장음표시 사용
31쪽
2 P.LC. LDe action. Em n. disser. animae quomodocunque dependent; vel naturales, seu necessariae, quae ab ea non dependent, sed per essentiam naturam animae ac corporis dete minantur. Unde patet, actiones liberas externas non darisine internis, cum quibus cohaerent.
--α Est praeterea Actio vel postivq,
quae actu editur privativa Vero, cessa, seu satio actionis, quae edi poterat Posi-ηetori uva libera vocatur Factum commig - nis privativa, seu negativa Factum omissionis. Illa etiam actinn simpliciter haec non-Facimn appestatur. Saepissimesub facito etiam intelligitur non- factuin prosubstrata materia.
Imputa Quando homo libere agit, vel non agit; actionis causa libera dicitur, quemadmodum etiam ejus, quod e ea consequitur. Et judicium, . quo causa libera declaratur agens actionis suae, et ejus, quod ex ea sequitur, sive boni, sive mali, Imputatio appellatur. Quamobrem non imputari postin nis actio. nes liberae, quatienus liberae uni consequem
32쪽
earinnque imputatione. sequenter etiam quae in sespectatae naturales quidem sunt, attamen ab actione quadam libera praecedente δε- pendent s. . . Coacte agit, qui ab alio vi externa a impulsus agit, in actione sese habens per modum instrumenti incoadrepititur, qui alterius in se actioni reistendi vires non habet. lneo casu nomresistentia est Actio privatis eoacta. Acilio eoacta, cum libera non sit f. i. impurari nequit, nisi cogenti δε vero opprobetur, approbatio imputatur.
Differt a coacta Actis invita, si
quis facit, quae non facere mallet Re 'contra, modo aliquod malum ex amo. ne contraria emergens evitare postat. Ei opponitur voluntaria, quae nec eoasta, nec hvita est. Actis igitur inui. ta est, siquis vi vel metu ab altero imnus permotus agit, vel non agit Astinvita imputatur, es minus, quam kntaria β. . , ut qui inultus agit, albquam habeat excusationem.
33쪽
P LCI. De action hinnan disseris. 6. is Sunt autem actiones liberae, vel .
ix; z liberatae, quae nonnisi praevia consa -
,. tatione eduntur vel indeliberatae, si consub quis nulla praevia consultatione agit μορ- Est autem Consiliatio actus intellectias, quo disquiritur, num sit agendum, aut non agendum, quomodo gemdum. Quamobrem cum actio deliberata magis livera sit, quam indeliberata g. i. ; deliberata magis imputatur indeliberata, b quo magis deliberata fuerit, eo magis imputaturis. 3. . Due Facultates animae omnes per se
α' aptae sunt ad certos actus , omnia comporis membra ad certas functiones consequenter tam illae, quam haec destinantur certo cuidam fini ad quem tendunt actiones naturales 3. Ρatet autem a posteriori, actiones liberas determinari posse vel per easdem rationes ales, per quas determinantur naturales, vel per diversantis .. Status in genere est coexistentis mutabilium, hoc est, eorum, quae
34쪽
etiam aliter se habere possunt, cum ii dem fixis, quae scilicet aliter se habere
nequeunt. Estque Vel internus, quutenus mutabilia ista subiecto insunt ves externus, quatenus eidem adsunt, vel extrinsecus ad idem referuntur. Perfectio entis in genere est consen P sus in varietate, seu plurium a se invi φρ cem disserentium in uno Et Consensis vocatur tendentia ad unum quid Obtinendum. Ita perfecti horologii consistit in aptitudine, quam perstructuram suam habet, accurate indican sus in varietate, seu plurium a se invi μ'
cem disterentium in uno Consistit autem Dissensis in contrarietate temdentiarum ad commune quid obtinendum. Ita oculus imperfectus est, si qua instrcietura ejus concurrunt, quae impediunt, quo minus imago clara
35쪽
6 P. LC. I. De action human dissen
autem Perfectio essentialis, quons . My continetur consensu determinationumo, re essentialium, per quas scilicet ens tamquam ens hujus generis. vel specieiis... concipitur. Accidentalis vero, quae νου- in consensu determinationum accideri- talium cum essentialibus consistit, veluti si promptitudo utendi facultatibus animae, vel organis corporis motoriis acquiritur Perfectio igitur accidentalis eandem rationem determinantem habere debet , quam habet essentialis β. 9.). Consequenter actiones liberae, quae cum naturalibus per easdem rationes males determinantur, ad perfectionem homi
nis eiusve flatum tendunt 3 ideo quae per diversas determinantur, ad imperfectionem tendant necesse est.
Cum bimum dicatur, quidquid ho
minem ejusque statum perficit, mlum Vero, quod imperfectiorem res dit actiones liberae ad perfec1ionem h minis 6 sque flatus tendentes, cons quenter eum naturalibus per easdem ratisneonales determinatae, bonae sunt; quae
36쪽
earumque imputatisne. quae vero tendunt ad isnperfectionem hominis ejusque flatus, consequenter uae cum naturalibus non per easdem rationes sinales determinantur, sed per
diversas, maiasunt 9. 11.)Adrisit e bona est, quae per de Actio interminationes essentiales, hoc est, eas, i per quas tanquam talis acti concipi D presetur, bona est. Et eodem sensu Auio ,-
mst intelligitur. Quae vero in m
se spectata nec bona, nec mala est, ea perse indiJerens dicitur, quatenus tumen propter determinationes accident
les supervenientes ad perfectionem, vel imperfectionem nostram flatusque nostri tendit, in bonam, vel malam abit. f. I Actiones igitur quatenus in se bo B-Massae sunt, vel malis, aut propter dete t
minationes accidentales accedentes bin , se me, vel malae fiunt, bonitatem, velm sitiam intrinsecam habent, ut ideo opus 'non sit, eas demum jubendo fieri bonas, vel vetando malas 3 Quoniam ea est hominis natura, Μή-
37쪽
RI CI De action human disseris me actiones vero bonitatem vel malitiam intrinsecam habentes in se bonae et ma-
huis lae sunt, aut propter determinationes aversa accidentules accedentes tales une
consequenter motivum volitioni θ nolitionis in se continent, ut, si distincte cognoscantur, eas velimuS, vel nolimus actiones intrinsece bonae, vel malae, per se oppetibiles, vel aversa biles sunt. Hinc autem porro Patet, actiones ad perfectionem inlinis ejus vesatus tendentes continere motivum Colitionis eqse per se appetibiles, quae Uero tendunt ad imperfectionem Minnis ejusve satus, motivum nolitionis con
tinere, esse perse aversabiles.
9 6. Rectitudo actionis est convenientiata 'eum omnibus determinationibus h minis essentialibus, ut scilicet ea rationem sussicientem in iis simul sumtis agnoscat, consequeliter per eas intelligi possit, cur talis potius esse debeat, quam aliter. Actio igitur recta requirit misimn facultatum animae N amitatis loco motivae corporis consentieri-- usum. .
38쪽
Quamobrem δε quid in actione libe Def. ara deiideretur ex parte intellectus, vel coluntatis, vel denique facultatis Deo C. motivae, a rectiumuine descit g. 60. Dicitur autem defectus rectitudinis actionis vincibilis quoad intellecturi Culpa quoad voluntatem et noluntatem Dolus. In genere quoque defectus rectitudinis actionis ripa vocari latet. Mincibile vero dicitur, quod issu facultatum vitari poterat Invinci- hiis vero, quod non poterat. Atque ideo patet, actiones non Utinus culposas, quam dolosas agentii utari . . .
Ex ad erso autem Invincibile dicitur, quod usu facultatum nostrarum evitari minime poterat. Quamobrem cum quae ea sunt, nulla culpa antecedente, ea a nobis evitari impossibile sit, veluti si grando segetem prosternit, inundatio domum subvertit nobis quo
f. 8. Quoniam ignotum ut velimus, vel A nolimus fieri non potest, ac ideo vo- gnit luntas et noluntas ab intellectu, aut iis. s secub
39쪽
1 P. I CI De action human dideri facultate cognoscendi dependet actio dolose committitur asciente ac volente, eulpos vero nec a sciente, nec a volente.
νη Culpa dolus consistunt in de-- ρ' sectu rectitudinis actionis vincibili 3 i . . Defectus vincibilis a nom-ν facultatum nostrarum, hoc est, omissione usus earundem nobis concessi venit 3 est. . Culpa igitur et Golus non- Uulfacultatum nostrarum debetur. f. O. I, in non-usu distinguenda est Impo et tentia utendi, quae est indepedentia usus a voluntate nostra, ut scilicet is nobis sit impossibilis Puae impotentiae utemi factistatibus nisu ac eorporis tribuenda, ea invincibilia sunt G. 7 Iconsequenter ea inputari nequeunt,
nisi illa culpa nostra fuerit contrasta f. m. .
Actus ad facultatem cognoscitis arm quos supponunt aetias racultatis locomotivae in aetionibus liberis, per tinentes complures sunt. Unde pro
40쪽
earmnque imputatione. Hi eorum diversitate diverta sunt culpae
species. Ita defectus attentionis circa amones nostras Deogitantia est; omissio actuum intellectus, quorum ope agenti innotescere poterat, quidnam ex actione sua sub praesentibus circumstantiis honi vel mali consequi possit, Inon erantia; defectus attentionis ad malum in dato casu eventu possibile,
quod agens praevidere poterat hvr videntia determinatio sui ad agen-scendi usu ad restitudinem actionis recussito, Praecipitantia in agendo defectus iudicii, quid vi circumstantiarum praesentium fieri consultius sit. 'udentia absentia omnis sollicitudinis de rectitudine actionis, Incuria; omises eorum, quae certo fine fieri debent, non-usui facultatum cognoscendi dobita, Negligentia. Hinc patet, cur plerumque omnes culpae species sub nomine negligentiae comprehendan,
tur, inuod Diligentia, quae eidem
opponitur, sit commissio omnium ibiarum actionum, quae certo fine committendae, seu eorum omnium, quae certo fine neri debent.