장음표시 사용
41쪽
DE ABUsu ABACI ET HERBAE THEE .
ac latibulis, aetatem extendentes. Quae cum ita se habeant, quis ergo Asanae mentis defendet, cum coeltim&diaeta diveriis in provinciis habitantium Americanorum, a noltro Europaeo, nortra diaeta quo nomine omnes seXres non naturales, ut in scholis medicis loquimur intellectas volo maxime discrepent expedire, ut jugem usum Tabaci seu admittamus, seu in Europa toleremus ZAtque ratione quoque non caret,qtiod paulo ante laudatus Comnel Agrippa l. c. p. O . putet, plurimum condureresaluti homines ac Reia publicae pereerinis omnibm exotic upharmaciis, quae tanto praetere pre tio, apraedomim, mercatoribwin Reipublicae detrimentum adauctae sunt,omnino interdicere es c. Nec minus caret,quod olim Romae Nero legem
tulerit, qua iis duntaxat, quae se gignit orbs pharmacisae pharmacoporanti compulpsunt, cum haec nostrae cui laturae conveniunt magis, tum umge recentiora, electiora, minorii di cultate a umptu haberipossunt, min periculo,quamperegrina,quorum maxima par 'ectam,ut quaesepismmesophisicata reIectitia, velin navisu cata vel immersa lacuna, et v tu late corrupta, vel non debito tempore es loco inde sepe plurimum immi Bnet periculi colla sunt. Et quis dubitabit, cum quandoque accidat, ut a voictibus quidem descripti morbi, in Europa infestent aegros, sed
novis cinauditis comit ali symptomatis, imo vel novi in Furopa emergant morbi, quin, quae Asia, Africa, America in Europam mittunt sive medicamenta sive fri ictus edules, aut novas delicias,omnia haec serrimnaria sint, aut indus nostrae calamitatis.
Sed oppugno Tabaci abusum, a quo divelli aut me abripi hic loci
non patiar. Imo salubre esse medicamentum Tabacum non dissiteor, methodo medendi non neglecta,mrpatum,quo ipsus'iuotannis semel ubi circa ver,secunda Fice ubi circa autumnum catharrho infestor, non abstineo. Alias notum omni populo,quod ubi tussicula exasperavit v. g. Titi,Sempronij, Petri, vel Pauli fauces,illi non audeant Medico no comsulto ustirpare vel siyrupum violarum , vel glyZyrrhizae, sed illius consilium expetunt, una cum multis valetudinem suam inuidem diligenter curantibus utriusque sexus aegris tamen complures imo myriades Europaeorum inconsuli manu vesperi, noctu interdiu, coelo quocunq;
42쪽
C nubilo' sereno, abacissimo penetrantius imo, uafumant cerebrum, rationis sive palladium, sive palatium, aut metropolin Tollamus ergo barb5rum hunc morem, salutis humana aut valetudinis interest. Ut taceam, credibile esse, ut subdola Americana Natio nobisEuropaeis, ubi advertit, tantam vim Tabaci Europam quotannis absim re, lucri causa imponat Quin imo ipsi Europaei mercatores, ut nos emungant pecunia, variis dolis ac prayis artibus beneficio muriae, im
num, aceti,vini eupho bit, jam dudum docti sunt adulterare a bacum, de quius videndus clarissimm Neander in abacologia. Insuper creditu difficile est, ut quicquid unis in nacidum contortum, nomine Tabaci ex America, omne illud ex meris aut non vitiosis, sed solum selectissimis Tabaci foliis constet: Quippe vel vulgo notum, abaci bonitatis notas, sive colorem, sive odorem, sive saporem, sive denique pretium pondus pectes, oppido variare apud nos Europaeos. Qui condocefacti sint sed honos praefandus est ex pyxillo aliquandiu suspendor in cloacis Tabacum, ut beneficio Salis valde volatilis urinae cludi aut stercoris humani, corruptum, insipidum . leV acrius tonderosius ignaris hujus pessimi doli denundetur,und arschine te Minnem Pruna aust/mann
autem methodus capitis medendi, aut ex e ducendi excrementi; de quorum uberiori proVentu corrupta cerebri temperie eorum, qui nil es ac cotidie setabaci fumo Oble riuat, mox agetur.
His praemissis si Tabacophilos vacivas jam mihi commodabit aures, decernam de illa Ventilari coepta quaestione nempe alterutriana Tabacorum praestet. Dico utrumque esse improbum, neutrum nisi deliberato animo ulli commendandum recordor priorum me ipsum aversari Tabacum attamen minus noxium essesternutatorium quam fumosum Tabacum decernendum arbitror, ut paulo ante indicavi. Volunt quidem nonnulli jugi usi pulvera aut sternutatori Tabaci visium acui, sed qVanto cum periculo conjuncta haec medela sit, id elegantissimis Anatomicorum Coriphari ADRIANI PIGEUL corpor. human. fabr. bb. VII cap. a p a .rationibus confirmatur, postquam ibidem hoc problema proposuerat, nempe quae causefuerit, ut multi e iurabini insertim
43쪽
sertim sibi de induistria concitatis sernutatiombiu in caecitatem derepente lapsesint. Titio sinquit velquia arteriarum carotidum rami, qui ne vas opticis sic vicini sunt, ut tangant, repleantur, es repleti hos comprimant, vel quia copioses si pituisses humor ex cerebro ad opticos nervos traduct uii, mi ob ruxit Isio quandossetaceo curatos vidi hos Lbin ab humori pituitos malum hoc natum fuit, nunquam convalui se memini. ovies 3oli Chrysibilomus Magnenus exercitati de abacos. i. p. ios defendit, Stermitamento violentius agitato capite duruptus eo
impetu meningibm laxatas cerebri compaginatione non usios interiisse; arti suam sententiam ibidem exenapio pisors,suburrani, cujus Famianus Strada meminit, confirmat, cui, cum vigesies quatersternutasset,continuesuccedensproxime,sernutamentum vigesmum quintom exitiosuit disruptis arierisso membranas cerebrum circumcingentilis idem Aio. p. ος. in sese vidise non neminem, cui insanin hujin pu res usus re, sal num torrugaverit humorem, unde es uitantia cerneta objecta. Sed Tabacophilus rara dixerit exempla narra. Rara sunt fateor.
Sed anne quoque nosti quod quae rar,fiunt, fiant tamen; quod alij contigit idem Tibi accidere posse. Quod si ergo non illico tibi talx durae inenyngis,Herophili neq; torcular Apoplexia lethalis locus a sternutatione artificiosa tabaci liticani, tune tamen putas, quinque tuis sensibus praeclarissime prosipectum iri, rnodo prollatas ex cerebro rubinde pulverato Tabaco biennam aut mucum λ& quidem per nasum, aut potius osethmoides, Teste Gai. aliis Anatonaicis, non cerebri excrementis excelliendis destinatura organulam, sed olfactii. Erras ergo mecastor,erras toto coelo Tanturn enim abest, it duria sorte octilis persipicere, aut acuere visum gestias,quem corrumpis interim,ut instiper olfactu priveris.
Hic in Nobilissimo hoc Regno Daniae, siquis capstis diminutionem patitur, magno probro is audit: in brepsas rescis nil ast qui
quinque suorum sen1uum diminutionem patitur, cuique integri sol una tres vipersint, caeteros cuna prae artis Medicae sive contemptu, sive imperitia, imo siua ipsius inemperantia, sibi ipsi nefarie ac petulanter corruperit, quo nomine illum appellabimus 3 Murcum puto deficiente como. diori Romano vocabulo,vel si mavis caussarium: de quibus vocibus consule
44쪽
sIMONIS AULLI COMMENT.suleti'stum lib. 1. de militia Romana dialogo quarto p. 3o. 3I. Atque remoto joco poscis exempla hujus infortuni illiusque rationes fuisticiam tibi utraque ex Magnent de abusu Tabaci exercitat. 6. g. II. p. 99 petita, cuius haec fiunt dico factum ab abusi Tabaci in multis aboleri, i plures mihi, tulerunt, tum quipulvere tum quisem abutuntur. Ratio eis, via nimis exiccanturproces mammisiares, undecumsicciores vobis odore reddantur, nonpossim ab iis immutari. Odor emm eis asuccosuperante humidum sensorias ab Hect, uis immutarifolin. risi. lib. 3. de An. Idem excr. citatione a. f. I. pag IOS. reseri, e novisse hominem vidi umcapuli eriis Tabaci optimi uncias quatuor nassu perdiderit. Qui postea illam quaestionem ventilat,nus , -insolitisse utamen. tum, a vetos autem non moveat itemque eam Quid damni aut utilitatis asserat pulveris Tabaci usus. Ultimo legitimum Tabaci pulveris usum in .rrhinoinitarinico docens, quae apud ipsum authorem legi, haud commode huc ea omnia transferri possunt. Inter alias autem rationes&hanc adfert, quod pulvis abaci ossis ethmoidis meatus subire ibique haerere aliquandiu possiit. Quotus quisque ergo est,nisii ipsius sit architaba earius, atque adeo animo occupato, qui non intelligat, quod meatibus aut foraminulis ossis ethmoidis a pulvere abaci obturatis, chim cerebrum per os ethmoidis, neq; aerem, ut eo ventiletur neque rerum Odorabilium sipecies admittere possit, quin necessario olfactus intercidat. Scdleviculum ac forsan momentaneum hoc emet malum ast cum Tabacum insigninarcotica vi prae aliquam multis simplicibus 1 praeditum, calidum,siccum,unctuosium, penetrantissimum, hax illius vis aut specifica facultas facit, ut octavo S PIGELII vci nostratis B AUHINI Vi torum nemini eruditorum in tota Europa non notorum primo nervorum cerebri par olfactu dicato sentiendi seu olfaciendi potentia, sensim tandem omnino adimatur, ceu quod in processum mammiliarem traducatur e qui interiori cerebri parte ad os ethmoides dura matre inve stilum,siti sunt,ac regione aut sedem istam occuparunt, cum ergo ad nassi radices usq; pu vis abaciNarcoticus magna copia violenter attrahatur, punctum temporis Natura otiosa non sit,ac in vivo corpore ex de
cretis Hippocr. nostri omnia simi permeabilia,ac transpirabilia, utiq;
45쪽
mr fieri non potest, ut innui, quin paries olfactu destinatae, a narcottia , Tabaci facultate misere migantur. Atque haec ingratiam Tabacophi 'li protuli ; jam me urget turba capn hilorum abacariorum, ac instat sibi quoqux, ut fatis fiat, Fam. Ita autem cum Vulgo comparatum est, ut exemplis magis quam rationibus ducatur j Quare pace eruditorum mihi liceat procurrere, aut illico ad exempla confugere Verbulo interim non meminero eorum, qua stupexius introducti Authores in vires abaci commentati sint, id enim studeo hic loci unice, ut demonstrem quam penetrantissimum sit Tabacum the Nicottanapharmacu.Vj eleberrimus inclutissimae iam SVRNIVS lib.1. method adpraxi m. 86. sane singularem penetrantem Nicotianae facultatem comperit, cujus haec sunt intra H u tu admissa aedita ea
cottanao . Memmiacmira ubertate ore ac naribuspituitam evocat.
rid. otia carbonibus igne candefientibu injiciuntur ammta excipitur ore hianti, si unditati angustavi la: totum enim cerebrumpervadit sinaures eadem arte infertur, quos utero Verum id af mare possum, hanc herbampeculiari ratione cerebro dicatam esse facile eo Gam affecta Bre acidab omni inquinamento eluere, cum Sost ante annum, vehemem ter ex denteiaborarem, hanc decox ex aqua adjectis cham me oribus; tepidihujindecocti cochlea ore tenebam, expuebam, ac idem agebam horis duabus dolor mitescebat poseridie cum exmore meo hortulum suburbiuaccessissem, inclinatos capite vi raminis Agere i or croci avia nem referens copios e naribus me e duxit . . corianae odorem reserens; ac o ni dentium dolor evanuit mihi toto, curriculo nec sanguis nec qm r umerosempituitam e naribus istue uxo liquoremvedinealtiori tinctum. Hactenus ille. Haec imilia vivus olim meus Praeceptor, non sine summa veneratione mihi nomnandus, summus Philosophus, Anatomicus, Bolanicus ac Medicus insignis. S. R. M. Daniae ac NORIT AGI E Regis CHRISTIANI
QUARTI gloriosiissimat aeternae memoriae Archiater Hen Omn , non negare de Tabaco quidem, sed insuper suo more perdocte, de omni fumo ore captato ita decernebat nempst, eum ob acrimoniam esse penetrantem; atque adeo ceu per tectos cuniculos perrepere C alte
46쪽
sIMONI PAULLI COMMENTalterare universam cerebri massam, utramque meningem cerebri omnis generis vasa: in iis contenta c- Qui cum semper ipso actu quoque esset calidus, dum ex caluce tubulorum ignito Mammante Tabaco ore exsugeretur, fieri per rerum Naturam aliter non posse, cum ex decretis Aristotelicis caloris esset, colliger homogoneavi segrcgare hererogenea, quin funderetur pituita cujus metropolis aut receptaculum glandularum quasi omnium maxima ab Hipp. cerebrum statuitur. Neque dubito salvis aliorum opinionibus rem ita se habere, ut Armsaei
decrevit. Nam puto, prodromoScatarrhorum sternutationcs,spri rationes, alivationes Omnes hos actus non de generatione materia: aut materiae morbificae causa loquor a calore proficiici aut illi reste causam fine qua non tarrhorum. Sic incomparabilis G -- lib. , H
tui medic. cap. 93 p. 33. . 6to. Solum calorem, eums ut urimum externum, ut GTi ignis Solu, ab exercitiis, a vino, aromatis, Inter estuae canamomLmo crocm eis, quo tam libenter condimus cibos fundere pituitam aut acre serum .defendit. Quod si ergo vis et lychnio ex emunctorio corrat b, funis igniarii militans stupet praesegmine, Vel denique terrae bituminosae fossilis, iraesertim Holdandicae frustulo calycem tubuli tabacari j, minnemex mrdemittiem adlicter ὀψaust derite,spuh mor gestiore eni
an stat de' obacis anfusion) loco tabaci quibus dolis malis milites pr-diari se invicem decipiunt referserit illique non minusquis sputabit,
qui stingulorum horum incensorum stimum, per tubulum Tabacarium suget,quam si optima notaeVirgineanod abaco calycem tubuli replevi siet. Et nonne milites, vel nautarum Opera cerniS aut advertis, eandena ex incensa papyro vel voluptatem vel effectum percipere, quam si illo rum cerebrum ipsi tabaco inmmaretur Positis ergo his o concesssis, nempe acremfumum calorem quemcunque, dicto modo intromissum in cerebrum fundere pituitam, eamqVe,qVadantur portae, ut suntos ethmoides siphcunoides ruere, ac illac praeternaturae institutum per nares emungi hac ac per palati coelum eandem percolari, acoris beneficio naturaliter excerni, ut in disputatione mea anniversaria de catarrho,Rostocli. Anno 1637. thes, . defendi. Quid ergo cauta siit, ut statuat
47쪽
tuat praeceteris bacum mira ubertate ore ac naribus pituitam evocare,
vespeculiari ratione cerebro esse dicatum facilio viam assectare,ac ab omni inquInamento eluere, scian . Heurnim loquitur, causam nullam video inod cum antea calidum,siccum,unctuosum ac penetrans eme demonstravi, nunc dico ob has qualitates facile flammam concipere Ast
cum idem prae aliquam multis simplicibus, insigni Narcotica, siti
dirum, hinc ratione iilphuris sui Narcotici stupefacit,4 corrumput cerebri temperiem, usque adeo ut cum c aliis simplicibus concitatis fu-miS V. g. majoranae betonicae, roris marini, siccini mastiches intilium pituita a cerebro citra noxam eliciatur, moderate sitirpatusa abaco illius siemper dis luatur. Atque haec narcotica Tabaci qualitas in causa est ut Capnophili abacarii ad urnam usque sint sipum latores vi L Historiam' ne si secunda inuadripari time novis Lmae editiovis potius prisco ritu in rogo comburendi, quam hodierno timmutandi, ut igne concirementur mortui vivi quem veluti sitiverunt. Non ergo ideo, quia ab illius trequentiori usi mira ubextate pituitae veluti stisset cerebrum, peculiari ratione cerebro id ceu specificum aliquod dicatum, sed quia narcoticum aut narcotico sulphure citra Omnem comtroversiam abundar, tota ubstantia cerebro ac nervis infenium ac noxium est; insignis ergo hic committitur cauta fallacia iam contrarium verum. Hinc non solum perinviti, ut antea demonstravi corruptis a
sulphure Narcotico abaci olfactoriis nervis olfactu privantur; led quinque Capnophilo Archita carios, non exquisit esse gustu, quartoptimoque cerebri nervorum paribus affectis, quamvis obviam celevisiam ingurgitare, vel etiam languenti esse appetitia,& stomacho sexto nervorum pari in eum descendente stupefacto, facile obsiervabis ceu ovi
ultro de his malis conqueruntur. Quis jam deinceps peculiari tritione
Tabacum cerebro dicatum, seu ut ego accipio, esse cephalicum aut cer bro prodesse, aut ei salubre esse remedium, cum id usque adeo inimicum nerVIS lit, ut cos stupefaciat, unquam defendetὶ Quis non per bonam consequentiam sic argumentabitur Tabacum est calidum, est valde tenuium partium, est maxime penetrans. Ergo ob Omnξλα via Narcoticum una est abacum, tanto est nocentius, quanto est penetram
48쪽
C tius. Cur 'via narcotica Tabaci vis, tarda alias, ceu cicutaedi opii ad
agendum, ac veluti torpens beneficio recensitarum qualitatum, exaltatur in astum producitur, seu ut aperte dicam quid Velim, ratione acrimoniae, quae sali vel fixo vel volatili tribuitur, narcoticum sulphur viribus omninb integris ad nervos capitis provehitur. Permanere id autem satis diu integrum, quidem in vivo corpore croceus ille liquor, qui e natibus muris,postridie ab abusu decocti Tabaci, d florum Camomillae copiose effluxit, Nicotianae odorem adhuc reserens, evincit. Nec u credas velim , quod simul ac nares tuae non amplius iument Tabaco tibi ab illius fumo sinciput non amplius caleat, omnem imum evanuisse una, quem post biduum aut triduum, ubi sternutas, oles aut exspiras. oc ergo narcoticum unca uosiuim Olidum sulphur, membranis adhaerens cerebri, vel ventriculos, gyros, aut asio illius occultos meatus occupans, sibi oli relictum, castum sumo, casTum calore, insem sibiliter in vivo corpore magis ac magis universiam cerebri massam corrumpit, unde jugiter screare ac exspuere cogeris. puto vero abund Diiori cerebro acarcotico fumo Tabaci debilitato cum neq; πα α, seu
πα , neque Thymus de cujus usu neglecto ab aliis ego ex in Digressione mea de febribus malignis 3 17 egi. omnia apta nata ad
imbibendum naturales excrementitios humores, ceu sipongiae amplius sui liciant, tum Archi tabacophili hiare, rauca ac stridula voce mginari, stetere animam, ceu lue Venerea insecti occipiunt quibus Ana, tomicis his meis demonstrationibus, ceu face, praeluceo observationibus,de corruptis pulmonibus Cheluonum, quorum in hac Digressione de Tabaco facta est mentio. Haec cui non sussiciunt, is comparet mbi Neandri Tabacosogiam,
Atque jam abunde satisfacstum esse puto sciscitantibus aut ex me quaerentibus, utrum praester pulverem an fumum captare abaci. mmum autem illius,oballatas de narcotica vi rationes sese penetrantem intime in cerebrum esse nocentiorem palam est Verum quilibet abundet suo judicio, oblecter se cotidie tabaco non intercedo, exorare tamen illum contendam, semper meminerit istius Latet angvis in her
49쪽
Impiasub dulci est venen alatoni, Sic sub α,κ generosi usuque abaci, Saepe quod excruciat -- esse solet. ova omnia de Meescinali Tabaci sive abusu sive usu intellecta volo. CaeteroqvinTabaco fumantes Tabacophili insignis Hieroglyphici loco vobis omnibus inserviunt, tragilitatis humanae subinde nos admonentes , scilicet, quod filius meus carissimus Jacobus Henricus Paulli in suis non inficetis phaleucis in hymnum ad Tabacophilos a Carolo bona mico conscriptum, ita ludens indicare voluit: Iisi sit vivere, quidrea e vesci Si siti aetheria Maronis is ira, Si cognoscere quem capit lubid, cum Tabacophilis bibat Tabacum. Et tubogenitos Mah, vapores, Ei reddet tenuem per oris fumum. Recte conveniunt Perinde visa I, me cito dissipatur auos, aeuum non aer 'irituminobis
saetinctu calid i quodissa ignis
omnes coVoris i ulit canales. o pulchra frites S istem tandem fetuis in cliseres: Homo, rabum nerba nobilis est olu uosa mansu delis Hactenus pio Europaeorum Valetudine tanquam pro aris ac so pugnavi ac excubias agere toso pectore contendi,ne ipsi euent valetudinis imo itiae psorum vitae prodigi quam Deci benedicente prorogare multimodo studio arteqtie notara exoptamus. Verum si sors an Medicinae Candidatus compererit cis pauculos annos, aut proximis abhinc sustris ex Asiati orientalibus sive insulis, sive Mgionibus ad nos Europaeos transportari coeptant esse, herbalii Thee vel chia dictam viribus Tabaci omnino contrariam, ceu quae somnum prohibet omnino,qVena
50쪽
Tabacum conciliat, atque adeo, ut illud infensum sit ob vim narcoticam cerebro, ita hanc videri ob multa multorum authorum elogia ceu polychreston, capiti, nec non viscocibus nutritioni dicatis gratissimam meque is rogaret Iuper hac herba meam critentiam: Huic ob publica commoda promovenda, Vae unumquemque maxime movere, haud propria debent, ut Ciaudianψ praecipit, gratificare perlubenter, modo mihi id liceret, ac certo mihi constaret, cujus generis aut speciei e et herba Thee,aut ad quamEuropiearum herbarum speciem vel referenda vel comparanda esset. Tabacum enim Hvoscyami cognomine Peruviani, Herba Thee nullo gaudet ad quod genus Europaearum herbarum quaeso ergo referes rimo nec dum liqvere jo, Thee vel chia, herba sit Graecis a dicta vel ri in tot pusillius frutex aut suΠTutex. Quae vocabula Ruellius Marantha, acalij passim conqVeruntur apud Dioscor.&Theophr. acalios rei herbariae Doctores cepe confundi, unde etiam propemodum tam magnus controveruarum& litium botano raphorum, nam magnus numerin tibi se harenae, Aut qua idera multa cum tacet nox, sunt, it illa ex Calusii Phaleuci ad Lesbiae suavium basiationum numc-rum comparata, huc transseram. Sic ex Pinace Bauhmss. 1 . noto Pli nium lib. et . p. XI. Rhus siuistuticem celebratissimis Bolano raphis
Clussio&Dodonaeo arbitris Belgis agis a nostratibus vor a Mega politanis vos dictum, herbam appellare, Sic idem inpinacem . O refert
Benzon lib. I. cap. 16. abacum appellare arbustum, quod dupondius tyro in re botanica novit esse herbam. Prae omnibus tamen Authori bus, qui Latino sermone in herbam Thee commentati sint, studiosissi me ex Hispanico, Gallico, Britannico, Belgico idiomate conscripta, in Latinum transtulisse vel in compendia contulisse, videri poterunt Ni
nis, nec minoris auctoritatis Viri, VOS ipsis hic loci in scenam introducam, quo si fieri possit, illis veluti ducibus solerti conjectura assequat Primo cujus generis aut specie siit herhad hee Secundo an Asitae uoluit pro pria aut omnino in Europa exule Vel non, Vel denique, quae ex