장음표시 사용
71쪽
DE ABUN ABACI ET HERBAE THEE'. rap. pue de radice id lirmat non defluctu libenter Tartarisua deserta orsolitudines permeant, in quibusnihil' victu invenitur. Namsialium victum non habent, hiecsola herba ipsisse cit, quam equenter inseniunt ac super currus, equos eam deferunt. Sed pascantur herbis Tartari, non curo,suis: ego nostratem myrtum seu Chamaeleagnum ut caepi, contemplabor accuratius. Constat aut palam est in Isiandia nostrati, coelo rigidissimo, pra:stantissimam totius Europae Angelicam crescere itemq; Norvvagiae nobilissimum Regnum, Istandico coelo quidem mitius, ast
hyeme valde inclemens, tamen, unde non dulces educatu NGentianam optimam proferre quidem tanta abundantia, ut quotannis Rhopopolae ex Germania&Belgio advenae, illius una cum aliis media cinalibus herbis, pyrolis, similibus ingentem copiam ex Norvvagia exportent Et nostratem myrtum Danicam, aut Chamaseagnum nullius usius aut pretii dicemus viribus praestantissimis, ut mox innotescet. Sed Chinensitum Thee aut Chamaeleagnus, inquit, Argus inclaruit, aut potius Tartarorum Cattay Regionis de qua scio disceptare inter se Ge Bographos, quorum ego litem meam non faciam, qui de herbis in eam,scentibus, non de finibus his sermonem hic instituo hast Europaea Cha maeleagnus nondum Consequentiam nullam Video, qui ita argumenteris, quod illa prior inclarescere coepit, quid hoc ad temperiem aut qualitatem illius attinet 3 Sic nostras Istandica Angelica, sic Gentiana Norvvagica clarent, quibus similes ac bonitate nostratibus minime cedentes ipsaTartaria, aliaeque regiones,quibus nobiscum idem clima,dubio procul proferent, modo periclitari illarum vires incolis earum esset integrum. Si vero hic loci, ubi maxime seria tracto, Socraticum in morem, ocari mihi licitum, dico Theechinensium idem accidere, quod
in proverbium apud nos Danos abiis de effommensor orbe sommotaehans iter non quod agienses Chirotecae praestent Britannicis aut Ita Iicis ambram, moschum, stacten, casiam redolentibus, sed ideo clarent, i prius inclaruerunt, antequam ex Hesperia, Britanniadi Italia suaviosima suaveolentia dc tenerrima aluta ad nos perlatae sunt Chirothecae. Tantum valet, ubi insedit ac inveteravit in pectoribus aut venis aut m
72쪽
sIMONIPPAULLI COMME . dullis praeconcepta opinio vix ut furca expelli possit. mera ergo est
opinio, nostratem Chamaeleagnum seu myrtum Danicam aut Cimbrica praestantia ac viribus cedereTartariae Tha vel Cha ,ChinensibusThee dictae aut eam omnino esse negligendam neu in ossicinas introducenda: Aut nisi ipsa est ipsiissimum The Chiniticum, ideo, quia hactenus a nemine mortalium licet alias lupuli loco quibusdam Europ:eis in erviat)unquam eum in modum decocta est, quomodo Thee suum decoquunt Chinenses aut quia obscuri ac ignobilis huc usque fuit usus, deinceps neque eam Chiniticum in modum coqui, vel surro ari TheyChinensium vel post vel debere. Ego non diffiteor, me desiccndere in hanc sententiam aqua tamen perlubenter rationibus melioribus me dimoveri patiar commodiissime myrtum nostratem, seu nostrum
vor ut gapolitanum Posi, Chinensii Thee surrogari posse. Sic
Scordium Creticum omnium quidem praestantissimum credinit, Creta quod profert Ast diu Germania ac Dania desierunt id ex Creta usque aut Venetiis petere postquam iis verum Scordium innotuit, cujus tanta in Lalandia nostra copia&abundantia ut ejus veluti uberrimam mes seminstituere possis, nec minor quoque AriAsiatico aequivalens copia in ea reperitur, ita ut Asiaticum meritissimb prae nostrati pernamus Sicubi explorati probata absunthii nostratis vulgaris rustici vires aut qualitates sunt, ac certum sit id illi non cedere, quod in Ponto Asiae ad mare Euxinum nascitur,neque quod Romae: deRomanum dicitur,unquam amplius id vel Roma vel ex Ponto petimus. Iutfficiunt montes dexterrime de his iudicans ancomparabilis Hos annus inquit lib. a. is med sec.p. IOI., Sto. Europo qua maxis neperstatuessunt. Nobisqwaem praebent agra no i Ponticum autemseu Romanum hortu Medicus
Λ'Theevel Chiniticam Chamaeleagnum Europaei Asia petunt tamen, praesoribus illis quaecrescit in Europal Sapere quidem ea, teste Co. mico, non quodantepedes modo Hi videre, sed etiam ista quae futura unt ros cere; ast desipere est, domissiuae esse divitem & foris stipem collige r aut desipicere patria, prospicere exotica Abundamus Chamaele gnoEuropaea Chiraticam eu Thee a Chinensibus emendicamus, &magno pretio redimimus virib'propemodum cassiam, uti insta demon riabi in
73쪽
DE ABUSU ABACI ET HERBAE HEE'. nstrabitur Verum quantopere tu commendes Chamaeleagnum, velis,
que id ipsissimum est Cha Tartarorum vel The Chinensium, mea men inquit Argus Philalethes in partes tuas hon trahes nisi tuam Danicam vel Germanicam Chamaeleagnum, aut myrtum aut potius illius folia decoxeris, coxerisque Thee, colaveris, sapueris an inter se conveniant. Hic me argute, mi Arge, obtundere velle videris,lametsi intelligas quid velim; quasi non constaret ex prioribus, me velle prius stato tempore myrtum nostratem seu Chamaeleagnum colligendam, secum dum omnes circumstantias, ex praescripto Chinensium exactissime eandem hic in Europa eme tractandam. Quae dudum peraelitatus fuissem, nisi mensibus hybernis haec commentarer: Condonabis ergo mihi sexagenario majori ob vitae summam brevem, si potius hoc loco consiliumdem,quam ut perfunctorie ac festinanter, ceu canis e Nilo bibete krtur, pertentem omnia; quam multa dubia obtruderet propterea Philalethes Dissuaderidus dies est, ubi non lique Iurisperiti junt,4 ego aliquantisper solunt haec differri postulo ipsius Horatius cum velit, quae quisquam scripserit nonum usque in annum esse premenda hic cum Bipericulum in mora sit , quippe cum agatur causia toti Europae lucrosa, ne Asia deinceps pecunia nos emungere pergat. Rogo itaque bmO obtestor omnes quotquot in Europa degunt sive Medicos practicos sive Pharmacopaeos, non philargyros, solicitius, si Deo per misericordis ani suam placuerit, mihi defloccato jam seni, vitam prorogare ulterius meam, explorare data in rem eam oportunitate meaim studeant, vera aut vero solum similia posteritatirradiderim. Norunt enim ex priori bus Ciceronem decrevissic omnibus veris falsa quaedam adjuncta esse Atque Philalethes instabit, ac multa quidem movere, sed parum promovere me dicet,meque monstrare solum aliis viam ceu Hermae solent, quam ipsi nunquam ingrediuntur. Sic est verum inpraesens e salu
re valereque jubeo Arge, qui post dein non indignabori, si perges
ut coepisti imper herba Thee verba publicitus mecum commutare mihi inpraesens cum Medicis practicis in arenam cum descendendum si1t. Instabunt ergo illi, ac me summie temeritatispostulabunt, quod Thec Chii nitico nostratem sive Danieam sive Germanicam sylvestrem seu Cha- 1 mactea z
74쪽
sIMONIS PAULLI COMMENT.maeleagnum substituam, quae ut caput tentet vel vulgo notum est. Sed pace illorum mihi porro liceat vagari latius, qui non puto hoc in passume errare, humanum quod est,' d neque a me alienum in aliis puto. Notum autem ex prioribus est, Reverendos Patres Jesultarum testati folia esse frutici myrti habitu qua altius repetenda sunt Atque nonne nostrati Danicae ac Germanicae Chamaeleagno folia perfectar aut maturara statis seu aestive: nisi quod renata sitiit in apicibus, myrto usque adeo sunt similia,quam ovum ovo' vae effectum si consideras quoque my ti liis sinitem edunt Committenda ergo hic Theechinense innatus veravi sylvestris seu Chamaeleagnus ivnr, ut instituta inter Thee Chi
nense Myrtum veram ac Chama leagnulla seu nostratem myrtum sivi vestrem comparatione, de horum trium fruticum soliorum ive viribus sive facultatibus nobis constet accuratissime Vires autem ac facultates Thee sint testibus prioribus Authoribus&quidem uipio, Corpora reddere Ῥegeta, is arcere calculi dolores, quibus nemo Chinensem obnoximeLI; tollare dolorem captis gravedine lippitudinem siliationem, strii indi cultatem, ventriculi imbecillitatem, antesinorum tormina,l turinema omnum evidenter compescere; calfacere modice se ad ingendo veniri culi finiam, restaenare coercerei vaporum in caput adsensum cujuspotionem calidam Trigautius revera admuis alutarem esse tat. Quae ut non nego, ita ut ipsi Chinenties credunt texhibent, nihil esse soliis Thee ad vitam in extremam senectutem prorogandam conducibilius aut salubri us λογι sunt, ad hyperbolen Rhetoricam pertinens locutio est cui si milis illa, quando ipse Cicero in L. Calpurn Pisonem p. m. 73 3. de reditu suo glorioso ita disserit mihi se Romapropesedibus convulsa ad contem
plandum conservatore ivmprocedere visa est quem ita accepit, ut etiam moeniat aviderentur ac tecta urb ac templa tari; Cum haec Chinen situm sel icitas aut ποῖο - unice sit accepta serenda, ut causis secundis, Chinensium coeli clementiae, Ionge tenuior eorum victus rationi 'propemodum ad Pythagoraeorum accedenti non loquor de Tartari
humana facie beluis quae apud nos Europaeos longe plenior, ac prommorborum quoque feracior Unde mecastor, incomparabilis noster BARTHOLINVS amicorum summus, assinium honoratissimus, saluberri
75쪽
D ABUSU ABAC ET HERBAE THEE'. et
berrimum quoque omnibus nobis in Europa degentibus conlilium sui Afidere in conssilio suo Medico de Cometa praeclarae eruditionis 11ve ingenii sui singularis lusu, videtur, tenuem cum commendet diaetam, plenam cum dissuadeat Cujus haec sunt L C pag. i 3 Carsum e parcior imperandin, inde enim putredines ingentes, o multorum malorum origo. Nes enim ex masophetis, dicebat Diogenes apud Porphyrium de Ab in. l. I. fures se milites,sed ex ηρ--γiis cophan Hinc quadrages malejejunium imperatur in concit Laodicen Canon cum ξηροφαγα seu pane sale aqua, ut ex Epiphanio explicat Chrisoph. JUel . . Parum igitur carnis, plusculumjuris expedit mi iactenuis nempe diaeta, Asiaticos ad grandaevam senectam provehit nostra haec seu plena nos Europaeo gradu yasi dejicit, contendentes ad illam captandam Tantum coelum&diaeta ad vitam prorogandam, totius vitam aut valetudines conservandas valens; non solum Thee vel etiam Chocolati; quorum prius ex Orientali, posterius ex Occidentali India allatum, inclarescere occipit, de quo Antoni j Colmeri de Ledesima opusiculum ex Hispanico in Latinum translatam taurirco Aurelio Severino interprete legi potest; Meum est pergere hic loci in historia Thee: Quod vero illud sit admirandarum virtutum ut R. P. Alexander Rhodius docet quod caput leve reprima suaporestusque adeo ut specificum in hemicrania videri possit, ceu vi ipsius cum ea
metallo quodam capitis malo insisatin esset apotu hum aquae ita omni dolo reliberatin t ac si detractum manu morbum i aliquis ademisset odque somnum inhibeat, quods ventriculum corrosoret, quodirenes calculoe, renuia ex Irget u 'odi ut Beriaitardus Varenius Ioquitur Nms, pro delendis crapuia praecedentis diei molestiis es omnis limiosis assectibin hiis uberrimum , indidque ut Olaarius affirmat constringendi Mailstri ingendi facultate sit praeditum quodq; ventriculo, pulmoni,'
pati, sanguini imo omnibus visceribus humanis sit saluberrimum AEaque extergeat, corroboret, calculum pellat quodque dolores capitis mnesque eXUberantes humiditates, quae causantur homini pigritiem, somnolentiam auserat: quodque popularis meus i Uandebis reserat,
quod Thee datam, liceat mihi ita loqui ipsitus hic loci interpreti illam aquam non solum Indiani, sed quoque Belgae plurimi faciant, Siro
76쪽
SIMON Is AULLI COMMENT.quenter usurpent, ceu educentem Omnem pituitam, corroborantem ventriculum, inania viscera calfacientem ac corroborantem Quodque ipsus sibi omninb persuadeat, quod ab usu Thee, cujus aquam cotidie tribus vicibus sorbuerit Surattae, quia constringendi facultate sit praeditum Thee, corporis sui molestia ac Diarrhae acessariis Quodque nostra VHilhelmus a L hestetur, quod ventriculum cor
roboret, ac concoctionem illius adjuvet calfaciat membra, exiccet omnes excrementitios humores , expellat eos per urinam vel aliam viam inuodque praecaveat, ne Vis calculo neu podagra infestetur, ut in se ipso praeside Castri Danisburgici in provincia a mandet Indiae Orientalis comperit, quodqVe redux in Europam podagra tortus sit quodqVe ebrietatem abigat. quodque agiles ad tolerandos labores efficiat, somnumque inhibeat, horum omnium nihil in dubium vocabo: Ast si iisdem viribus, imb insuper aliis egregiis, Myrrum esse praeditam comprobavero Thee cum videri myrti species queariimo sit: nonne cum myrtus nostras Danicain Germanica Chamaelea
D nos alias dicta, ut ex prioribus constat, naturaliter quidem ludens in λliis simillima facie sit Thee, imo eam ipsiissimum esse Thee arbitrer, deinceps concludere licet, congruere etiam inter id Thee Myrti ac Cha matteagni vires ZQuod mihi probandum incumbit in hoc meo, Bolanico Dum ergo excutio Hipp.acillius authoritate indago quantum valeat in medendis ae expellendis morbis, myrtus docet ille desupe tationesct 3 pag. m. 6. v. o. Ubi uteri osculum connivcti miror interim, cur rerum hineluium Scriptores verbulo non meminerint an vel non The utrique sexui prosit dehiscere illum a sumtu,ad quem ashibet inter alia myrtinui a viridia contusa, cur viridia, non arida filia sale&sulphure maxime volatilibus abundant, haec minus, sed vehementer ob partes terrestres, simultantillum calidas, ut ex Gai, constat, exi eant, ob quam illius crasin f rtium diversitatem cum leviter ac vix calida sit, etiam rigidam myrtum appellat Gai de quo loquendi Gai .modo memini alicubi in Quadripartito meo me pluribus egisse. Hic ergo effectus, quem nos Hipp. docet, tenuium ess partium myrtum,eam-qvovalenter siccare mincit. Idem H p. H. I. is morb.mulier sin m
77쪽
DE ABUsu TABACI ET HERBAE THEE:
PS m. I93. vers xto inaes alia corruptum ictum ejicientia. Ortiet ac cin Iuncum odoratum es lentes in vino decoquit ac paulo post foliorum myrti acetabulum in eundem finem com mandat; vide iterum eundem de Natur. PHrsct. .p. 3s. v. s. ubi adlubdititium, Scuterum aperiens messicamentum parandum Myrti nigri risum aqua maceratum ρο- senta immissa bibendum exhibet Galenu . vero noster D. pl. 23s Iag. aperte docet: Myrtumponiam ex contraxin constaresub antita, vincere tamen in eastigidum terrenum. Habere vero etiam te quoddam calidum istas violenter desiccare. Porro Πι olia, tum germina, sum nimium succum,nonparum interse in ad icti e dissidere. Folia item arida UndUmplus deficcare Oc acre ingendi vim hac omnia habere, tu oris impossa, tum intrasum aincorpus es . Idem lib.a de aliment facult. cap. 18 p. 8. Tom a decernit fiuctum myrti nutrire tenuiter , aeque ac fructumIuniperissiacuItatem tamen habere contrariam inuandoquia
denda sunt in excutienda herba Thee, Murti ac chamacteashi temperic, ut mox constabit propterea quod africtionem habet nons laminiam erimonia etiam quadam admissam Porro cibὼ omnibus , qui qualitatem
medicamentosam habent vehementem, est commune, ut meam qualitatem
velim iterum asterisco aut ungui impreuo notentur aut ut cum Barbaris barbarigem Notabenemur haec aut assatione aue maceratione deposuerint,exiguum corporident alimen e is fautem pro sus non nutrire. Id enim imum est sopor Paccidit. Atque haec ex Gai de myrto Dioscorid haec lunt fib. I. cap. 36 mihi igo. ita scribentis. Vis se myrtio emimmadstringito c. Succus virentibus baccis empressus eosdem essectu exhibet somacho utilis urinam cit, oden contra phalangismorsum es orpionis ictim in meo c. Sed pene omiseram quod ex eodem Dioscor, constet, myrtum duum esse generum Et Theeduum generum in Europam quoque mittitur a Sinensibus Verum abeo ad thenMDe nosophisarum lib. decim quistum p. mihi6 3. ubi resert apud Graecos in Symposiis, tu quom m caput meri potione tentar
ων, opus remediosuisse. Promptissmumideis exstomae icussi a se is
78쪽
C praesertim Natura duce ais magi a Nam ut inquit Andreas, cum asique orte dolor capitis urgeret, eis compressu levatus, vinculum intes xit esse dolo spraesens auribum hoc experimentum proli quantum immen accipere ex non ita pridem invento Harseano sanguinis circulatione posset )Hac igitur medicina opitulantes,eorum qui nimium bibissent, caput revinciebant, hederaceapraecipue corina, quae planta citra cultum u-
τὼ copio prove it acie alioqui non invenusta, covmbis foliis fremtibu ontem vacat astrictioris vehementiam patitur, spo remo ris ι-
gerat citra odoris gravitatem. Ob hanc rationem coronam i tm, Ita οβ γ Baccho dedicasse videtur,qui sepotum Anvenerit, malis inde na centibu uccurrat. Uum inde voluptatibus siecti hominesprHer eam Imqua ebrietatis incommodis medetur , ct confir ejmmody corona, o Arum uos senarium delectationem expetiverint: ac tum myrteam coronam quae
adpringit, se in exhalationes arcet, tum e rosesqua segravitatem capit , nonnihilserit, se aestuant potione rest gerat, usurZarunt lauream vero quae capacis, se gravem odorems'irat, compotationibi inutilem esseyudica-Wrunt, tum etiam violas, quae odore caputferiunt , quicqui ravare aut opplerealioqui spei, rejeceruntes e postea p. 673. Q Philonidis sententiae his verbis subseribit, inquiens Verumsid ominai Litror a Philonidepro auum e myrto coronam meri vapor prohibere e rosis autem remeerare , gravitatem capitis lenire Noto ex Eruditust io a Stapeten Comment. lib. IV. Histor. Plantar Theophr.4 376 ipsum ex Clement Alexandr. Observasse, myrtum es cacem esseprovocando rim, qui plerum en comes Ueneris additque fingi myrtum adcogratam fuisse Veneri,ut omnes qui Veneri celebranda operam impenderunt,redimit fiterint myrtea corona. Idem p. 3 ex Athenaeo probat, Lesbios myrti ramulis implexis se coronasse, quos hypothymidas vocarunt, refertque Nomen hoc accepisse, quod cerebrusea gramia qua V anta refocillant. Insia per cui haec noedum sumiant, aut qui plura de myrti viribus cognosccre cupit, is adeat
vesimhisor.plantar. universa Ebrodunem miserbariorum lib. V. c. I. p. so . perlegat usque adm 6 17. in qua vel priora confirmantur, vel iis similia proponuntur. Restat ut nunc vires qualitates nostratis myrti seu vox aut Megapolitanae alia quoque myrtus Brabantica&Chaune
79쪽
Chamasea gnus dictae indagem ac scruter. De hujus quidem myrti viribus, quae Quoque Boianicorum Principi Bauli inophus myrtifolia Reugica appellatur, usque adeo multa, quam de vera: priori in commentariis veterum neu Pecentium authorum relata non sunt, attamen prae
stantiissimarum este virium inde constat, quod ipsius Plinius ub a . Cap. XI. p. mih/Dl28. referat quod hin ipsi herba dicta, quaeque interpretibus
ac arbitris si immis botanicis Clus.&Dodon.Chamaeleagnos nostraSest, venena est me- Lat, insigni timento: eam strue viridem aut recem
tem, sive exsiccam aut siccam, singulari faIc fulphure utrisque volatilibus abundare; partim quod ejus acerrimus odor, at non ingratus, &sapor amarus; partim enectus quos edit comprobat. Vultis Viri experientissimi id authoritate aliorum comprobem 3 faxo Praesto adest D don qui loco supcrius citato cum de forma Chamaeleagni agerem, pe
docte de viribus aut qualitatibus illius hunc in modum disserit huj- hemina inquit impense calida orsis sunt, ad rerimm mi gradum a Gdunt. Folia quos calida oscultates Uunt,sed multo minin Truc cerebro molestin, cremisiae inter coquendum addidim quodaplers sit)admodum caputtentantem, se cito ebrietatem adserentemeam reddit Tot utex cumfluctuari , vestimentu interpositin, a tineis semermibis ea tuetur, addo glires abigere.vid. historiam Chammeagni in Classe secunda mei Quadripartiti Praeterea ab Illustri Herme Germano Bar ne, Holsato Patria, optime mihi cupiente ac favente studiis, bona trusca fide relatum est Polonos doctos esse usu Chamaseagni seu myrti nostratis enecare pediculos porcorum. Si enim suibus in haris subste nas Chamaeleagnum spatio aliquot horarum pediculi intermoriuntur omnes, nec lendes post dein animantur. Quin in saltibus in quibus Chamaeleagnus crescit nunquam stabulantur, aut cubilia sua habent serpentes .imo ne quidem accedere ad eos, multo minus eos perreptare unquam visi sunt quam singularem obsiervationem foeneror sylvarum
Regio praesecto, olim domestico meo adsecundum ab hac urbe lapidem habitanti. Quis nunc negabit, Chamaneagnum praestantissimarum esse virium, haec quae praestare &alia adhuc potis est. Audiamus ergo
quae incam herbari Lugdunensis Author seu Celeberrimus Dalccham a pius
80쪽
C pius lib. I. cap. 38 pag. Ho.est commentatus Rhus sylvestris Dodonaei Plinij Rhus altera videtur esse anta, quam alij ortumiocant ali Pseudo-m neno myrtum Brabanticam German. Cassii Humilis ea eu , lignosa, dura urculis multis,in quibu olia longiuscula,Furiari satis milia. Intersurculosramuli exoriuntur, multas velutificas ferentes primum osculis mulis, onustas, deinde seminibus multis congesis angulosis pingvi quodam liquore refertis,saporisfoliorum, rum,fructussurculorum amarissimi sed odoris jucundi Rhotomagenses in quorum agro plura ubi rutex sicitur,persaltus herbidos o uligine madentes vocant sua lin
foliosos, orseminibus onusos, in manuale oriculos collictos, vendum, non adalium usum, quam ut vese odori vavitate commendent, se a rodenti-κm vermiculorum noxa custodiant. Sapor tamen egregie amarus i insignem
fabree i ccandi, scutiendi monstra ri tam sumptum quam admotum ad lumbricos necando, es pellandos.' Majo mense se Iunio retoli se Augustofructum scit Ex anonymo Auctariorum
doen Gagel in't Bier, ona de Hoppete sparen, alfgheseydi is mae an-andere doenhem in den most seuhenderit den Von Her Hor vis νiectende τυori demighesercit ende de hersenen niet en besichadight. Hactenus ille Quae ultima hujus anonymi verba prolis quam praeclare nostratis Chamaeleagni vires praeclaras describunt, quibus cum Thee Chinensi congruunt, praesertim cum ante docuerit, multo lento subluteoque rore,aut roscido sulphure eam sicatere despicatui hactenus habitam, quasi nullis aliis polleret viribus, quam ut rusticis nostratibus,