장음표시 사용
131쪽
iusmodi hominibus ius diceretur, non quidem ex proprio sensu, sed ex consilio assessoru, id est iuris peritorum, qui, ut ipsis inagistratibus, ita, de eorum legatis in consilijs ad-3 fidebant. tvr de magistratibin con-
silio nihil decernebat magistratus . 4 & qui vices eorum sustinebant i l.
s. f. r. ff.de minor. I an manumisteres. ff. de manm visae d. S. I. Auth. de
ipsi verba plerunque sugsterent in reddendo iuret Quod ostedit Senec.lib. I. de tranq. animi, his verbis, qui inter peregrinos, ct ciues, aut urbanus prator adeuntιbus assessoris verba pronuntiaι. Vnde factu
est, ut, si magistratus per imperitia iuris, de legum iniquum aliquod ius statuisset, non ipsi hoc magistratui,s sed eius assessori noceret in a. Κquo qui*ue iuris, quia non magistratus sed assessor se iurisperitum profitebatur, ideoque talem peri-ε tiam praestare debebat, ' mi ibidemaee.in verb.assessori, o past eum Cu-
hum est , ut magistratus non sole rent, imo nec possent his assessoribus mandare iurisdictionem , aut eos dare iudices, i viscribit Anton.
bat La.C.de asse se separatio rat. E. de Q. essa titide offri-. quamquam contrarium scripseru Anton. g. ad Medes non fiam Ir. S. simiture fi de excu. tui. quoniam eorum opera erat in consulendo,&iure tam ipsis magistratibus, quam eoru vice ius dicentibus suggerendo necessaria.
Iudices autem dari etiam imperitos , & ignaros iuris potuisse imo in ordinarijs iudicijs consueuisse, vel ex eo intelligimus,quia non dabantur iudices, nisi, qui fuerant ex ordine senatorio, & equestri selecti, & in album iudicum relati, velarias ostendimus in I. cV. quast. r. num. 6. quique, ut plurimum erant iuris ignari,praecipue equites, qui tamquam milites arma potuis, qua leges callebant, L D. intranc. .
Sed in ordinariis iudici js hoc noerat inconuenies, quia iudices no a dabantur ex numero sesectorum, nisi in iis causis, in quibus erat c trouersia de facto, vel certo, & indubitato iure i nam causae iuris ambiguitatem continentes ad Centu-
uiros remittebantur, quorum cognitione, & iudicio solebant iuris
3 controuersae terminari , t ut scribunt Caro Sigon lib. I. de Iudic.cV.aa. Y2 P. Coras lib. r. Misceli. cap.
dex dimittere rabellam pote t. v&6cisse, aut nonfecisse pronuntiandim
132쪽
. ubiprolatis eastionibus contro mersia tollitur. Vbι ver. irier Hθω- tantes ratio ius iacis, ubi animi comiectura capienda ess, ubi id, de quo sola sapientia decernit, in controuerissiam incidit, non potest anae sumi iudex ex turba selectorum, quem censes in assum, or eque is Dareditas mim, de Cic. lib. I.de Orat. na,quod maximas centuuirales causas in iure rimas protulisti, qua tandem earum causa sis, quae ab bomine et quenti iuris impersio no ornatissimὲ potueris dui, & Quintili. lib. q. cap. a. id aerissis asiquando utriquefarn, cum vel nulla expositio e B, vel de re constat, de iure quaeritur, ut uuae Centumuiros, ius, an frater durat se intestato haeres. Erant aute cen
tumuiri centum, & quinq; iudices ad iudicandu astiti, ex singulis tribubus, qui erant triginta quinque, terni, sed. quo facilius appellaren-9 tur. Centumuiri dicti,t ut in L qui
Um fuissitus, sedis forsita unus
De cetum iudex in tua verba viris.
Et lib. a.de tristib.Heg. I. Nec maia commisia est nobis fortuna
que deest decies inspicienda viris. Et ab his centumuiralia iudicia nominata. δε quibus sit metio in L HAC pet haered LTitia i 3. Ede Inossi rasaeperator. I ist e tu let. His praeerant Decemviri,litibus,sive, ut veteres dicebant,stlitibus iudicandis,
qui magistratus erat,3e hastae, idest iurisdictioni centumuirali prgerat:
cemarius magi atur, qui ha ρυ- eviet, decemviri s male autem vulgo legitur. Censumviri Itiubas iudicauatis constitutisunt. Vnde Ouid.siue, ut alii malunt, Lucanus ad Pison.
Seu trepidas ad iura decem citat Missa virorum. Et firmare iubet celeno iudice causas
Papinius sat emuni moderatrix iudicis hasta, Martialis lib. 7. Epigr.
Hunc miratur adhuc centum grauis hasta virorum
& Suet. in Aug. cap. 3 6.scribit Augustu constituisse,ut rem iralem hasta, P m q sura functi consaeuerant cogere, deceriri cogerent. Erant aute centumuiri in quatuor consi.
Ita diuisi,Se in Basilica, vel Iulia, vel
Portia, quatuor ascendebant tribu-II nalia,tumcrabunt Caro.Sig. .lib. I.
ca. p. de orae Iu Unde Quint.lib.ia. cap. s. rati inquit. eu in basilica Iatia diceret primo tribunati, qualuo
aute iudicia, τι moris est,cogeretur. atq; omnia clamorabus fremerent, orauditu,et interuGRO .quod agentibus exteris cetumelios uis laudara quoq,ex quatuor tribunatibus memiani. Ad st respiciens in ceu filius Lin princi T delena. Papinianus, Cusibus. qim.diuisis tribunalibuu, ut legitur in Pandectis Florentinis actione in fissi te menti matris protubfer; Ab his quatuor consilijs
uno, atq; eode icpore de eademn trouersia cognoscebatur, & iudicara batur,t ut scri sui Caroau.aelib. I.
133쪽
Quamobre Centumuirale iudiciti, quadruplex iudicium vocabatur. Plin.lib.4 Epist.Proxime,cum apud Centumuiros in quadruplici iudicio dixissem ,subit recordatio, egisse me iuuenem que ιn quaaruplici,de lib. o. quadruplici iussicio bona paterna repetebar. Hinc eueniebat, ut actor interdum obtineret omnibus consilijs, interdum vinceret duobus,de totidem vinceretur,& ita pares numero,contrariaeque sententiae pro- 13 serrentur, t wscribum Reuard. d. cap. ao. Protrib. Cuio. δ cI. M. et O. obser. cap.ao. Vnde Val. M .lib. I. cap.7. Cum improbissimis enim baredibus, inquit, de paternis bonu
busique non solum consi*s, ρd etiam solem superior disessit, di Mart lanus mis pars io T.de Insfusta. loquens de Inosticiosi testamenti querela, quam intercentumuiralia I iudicia numerari t constat exco
ter. ita scribit .la pars taricaniiῶ dein Rioso testamento, cotra testameisia, pars secundum id sententiam deis deris, quod interra fieri solet, humamus erat,sequi eius partissententu, qua secudum tes amentu pronusi nitide Vlpianus in I. circa a .Teod. de ea de querela loquens, Circa inofficis querelam, inquit, eueniren rumq; a solet,ut in una, atq; eadem causa diuersae semetia proferantur . N eode sesu in Leti filius rae.1nρrm. Ude leg. a. Papinianus, Cum ius, inquit, disses tribunatibus, actione ino ei testameti matris protulisset, atq; ita varia sententia iudicum extitissent. Non solum autem de querela iudicabant centumuiri, de xx omni haereditatis petitione, ' Luis.
ctiam de alijs omnibus quaestionibus iuris controuersi,quae erant in. numerae, uti constat ex his verbis Cie. lib. i. de Orat. Nam vetitare
insero, harere in iure, ac pratorum in tribunatibus. iussicia prsuasa -- gnarum rerum obire, in quibus f ὶ non de facto , sed de aequitate , ac ιμ- re cotetur, ractare se in ea sce tumuiratibus, in qWibus usucapionu,
tutelarum, sentιtitatum, agnarao num, alluvionum, circumluuronum . nexorum , mancifliorum, parietum ,
Iaminum, filucidiorum, te Bament
rum ruptorum, aut ratorum, caterais
rumque rerum innumeranisum iura versentur, cum omnino . quid suum quid abenu. quare denique cinis,
peregrinus, seruus, an liber quispiam, ignorra, insignis eu impudentra. Ex his ut eo redeat, unde n
stra defluxit oratio) intelligimus non suisse in ordinarijs iudici js absurdum causas etiam imperitis comitti, Primo, quia in ijs no de iure tractabatur, sed de facto, & iudex no debebat aliud inquirere, quam, utrum ita seres haberet, ut suerat proposita: na, si ita se habebat, necessario debebat condemnare reu, alias eum absoluere, uti diximus in I. cap.q. 6. num.6. Quamobrem soris muta , qua ei praetor praestri bebat, ita solebat concipi, Si paret rem πι-r, esse paret Titium vendidi , de id genus alijs modis,uti diximus in
I. cap. quaest. . num. 33. ct quali. σ.num. s. Non erat igitur res tanti momenti, quin de ea posset etiam iuris imperitus iudicare, ut dicebat Senec. tib. 3. de benes cap. 7. -- ius verbasepra retulimus. Secumdo , quia iudices solebant & ipsi exemplo magistratuum in consilium aduocare iurisperitos,& secudum eorum sentctia & opiniones I 6 pronuntiare, t viscnbut Caro.Sim
134쪽
Demand . Iuri M. Cap. 6. Quaest. s. 83
Unde Cic. in Topie. priuata enimiadicia maximiarum quidem rerum, inquit, ιn iurisconsaborum mihi videntur esse prudentia : nam , is ad sent madium, or adhibentur in com
situ, & pro P. Quinctio, quae, in
quit, quo plura sunt C. Aquilti, eo te, se hos,qui tibi in consilio ad unt,me liora mente nostra verba audire oportebit, & paulo post, non eo dico C. Aquilli, quo mihi veniat in dubium rua fides, ct conssantia, aut quo non in js. quos tibi ada easti. viris ei ctissimis eluitaris Oem summa bobere P. Δώismus debeat, & Gel Llib. I a.c. I 3. Cur, inquit, hoc me potius rogas, suam ex is tu aliquem teritis , stadiosisque rarris, quos adbiabere ιn consibam iudieatini stitis e Tertio, quia, si iuris aliqua dubit tio nata sui siet , solebant iudices consulere magistratus i psos, a qui-r bus dati fuerant: t viscribo Duar. lib. Aio ann c. .r . rasad L solet ossicuι --.3.F. deo c. proc. ct
Ieg. nam, Ut in . eum, quem temerδ7s.f. r. aede iudic. Vlpianus ait, Iudicibus de iure dubitam ibus prasides restondere serient, de facto eos-fulentisas non debent prasides con
tium impertiri. verum iubere eos,
prout religio suggerit sente iamproferre. Denique solebat obseruari, ut in actionibus, quae sui natura faciunt locum arbitrio iudicis, idest, in quibus iudex ex bono, & aequo debet aestimare , quantum actori pristari debeat,ut in actionibus bonae fidei .f.in bonafidei distis actio. aut quemadmodum ei debeat satis fieri, ut in actionibus arbitrarijs S.
praeterea Inst. eodseeundum ea, qua latius dicemus in 7 q. R. nu. 6. non darentur quiuis iudices, sed latum prudentiores, vis de mente Vaud. tis. I. .iur.cap. l . num. p. scilicet,
quia, In his magni videbatur esse iudicisstatuere,quid quemque cuiq; praestare oporteret, ut ait Cic. lib. 3'offc.
Sed hare: in ordinarijs iudicijs,
quibus veteres utebantur, obtinebant, in extraordinarijs vero, quibus utimur,si quaeramus, an etiam iuris imperitis causae delegari possint, tres constat fuisse nostrorum interpretum sententias , Primam
existimantium indistincte non posi8 se delegari; t 22-a fuissententia Co
Primo ex g. r. Auth. de Iudicib. coss. 6. ubi Iustinianus aperte scribit,non debere magistratus habere iudices maximε legu ineruditos; deinde neq; causarum habentes experimentum,quia si causae committerentur ijs, qui per se non sciunt, quod iustum est, sed ali unde coguntur emendicare recte iudieandi tormulam, maximam ex hoe labri& iacturam sentiret Respublica.
da per quoslibet, inquit, se per iudices discretos, qui potestatem habeat. iudicandi. orsatura canonum non ignorent.
Tertio quia non potest iuris imis peritus esse iudex ordinarius,multo igitur minus potςrit esse delega
I9 cedens videtur probari texips mei I.certi In C.de iudiciquam alij ad comprobandam contrariam sententiam adducere consueuerunt:
nam ibi Iustinianus,de militaribus loquens hominibus quibus concessa est iudicandi facultas -
mus, inquit, is militares magistratus,o omnes tales homines ρον usum quotidianum iam esse approbatos, νι diant lues, eaA; Hirimant, se
135쪽
altereationibus finem imponam: Illa enim verba, pro sua, ct legissciemtia, videmur indicare, magistratus militares,& alios, de quibus loquitur Imperator, debere habere scientiam legis, & sic esse iuris peritos, xo tot considerant Coras dict. lib. s.
magistratus ossicium in reddendo iure consistat l. a. f. post originem S de orig.tur.& imperitus id per se s
cere nequeat,cum,ut ait Terent. in Adelph. AαI.Sc. 2. Homine imperito usquam quicquam
iniustus, ac proinde necessario debeat ab alijs, idest ab assessoribus iurisdicudi sormam emendicare, magnum ex hoc respublica det i i mentum percipere videtur, HEI. S. I. Au th. de Iudie. coli. 6. Quamobrem
Alexander Seuerus ut Lampridius in eius vita refert dicere s
Iebat, eos e promouendos, qui ter
se remp. gerere tessent, non per adsesi fores. Secunda fuit opinio distinguentium aut tractamus de causis, quae delegantur a principe, aut de ijs, quae delegantur ab alijs: nam priore cassiccsent delegationem etiam
iuris imperitis , & ignaris factam dummodo scienter facta sit va.
lere, ex L qui am r7. T de re Iu die. posteriore vero contra,exdi ELII S. I. Auth. de Iudie. coss. 6. t mcensuerunt H. in dict. S. t. in veta. habere, Auth. de Iudic. ct in dicta. certi in verb.magistratus.or ibi Ias
Verum his non obstantibus ego veriorem esse puto Tertiam sententiam existimantium. etiam logum imperitis, imo, & illiteratis, dummodo diiseti sint, & causa. nam experimentum habeant, causas delegari posse no solum a prina a cipe, sed etiam ab ordinario, t ius sententia fuerunt s. in capinc
iri Abb.num. rs. de rescript. Ang. quidam s7.num. 2. or ibi Imol nu-issi de re Iad. Probatur autem haec sententia. Primo argumento ducto a paritate rationis : nam ratio, propter quam dicimus potestates, & iudices ordinarios etia illiteratos con- a 3 stitui posse t L certi rI.er ιbιgl. in meis. hominibus, ct in vers. magia stratus, sepos eam Bars.Balae An Ias ct al, C.de Iaaeg. δ.or Uigi. in verb. habere, se in verb.nostris Au ι,. de Iudici coss. o. H. in L a in vers. Uessori, striquod aussique iuris Barcis Lincus 6. Ur idi Ang. T de Iudi
habere peritos assessiores, di ex eorum consilio sententiam proferre a 4 et dict. S. r. cor Uigh in vers. mseris Auth. de Iudic cossis. Eatri in dict.Leerit, or ibi ras νum. t. o nos iuxι- mus supra nam. 3. At haec eadem ratio locum habet etiam in delega
tis , quippe, qui & ipli possunt tibi
as peritos assessores adiungere t cap. statutu ir .Lasessorem De rescript. in 6. or scribunt Ang. in dict. l. quia
dam y I. numero a. ct abi μοι -- mero I. T de re Iudis. Abb. indict. cap. sciscitatus I . numero I F. De rescript. Martis. Mont. in dia .rub. . is eos .eius,num a .circaD. N alia ratione cautum est in dict. cap. statutu ar. in princ.de rescript or refert Paul. Oria. in I. I. in princinum. s. fide e eius, ne causae, qua delegantur ab Apostolica sede, aut ab eius legatis,auriantur abbr, qua in cisitatibus, vel locis insignibus , Giriseis comode copia peritoria haberi, qua, quia plerunq; non solum
136쪽
partibus, sed etiam ipsis iudicibus
necessaria est opera peritorum, qui non nisi cum magno litigatorum incommodo, & sumptu ab aliis ciuitatibus peterentur. Debet igitur in delegatis eadem esse iuris dispositio, ut scilicet,etiam si sinituris imperiti, causae tamen eis delegari possint. Secundo probatur, quia, qualia rates in eo, cui causa delegari deinbet requisitopossunt etiam in iuris imperito, & illiterato reperiri: nam 26 qualitates hae sunt, i ut sit discretus, ca3. si pro debilitate 3. De Usct
pol. tuae deleg. cap. I. insin. De cono sentcst aram ut prouidus cap. cum R. Canonicus 3 s. De Us est pol. iud. delet ut recte sapiat, cap. D. a. U. a. ut sciat cognoscere, & discernere, quod iudicare debet cap. I. vers. opor et De parnit. dist. o. ut causarum habeat peritiam, & experimentum dict. S. I. Aurb.de Iudicib.cHZσ. Sed hae qualitates Omnes possunt etiam in imperitis, &illiteratis inueniri, eum, & ipsi prudentiam in rebus agendis, & traxet standist L Athleta P. f.vθ.ssis ex--fιHAsimiliter I s. rodem, & discretionem, quae, ut dicitur, mater 18 omnium virtutum es, i cap. . I. quaest. y. & peritiam, siue experi- metum causarum habere possunt, ut scribito. in cap. ad nostram 3. in verb. quaeritur Decensura. Nil igitur impedit, quominus & ipsi tecte iudicare possint. A d enim,
Iustinianus Obstacis es, homines , qui alicuius rei peritiam habent, de ea iudicare nee eis obstabit scie tiae desectus, quippe, qui per alios suppleri potest, v*cribit Iasis d.
certi, num. I. Quinimo, si verum
dicere fas est. solent ab huiusmodi hominibus,qui causaru habent ex . perientiam,iustiores plerumq; sen-
tentiae proferri,quam a nonnullis, qui se iurisperitos profitentur, sed
vere sunt ex numero eorum,quosa t salae in L vis. numero II. C.deha
tissimi I . num. I. vers est hcet, est in dict. I. certi, IS. numero I. C. de
Iadici ali que passim grossos appellant , & propter iuris ignorantiam , scribunt esse suspectos, & posse recusari,si causae subtiles eis commita
contraria: nam ad Primum responso deo, locum illum ' non esse seneralem , nec ad eos quibus arbia trio principis, vel magistratus ea is delegantur, δν de quibus nos loquimur, pertinere , sed tantum ad eos, qui quotannis deputata tur in unoquoque praesidatu, ut illis, non etiam alijs a prouinciarum rectoribus caulae iudicandae comis mitterenturmam huius generis iudices vult Iustinianus non aliter
posse deputari, qua si legum sint.& iuris periti, causarumque praeterea experimentum habeant; de recte, cum enim profiteantur se iud, candi habere peritiam. & ea ratione inter iudices numeremur, uis serat eos ab alijs quaerere iu-icandi sermam, cuius ipsi notitiam profitentur Nec alia ratione debebant olim assessores iuris- peritiam pr stare,quam quia se iuris peritos profitebantur eo ipso, quod inter assessores se patiebatur numerari,i. a.ff.quod quissi iuris,sedarimus upra num. s.ct σ. Diuersa est causa eorum, quibus arbitrio principis , aut magistratus causae decidendae committuntur : nam, quia non profitentur iuris, aut liis terarum peritia,cum inter iudices, ut ita dixerim ordinarie delegandos non numerctur, ideo nec eam praestare debent, sed tantum cau-
137쪽
sarum peritiam , quae sola videtur in exercedo ossicio delegati necessaria, 'candum ea, quasvra dixi
Ad Secundum vero praeter id, at quod dici posset ' singulare in matrimoniali causa, ut propter eius grauitatem non nisi a perito iuris pontificii terminari possit, constat etiam illa verba, ct sarata craνο- num non ignorent,non ita esse accipienda,quali velint,eum, qui de tali causa iudicaturus est, debere esse iuris canonici peritum, sed lioc significare, iudicem non debere senis tetiam proserre, nisi prius sciat statuta canonum, nepesciat, quid de illo articulo flatu tum sit a sacris cavi nonibus,quam scientiam quia non solum per se ipsum habere potest, sed etiam consulendo peritiores, L in bonorum I o. inst. ff. de bon. post ideo fit, ut si iudex qui canonum ignarus est,pronuntiet ex animi sui sentetia de causa matrimoniali, teneat quidem sententia, sed iudex peccet, quia debebat alteri causam delegare, vel consulere peritiores. 31 l Ita scribunt Abb.in dict. V. . . . De Consera. ct Q. Ias in diu. L
Ad Tertium denique respondeo, Imo legem illam probare contra rium: nam,cum dicat, prosea, ct trios Icientia, &sic distinguat scientiam legis a scientia propria ipsius magistratus,sine dubio denotat magistratum ipsum non habere scientiam legis. Quo fit, ut illa verba, ita sunt accipienda, prosea, idest, pro peritia quam habent per se, sepro legis scientia, scilicet pro ea, qua habent per assessores, siue con-33 siliarios, i ut ibidem Acc.1n vrab. selegis, ct in verb. scientia, recteinterpretatur. Nec obstat Alexandri Seueri dictum, quippe , quod nec ab alijs, nec ab ipso met Imper tore fuit executioni demandatum: nam ex eodem Lampridio constat eum consueuisse magistratuum aD sessioribus publica salaria consti
S V M N A R I V M. x Iudexsuspectus an darι possit. a Ial dicere, vel iudicarem causa tre-pria nemo potes. 3 Pater in causas iij, aut filius in causa patris iudicare non pnest, Sed
I Declaratur L in priuatis r . ff. de
6 Declaratur l. lex Cornelia s. ff. de
Pater in causa fit, iussicere non potest . iudicare potes, ct cur num. r.
Sed contra num. 9. cst cur utrunque facerepefit num ae . Io Declaratur l. ιί quo r3. S. vis. Tad Trebed.
I a Filius etiam hodis iudicare pares iac/Va patris. 3 Declaratur L ροι iuri ictioni et O.ff. de Iuris x 4 Liberis qui iindicit ibi non dicis.
as Pater, cr fidus non censentur una , Gr eadem persona in causis publicis . lI6 Patrem in cassa j, ct filium in ea, o patris iudicare posse , quomodo
An,& quando suspecti iudices dari possint. Quaestio Sexta. Uarto, &vltimo dubitari solet de eo, in quo suspicionis aliqua iusta causa subest, nu iudex dari ponsit . Vtiq; autem non quaerimus,an possit,ut suspectus recusari; nam de
138쪽
Demand . Iuri Q. Cap. 6. Quaest. 6. 87
sed an possit dari iudex, & valeat datio . ita, ut nisi sui pectus allegetur, iudicare possit. Et puto regulariter dari, &olim potuisse, &ho. I die posse: t nam olim partium co- sensus, qui in dando iudice interuenire solebat, ut dicemus in I. cam aes. t. num. ast. Omnem excludebat suspicionis causa, scilicet, quia pars, cui probabiliter iudex potuisset esse suspectus, in eum consentiendo declarabat, se eum prosuspecto non haberet Hodie vero licet delegatio fieri possit inuitis partibus; uti Hremus in ea d. qου 8. I. num. 3 I. idem tame dicendum es ,
quia, cum possit pars, cui iudex suis
pectus est, uti iure suo, & curare, ut tam qua suspectus remoueatur,si id n6 faciat, tacite censetur in eum consentire . Et san E iudicis etiam suspecti dationem valere ex eo intelligimus, quia remotione opus est, ut desinat esse iudex, ut dicemus
in eo cap. I st. quae s. .num. I. quae res non esset necessaria, si non valeret datio: ut de tutore, diximus in hoc caZ.qxaest. φ. num. II.
Planὲ in ea usa propria dari quis
quam iudex, nec olim poterat. neca hodie potest i ι Iulianus I .ff. de Iudic. Iun.C.ne quis in fisa caus iu- die.velius Urscribunt Harmen.tib.
iuri ictioni io. nam. . ct p. ff. de Iari . In causa vero filii, an pateri dari, vel filius in causa patris possit, dubium est: nam plerique censue-3 runt non posse, ut Cora b. . M
Primo L qui iurisdictioni Io. Tri Iuri . ubi Vlpianus, Δαι iuri dictioni praest . inquit. neque sibi
ius disere debet, neque uxori, πιι liberis fiuis, neq; libertis, vel caeteris, quos secum habet. Secundo, quia in causa propria iudicare nemo potest , ut diximus supra num. a. Sed causa patris est causa liiij, & contra, cum pater, &filius una, atq; eadem persona censeatur L vlt. C. de Impub. se ac seb. Ergo nec filius in causa patris , nec
pater in causa si iij iudex esse poterit. His tamen non obstantibus, verius est, Se patrem in causa fit ij. di filium in causa patris iudicem datio posse . t Ita eni cri erat Dor.
Primo Lin priuatis7'. T de Imdie. ubi Africanus. In priuatis nogoti , inquit, pater suum, velotius patrem iudicem habere potes.s t Nec est, quod causeris id tanrumrocedere in priuatis, idest dome-icis negoti js , quae sunt propria ipsorum patris, Ze filis, nee ab alijs explicari possunt . ut sunt a
doptiones, emancipationes. cce teraeque actiones similes; aeuomodo interpretatur Coras dist. libro .. Misceli. cap. p. num. s. quia verius est, imo priuata negotia, dici ab Africano causas, & lites. quae apud priuatos iudices agitantur,qusque proinde res, & causae priuatae nuncupantur , ut ex 'r, qua diximus in primo cap. quaesi. . num. y arati ectintestigere: nam de ijs posse patre,
& filium iudicare intelligimus ex eo, quia alioquin ratio, quae postea subijcitur,esset inepta,si de priuatis illis actionibus sensisset Africanus,
139쪽
nam ideo lubijcit Paulus, alterum
in priuato alterius negotio iudicare posse,quia iudicare publicum muisnus es , quae ratio nihil habet cum emancipatione,vel adoptione, comune: quoniam in his actibus nullum munus publicum considerari potest: Nec enim pater, qui cum filio discutit, an expediat eu eman cipare, vel in adoptionem dare,
diei potest aliquo publico munere funSi. Secundo vero probatur l. quin
etiam 5. Triarbitr. ubi Caius, quinetιam,inquit, de repatris dicitur Hl umfarbitrum esse: nam, ct iudice
eum esse posie pleri ue placet: ex
cuius sententia in cap. a. q. filius I. aB.7. Gratianus, filius, inquit, an re patris arbiter se potest : nam ,
O iudicem esseposie, plerasque pla
Tertio probatur Mex Cornelia T. Tde Iniar. ubi Vlpianus scribit, loge Cornelia caueri, ne in actione iniuriaruin iudicet pater agente GIio, aut filius agente patre: quod
flustra fieret, si alter alterius iudex 6 esse non posset; t nam , & ex eo, quod prohibet lex Iulia de adulte.
rijs testimonium dicere codem naiatam mulierem, colligitur etiam mulieres in iudicio testimonij dicendi ius habere i. ex eo. ιδ. aedetemb. oris his terminis considerat Ant. Gox. in dict.L qui iurisdictioni t o. num. a.
Neque obstant contrariar nam ad Primum respondent recentiores passim,legem illam loqui de eo. qui ius dicit,nos vero de eo,qui iudicat: Sc patrem in causa fit ij, vel filium in causa patris ius quidem dicere posse, iudicare vero non pos-ν se. t Ira enim respondent mari dict.bb. t.δο. ann.cap. I. ct s. adiit. ff. de Iura .cap.6. ad qui iuris dbctioni I o. Teodem, se adiit. Κῶ
quid, di magis periculosum est iundicere,quam iudicare: nam, qui ius dicit potest saltem de facto quem velit, dare iudicem, & ei talem sommulam praescribere, ut is, etiam si bonus sit, & osticij peritus, nihil tamen opis asserre possit, cum omni. modo cogatur id statuere, quod facere iussiis est, ideoque maior est in nos, fortunasque nostras ius dicens centis,quam iudicis potestas; t Ita
Anton Gemin dict.Lqui iurisdimoni Io.num. . fi de Iuri . Unde Cic. Verr. a. Dubiam nemini es, inquit, quin omnes omnium pecuniae positasnt in eorum potestate, qui iudicia dant, se eorum, qui iudicant; quin nemo ne um possit aedes Ibas, nemo fundum, nemo bona patria obtinere. si, cum hac a quopiam vectrum petita sint , prator improbus cui nemo i tercedere possis, det, quem velit. -- dicem, rudex nequam. ct leuis. quod
Praetor iusserit, iudices; st vero iliis
quoque accedet, ut strator in ea verisba rudicium det, ut vel Octauius Balbas iudex homo,se iuris r of ij peritis mus non possis aciter iudicare, iudicium siu eiusmovi. L. Octamus iudex esto, si paret, fandum C
penatem,quo de agitur,ex iure diui- νι num P. Seruily esse, neque is fundus MCatulo restruetur, non necesse erit L. Octauro iudici, cogere P. Seruilium Eae tuo fundam rest uere,
aut condemnare eum, quem non opor
teat Verum haee responsio mihi non probatur: nam,etsi non inficier, i specto veterum iudiciorum ordi
140쪽
ne, longe aliud esse iusdicere, aliud
iudicare, ut o Itendimus in l. c. q. nu. I F.& illud magis,quam hoc periculosum esse, propter M. quascri
bit Cic.d.Uere a. non tamen verum
esse puto patrem in causa fit ij, vel filium in causa patris iusdicere non
I eb. ubi filius, qui praetor est, po test cogere patrem, ut adeat, euec re- Io stituat haereditatem, i quod facere non posset, si non esset ei permissum ius dicere, cum huiusmodi coactio fiat decreto l. recusare. M in prin. ff. eod. & imperio magistratus, d. l. Le a quo I 3. f. tempestiuu, ideO- qi cogi non possit is , cui magistratus ius dicere nequit d. f. tempes reum, Secundo quia eadem affertur ratio,cur filius in causa patris,& pater in causa filij iudicare iusq; dice-II re possi: nam i in L quive 78. ff.deiurie. ideo dicitur posse iudicare, quia Iudicare pubi um munus ess, di in publicis muneribus non attenditur patria potestas IIuias. passide his, quisunt ι vel actur. quae ratio affertur, ct in L nouod I . in pris. Tad Treb. nam ideo dicitur posseiusdicere, quia, quod ad ius ρώblua attinet, non seqaitur ius potestatis. Ex hac igitur rationis identitate intelligimus idem ius de utroq; statuendum esse. Tertio demum pro batur, quia, si non posset iusdicere nec per consequentias hodie iudicare posset : nam in extraordinarijs iudicijs, in quibus formularum
conceptiones non obseruatur, qui
mus in I .c. q. s. num. 3. Atqui etiam
I a hodie iudicare potest,t d. c. a. b. stius 3.q. I. Ergo potest di ius dicere. Quamobrem verius est patrem in causa fit ij, di filium in causa patris non solum iudicare, sed etiam iusdicere posse : Nec obstare L qui I 3 iurisdictioni ι o. ff. de ruri . quia non ait eum non posse ius dicere, sed non debere,quae longe sunt dissimilia: nam illud ad ius di potestatem, hoc ad honestatem resertur: licet enim ob vim imperi j, quo fungitur , iusdicere possit nec enim olim magistratus recusari poterat,
tamen id faciet lioneste: Itaq; melius fecerit,si se abstinuerit; Ita elegantur respondet Cuiacan d. l. ιn pria
Ad Secundum vero respondeo, nesado, patrem,qui iudicat in cauissa iiiij,aut filium, qui iudicat in causa patris, sibi, suaeq: causae iudicem I 4 esse, Quod, vel ex eo intelligimus quia tamquam diuersa ponunturius dicere sibi,& liberis, in aec quitari dictioni, ut ibidem animadue tit Ant.Gou.-.9. Nec obstat, quod
pater,& filius una, Sc eadem perso-I6 na censeantur, quias respondeo, id non procedere in publicis causis, ut in officio iurisdicundi, aut iudicandi: nam, quia in his non attenditur ius potestatis, ut dictum erii deo nee locum habet potestatis effectius, ut scilicet pro una, atq; Cadem persona reputentur. Plane,quod diximus, patrem in causa fit ij,& filium in causa patris iudicem esse posse, non ita accipiedum est, quasi recusari n6 possint, nam id fieri posse,certum est,ut ἀ-ximus initio huius q. or latiar dis
mus in Io .cap. I.n. s. Sed, ut nisi
recusentur iudicare possint,& ten I 6 at sententia. t Ita Ant. v. in V. qui iurisdictioni,num. . Et haec de Sexto capite. Quo