장음표시 사용
41쪽
nocesse est, cuius συνουσέα eum rebus externis suique Onsematione adversus exturbationes inde instantes, perceptiones oriuntur, quae deinde, prout singulae sibi resistunt, vel respondent, visas ineunt conninctiones, visasque assumunt conditione natur, e suae come uineas, quas
exponere et derivare psyHbologiae est. Nos quidem, ne hac in re nimis longi simus, ostendisse sat habemus, ut omnino, ita in animo nihil posse fieri, nihil mutari, nihil esset, quod per nexum a salem non fiat necessariis .
Iam in huius dissertationis praelatione inmanimus, acutissimas quasque metaphysices ratiocinationes sola ad conscientiam provocatione eludi solere, si quis illas cum hac non prorsus congruere putet. Neque enim vident homines, quum eo scientiae sive e pinentiae interitae ocem sequuntur, quam allaci et imperita duce utantur. Ac bene quidem res sese hes res, dummodo ea, quae revera in animo tanquam certa philosophandi principi reperirent, ab iis commentis probe distinguerent, quae una cum illis suo quasi iure sumere' sibi videmur. Verum parita, quae in animo'
42쪽
mano eveniunt, non Satis accurate perspiciunt pa tu ex iis, vae evenire purant, salsa concluduiit, aerias modo ad laetetatis transcendentalis notionem constituendam , et defendendam perveniunt. Nos igitur non prius rem nostram absolvisse id bimur, quam hosce errore psychologiae ope detexe mus et Hlorem hominum provocationem Mconscientiam suam, qua se liberos esse sentiant,
Nimirum quid est quod homines in ha revere sensant Nihil prosecto, nisi simium ' pikdem, nullam vim esse extemam quae volinitatem ipsoriun arbitrio suo cogere possit et moderari;
disiae pluribus rebus sibi propositis, quas asse lare possint, sese optionem habere, quidnam sin-dio suo amplecti velim densque ne intem quidem in dummodo canimo velint, se posse opprimi, mun se ipse visque regere ac saerissimo libi
dinum imperio resistere possit. Quae omnia quamquam verae sunt et libentissime a nobis concedi tur, tamen libertatis asseverandae principia non sine multo, erat e praebere possunt.
nes V intatem , nulla vi extem cogi 'posse, id credo, gravissima causa est, qua permoti , quem move libertatem negare audiunt, aversentur. Longe enim humes, sublata libertate verentur. ne alienae cuidam dominationi voluntas subiiciatur, Wini internam aliqum nee sitatem emi H
43쪽
uire nequeant; sed ubi nilia vident extemi, quo ipsi cogantur, se quoad voluntatem, prorsus lis esse existimati L. Haec auteni pusio, quai quam longissime divulgata est, tamen eiusmodi
est, de qua inter philosopho nulla esse pol h. tentio et disquisitio. Sed innua graviora' alint quae 'equuntur. Quum enim non solum inter honestatem et tu pitudinem moriun sed etiam inter commoda et in- ---da . Migendi potestatem sibi esse omines animadvertant, ex ipsa hac diu optione absol
iam vobininiis libertatem elucere sibi persuadent;
quum volgintatem quacunque re deterini'atam non
posse eligendi saevit te instruci in esse, sed ad
aliqrutilum deterininatam esse putanti Quae t
men. milia longe secus se habenti Etenim iutas a dictitant, non intelligere videntur, quid sit hominum voluntas, et quomodo optio illa ei positi obtingere. Longe enim plurimi voluntatem pro primitiva aliqua acultate animo humano singillatim innata, habens exinde scilicet, quod velle ora etiam fuciatuitem illam volendi sibi inesse conclu- aentes , haud aliterci ne ac a quis dieat pedibus incedere possum, unde, ingularem quandaluincedendi vim aut saeuitatem mihi inditam esse, recte intelligo. Nos autem, qui tum .ihil posse
animo innatum esse, tum, quodcunque tat, ex immutatis enutini simplicium conditionibus sequi bdimus, rem aliter explicamus. Qui uri enim admo-
44쪽
4- dAtersa in eiula externa, rubuscum animus συνουσίαν init diverso modo etiam illis animus rei ii, ideoque perceptionibus maxime viversi generis impletur. Unde sit, ut eae, rae sibi h intrarie oppositae sunt, sibi invicem resistant;
quae autem et quatenus non sunt oppositae, sibi adsocientur. Moliri autem et interire e ceptione non OSSunt, quia animi actionibus, quae semel editae, insectae fieri non possunt, exortae sunt. Validioribus autem repraesentationibus . superatae debiliores e conscientia decedunt, illuc redire semper paratae et mollem tes. Iam si qua repraesentatio, aliis ipsa sorte immitione validis repressa, per si uim sibi associ tam et in conscientia versantem ita excitatur, ut et
ipsa eo redire associatione illa quidem cogatur, sed aliis ipsi contrariis inlii beatur, tum ea reprae sentationis inhibitae prodit conditio, quae cupido vocata, tum demum finitur, quum iis, quae sibi obsistunt, summotis, atque a perceptione nova sibi auxilio lato in plenam in scientiam vere redire potest, ubi cupidini satisfieri dicimus. Volmitas igitur, quae dicitur, non una sinultas es sed eo plures singulos volendi actus complectitur. Igitur
45쪽
M oluntati faecultatem Uigendi tam tere dicimus;
aliud sex aignificamus, quam plures animo inesse, praesentati uis tali conditi me utentes ut voluntatem pariant, easque singulas cum aliarumrmamentationum muri magna esse consociatas, ita tu per aliquod tempus nunc haec nunc illa repraesentinomini massa alteram Superet, donec altera tandem corro rata alteram orprimat, atque ola restans una cum recordatione artium, Imbras cupidinis duectum expetitur, ad consilium suum exsequendum approperat. Quo iacto homi res, in quorum animis talia evenerant, se post longas multasque deliberationes consul in tandent cepisse dicunt, quod quidemigra' uissunum libertatis documentum esse firmant, quiun etiam aliud consilium carre, suae tantumlaisso Vesuntatis. Inmo etiam, si fias liberi rem concedere recusat eo se omnes profligavisse fierique arbitrantur, ut illico omsilio mutato, aequo libeat, velle posse, ipso iacis demonstrent.
Satis quidem insine Nempe quis supra iam
notavi, si nihil externi vident, quo coganim, interm in triandam esse necessitatem, e rerum naturii prodeuntem, noti intelligunt. Ipsa enim illa consilii mutatio tantum abest ut voluntatem liberam esse demonstret, ut potius nostrae sententiae 4 exdentissimum praebeat documentum, qua P ΠΡque debiliorem repraesentationem validiori concedere diximus Simulatque igitur adversarii sum
46쪽
dendi cupido coniuncta inum spe victoriae inlato. consilio nanciscendae, ipsam e sequendi consilii ante capti cupidinem supera ut, vere me mutari
Quid autem de eo addam, quod tertio Ioeoepo si homines propterea quod sit,idinibus in animi, quasi grassantibus obsisti posse videant, credere ne interita Padari necessitate se teneri Nem' si voluntas non libera esset, quomodo, ita quae mat, potentissimo litudinum Maumatu subito posset aliquis liberari, quod interdum evenire, expinentia docet 8 At vero ex iis, rate hucusque disputavi mus, his reo ita iaci si negotur, unitur, atque interrogatis en detur. Ipsa im experientia nos edocet, dilatates a ne ne solere opprimi, quin es sensu morali at que vivida idearum moralium vi tuitione vel e rebus ad religionem pertinentibus. in quibus illae summa cum claritate conspicuae
fruit, auxilium penit. Igitur aliarum tatio inope libidinum saevitiam impinari, ac si res bene procedit, opprim e perientia magistra, perspiciemio, idem per psychologiam mei cognostamus . Si enim admodum vividae cogitationes libidinibus
contrariae et cum satis magna alia in repraesemtationum, auctoritate gravium, maSsa coniunctae,
at tantam vim provehuntur, ut totuin animum quati impleant atque moderentur, libidines etiam saevissimae superantur. num autem ab his se-mes animo obsesso difficillimum esse appareat,
47쪽
allani optin uiri massam illic intrariam eo. 'o diximus, visimn adscendi posse, quoniam, Sineem que in antino tum stant, ab istis libidinitiis illita apprehendimunt M pte regimini subiiciuntur, nu-rim esse non potest, si eiusmodi. victoria vel x
rissime et tantum singulari quadam ingentique
animi inuti praecedente, portemst. iniuries, amitem qum idea morales, quarum ope tantum libidines superari possulit, omisi tempore easdemet ommutabiles, libidines mitem inquieto vafioque sem- fluxu in animo cireumat aras videant, in dis asi sium natinam proprie sitani esse putant ab que ubi eam ope harum forte partem Pandam viceritat, se illamis, rictores, se illis MPmiores, aeliberos atque e nulla re vel interna vel xterna pendere praedicant, non intelligentes, alteram iam tum animi actionein ah altera per necessarium camsariun nem repressum eas si in m eapse
CAPUT QUINTUM 'intenditur, quinam ex nostra doctrina disciplinire morum fruct feriatur. Ivlirum sane quiddam liberae voluistatis hum nae propugnatoribus accidisse videtur, qui, quod sua philosophanis ratione vinnio cui studi tan-
48쪽
piam extremum Summumque eomanum sectaban- r, isti, solum non assequiis sed iis sania proposito aberraverint ut in parten prorSus con- fiam abirem. Nisilaum rem scendentalem volum
tatis startatem pro fimissimo virtutis palladio habentes, illa sUM , hanc Umqne labefactare et tollieontendisit, quum, quod statim sum dem straturi, ipsa posita libertate, omnis virtus funditus
Pysita enii voluntatis libertate, duplici modo de singulis illius actibus statui potest. Aut enim singuli illi pro libeέ habentur, aut onmes ab uis tantum libero oluntatis actu intelligibili de Mam
tur, a quo per nexum causalem ceterae dependeant, ac tali modo iam deterininatae constitutaeque sint.
Iam liuod ad prius illud attinet, singuli quidem viaminiis aetiis in ieio morali fissiliciensi ideas quas philosophia practica exhibet, moralibus excepta libertatis moralis idea, consentanei esse possunt.
eap. 2. ostendebimus, hoe proseet illius erit philosophiae, ain alas exquirere et ordine certo numerare voluntat amationea, irae simulatque animo concipiuntur, vel laude vel vituperio notantur. Ubi autem res accuratius inspicitur, quinqu.
tantum et odi rationes apparent, ad quas varia eiu elaritate vari;sre modis onspieu , o tam rem moraliun db iudieat; sit revoranda iam , volturitatem uis rati inibus impluitam, ain eo ponim is, quae animo onevia. H --
49쪽
que iniit ei liberias interita, ex qua militas a ce teri ideis regitur et movetur, ita nempe, ut e c a Meamni intuitione, earum VH in re sera 'primendariam oriatur cupido, id, quod posita, luntatis libertate, sublato p1 nexu causali fieri non potest. Fortuito igitur singuli villiininus actu adessis pondere possimi comisso D'queunti It M'. ς virtus talis voluntatis propris esse pMest, Mimi
bertatem, quaIII Supra diximu internam seu mora
lem, necessario contineat, sonuitis autem illis m-luntatis actibus quam maxime sit contraria. Quis enim, ut ad vulgarem hominum sententi in pro Meem A aingula natam actione virtutem cernit . tali sura virtutem illum es*e ignorat intimum .animi quasi sentem, e quo honestissivia quaqPhenecessario sua vi promane. V Quis eum, q*e 'nunc turpissime nunc honestissisim agere aeque verosimile est quod libertate posita vere est Mirtutem assequitium esse ut uratur, quam sal emconstans aliquid et munutabile esse, omnes Intelli
gant recte quidem. Neque enim in aeru
lute probetur, quinque exim e prodeunt, quas dicimus, ideae moraues sitilichemusterbe isse ad quarum imaginem tota vitae institutio umeui. est moderanda se Herbariti
50쪽
γο tam sed in hae eonstanti animi pro Hetrahia ditata, laudabilis mareato At singulae istae
artione, liberite anthropriis in oritu nulla intere vi χoniunctio, linquam pro toto rotam com- - nstans proprietas animo possit adscribi. Nec posterior illa, quam dixi is, sententia , propria, ad virtutis studi uri promovendiun
Flior est , pota lites obrutatis ac , e pe- entia apparentes, lino aliquo libero actu intel ligibili per immutabilem causarum nexum pendere Meuntur. Ethiam qnainquam proprietatem quandam in ualern cuius quasi evoluti in singulis actionibbu, sensibilibus matur, ex illa stalantia minoiricti re possvinus, tamen hanc ipsam proprie-utem ne virtutis nee iiii nomine designare liceti Intelligibilis enim ille voluntatis actus, tru quam li- ber, eo honestatis is turpitudinis ut ratione non
pendet, sed tun alterutro tantum sortuito congrvitit ut etiam inu, imam Malis vere est, aeque bene si possit Verum bane sumi in volunt
Deus enim, Deus, id est, Minoluis sanetiis sapiensve est, pro sua ipsius natura non potest non ita aseo, via ro'
mod asit. persedis illa nottiis esse nem ii, nisi promin sublata male liniti volendi potestate. Quoa imis quin
igitur libera isti voluit late dieit, sera posse dicit, ut sorte aliquando etiam lui pia velit, quod summam esse blasphemi una nemo eat, vin videat.