장음표시 사용
111쪽
haud indiget scientia, aut arte, quam ut con cinnes eleganter ea medicamenta , quae ab ipso nunquam fuere inventa , sed in scriptis Medicorum reperta , componat exhibeat, at ut ulterius excurrat necesse non habet, nunquam de et fictu, viribus responsurus , artis Medicar enim imperitus est, uti notat J: Bolinius de officio Medici cap. 3.
Pharmaca excogitare novari ea contrahere,
illa ita praeparare, ut usui, commodo humani generis, re Opere inserviant pro mor bis cito tuto superandis , non est Pharmacopoei, sed Medici exasciatissimi negotium; cui illud totum quantum demandatum est, quidquid alii aliter sentiant, quorum refutationem distinctam exhibet obnius lib: cit capra I. cui accedit Verulamius in Augm scient.
Quis enim remediorum inventorem statuet talem, qui Medicam artem, scientiam im nem ignorat nisi fatuus sit, Me mera Em petria temeraria omnem deducat Medicam scientiam, Pharmaceuticam nobiliorem, ab ipsis natam vilioribus operariis statuat, summo cum dedecore ignominia, imo Medicinae Medicorum contemptu. Si quis tamen tam felici constellatione natus existat Pharmacopoeus, qui pharmaca nova cuderem invenire possit , ita ut secundum
112쪽
hunc Walios auctores superbior ex tripode
pronunciantes , suaque inania jactantes com mentes perversam valetudinem efficaciter ωcito abigat, an non gratiae sunt ipsi plurimae dandae, honores opes ultro concedendae majores, quam tali garrulo Medico fucato, qui nihil ad usum, commodum generis humani confert aliorum labore, sudores industria abutitur λVerba dare , praeterea nihil , strenuos pauperes nec sublevat, nec egestati eorum succurrit, ut enim eorum virtus ex re angusta submergitur , sic illa , ut emergat rebus, factis opus est, quibus mentem , per manusin instrumenta necessaria adjuvare possint. Multo minus aliquid in artium cultura progressu nobili confert emolumenti gravis promisse , verbis dives, nihil tanto dignum hiatu proferens , artes ipsas steriles reddens , ab inquisitione admodum necessaria deterrens artifices , manus languidas efficiens , animos ad desperationem trahens, vilibus mancipiis lucro sordido unice intentis omnia temerarie labusive committens.
Haec evidentissime liquent in ipsa Medicina , ejusque nomine tenus Doctoribus, alieno
studio magis quam propriae arti saepius incum bentibus , intuod merito reprehendit Verulamius in Augm Scient: pDm 299. ab omni fere parte
113쪽
parte vero studio ad scopum collimanti Medico destitutis, adeoque pauperrimis in sua arte nobilissima viris , postquam contemptui ieglectui habita esse coepit cognitio nobilior pharmaciae , primum praxeos verae fidelioris
fundamenti. Conpilata etiam ex pluribus inconcinnis famraginibus is pompam erectae officinae, cum sufficere visae fuerunt mollibus nimium ip re vacuis Medicis, statim hi Pharmacopoeorum, famulorum nempe suorum , ministri, eorumque ludibria, contemtus risus facti , ignobilem quandam posteritatem, progeniem in lucem ediderunt, praepollera sua scientiae imaginariae damnose jactatione fungi instar vii sintumescentes , nil nisi imaginem sui abjecti simam posteris reliquerunt, quam deteriorem talis doctrinae imaginariae cultores dabunt. Merito autem suo, hoc opprobrivim generosiores facti Pharmacopoei suis heroum Medicorum filiis noxis affricare solent , quodam jure debent, quod praescribendi formulas igno
rent, temere quidvis congerant, Chaos Medicum confundant , intentiones Medicas nullas noscant, periculis omnia plena exhibeant, lethiseras ex ignorantia damnosa congerant potiones, olim vires remediorum confundant, Machinae humanae leges minime intelligentes Verbo
114쪽
verbo mere Empyrici de quibus legatur 3 cap. Bolini de ossic medic: Hi enim sunt partus inscitiae medicorum desidiae illegitimi, a praeceptoribus abortive sinpe editi protrusi, ipsius stultitiae ante soboles , haec proles servo prudenti dominium dedit in filium stultum , ejusque haereditatem par tiri non solum concessit , sed eandem diripere
svit vaniloquus rerum et stator. Corrigere praescriptas remediorum formu-Ias, succedanea vel quid pro quo substituere , mentem Medici interpretari , aegrorum statum inquirere, hunc ad medelas tradendas ponderare, levitatemque doctrinae Medicae tacite vel aperte explodere, famam Medici prostituere familiares inuotidianae quorundam sunt perae. Haec ad quantum accesserint gradum, unusquisque sapiens novit, contendere enim cum talibus inglorium, imo periculosum duco, re cepta enim plurium Medicorum vincunt rubore quosvis etiam cordatos ut fundunt, cum Lepius tam enormia , praxi solidae, humanae
sanitati contraria cernuntur Vitia.
Si omnes Medici essent Pharmacopoei, si Scpartem ejus, secundum eos nobilissimam, perspectam haberent Chemiam , uti inculcant Boh-nius . c. H. H. Jungken in artis Pharma-ceuticae protegomenis Anatomicus , ut Vetus
habet proverbium, non esset infelicissimus Practi in
115쪽
Practicus Gallenicus non esset Mysochemicus, nec merus pius Empyricus Bolanicus vegetabilium notitiam penitiorem, non autem meram supertficialem characteristicam exhiberet alia non asperneret hemicus fulcra, Physicus Medicus ex ipsa arte ejusque X perientia sedula riudiciosa suas hauriret proferret demonstrationes , Mechanicus , Ut nunc ajunt volunt , Medicus non alia fingeret praecepta, a quibus ipsa recedit in suo opere naturari ut unicuique artifici sedulo patet ia-
Practicam 1 tans Medicinam hymia, intra proprios consistere debet limites , quod si ulterius excurrat ut noster censor vult praes p s. ct ad morborum Theoriam sua accommodet principia, ingenia alioquin peracuta in errores agit,
vana scientia 'imagine deludit Ulterius ut strigilem det Chemicis, rogat iracundus irrisor, contemtor hemice Theoriar Philosophiae, quid ea in causis morborum rite expilaaudis, aut symtomatis deliciter curandis praestare possunt principia, quae ita nulla sunt, ut in animo philosophantium locum fortasse habent , in rerum tamen natura minime existant de qui bi inter ipsos disciplina hujus fautores nondu convenit; ad quae quam doctissime respondit . C. Barchus en in exus princ. Ghem adv. Mathemat. tandem vero ait pag. seq. Chymiam ad Mechanicas
116쪽
Uuas rationes excultam potissimam fore illustroitionem ipsius theoria, si pessimor j scientia, ab Elia Artista, Mechanico absque dubio sossan exspectanda, Cut volunt quidam hemici orbi Medico revelata fuerit. Haec divum sapiunt pythonissam , ab orci
faucibus, Mechanicis regulis turgidam , affatam, furibundo numine suo repletam, ex tripode vaticinintem, suspicienda Matheseos mysteria, an venefica dubito, revelantem. Chemicus praxin ornat ditat, etiam adversario testante. Theoriam male quoniam proponit odio est habendus is intra limites quosdam, ab extraneo quodam coercendus Mechanico, cujus verba. inane quid spirantia, nullas hucusque Medicinae suppetias tulere; imo nunquam ferre poterunt, utut ea aut ad phammac paranda, aut ad morbos rite cognoscendos, aut ad motuum declinantium, ad suos finem absoluta necessitate pergentium doctrinam, applicenturin detorqueantur , nisi contrarium ex ipsa arte experientia demonstrent vir , suis in deliciis, campis liberrimis versantes exspatiantes, quod optime de iis annotat Verulamius lib. . in augm scient cap. 6. Demonstrationes igitur per experientiam , artem in campum producendae sunt , quarum erit prima , hemicum non posse remedia parare novaci nisi machinam humanam noscat
117쪽
ejusque affectionum causas perspectis habeat, quibus opitulari debet. Chemicus enim qui ex aliorum formulis sua
praeparat auxilia, inter famulos hemicorum numerandus est, vel tantum inferiora premere subsellia potest , ex alius imperio, nutu dependens , adeoque inter generosiores hemicos locum possidere nequit, uti docte etiam anno lavit plurimis locis experientissimus nobilissimus Boyle. Is merito Pharmacopoeus vocari potest , ut Lanio in sua arte exasciatus , etiam jure integro Anatomici titulo decorari potest Rusticus hortulanus egregius Bolanicus nominari meretur , si supra vulgus , hortulorum herbas Qvegetabilia etiam exotica noscat suo nomine distincta Empyricus circumforaneu , aut vetula, quidquid est talium hominum, O bos feliciter quandoque pellens, Medici nomine non indignus videtur, praesertim si sit Hippocraticus ut vult Baglivius, unicus enim scopus Medicinae est mederi morbis, vulgus ex eventu judicat. Chemicus remedia morbis pellendis aptissima parans , morborum Theoriam aut noscere debet, aut Theoriam ex suis corporum exercitiis, motibus variis, certisque eorum acqui
scentiis formare potis est , eamque ad ea accommodare debet principia , ex quibus con flantur s
118쪽
santur in quae resolvuntur remedia , quae ab eo morbis convenientia vel sanitati insedi Vientia componuntur profecto non alio res
practica promoveri modo, neque de ea aliquid certi firmi pronunciari poterit, nisi auxilia morborum laturam morbi ipsi remediorum
eleetionem indicent, utraque operatione mutuas futuras Medico denuncient, nisi quis praxin a Theoria gratis distinguere velit. Theoria enim ex praxi, non haec ex illa ortum sumsit, si per Theoriam Medicam scientiam intelligamus , alias proprie Physica quaedam contemplatio is inspectio humanae Machinae dicenda , vel sub Anatomiae studio habenda .limitanda est.
Egemus aere , quem respiramus, cibo potu, quo reficimur , calore , quo fovemur, excrementa sunt per vias varias superfluaeque aquositates ejicienda , mulieres periodis menstruandae suis crescunt decrescuntque, sanitate quadam imperfecta fruimur , non plane beata vivimus, morbis assicimur depascimur, tandem supremus dies obeundus, quae cuncta norunt hominum vilissimi , attamen eorum cognitio eos non creat Medico omnis Theoria hisce vulgarissimis notionibus superstructa , a praxi abstracta tantum tradit , ea nempe quae nullus nescit frustranea erit
haec scientia Medica dicenda , nisi eam altius
119쪽
evehas ad res minus cognitas , earumque causas solidas, veras eruere studeas , has peripractis , quod extendendum est , admoveas, qui unicus est Medicus scopus hunc quomodo Anatomici , Mechanici, hemici , hactenus proposuerint, breviter exponam , ut inde concordia docentium & discentium appareat discors , quae detrimentum scientiis & artibus parit damnosum. Anatomici haud minus , quam alii flagrantes honore imperii acquirendi in Medicina,qubd sibi adulentur merito quidem, an quam primi Medicinae fuerunt cultores , Omnia deberi manualibus operationibus Volunt, unde ab ipsis primis temporibus , ex ipsis verissime nati hyrurgi exstitere antiquissimi Medici, plurimum in Medicis curationibus profecere, demonstrationes curiosissimas exhibuere in Machinae humanae constructione varia, ac
in functionum distincta demonstratione , Maepluribus partibus singulares sunt, larum sub
latione manifesta per quarundam partium exstirpationem , taceo immites crudeles quorundam in vivis hominibus carnificum more
operas, Herophili nempe Erasistrati. Morbos partibus quibusdam solidis quasi inhaerentes, sola etiam per instrumenta cauteria potentialia laetualia exstirpatione tolli, alio
120쪽
Chyrurgi, quae quamvis crudelis videatur cura, attamen saepius praestantissima, unica via practica est , qua , ac sanitatem reliquo cor pori conciliandam, aut serociam motus maligni sistendam itur, cum nulla alia hucusque magis cognita pateat. Hinc Me aph 6. ec: 8. Hippocratis natum videtur illud proverbium practicum , haec si non prosunt, puta remedia interne exhibenda, ilicet ure, seca, scilicet clementiori operi practicae cum desint vires, violentia majori insistendum est , cum morte Gactura quarundam partium .functionum quamvis alias necessariarum in exinde Anatomico-Chyrurgicam tantopere extollere solent opem, ut vel negligant vel despectui habeant reliqua, viri saepius
plus quam par est feroces , immites , crudeles, attamen laudibus in re Medica non infimis dignissimi , quibus non inutilem Mechanicam scientiam, ut instrumenta seligere varie fabricata , ex vario metallori molli , rigido, flexili ad operationes varias possit, ut quam vis ipse non fabricet ea , artificem de iis instruere noscat , reetissime docet experientissimus Ohnius de ossic Medic cap 22.
Mechanici Matheseos filii, in Physicis plurimum valentes , ipsi naturalium corporum scientiae praeesse, atque in eam absolutum exercere dominium, summis viribus jam a longiori