De intellectu et de causis mirabilium effectuum

121쪽

nostrorum multiplicatione:quam quidam alii phrlosophorum impie negant quod alibi a nobis erit

discuticdum . Item eorum incorruptibilitatem alvcreationea hortabimur te legentes ad morales uirtutes necnon ad contemplationcim Vult enim Auicena animos nostros si e corporibus his uirtute pridit Misoribus imbuti discesserint ad elern immortalitatis sedem migrare ubi felicesia diuinitatis 5 potes degat sapientiores: quod quidems uera fidese s pollicetur: sin minus penas luere veru in assignatione penarum a uera fide discedit . Sed de hoc suo loco dicemus ne longiores simus in hac pressatione opus sit Iumine igitur humanissime Princeps hoc no trum opus de intellectus de causis mirabilium effci tuum:quod proseisto legenti afferet iocunditatem

122쪽

CANDREAE CATTANII IMMOLEN

SIS IN LUCUBRATIONES DE INTELLECTU ET DE MIRABILIUM EFFECTUUM CAVSIS QUAS AEDIDIT ARGUMEN

TUM. AVICENNAE Consessilisci pri

mo tratactu erut dilucidada.An anima rationalis sit terna. primo Avicenni rationes probantes animam rationalem non esse uti tutem in corpore in medium adducemus . Secundo hanc uirtutem separari a corpore demonstrabimus, Deinde rationem ad partem oppositam ponemus: quam in responsione argumetot solvemus Tertio erit perscrutandum Cum sit sterna quomodo sit per creationem disseremus An omnes adhu animi ate corporis generationem fuerint concreati . Quarto

inuestigabimus An immediate a Deo uel ab aliis intelligetiis origine sumpserint. Quinto quod sit pricipita multiplicationis animaru enucleabimus.SeX to erit perscrutandum si quemadmodum homo ex/semine generatur ita per putrefactione generari possit S anima Intellectitia ab intelligeti produci ualca Septimo an Anima rationalis sit coposita ex intellectu potentis et intelle Hi agente.Octauo An intellectus agens sit una intelligeatia: dccum sit

123쪽

qus nam sit ilIa Sc quomodo ipsa principiu intellae

tionis sit: Avicenne elatentiam Decorum opinionibus confirmabimus. 5sequenter in Secundo tra tatuqus ad animarum felicitatem pertineant a nobis entiat uidenda: tum quo ad statu quado Anima corpori obnoxia est: tu quo ad naturam pensia beatitudinis cum anima a corpore abiuneta erit In tertio G ultimo tractatu multa a nobis soluentur problemata tu circa naturam prophete tum etiam circa ligationes atqincantationes cicadhuc circa fascinationes atq idolorum diuinationes.Vltimo loco phanaticinaturam indagabimus: ex quib'infinita fere problemata soluere quis de facili poterit.

I Liceth scpositio a fide cicueritate ipsa in multis quemadmodu stere phylosophics positiones,aliena sit:tamen in lucemadere eam decrevimus cuin maxime ad uirtutes morales aic contemplationem

nos adhortetur: et id quod absconditum erat publics edere uisum est nobis ut tanti uiri ingenium omnibus elucescat et nos metipsos determinationi Sacis matris ecclesis semper subicimus ireuic opus inpressioni trademus: ubi Aristotelem simul cum fide nostra esse demostrabimus: omniumq phylosophorum rationes que fidem nostra infringui solvemus.

125쪽

C TRACTATUS PRIMUS DE INTELLECTU PRIMA QUESTIO

N PRIMIS rationes Avicenns animam nota esse uirtutem in corpore demostrantes inus ab ipso sexto naturalui3 adducunt i in medium affera muS.quarum prim alic est I intellectus esset uirtus corpori mixta tuc nointelligeret formam i nisi a corpore recipiam: Quod aute recipitur in corpore i aut in puncto aut in diuisibili recipi , necesse est . Si primum oportet ergo punctum a corpore actu separatum esse quod exhoc patet cum nihil nisi sit aes iens alicuius accidentalis forna ualeat esse subiectum . At si dicatur quod in puncto prout est in compositione recipia/tur: non minus absurdum hoc erat: Punctum enim hoc modo aliquis existit finis qui a linea in situ tali separatione haud qua separatur per quam punctum aliquid sit in quo aliud subsistat . Si uero in ipso subiecto quanto diuisibili recipiatur: tunc forma intelligibilis diuisibilis efficietur Avicena hac rationem longa uerborum serie enucleat wforte eκ Aristotelis uerbis primo deanima in erroribus ipsa

Secunda ratio Nulla uirtus abstrahens 1telligibilia a quantitate designata ha ubi , M a situ est viri' i corpore Intellectus aut est uirtus abstrahens helligibilia astitate designati ab ubi β situ ergo tac

126쪽

ertia ratio Avicenns: qu etiam a comentatore tertio de anima teκtu comenti decimi noni adduciξ Nihil appliedens infinita in ppositione uniuersali est uirtusi corpore: Intellectus est huiuscemodi: ut de se patet ergo es 4maior manifestatur i quia a uirtute materiali solum finita diiudicantur Quarta ratio.Si intellectus corpori esset permi intus: tunc corporali instrumento intelligeret: quo dato neci se ipsum intelligeret nec sui ipsius i instru/mentiq3 proprii naturamici peret quod quidem κhisque ab Aristotele i libris de anima declarata sutiueritati rissonu esse dinoscitur. illatio desecuique philosophanti est obvia cum nulla organica uirtus supra se ipsam reflecti sualeat Quinta ratio quam Avicenna ex uerbis Aristotelis tertio de anima textu cometi sexti exirhaxit. Omnis uirtus in corpore M per instrumentum corporeuapprehendens, ex operis perseuerantia defatigatur: intellectus sui operis assiduitate no defatigatum cr/go&d. maiorem ipse enucleat:cti instrumenta ex nimia agitatione dissoluanturicorumq3 coplexio: qui

est eis essentialis , ac naturalis deperdatur. At ea que fortis difficilisq; apprehensionis existunt insinu λmenta debilitant atq3 corrumpunt: adeo ut debi liora ipsis minus apprehendere sinunt: s: cui sensibi

lia eYcellentia sensorium e natura propria extraliut ut pote splendor uehemens uisum tonitru ma

xiinum auditum ita , cnsus ipsi talibus aprehcnγ

127쪽

sis debiliora percipere atq3 intueri nequeunt. Coerarium uero intellemn contingitati eni in circa disicillima uersat' in aphesione faciliu maxime coroborat Sexta ratio qu etiam Aristotelis est primo de aniina textu omenti sexagesimi quinti omnis uirtus adiuncta corpora senio debilitatur:Intellectu auteid non contingio immo efficacior efficit: ergo iaci.

AI VESTIO.

ACTENVS intellectum a corporis mole

abiunctum esse abunde accurateque demostratum est: nunc autem Avicenn rationibus post corporis corruptionem nullum interitum sibi cotingere manifestabimus. I Primo qde si anima ex corporis distaIutione deficiat: tu aliquo modo a corpora mole depcdetia sortieissic aut ipsa eo posteriore aut priore urutruq3 simul natura esse continget Si autem anima a copore de pedeat uelut ex eo cu quo simul esse habeat: ur hoc substatiale iraccidetale sibi incrita Si primu/uniuscuiusque eoru essetia ad alterii referet: tunc

neq3 corp' neq3 aia de se substantiale esse habebit: sed utrunq3coiuchim substatia erit. uero secitdutuc illo altero ablato alteri' relatio ad alterum auferet: irelatione sublata esset ias destrui haud quail necesse e Si aut ueluti qd postera 'aiam a corpore depedere affirmemus: tu ipsi' esse ars corpus causa erit. Quatuor uero causarum generibus existetibus

128쪽

in primo genere nam corpus ex eo gest corpus haud qua agit: siquid operetur id per uirtutes Mqualitates operari liquet. Non in secundo: nam cum supra declaratum sit animam intellectivam Mirtutem corpori ad unctam non esse: ne 3 temperamenti compositionisc materie naturam possidebit: sed ab omni corporis labe abiungi poterit . non in ter tio: nec in quarto: Animaminini esse corporis for/mamia finem magis rationi consonum est 'siquis

contrarium assereret. Sed si animam a corpore ue

luti id quod privis est dependere dicamus inopinabile profecto at absurdum est. I Secundo in nullo simplici separat, per se coiunguntur effectus permanendi Npotentia destruedi: anima rationalis simple esse inseparatu sortitur ut declarat Aristotelcs tertio de anima textu cometi et in ea igitur permanendi effectus destruendi potentia minime coniunguntur.Cum tac rationalis animai permanenti esse in corpore habeati post corporis corruptionem superstes crita

In oppositum Avicens ratio militat: qua uirtu te in corpore esse enucleat: atc ipsam infra solvem si omnis uirtus' iis corporis adminiculo operaturi

operationemq acquisitam corporis accidenti deperdita est corpori permixta: nam cum a copore Omnia intelle Hrs opera dependeant ipsius quoc essentia ab eodem dependcre non indecens est . ut Aristote

les dedurat primo de anima textu cometi. is Inte I

129쪽

lectus autem corporis auxilio opus suum exercet/eiusapaccidenti ipsum deperdit:nam siquis speculetur cum phantasmata contemplari necesse est puta Aristotele habetur primo de anima textu come tiaiz.8 tertio de anima textucomentiazo Hexsgritudine etiam sicut eueniat: scibiliu obliuionem pos/sibile est ipsum incurrere ut periculo uisum est . erago de cetera.

Post Avicenns rationes circa mortalitatem N i

mortalitatem anime in medium adduximus et in presentiarum i an sit per creationem indagabimus idcdum taxat que pertineant ad Avicenias dogma i de modo creationis propalabimus: b ea que ad fidem nostram spectent i silentio preteribimus: ea enim logo sermone in questione ueritatis a nobis perscrutata sunt. Animam itaq3 esse creatam presupponam': nam in questione sancte ueritatist creationem non esse ipossibile secudu Aristotele dilucidauim Nue autem an ante corpus an post corpus an simul cum corpore fuerit creata disputabimus: et si simul cum corpore anima creeturo an immediate a deo uel ab intelligentiis altis erit a nobis discutiendum.

AII, QUESTIO.

Ιirca primum igitur rationes probantes animas priussi corpora fuisse creatas 1 feram' qua prima hec est. Si anima ante corporis generab

130쪽

tionem esse non habeat i sed simul cum corpore creetunt corruptioni obnoxia erit: nam omne quod ge nerationem corporalem vi temporalem habet semporale esse es mortale sortitur: Cum autem anima simul cum corpore prodeat: temporalem at 3 corporalem generationem possidebit. ISecitnda quemadmodum forme eκ istentes in potentia se habent ad illam potentiam ita etiam se habent forme que non sunt in potetia in aliquo ad id in quo sunt: huius ueritas patet: nam forma que in aliqua materia eκistit potenti, cum e ipsa educituri illius actus efficitur: sic anima rationalis qus de materia no extrahitur, ei in quo σι actus M substantiaexistit. Cum ita fornasqus potentia in

materia cotinenturii omnes simul in potentia forinali in ea sint: necesse e formas quode materia non educuntur aliquo modo esse simul factoas cum uero id materia fieri simul nequeant omnes inachii una an/te corporis generationem sunt concreate .

si Idem auctoritate Pythagore M Platonis asserere possumus: hi enim putant animas omnes simul ac tu concreatas fuisse. Ait enim Pythagoras a lacheo circulo imperium Plutonis incipere: quia anim in/de laps iam a superis recessisse uidentur alae ideo primum nascentibus ad lactis alimoniam afferriva

primus eorum motus in corpora terrena labentibus/a lacteo incipit.

I Incontrarium sunt ι Avicenua rationesta sequen