Institutiones medicae in usus annuae exercitationis domesticos digestae ab Hermanno Borhaave. Editio altera prima longe auctior.

371쪽

SIGNA MORBORUM. cretis. 4. a loco assidio per Anatomen cogni. to. Iam interno, quam eXterno. F. a qualitate

sensibili laesa. Status autem & eventuS eorum habentur, ubi primo cognita sunt , ex iisdem ac jam ldictum 9O2. 9O-- 9o6. Locus affectus in morbis, si exter nus est, vel internus, sed laesus a causa ex. terna , habet plerumque signa ipsis sensibu, CXternis patescentia , ainde facile detegitur; sunt enim morbi plurimum hi: Vulnus, contusio , inflammatio, Dedema. UlcUS, gangraena, sphacelus, luxatio, distorsio, si actura , caries, atrophia , scirrhus , cancer,

carcinoma.

Etiam comparatio functionis laesae cum origine illius instrumenti , quo actio fiebas

sana, sedem mali docet. 9O7. Locus aflectus internus a causa interna difficilius patescens, detegitur tamen I. a natura cognita causae. a. a functione laesa. 3. a natura morbi. 4. ab eXcretis in Primis. F. ex symptomatibus bene cognitis Comporis cum scientia Anatomica partium: Etenim ex his quinque sontibus praecipus Cognoicuntur morbi interni , de latentes, Cerebri , narium, faucium, thoracis, pleu rae , mediastini, pericardii, pulmonum, cor

dis , diaphragmatis, hepatis, splenis , Vcn uiculi , pancreatis, mesenterii, intestino'

372쪽

SIGNA MORBORUM. 33Vrum, renum, ureterum, Vesicae, urethrae, uteri, genitalium. 968 Signa morbi Acuti in humoribus nati habentur I. eX velocitate , & violentia. incrementi ipsius morbi. 2. . eX Vehementia symptomatum. 3. ex functionibus laesis. . ab eXcretis. s. a constitutione epidemica. 6. ab tempestate anni. 7. a seNu, aetate , Vita, temperie, aegri .

9o9. Si omnia haec signa 9o8. valida admodum sunt denunciant periςulum ingens ; si leviora promittunt aliquid adhuc

9 Io. Signa rursum morbi Acuti in sui-dis , quae definiunt , & praesagiunt , statum, periculum , durationem , eventum, intelliguntur ex observatis eflectis pendentibus a vitiatis nostris humoribus t 76 o. ad 765. 781. ad 792. . 9 Ii . Signa Acrimoniae in humoribus sunt inprimis dolor sine signis motus aucti , sine apparente obstructione majore ; ut &erosio partium sine tumore simul prae,

sente.

9ta . Signa Acrimoniae Alcalinae sunt eqQr cadaver olens in toto aut in parte ἱ sapor ut carnis, aut urinae, putrefactae ἱ ero-μ0 cineritia, plumbea , nigra, quoad colo-yςm, eaque celerrime proserpendo grassans ;

373쪽

SIGNA MORBORUM.tus , atque ab omni cibo abhorrens; foece, alvi solutae, splendentes, cadaVerosae. RLcae , nigrae urina acris , Crassa , fusca, spumescens , foetida instar putrefactae, vix dimittens soccos; sudor vix ullus, aut similis lotio modo descripto ; cutiS arida eXteriana, ut interna narium , Oris , linguae, saucium; cruor tenuis. dissolutus floridus, vix concrescens; pustulae rubellae, ichorosae, fuscae, plumbeae, nigrae, subito gangraenosae ; bubones ; anthraces maculae purpureae ; inflammationes acutissimae, celerrimae ; sphaceli cum bullis elevatis ; ju-Vamen ab Acidis.

913. Signa Acrimoniae Acidae sunt foetor acidum spirans; sapor similis ; color pallidus faciei, anguli oculorum, labiorum, oris, gingivae , faucium; erosio lenta , cum pallore ; sitis non magna ; appctitus saepe ingens ; digestio celerrima ; validus appetitus Terum terrestrium , & absorbentium ; to mina alvi cum pallore , & frigore ; foeces alvi torminales , acidum spirantes , virides; urina stranguriosa, crassa, alba, cum sedimento Cratio, copiose ; sudor multus , Nacidus ; cutis laxior; sanguis crassus quan doque pallidior , aliquando nigrescens ; in flammationes leviores , dc lentiores ; juVδ' men ab iis, quae acido opposita.

914. Signa Acrimoniae Muriaticae , Vel

374쪽

Sis NA MORBORUM. 3s9 Ammoniacae sunt sapor salsus; erosio lenta. pruriens, ruborem inducens ; sitis assidua , ingens, ViX sedanda; siccitas; rigiditas; uriana salsa, tarde putrescens , cum sedimento spisso. & cum pellicula tenui pinguiuscula innatante; juvamen ab Aquosis.si s. Signa Acrimoniae oleosae putrefactae

sunt foetor empyreumaticus sapor amarus, rancidus. acer pinguis, ut ab oleo ambusto vel putrefacto, fauces CXurens , nidorosus, eroso servida, nigra; nausea , appetitus omnino ic cum horrore deletus; sitis summa; Beces alvi pingues , foetidae , duin redduntur fervidae; urinae flammeae, foeti dae, spumosae, paucae, calidae ; Cutis arida ; oris siccitas , sordes , graveolentia;

cruor ambustus; inflammationes acres , celeres , pertinaces ; suppurationes similes ;gangraenae foetidissimae ; juvamen a frigidis, acidis, aquosis, saponaceis. 916. Signa Fluiditatis nimiae sunt perspiratio Sanctoriana, sudor, urina, saliva ex alvi liquida, nimium aucta; corporis totius Marcor, contractio, debilitas, sitis, mobilitas; juvamen ab Inspissantibus. 9Ι7. Signa Tenacitatis auctae nimis sunt

tumor; dolor; anxietas; circulatio , 1ecremti Q, excretio, impeditae ; lentor humorum irculantium , secretorum , eXcretorum ; si

375쪽

6o SIGNA MORBORUM. tum designat pituitosum; verum si calor in gens simul adest, tum spissum inflammato rium significatur. 9i7. Inde etiam signa praedominantis aquae , salis, olei, terrae, habentur nota. 9I8. Si vero una cum praedictis signi; apparent simul signa Vitae vel Circulationis validae, tum designatur citissima , summaque destructio ; contraria autem oppositum

demonstrant.

9i9. Quin etiam ex omnibus his bene perpensis intelliguntur signa Malignitatis in

Acutis : quum enim haec significet celerrimam morbi mutationem in mortem , poterunt haec colligi I. ex causis validis, velocibus , corpori applicatis ; ut sunt pestis, venena, igniS, putredo. 2. CX Cognita per observationes Violenta natura praedominantis Epidemici. 3. ex cognita temperie natu-Tali, atque morbosa, aegri. 4. ex resistentia pertinaci contra omnia genera remediorum, licet valida vi mutante praeditorum. F. ex symptomatibus malis, quae vitales actiones praecipue admodum laesas esse testantur;

qualia sunt ex primariis sitis inextinguibilis; siccitas, sordities, albedo, savedo , fusci's Color, nigredo , maxime cum crustis , in ore , naribus , lingua, faucibus, palaro appetitus integre deletus; nausea perpetua, ingens , abominabilis , vomitus assiduus,

376쪽

SIGNA MORBORUM. 36r singultus ; dolor , 5 anXietas valida circa stomachum s rejectio sincera per vomitum

seri, bilis, putridi humoris ; Alvi dejectio

sincera, liquida, foetida, non levans, valde debilitans, fibras, carunculas, membranas secum serens ; Urina valde tenuis, rubra, spumosa, parca, saepe reddita ; Sudor frigidus, Viscosus, guttatus, circa caput dicollum , non leVans, Aetens; Pulsus celer, debilis , durus , inaequalis , intermittens; Respiratio citata, anhelosa, impedita, tussiculosa, dolens, sublimis; mentis alienatio, delirium, furor , insenstitas ; Somnus nullus , turbatus, non levans, laborem faciens, aut perpetuus ; Sanguinis excreatio ; ejus Mictus ; aut per Alvum exitus; stillae sanguineae paucae, atrae, ex Naribus; tremores insoliti linguae, labiorum , manuum convulsiones validae ; anxietas; membrorum,

capitisve , assidua jactatio ; decubitus supinus; propendentia pedum a lecto quasi neglectim , ut & non percepta aegro nuditasti arum ; oculi sponte lachrymosi , tristes, vagi, fixi, sicci, pulverulenti ; insciis exeuntia excrementa ; collectiones flocco- Idm, atque palpationes sollicitae , laborio-sὸς maculae purpureae ; crises nec integi Re , nec levantes ; mutationes in insolita

quaeque.

9zo. Morbi Acuti superabiles natura, Vel

377쪽

- Si GNA MORBORUM. arte , judicantur ex absentia horum signo. rum 9i9. , dc Contra. 021. Cruditas, coctio , crisis , eventus in salutem, alium morbum, vel in mortem, sunt objecta, & signa , Prognosios in moriabiS. 922. Materia morbi praedita ea mole, figura, cohaesione, mobilitate , inertia , ut faciat , vel augeat , morbum , appellatur

Cruda.

923. Ille autem status morbi , in quo haec ita se habet, dicitur Cruditas morbi; quod obtinet aeque in morbis , ubi tota massa humorum insecta est , quam in iis, tibi una modo pars tali materie obsessa ha

betur.

' et . Quod idem de solidis, quatenus vitio humorum aegrotant, verum est.

gnoscitur I. ex vigore morbi durante , vel increscente. Σ. eX augmento assiduo symptomatum. 3. ab exercitio functionum adhuc valde laeso. 4. omnium optime ex recessu humorum circulantium , secretorum , ex Cretorum . & excrementorum , a statu sano , quoad copiam, vel qualitates; unde in sudore , lachrymis , muco, saliva, sputo, redditis per vomitum , bile , soece alvi, urina, ichore, pure, sanguine , menstruis,loclitis, lacte, abscessu, aphthis, dic. indicatur

378쪽

S 1 G N A MORBORUM 916. Si autem materia morbi prius crudasset et.), per actiones Vitae, aut proprium in dolem, vel per medicamenta apta, sic mutatata est quoad molem , figuram , cohaesionem, mobilitatem , inertiam , ut minus recedat a statu salubri, minus laedat, adeoque impetum morbi imminuat, Cocta jam appellatur. 927. Status autem morbi ille, in quo haec s926. ita fiunt, appellatur Coctio, Maturatio , Vel πεπασμός.

918. Cognoscitur ille status morbi 927 ),& materiae s926. I. eX quiete morbi, ejusdemque decremento , viribus vitae interim constantibus, vel& increscentibus. 2. a sedatione, imminutioneque, symptomatum, concomitante Vitae robore. 3. a restitutione iunctionum in integrum. 4. ex similitudine

humorum circulantium , secretorUm , CX-cretorum , CXCrementorumque , CUm naturalibus, conser s919.)929. Causa mutans Cruda 92Σ. in Coctasset 6.) est actio Uitae su perstes , immutatio

spontanea materiae morbosiae , Virtus medicamentorum auXilians.

9Αo. Materia morbi eousque cocta per causas suas , ut evaserit salubri simillima , Rppellabitur Resoluta; haec actio dicetur Re- utio , quae erit sinatio perfectissima , absiaque ulla evacuatione contingens ἱ supponens

379쪽

Srs NA MORBORUM. materiem benignam , optimam naturam, bona medicamenta.

93 i. In morbis Acutis, qui in humoribus consistunt, disponitur ut plurimum ceristo tempore materies morbi ita, ut fiat subi ta mutatio morbi in Sanitatem, vel in Moratem , quae permutatio Crisis appellatur; atque ipsa materies ita disposita Critica dici

tur.

932. Causa talis motus est vis Vitae superstes irritata a materie morbi variis conditionibus praedita , ut evacuetur , ut transmigret, Vel ut occidat. 933. Si ad evacuationem , vel mutationem loci, apta esst materia, nondum tamen similis salubri , parit mutationem in motu humorum diversam ab ea conditione , qua in corporibus sanis fieri solet, vocatur Perturbatio Critica. 934. Illae autem Permutationes , quae a vi Vitae incipiente movere, circumducere, miscere, separare, materiem criticam , Oriuntur, si fiunt sensibiles, appellantur SIM-ptomata Critica , suntque sign Crisios jam

natae, aut moX futurae. Horum distinctio

dissicilis, ignoratio damni, periculi, plenissima. 93s'. Saepius enim confunduntur cum symptomatibus a causa morbi, morbo , vel

Cruda materie morbi ortis ; unde plerum quo

380쪽

S1GNA MORBORUM. 6sque sequitur infaustissima medendi Meth

936. Signa Vero, quibus internoscuntur symptomata Critica a Morbosis sunt primaria haec : I. symptomata illa oriuntur a vi Vitae superante vim Morbi, haec autem a vi Morbi praevalente ipsi facultati Vitali. 2. illa fiunt praegressa Coctione suis signis mani-sem , & bona reperta , haec in Cruditate comperta. g. illa fiunt circa tempus proprium crisi, haec omni morbi tempore, maxime in augmento. 4. Illa brevi levant,

haec cito nocent.

937. Primaria illa symptomata Crhica , Scsgna , sunt haec , quae crisin evacuantem praecedunt: post coctionem, tempore critico , subito , sine nova manifesta morbi causa, oriens stupor, somnolentia , sopor, Vigiliae , delirium, anxietas, dyspnoea , nOX molesta ; rigor dolor , rubor , titillatio, punctura , gravitas , densitas in parte; tenebrae, spi ndor, lux, lachrymae spontaneae, in oculis ; nausea; aestus ; sitis ; retractio hypochondriorum , tremula agitatio labii inferioriS. 938. Evacuationis Criticae praesentis signa habentur, & producta sunt , si postynimadversa prius 936. 937. , deinde con-ipicitur vomitus; salivatio ; muci excretio iv creatio sputorum ; alvi fluor; urina ; hae