicem excipiant. 97o. Sed id accuratissime est observandus Pulsus, quatenus est indeX materiae morbosae movendae , motae , eXcretioni paratae, jam incipientis secerni : nam ibi demonstrat egregie tempus agendo aptum praeter
DE RESPIRATIONE, UT SIGNO. 971. D Espiratio facilis, non dolens ἰ
6 constans k in morbis designat O gana omnia respirationi servientia rite vale- Pulmones facile eXplicari sanguinem commode transmitti ; ade5que eum aptumese fluere per vasa omnia corporis hinc
optimi est semper praesagiii Dissicilis omnia contraria designat; ade5que praesagii semporest pessimi. 97δ. Quae autem respiratio simul valde Olςt ,. haec ut plurimum notat aliquidi in
390쪽
UT SIGNO. 37silinimationis internae ; hinc pessimi semper auspicii.ρ g. Respiratio Magna semper notat pectus per se bene dilatabile , diaphragma ino
bile , explicabile abdomen , pulmonem , cruorem facile meabilem , & vires bonas; adeoque bona quaeque in morbis portendit. y 4. Respiratio Parva significat contraria qliaeque priorum s 973.)ὸ maXime autem designat pulmonem Vel cruore, Vel alia materie, non meabili, rigidum; fistulamve pulmonalem tumore quodam , aut aliqua materie sic obsessam, ut aer vix queat immitti: hinc est pessimi ominis. 973 Respiratio Letita demonstriit pulmonem esse aequabiliter liberum , explicabilem ; sanguinem penetrabilem , & aequabiliter pulsum; hinc optimi vaticinii, si nactia hostia abest, & desipientia. . 976. Respiratio Celeris declarat organa respirationis laesia; pulmones obstructos, rigidos, siccos; critorem ineptum trans flucre ἱ ideoque semper apportat aliquid metuendi.
977. Respiratio Aequalis praedicit bonum
pulmonem ; bona organa , bene coctum dorem ; hinc bona vaticinatur; inaequalis ero declarat causas vitae proximas pericli-ystri; adeoque semper mala est.