장음표시 사용
111쪽
I:4 . CORNELIT NEPOTI svenit.- De Magonis interitu duplex memoria Prodita est. Namque alii naufragio, alii a servis ipsius in te uotum eum , criptum reliquerunt. Rutiochus autem si tam in agendo bello parere
voluisset consiliis ejus, quam in suscipiendo instituerat, propius Tiberi quam Thermopylis, de summa imperii dimicasset. Quem etsi multa 1tilite conari videbat, tamen nulla deseruit in re. Praesuit paucis navibus, quas ex Syria iussus erat in Asiam ducere, hisque adversus Rhod1-Crum classem in Pamphylio mari conflixit. Quocum multitudine adversariorum sui superarentii si Use, quo cornu rem gessiti fuit superior.
Antiocho fugato . Verens ne dederetur, quod sine dubio accidisset, si sui fecisset pytestatem, Cretam ad Gortynios Senit, ut ibi, quo
se conferret, consideraret. 1idit autem V Ir Oin nium callidissimus, magno se fore periculo, nisi quid providisset, propter avaritiam Cretensium. Magnam enim 1ecum Pecuniam Portabat, de qua 1ciebat .exisse famam. Itaque capit tale consiliuin. Amphoras complures complet plumbo: tantinas Operit auro & argento. I las praesentihus principibus deponit in templo Dianae, simulans se suas fortunas illorem fidei credere. His
in errorem inductis, statuas aeneas, quas secum vortabat, omnes sua Pecunia complet, easque
In propatulo domi abjicit. Gortynii templum
magna cura custodiunt, non tam a ceteris, quam
ab Hannibale, ne quid ille, infrientibus his,
C A P. X. Sic conservatis suis rebus Paenus, illusis Cretensibus omnibus, ad Prusiam iii Pontum vervenit. Apud quem eodem animo fuit erga Italiam, neque aliud quidquam egit, quam 1eae in armavit & exercuit advertus Romanos. Ouem quum videret domesticis rebus minus esse robustum, conciliabat ceteros reges, adJunsebatque bellicosas nationes. ' Dissidebat an coPergamenus rex Eumenes, Romanis ania cillimns,
hellumque inter eos gerebatur & mari & terrarquo magis cupiebat eunt Hannibal opprimi. Sed utrobique Eumcnes plus valobat propior Roma-
112쪽
XXIII. II A N N I B A L. Iosnorum societatem: quem si removisset, faciliora sibi cetera fore arbitrabatur. Ad hunc in te ficiendum talem iniit rationem. Classe paucis
diebus erant decreturi. Superabatur navium multitudine. Dolo erat pugnandum, q una Par non esset armis. ImperaVit quam plurimas venenatas serpentes Vivas colligi, easque in vasa fictilia conjici. Harum quum confecisset magnam multitudinem, die ipso, quo facturus erat navale Praelium, classiarios convocat, hisque praecipit,
omnes ut in unam Eumenis regis Concurrandi naVem , a ceteris tantum satis habeant se defendere. id facile illos serpentium multitudine
consecuturos. Rex autem in qua naVe veheretur , ut sici ren t, se facturum: quem si aut ce- . Pissent, aut intersecissent, magno his pollicetve praemio fore.
C A p. XI. Tali cohortatione militum facta , classis ab utrisque in praelium deducitur. Quarum
acie conitituta, priusquam si uin pugnae daretur, II innibal, ut palam faceret suis, quo loco Eumeues esset, tabellarium in scapha cum caduceo mittit: qui ubi ad naves adversarioriam pervenit, epistolam ostendens, se regum profestiis est quaerere. Statim ad Eumenem ded eius est, quod nemo dubitabat aliquid de pace esse scriptum. Tabellarius, ducis nave declarat in suis, eodem, unde ierat, te recepit. At Eumenes, sollita epistola, nihil in ea repperit, ni1i quod ad irridendum cum pertineret, cujus
etsi caussam mirabatur, neque reperiebatur, ta men praelium statim committere non dubitavit.. Uorum in concurui Bithyni, Hannibalis praecepto , universi navem Eumenis adoriuntur equorum Vim quum.reX sustinere non polset, sula salutem petiit et quam consecutus non es. et, nisi intra sua praesidia se recepisset, quae in proximo littore e ut collocata. Reliquae
Pergamenae naves . quum adversarios premerent
acrius , repente in eas vasa fictilia, de quihus supra mentionem fecimus , conjici coepta sunt: quae jacta initio risum pugnantibus concititarunt, nec quare id fieret, poterat intellig Poliquam autem naves completas conspexerunt
113쪽
r 6 CORNELII NEPOTI scirpentibus, nova re Perterriti, quum, quid potisIimum vitarent, non Viderent, PupPes R- verterunt, seque ad sua castra nautica retulerunt. Sic Hannibal consilio arma Pergamenorum superavit: neque tum solum, sed saepe alias pedestribus copiis pari prudentia pepulit adversarios.
C A P. XII. Quae dum in Asia geruntur, accidit casu, ut legati Prusiae Romae apud L. Quintium Flamininum consularem coenarent, atque ibi de Hannibale mentione facta, ex his unus diceret,
eum in Prusiae regno esse. Id postero die Flamininus senatui detulit. Patres conscripti, qui Hannibale vivo nunquam se line insidiis futuros existimabant, legatos in Bithyniam miserunti in his Flamininum, qui a rege Peterent, ne mimicissimum suum secum haberet, sibique dederet. His Prusias negare ausus non est. illud re
cusavit, ne id a se neri postularent, quod adversus jus hospitii esset: ipsi si possunt, comprehenderent: locum, ubi esset, facile inventuros. Hannibal enim uno loco se tenebat in castello, quod ei ab rege datum erat muneri; idque sic aedificarat, ut in omnibus partibus sedi fieti exitum sibi haberet, semper Verens, ne usu eveniret, quod accidit. Huc quum legati Romanorum venissent, ac multitudine domum; us circumdedissent, puer ab janua prospiciens annibali dixit, plures praeter conluetudinem
armatos apparere, qui imperaVit ei, ut Omnes fores aedificii circumiret, ac propere sibi renuntiaret, nuin eodem modo undique obsideretur. Puer quum celeriter, quid esset, renuntiasset, omnesque exitus occupatos ostendisset: sensit
id non sortuito tactum, sed 'peti, neque sibi
diutius vitam esse retinendam. quam ne alieno arbitrio dimitteret, memor pristinarum virtutum , Venenum, quod semper secum habere consueverat, sumtit. Sic vir sorti stantis, multis variisque perfunctus laboribus , anno acquievit septuagesimo. c A P.
114쪽
XXIV. M. Post cetos CATO. Io7C A P. XIII. Quibus consulibus interierit, non convenit. Nam Atticus Marco Claudio Marceno, Q. P auio Labeone Coss. mortuum in annali suo scriptum reliquit. At Polibius L. AEmilio Paullo & Cn. Baebio Tamphilo: Sulpitius autem, P. Cornelio Cothego , Μ. Baebio Tamphilo. Atque hic tantus vir tantisque bellis distri stus, nonnihil temporis tribuit litteris. Namque aliquot ejus libri sunt, Graeco sermone confecti. in his ad Rhodios de Cn. Manlii Vulsonis in Asia rebus Eestis. Huius bella gesta multi memoriae prodiderunt: sed ex his duo, qui cum
eo in castris fuerunt, simulque vixerunt, quamdiu fortuna passa est, Silenus, & Sosilus Lae daemonius. Atque hoc Sosito Hannibal litterarum Graecarum usus est doctore. Sed nunc tempus est hujus libri facere finem, & Romanorum explicare imperatores: quo facilius collatis utrorumque factis, qui viri praeserendi siat, possit judicari.
C Λ P. I. ATo ortus municipio Tusculo, adolescen- tutus, priusquam honoribus OPeram daret, versatus est in Sabinis, quod ibi heredium a patre relictum habebat. IIortatu L. Valerii Flacci, quem in consulatu censuraque habuit collegam, ut M. Perperna Censorius narrare solitus
est, Romam demigravit, in foro squeJ est eccepit. Primum stipendium meruit annorum decem septemque, Q. Fabio Maximo, JH. Claudio
Marcello coss. Tribunus iuilitum in dicitia fuit. Indo
115쪽
los CORNELII NEPOTI sInde ut rediit, castra secutus est C. Claudii Neronis , imgnique ejus opera existimata est in Praelio apud Senam, quo cecidit Hasdrubal se ter Hannibalis. Quaestor obtigit P. Cornelio
Scipioni Africano, contuli: cum quo non Pro sortis necessitudine vixit. Namque ab eo Perpetua dissensit vita. I Edilis plebis factus est Ctim C. Helvio. Praetor provinciam obtinuit Sardiniam, ex qua qufestor stiperiose tempore Ex Α- frica decedens, Q. Ennium poetam deduxerat: 'quod non minoris existimamus, quam quemlibet
amplissimum Sardiniensem triumphum. C A P. II. Consulatum gessit cum L. Valerio Flacco, in
tu provinciam nactus Ilispaniam citeriorem,eXque ea triumphum deportavit. Ibi quum diutius moraretur, P. Scipio Africanus consul iterum, cujus in priore constitatu quaestor fuerat, voluit eum de provincia depellere, & ipse ei succedere. neque hoc per senatum ossicere potuit, quum quidem Scipio in civitate principatum obtineret: quod tum non potentia, sed jure respubl. administrabatur. Qua ex re iratus, senatu Peracto, Privatus in urbe mansit. At Cato, censor cum eodem FIacco factus , severa
Iraefuit ei potestati. Nam & in complures no-,iles animadvertit, & multas res novas in edictum addidit, qua re luxuria reprimeretrit, quae jam tum incipiebat pullulare. Circiter annos o-etoginta usque ad extremam petatem, ab adolescentia , reip. causta suscipere inimicitias non destitit. Λ multis tentatus, non modo nullum
detrimentum existimationis fecit, sed quoad vixit, virtutum laude crevit.
C A P. I II. T ia omnibus rebus singulari fuit prudentia & industria. Nam S aetricola solers, & reipubl. peritus, & jurisconsultus,& masnus imperator,& probabilis orator, & cupidissimus litterarum fuit. Quarum studium etsi senior arripuerat, tamen tantum bn eisJ progressum fecit, ut non facile reperire poliis, neque de Graecis, neque de Italicis rebus, quod ei fuerit incognitum. Abadolescentia consecit orationes. Senex scribero
luitorias iustituit', quarum sunt libri septem.
116쪽
XXV. T1T. POMPONIUs ATTI Us. I Primus continet res gestas regum pop. Rom. Secundus & tertius, unde quaeque civitas orta sit Italica. ob quam rem omnes Origines Videtur appellasse. In quarto autem bellum Poenicum primum: in quinto secundum. Atque haec omnia capitulatim sunt dicta. Reliquaque bella pari modo persecutus est, usque ad praeturam Ser. Galbae, qui diripuit Lusitanos. Atque horum bellorum duces non nominavit, sed sine nominibus res notavit. Ita iisdem exposuit, quae in Italia , Hispaniisque viderentur admiranda. In quibus multa industria & diligentia comparet, multa doctrina. IIuius de vita & moribus plumin eo libro persecuti sumus, quem separatim de eo fecimus rogatu Titi Pompossit Attici. Quare studiosos Catonis ad illud volumen deleg,
- . tima. stirpis Romanae generatus, Perpetuo
a majoribus acceptam equestrem obtinuit dignitatem. Patre usus est diligente, indulgente,&, ut tum erant tempora, diti, inprimisque studioso litterarum. Hic prout ipse amabat litteras , omnibus doctrinis, quibus puerilis artas impertiri debet, filium erudivit. Erat autem in puero, praeter docilitatem ingenii, summa sum invitas oris ac vocis, ut non solum celeriter acciperet, cline tradebantur, scd etiam excellenter Pronuntiaret. Qua ex re in pueritia nobilis inter aequales serebatur, clariusque exsplendescebat, quam generosi condiscipuli animo aequo se re possent. Itaque incitabat omnes studio suorquo ia uuinero Reruat. L. Torquatus, C. M
117쪽
oo CORNELII NEPOTIsrius filius, M. Cicero: quos consuetudine sua 1ie sibi devinxit, ut nemo iis perpetuo fuerit
C A P. II. Pater mature decessit. ipse adolescentulus propter assinitatem P. Sulpicii , qui Tribunus pleb. interfectus est, non expers fuit illius periculi. Namque Anicia Pomponii consobrina nupserat M. Servio, fratri P. Sulpicii. Itaque interfecto Ρ. Sulpicio, posteaquam vidit, Cinnano tumultu civitatem e ste Perturbatam , neque sibi dari facultatem pro dignitate vivendi, quin alterutram partem offenderet, dissociatis animis civium, quum alii Syllanis, alii Cinnanis faverent partibus: idoneum tempus ratus studiis obsequendi suis, Athenas se contulit. neque Cosecius adoles dentem Marium, hostem judicarii , iuvit opibus suis: cujus sugam pecunia sublevavit. At ne illa peregrinatio detrimentum aliquod afferret rei familiari, eodem maguam Pa tem fortunarurn traiecit suarum. ΙIic ita vixit, ut universis Atheniensibus merito emet carissimus. Nam, P ter gratiam, quae jam in adolescentulo magna orat, saepius suis opibus inopiam corvin publicam levavit. Quum enim versiiram facere publice necesse erit, neque eius conditionem arquain haberent: semper se interposuit, atque ita, ut neque usuram unquam ab iis acceperit, neque longius, quam diruam esset, eos debere passiis sit. Quod utrumque erat iis salutare. Nam neque indulgendo inveterascere eorum aes alienum patiebatur, neque multiplicandis usuris crescere. Auxit hoc ossicium alia quoque liberalitate. Nani universos frumento donavit, ita ut singulis septem modii tritici darentur: qui modus mensurae , medimnus Athenis awpellatur.
C A P. III. Hic autem se se gerebat, ut communis infimis, par principibus videretur. Quo factum es , ut huic Omnes honores, quos Possent, publico haberent, civeinque facere studerent. quo
beneficio ille uti noluit. Quod nonnulli ita in te Pretantur, amitti civitatem Romanam alia adscita.
118쪽
XXV. ΤIT. POMPONIUs Aore Us. III Quamdiu adfuit, ne qua sibi statua poneretur,
restitit: absens prohibere non potuit. Itaque
aliquot ipsi, & Phidiae, locis sanctili linis posuerunt. Hunc enim in omni procuratione reipub. aetorem auetoremque habebant. Igitur primum illud munus fortunae, quod in ea potissimum urbe natus est, in qua domicilium orbis terrarum esset imperii, ut eandem & patriam haberet &domum. Hoc specimen prudentiae, quod quum in eam civitatem se contulisset, quae antiquitate, humanitate, doctrina praestaret omnes, unus ei ante alios fuerit carissimus. C A P. IV.
Huc ex Asia Sulla decedens quum venisset, quamdiu ibi fuit , secum habuit Pomponium, captus adolescentis ela humanitate,& do- etrina. Sic enim Graece loquebatur, ut Athenis natus videretur. Tanta autem 1iravitas erat se monis Latini, ut appareret, in eo nativum quendam leporem esie, non adicitum. Idem poemata pronuntiabat & graece & latine, sic ut supra nihil posset addi. Quibus rebus iactum est, ut Sulla nusquam DeumJ ab se dimitteret, cuperetque secum de lucere. cui quum persuadere tentaret, noli, Oro te, inquit Pomponius, adversum eos me velle ducere, cum quibus no Contra te arma ferrem, Italiam reliqui. At Sulla, adolescentis Ossicio collaudato, Omnia munera ei, quae Athenis acceperat, proficit cons jussit deserri. Hic complures annos moratus, quum &rei familiari tantum opem daret, quantum non indiligens deberet paterfamilias, &omnia reliqua tempora aut litteris aut Atheniensrum reipub. tribueret, nihilominus amicis u
hana ossicia praestitit. Nam & ad comitia eorum ventitavit, &. si qua res major acta est, non defuit. se ut Ciceroni in omnibus cujus) pbriculis singularem fidem praebuit: cui ex patria fugienti L . ducenta & quinquaginta millia donavit. Tranquillatis autem rebus Romanis, remigravit Romana, ut opinor, L. Cotta & L. Torquato Cossiquem diem sic universa civitas Atheniensium prosecuta est, ut lacrimis desiderii suturi dolorem indicaret.
119쪽
II 2 CORNELII NEPOTI sC A P. U.
Habebat avunculum Q. Carcilium, equitem
Rom. familiarem L . Luculli, divitem, di Rseillima natura. cujus sic asperitatem veritus est, ut, quem nemo ferre posset, hujus sine ouen- sone ad summam senectutem retinuerit benevolentiam. quo facto, tulit Pictatis fructum. Caecilius enim moriens, testamento adoptavit eum, heredeinque secit ex dodrante. ex qua hereditate accepit circiter Centies LLS. Erat nupta
soror Attici Q. Tullio Ciceroni: casque nuptias M. Cicero conciliarat; cum quo a condiscipulatu vivebat conjune timine , multo etiam familiarius, quam cum Quintor ut judicari pose sit, plus in amicitia valere similitudinem morum, quam assinitatem. Utebatur autem intime Q. Hortensio, qui iis temporibus principatum cloquentiae tenebat: ut intelligi non posset, utex cum plus diligeret, Cicero an Hortensius: &id, quod crat dissicillimum, essiciebat ut intuequos tantae laudis esset armulatio, nulla intercederet obtrectatio, essetque talium Virorum copula.
C A P. VI. In repub. ita versatus est, ut semper optim rum partium & esset, & existimarctur, neque tamen se civilibus fluctibus committeret , quod non maris eos in sua potestate existimabat osse, qui se iis dedistent, quam qui maritimis
jactarentur. Honores non petiit, quum ei Paterent, propter vel gratiam vel dignitatem : quod neque Peti more majorum, neque capi possent conservatis legibus, in tam effusis ambitus largitionibus, neque geri e republ. sine periculo, Corruptis civitatis moribus. Ad hastam publicam nunquam accessit. Nullius rei neque praus, neque manceps factus est. Neminem ciaeque suo nomine, neque subscribens, accusavit. In jus de sua re nunquam iit: iudicium nullum habuit. Mult Tum consuluin P torumque pMsceturas delatas sic accepit, ut neminem in provinciam sit secutus: honora fuerit contentus, rei familiaris
despexerit studium. Qui ne cum Q. quidem Cicerone voluerit ire in Asiam, quum apud eum legati locum obtinere posset. Non enim decere se arbitrabatur, quum Praeturam gerere Πο-
120쪽
.xXV. TIT. POMPONIUs ATTIcus. Im uisset, asseclam esse praetoris. Qua in re nou Lollini digitati 1etviebat, sed etiam trau quilli- Eulm ius Piciqnes quoque vitaret criminum. xi O nebat, ut erus observantia omnibus esset
1 2 ix Cppsa' pum civile bellum, quum habe ἀ
ret annos circiter sexaginta. Usus est aetatis Vacatione, neque cie) quoquam movit ex urbe.1liis opus latentiat ad Pompeium pro- ntibus, omnia ex tua re familiari dedit. IP1um Ι'ompesum comunctum non offendit. Nullum enim an eo habebat ornamentum, ut ceteri qui per eum aut honores, aut divitias ceperant quorum partim invitissimi castra sunt secuti var tam 1 umina cum ejus offensione doini remanserunt. Attici autem quies tantopere Caesari fuit grata, ut Victor, quum PriVatis pecunias per c- Pistolas Imperaret, huic non 1 olum molestiis non fuerit, sed etiam sororis filium & Q. Ciceronem ex Pompeji castris concessis rit. Sic vetere instituto vitae est tigit nova Pericula.
ecutum est illud, occiso Caesare, quum resepubl. Penes Brutos Videretur osse & Cas-1rum, ac tota civitas se ad eos convertisset. Sici. ἡ ''S est, ut nullo ille adolescens ae quali familiarius, quam hoc sene: neque solum Eum principem consilii haberet , sed etiam in convictu . Excogitatum est a quibusdam, ut privatum aerariuin Caesaris intersectoribus ab equi-tious Rom. constitueretur. Id facile effici pota arbitrati sunt, si & principes illius ordinis pecunias co Iuul Isient. . Itaque appellatus est: a C. B lavio Bruti familiari Atticus, ut ejus rei princeps esse vellet. At ille, qui ossicia amicis prae-1tancla lino factione existis naret, semperque a talibus se consiliis removisset, respondit: siquid Brutus de suis facultatibus uti voluimet, uiuium quantum eae paterentur: sed neque cum quouuam 'cle ea re collocuturum, neque coiturum. Sic Ille consensionis globus, hujus unius dissensione disJectus est. Neque multo post superior esse