Institutiones juris naturae et gentium in quibus ex ipsa hominis natura continuo nexu omnes obligationes et jura omnia deducuntur

41쪽

x, P. L C. I. De action human dissen

αθὰ Datur etiam defectus restitudinis medio, actionis ob exceptionem in astu colli- πρ sionis ossiciorum minus recte factam, quam Culpam mediam appellare lubet, alii Culpam propost vocant, veluti siquis misericordia ductus solvit servum alterius compeditum, ut fugeret. Puore igitur eulpa media si iis a sciente non tamen disine volente. Culpa haec media ex inferioribus de collisione os ficiorum clarior evadet. ntihi; Intentio agentis est volitio ejus, v ' propter quod agens agit, veluti si te-zzz stimonium perhibet, ut innocens da- netur. Estque intentio directa, qua id praecise intenditur, propter quod agens agit, ut in exemplo dato directe intenditur damnatio innocentis indirecta intentio est, qua quidem agens per se non vult, quod ex actione sua sequitur, quod autem perinde ac id quod vult, ex eadem sequi potest. Sumiliter alia immediata est, qua quid propter se intenditur, alia mediata, qua quul intenditur propter alierum

quate

42쪽

eatrumque imputa ione. 3 quatenus scilicet per hoc consequimur, quod intenditur.

f. et . Veteres Dolum bonu- dixerunt, si mωmulationem voluntatis finis cujusdam non illiciti cause factam. Unde in op 'positione ad eum Dolus malus Vocatur, de quo ante dictum l. 170. Dolus malus dividitur in dolum ex missis proposso, quo malum, quod ex actio ζ' η' ne sua resultat, intendit agens sive di ...' 'recte, sive indirecte, iolum ex re, quo malum istud equidem agens non intendit, ubi vero idem exi acto cognoscit, eum, in quem redundavit, id ferre vult. Ita in priori casu gemma adulterina pro vera venditur a sciente in posteriori a nesciente, sed pretium restituere nolente. g. 6.cineurrunt ellam haud raro hq--χοα-ἐnes ad actionem asterius, quatenus sui l . : licet actione quadam sua ad actualita. His T. tem illius aliquid conserunt, vel actuinte,

43쪽

,i P. I LDe action. human. differ. intellectus, notionem actionis ignotae

agentis anim insinuando, circumstantias in casu dato obvias patefaciendo, consilium dando, docendo motiva agendi aut non agendi vel actu voluntatis, aut noluntatis, veluti jubem do, orando, vetando, adhortando, dehortand', comminando, alliciendo, sollicitando, vadendo se dissuadendo, cum istiusmodi actibus voluntatem noluntatem alteri fussicienter indice. mus vel denique actu facultatis loco. motivae, veluti adjuvando, instrumenta ad agendum necessaria suppeditando, exemplum praebendo animo alte. rum ad idem faciendum invitandi. a. cile patet , homines concursus ad actio. nem alterius ejusdem feri participes, consequenter actuni alienum , ad quod concurris, tibi imputari, quatenus id a

voluntate tua libera dependet f. .,f

Etum autem alienum, ad quod nullo modo concurris, imputari non Osee. Diversi autem modi concurrendi ad factum alienum satis loquuntur, non Dnus culpa , quam dolum in conoris

factuin alienum committimst j. 17.),

44쪽

earin Minputatione. Ises factum alieni nune magis, nunc nus imputandum ese g. 6 17.).

Ad amones internas pertinet cin Consta svius, qui est volitib, ut fiat, vel non fiat, quod alter fieri, vel non fieri Vult iustiae. Quodsi disertis verbis, vel alio signo declaratum, nos idem velle, quod alter vult Consensus dicitur expressus; si vero aliunde, veluti ex factis&non- factis colligitur, tacitus vocatur, idem prae nius audit, si probabiliter saltem colligitur. Praesumtio enim est collectio probabilis rei dubiae in casu lingulari. Cum modus declarandi voluntatis ipsum actum non variet Consensis tacitus non minus verus consem

ius es, suam expresus. opponitur consensui Dissensus, qui

est volitio, ut fiat, quod alter fieri non μ' vult , vel ut non fiat, quod is fieri vult patet autem, ut ante g. 7.), Disen*m esse vel tacitum, vel expres

sum, & quinam praesumtus dicatur dissem

45쪽

16 P. I CI De actis human deeridissensum nim minus tacitum, quam expressum esse verum disere m. f. 29.

Declaratio autem consensus veexpressa, sive tacita ex postfacto accedens Ratthabitio appellatur. Quam obrem qui quod factum ratibabet, in id consensis intelligittir, ut ideo pedi inde sit, ac si consensu suo factum fuisset. Consos Ceterum eodem sensu aliquid in μερ' prese ella Ce nolle dicimur, volue ἡ tio aut nolitio prasumi probabilia posmutata sunt esse falsa, nec certo constat, Vtrum vera sint, nec ne. Quamobrem consensus etiam praesumtus, aut volitio nolitio praesumta fallere potest, ac per

consequens vera dici nequit se misera habetur, donec contrariumprobetur, quemadmodum probile omne. Quodsi ergo contrarium probetur, cum jam falsum esse constet, quod pro vero habebatur praesumtionem vincit veritas, ut illaciam cesset.

zz cuui consensum suum ex post

46쪽

earumque putatione. I ficto declaret, qui factum alterius ra. tiliabet f.,9.), raritabitis tacita δεν ponit notinam facti ratihabendi, cumque consensus tacitus ex factis colliga.

etur 9. 7.), eadem requisit factum, me non factu- , quod agens velle non poterat, nsfacto, quod ratibabendum

ignorantia dicitur absentia noti a ni sive rei simpliciter apprehendem πινομdae, sive judicio cuidam respbndentis. Loorantia igitur non admittit tacitam ratoabitione mi 3I.), δε ea muintabilis fuerit, excussat non vero, fi vinei bilis β. . , Lee in eulpam in. suis f. it. . 'seholastis eam 'vorem vocant. In re errorem Pompositam norantia appellant, qua notiones Ombinantve quae combinari nequeunt risia nairum, qui propositionem verana prafalsa habet, consequenter se ecto relibuit praedicatum vel assinativum, vel negativum, duo eidem tribui ne, quiti Unde Ereor dicitur distanue.

47쪽

18 P.LCH. De oblig.jureta lege

nientia notionis cum objocto Psitet putem, errorem vincibilem insuere in culpam, nec excusare f. 17.).D Ψη Similiter manifestum est, tam igno

putari Gem recte imputarii g. 3. 17.). Ex ad verso autem liquet, ignorantiam . rorem invincibilem nuutari non posse. Atque idem statuendum est de action, hus ex ignorantia Merrore profectis. CAPUT II

oy LIGATIONAE, IURE ET LEGE,

'bligatio active sumta, quam appellare lubet, est conne xio motivi cum .amone sive positiva, sive privativa. Consistit autem Mot, vum in repraesentatione boni ex actione positiva, mali ex negativa fluentis. Cum non velimus, nisi quodno his tanquam bonum rep sentamus, nolimus, quod tanquam malamis

48쪽

-ocJuris naturae primipis aspraesentamus ex natura voluntatis &noluntatis pateti, hos in talite obligari non posse, nis motivum eum acIio.

ne eonnectendo. .

Quamobrem eum actiones adier.

semonem hominis eiusque status tendentes motivum volitionis, quae vero ad imperfectionem tendunt, motivum nolitionis contineant, ac iste per se ap/petibiles, hae aversabiles sint cis.) ipsa natura h mis obligatur ad committenis actiones , lam ad perfectionemnus atquestatus ejusdem tendunt, conuenter cunt naturalibus se easdem

per dioersas fel δ Quonlam impossibile est, ut Memsimul sit& non sit, ideo necesse est in hqm sic, non alite actiones tas de za

terminet, vitam hominis, seu naturae orire, se convenientem acturus. Aine mo. eis mi

raliter Negibile dicitus, quod eum:

natura hominis tanquam agentis ratio rinalis eontrsidictionem involvit mora.

Per autem mediis. quod nullam ω - a vob

49쪽

έ seu idem convenit, hoc est. rationem sussicientem in eadem habet. Et moratiter necesarimn est, cujus ompositum moraliter impossibile. Imautem necessitas moralis agendi obligam ti equini passivam, in oppositione ad activam s. s. , appellamus, ubgo autem simpliciter obligationem di cunt, ac iv insuper habita. Neminem

Haecce autem obligatio tam activa, quam passiva, quae ab ipsa natura t, naturalis dicitur, ut ideo obligatio naturalis sit, quae rationem sui cientem in ipsa hominis rerumque emsentia atque natura habet quae cum immunmilis sit ac necessaria, in alioqdoque naturalis immutabilis, no cessaria est nisi perinae ponitur. in ta hominis remnque sentia atque ι

50쪽

vae Iuris austurae prines L. etirationem sussicientem in ipsa hominis vii rerumque essentia habet ast postica, cujus obligatio dependet a voluntate entis c usdam rationalis, in specie diuina , si a oluntate Dei, humana vero, si a voluntate hominis dependet. Lex natum communiter quoque Ius ruitur Upellatur.

Mejus obligatio 3 38 ); legu

maturae ipse Deus est ad actiones , eas ratissmormandas hominem obligae, sicque obligatio naturalis etiam

e sex raturalis lex divinas 3 f. a.