Henrici Snellen ... Theoriae mechanicae physico-medica delineatio : in qua damnose ejus praecepta ad rationis & experientiae lancem revocantur ac practice emendantur ; cui praefixa est ad doctiss. clariss. D. Jacobum Le Mort epistola, ejusdemque resp

221쪽

cere ex causis contrariis, nempe ex obstructione , exstirpatione, angustatione, conformatione indecenti imo si verum hoc foret diistiam, instante catamentorum proruptione, simul bilis flueret insignior ejusque effecta statim apparerent conspicua in tali corpore, quod contrarium visitur , in pallescenti serositate plerumque versantibus.

In gula deditu semper redundantiam sanguinuoriri , si non in plurimis falsum , saltem valde dubium est , nam saepius vitium & morbum

infert nimia voracitas nec cibi delicatioris frequentior usus , in machinae commodum abit, sed potius ei nocet potius hic vasorum conformatio , humorumque orgasmus Varius in considerationem maximam trahendus, utpote ex quibus alimenta limitatam suam recipere 4etinere solent figuram, molem , totum. Plura , cap Auctoris de periodis , dubia quin imo falsa deponit , quorum mentionem facimus superius , praetermittimus enim Ventilatari non minus in phaenomenorum mensium explicatione , plethorae suae addictus, quam in caeteris sese sistit lethorico enim distendi sanguine vasa uterina , instantib menstruis, obser vasse Anatomicos de Grassovi morum , qui f. minas menstruales secuerunt scribit pag sed huic experientiae aliorum virorum experientiam

oppono es alii nelnpe Bolinii , ille, nul-

222쪽

lam se inter uteri vasa reliqua ratione intumescentium venarum disparitatem unquam reperisse , ingenue fatetur hic prominentias inuas notat Higmorus in duarum menstruatarum cadaveribus litem hanc dirimentubus, non observavit; neque alii poterunt, quoniam ipse ille fluxus ab utero non prodit sed ex ejus collo majori fontis hujus originem ruspandam esse mecum sentiunt Elmulie- rus o Barthollaus Anat reformat libro .cap 28. c. Qiuod de capitis dolore, circa progressum mensium majori reser , ob rationes , H Diis placet, Mechanicas , illud lethorae repugnatiam declinanti per effluxum idem de vesiculis pone aures a Paulino observatis , ac de clavicularum tumore a Baglivio, in medium allatis sentiendum est , nam an sanguineae hae erant vesiculta , an vero serosae tumor ille avicularum , an ruber , an pallidus exstitit nam hae colorum apparitiones , rationem praeberent claram, circa negatam aut admissam plethoram quamvis tales historiolae flocci pendendae sint, tales inter monstrosa abberrantia naturae Opera numerandae Veniant. Confuse rem tractans, ex sanguinis redundantia, nunc dolorem inducere gravem, nunc stuporem, hebetationem sensus, nunc negatam spirituum influentiam promiscue invocat, quae

223쪽

quae quomodo cum immediate praecedentibus cohaereant observatis in instante fluxu omscilicet dolor, inflammatio, cephalalia producta

secundum auctorem ex intento sanguinis momento , calorem intendente , humorum attritionem augente ex quantitatis velocitatis in sanguine augmento etiam febriculam pariente judicet aequus rerum aestimator. Haec si adsint, manifesta motus intestinierunt indicia , contestante mulier loc sis pius it quae si quis negaVerit etiam omnem motum intestinum abesse , in fermentatione, effervescentia , putrefactione , audacter dicat, quamvis, haec quomodo inter se cohaereant L fecta contraria ex fundamento lethorae , via

dea Mechanicus, si enim calor attritio sanguinis sint fracta pleonasmi sanguinis, illa universalia de totum corpus sparsa esse de berent, cum rubore facie , diaphores sicca, vel humida aucta pruritu , sensu aucto non

obtus , sanguinis non stillicidio , sed profluvio violento c. sed haec non visuntur , saltem rarissime apparent. Verum est, aliquas virgines mulieres pati, sed plerasque alacriores fieri ex illo fluxu etiam instante alias alia perpeti subire commoda vel incommoda , prout machini illarum , ad motum impetum illum sustinendum major minorve fuerit aptitudo ; pleraque M ue autem,

224쪽

autem, sive doloris, sive laesionis, sive morbi

cujtis lar effecta, quam maxime in lucem prodeunt, post menstruationes in vetulis cessantes, a icta illa lethora liberatis , teste experientia quotidiana , quamvis etiam nonnullae tunc temporis varias subeunt affectiones. Ut lethorae quidvis nascenti adjungat, etiam perspirabilis materiae retentionem tanquam causam ipsius statuit grandem , sed illius vanitatem alibi ostendimus quia seros sanguinis pars lymphatica , non sanguis ipse

qua liquor rubicundus perspirat , nisi in casu extraordinario larissimo, prout aliqui Medici, inter eos meus Olim Praeceptor summopere aestimandus , indefessus naturae Rusipator D. Jacobus e Mortius curiosam vidit historiam, in viro sudoribus ante hac defluente, ab iis per frigidorum forsan abusum curato, dein recidivam violentissimam icthalem pa

tiente.

Demonstratione insuper haud parva indigeret, quomodo sanguis, eo spatio, simplici ac cessu secessu serosa illius perspirabilis materiae, crescat decrescat, imo an haec materia, sanguis nominari posset nam idem esset, ac si aquam simplicem, tinctum sanguinis colore rubro totum hocce i liuidum in merum sanguinem conversum aliquis pronunciaret vaniloquus , unde non male applicat Sanctori , si

225쪽

Dis placet, observationem, de menstrua viro rum periodica evacuatione , per urinam paulac pisorem, turbidiorem credat , qui vult, haec tamen plethorae debentur suae sed cur haec non ipse observavit Auctor, si vera sint generalia haec in viris effectat forsan se hac in parte Virum profiteri erubescit, ideoque potius in alius nugatoris verba urat, ut idolo suo faciat fidem, plurima enim protulit Sanctorius, ut sibi gloriam captaret susque deque in suam converteret hypothesin firmandam, ut noster, nihil, sedulus curiosae vanitatis suae Rus-

pator, mittens, repetitione, tanquam rambe bis cocta, cordatos Lectores enecat. De sororiatione mammarum in puellis, tanquam experto credas Roberto, saltem fides sit penes Auctorem quaevis seminea perlustrantem , alterum Sardanapalum , inter mulieres forsan viventem .pro tempore Versantem, earum potius quam suarum actionum conscium, ita pronunciantem pag. o. se novisse inflatum nonnullarum ventrem , ut plane Impanitiuae viderentur, instant fluxu, quod unde deduci queat nis a plethoraci haud videt Auctor oculatis IJ-

Sed an lethorae tam subitanea eruptio capparitio an in momento illius temporis haec generaturi an sanguis superflue redundans in corpore tam cito reliqua deserit loca , ad ven

trem

226쪽

trem insimum solummodo ruens an inspector novaturienti ingenio armatus, pallore apparcnte in facie puellarum, ventrem exporrectum cum rubore sanguineo observavit Θ an sanguis inchoante fluxu torrentis instar quidem admodum rutilans .fragrans prodit ut credo saltem nunquam hoc mechanicae demonstrationi subjiciet.

Illud autem demonstrat speciem motus intestini extraordinarii, qui per accessum cujusdam portionis spiritualis inducitur, quae sive ex ipsa materia attrita decussa, sive e vasculis minimis , tenuissim illa portione nobilitatis prodit,

eam eo tempore copiosius dimittentibus in vicinos humores, ad motum tutum illum cogendos , parum refert , dummodo signa intum scentiae reliquorumque in puellis accidentium ex illo resuliant opere, ut alibi diximus. optime ex antro pronuncians trophonio, ebrietati mensium instantium symtomata comparat pag: o. sed quid ebrietas cum lethora commune habeti nil nisi ut vinum , vel potus quicumque e mentatus augeat Otum,

non copiam sanguinis, quod confirmat rationes, de motus intestini necessitate datas. Restat ut nunc tradamus, demonstremusca, quae in re calamo nostri Auctoris, ad nauseam usque , Versantur , puella nempe se

227쪽

M suos fluxus menstruos terminare cujus hypotheseos infirmitatem supra exhibuimus, attamen possito, non concesso illud naturaliter contingere debere , nec alias postera rationes experientiis enixa illius hamomen tradere, absque lethorae fictitiae invocatione , cona

bor.

Machina humana tenella, ad pubescentiae levioris terminos usque, mollis , flexilis laqueaest, instar omnium aliorum corporum egeta bilium , quae sensit ad suam magnitudinem, extensionem, persectionem tendunt: in eo statu fibrae omnes patentiores magis perviae perspirabiles sunt, quae facillime humores, magis eo tempore serosos admittunt dimittunt,

per omnes OrOS , canale , tubulos , utpote minus resistentes actionum etiam leviorum nam mentiS.

Lubricitas vasorum , serosus humorum status, villorum flexilitas , ubi motu illius machinae vegetativo succurrunt, simul loculos extensos per illam vegetationem replere coguntur, quod fieri nequit nisi per materiam quandam satis tenacem glutinis instar balsami cam , spirituali portione , minori in quantitate, instructam , quae in eo statu minus excem nitur ex materia debilius attrita, minus Oleosa, magis aquea.

Illud testuitur omnia vegetabilia immatura

228쪽

tenella , in quibus aquae multum, olei spiritus parum delitescunt, imo ipsae urinae humanae , ex talibus tenellis machinis desumite, parvam admodum copiam olei 3 salis largiuntur volatilis , ut Mearum sanguis idem te stantur catuli integri animalium, in destillationibus Empyreumaticis. Morbi talium idem redarguunt, utpote non tam ad inflammationem partium, proclivium, quam ad malignos morbos, gangraenam , spha- celum, scabiem , pestim , c. nisi adultiores vel biliosiores exstiterint, aut solidiorem vasorum conformationem solito densiorem ea in

aetate tenella acquisiverint , quae exceptionem hujus observationi merentur.

Per fibras vasa non solum hic crassa consideramus tegumenta .vasorum majorum tunicas , verum etiam minimas fibrilla , 4asella fere visum subterfugientia in ipsis tunicis glandulis, in quibus exilissimae nidulari solent

materiae fluidae, hoc tempore etiam serosiores, adeoque impetu magno faciendo impares.

In pubertatis flore ex materia copiosus congesta, sensim firmiori reddita, aeque in fluidis quam in solidis partibus durities crescit ut superius circa ossa ex erchringi notatum cum duritie quadam solida , unde angustiora funt vasa, simul retinendae subigendae materiae fluidae constantiora, cum totius machinae decore 4c. Lubm

229쪽

DE LINEATAE AR II. I9r Lubricis igitur mollibus serosis fuga per

manente sua, oleo sis aliis tenacioribus injiciuntur vincula, quibus coercita ope quoris cresistentiae magis ac magis attenuantur, in portione subtilior accrescunt, momentaque majoris actionis acquirunt, ut sensu ac motui maj ri tandem perfectiori maturitatem suam nunc adepta, inserviant. Illo ipso tempore vigor conspicitur , postquam diluens serum non tam potens adest, ut spirituum vim intercipia ; tunc enim in ipsa vasa tepius fit arietatio , haud raro cum apertura ruptura eorum minus resistentium, re sultans ex copia illarum portionum materiae antehac immersarum , nunc per fortiorem at tritionem emersarum. Exiliores autem partes , cum angustissimos poros canaliculos in glandulis petant , ne cessario hae tenui sua substantia redundare tandem faciunt illa loca , asellaque inflari ad m- tumescentiam quandam partium minimarum, illa vascula continentium , OgUntur , qua postmodum aut sua effundere necessitantur, aut vicina loca comprimere, angustare , quod semper in motum proxime adjacentium , dein remotiorum humorum redundat. Hi spiritus aut te portiones subtiles , natae ex quadam contemperatione , ut ita loquar,

materiae subtilissimae aeris , salis irretiti in materia,

230쪽

teria, ad oleosam naturam accedente, sensum motum cum colore interno augent , texturas in fluidis majus spatium exigentibus replent& distendunt, tandemque magnitudinem ictuum

ni suum materiae accelerant , ut vasa minus

resistentia locum suum, pro fluxu menstruo in mulieribus haemorrhagiis in juvenibus sic cedere cogantur : in flore aetatis haec accrescere debent , ob repletionem majorem humidi, quod adhuc ex tenella aetate inexistit ob pronitatem ad motus talium luxuriantium humorum , spirituali portione repletorum , intestinos ob calorem talium machinarum intensiorem , quae alimenta citius copiosiusve digerunt ad Chylum fluidiorem convertunt, ob vasa ipsa , prurientem atque titillantem actum facilius sustinentia , aperturamque non denegantia faciliorem. In primo fluxu puellarum, minor sanguinis spirituosi Moleos copia dimanans, vasorum uterinorum minora diametra essicit utpote stimulo minus in sua figura constanti instructi,

quae sensit in accrescens ex causa superius allata, brevibus aliquot mensium periodis, non annorum cursu, ut noster vult, suum ponderis consueti evacuandi acquirunt terminum. Ad vetustiorem aetatem transiens mulier,

non declinat in mensura evacuandi sanguinis, sed ut plurimum in vetulis augetur extraordi nario