장음표시 사용
211쪽
1 6 COMMENTAR I v sidque eo magis, quod juramenta in foederibus dari solebant
praeviis libationibus. Excerpta Scaligerio συγχων interpre tantur et ata νορκον, quod est transeredi jujurandum. Sed 8 videamus caetera contextus verba. Basilensis editio, pro βιου, hic legit βιὸν, & pro casu quarto: neutrum ma . te. Licet enim verbum utplurimum cum secundo case jungatur, est tamen, ubi & quartum admittat, ut in he mistichio illo Homerico, Odyss. cr.
y Est autem veta υset ; nam utrumque Graecis dicitur, idem quod fui, aut, si in contrariam partem accipi tur, luere, sive participem fieri seu boni, seu mali. Excerpta laudata , D επrω Ῥαes explicant per Draλοῶσα ; Hesychius per J V χω, δῆ ψοωι res: fructum capere, vel commodum ex re aliqua, aut etiam damnum: item a sequi, consequi. fidi vero vitam
hic significat, non victum, aut ad victum necessaria, uti supra Hippocrates vocula hac utebatur, & nos eam eXplicavi-
ut & felici vita, &prospero in arte successu utatur. Felicem vitam sibi optat; ut diu superstes,&Reipub. civibusque quibuscunque ope operaque sua prodesse possit: prosperum
vero in arte successum; tum sivi honoris, tum maxime aegro torum caussa, quorum salutem sibi supremam legem dixerat, H Deos poscit. Utrumque in pietatis verae &non fucatze mer cedem ex voto etiam fuit consequutus, ut eam ob causi mnon immerito beatissmis a Theodoro Prisciano appellet.x, lib. IV. de scientia Phys. pari. o. cap. I. Nam & vitam ViXix beatam, quantum in his terris licet, & cum primis honor/m, cumulate necessariis omnibus fruens, sine incommodo, .et Ia tisque annum attigit c I v. ut vult Suidas, in voce Hipposi/rtes, sive ut alios velle dixi, cix. in quo vivere desiit, facit moratum io titus, & c, ruri, i qualem Divus olim August*Τ
212쪽
sbi optare solebat, & consequutus fuit, si credimus Suetonio, in Aug. cap. XCIX. In arte vero quam prospero flaccessu fuerit usus, Epidemiorum libri testantur, in quibus dissicilium morborum felices sepius eventus annotavit. Testantur Athenienses, quos a truculentissima peste artis dexteritate defendit. Testatur Perdiccas Macedonum Rex, quem ex amore erga Phylen, Alexandri Parentis demortui pellicem, graviter decumbentem, & ab aliis pro tabido derelictum, sanitati pristinae mira restituit industria, ut in Hipp. vita, proin lixius narrat Soranus. Et optime in ipsum quadrati Nicom
dis illud, aut Bassi distichon αλ.hομον, quod est Anthol.
9 Laecae lib. I. tit. εις ω mροπων, sic σ-lo λαων Eθνεα, κ, νεκυοιν οδ απάνις οἰν ἀίh. Lux hominum Hippocrates, populos tutatus, in orco Fecit, ut umbrarum copia rara foret.
Quaeri autem posset, quum siuae praemium deposcat I Hippocrates prosperum in arte successum, an Medicus etiam fortuna peculiari in arte factitanda opus habeatὸ Et sunt pro-Isfecto, qui in illa plurimum hic situm arbitrentur, nec cum
Plauti Pseudolo, act. 11. sic. III. adserere dubitent, Centum doctum hominum consilia iam devincere Fortunam, ac proinde, ut quirique ea utitur, Ita praecellere, atque exinde sapere eum. Sunt qui fortunam ab arte abesse non oportere, contentiose adfirmant, & Agathonis illud huc detorquent, quod est apud Aristotelem, lib.MI. Ethic. cap. Iv-T ταχὶμ ἔ ρξε, κ, πο νον.
Fortuna ut artem, ita rufus ars fortunam amat.
Nec desunt ossicio suo Astrologi , qui magnam vim in astris
Positam, multumque referre credunt, quae Sidera te excipiant modo primos incipientem Euere vaeitus adhuc a matre rubentem,
213쪽
ui cum Juvenali loquar, Sat. v I I. Itaque bonum felleemque& fortunatum Medicum ajunt futurum, in cujus primo orta Mars ct Venus, aut meηus di Mercuraui corporaliter, ut loquuntur, aut benivolo assectu fuerint conjuncti: aut cui Mars ct Venis assulserint in sexta caeli domo , seu congressi is horum in Arie rem incidat, ut ex Ptolomaeo, & veteribus, notant Mansire dus in Centiloquio, verbo III. Franc. unctinus tractat. de judiciis Nativit. doctissimus Casp. Peucerus, lib. de Divinat . cap. de Astrologia, Henr. RantZovius Tractat. Astrolog. 17 pari. o. cap. I. pluresque alii. Verum sciendum est, sorotunam, si proprie vocabulo uti velimus, nihil aliud esse,quam caussam per accidens eorum, quae iν iis, qua per electionem fiunt, sinu alicujus gratia, neque semper, ηeque ut plurimum, fixe ordine, ac ut res forte ceciderit accidunt; ut definit Aristoteles lib. 11. Phys. cap.v. text. LI. &LΙi: & Ethic. ad Eudem. lib. II. cap. xi v. Ea ratione, qui, dum terram fodit, thesaurum invenit, fortuito ipsum invenisse dicitur. Recte itaque Phil mon Comicus, apud Clementem Alexandrinum, Strom.
Fortuna nulla es udibi nobis Deus ΘNon es: ed unicuique si quid obvenit, Casuque fit, fortuna nobis dicitur. 18 Atque hoc posito, rem totam non nostris, sed elegantib Hippocratis verbis, quae lib. de loc. in hom habet, atque uni ce huc faciunt, decidemus : stat exactam, inquit, artis me ic cognitisnem habet, is minimum eae fortuna pendet , sed θ' citra se
tunam ct cum fortuna redie operatur. Neque enim ars o u V ta est, aut praeceptiones ex quibus constat, soriuxa opus habent: ης que medicamenta, quorum quidem vis di facultas comperta si fortuηam morantur, quo minus agant id, quod agere rata μη , μ'
214쪽
ιοι Hi destinantur. Si enim a sola fortuna tuorum actio dependet,
mirum , si non alia etiam res, praeter medicamenta, cum fortuna adhibitae, Ganitatem non minus procurent. Et paucis interjectis.
Illi enim soli, vel potiuntur successu, vel fruinantur, qui bene vel
male agere noverunt. Prospere enim succedere, est recte agere, recte autem agunt qui sciunt. Successsu autem fruinari, est quando quis, quod minus novit, non recte facit. Ignaro etenim quid prospere succedat' inuis etsi quid forte succedation magni id erit aestimandum. ui namque non recte agit, ei ex animi sententia su cedere nihil potes; quum reliqua, quae sunt consentanea, non faciat.
Hactenus ille . Atque hinc quidem natum puto vulgatum Isillud veriverbium, quo parum fortunae esse dicitur, ubi multum sit iniis; sive ut Aristoteles habet, Ethic. ad Eudem. lib. II. cap. 1 Ix. Ubi plurimum es mentis di rationis, ibi minimum est
fortunae: at ubi plurimum fortunae, ibi minimum eo mentis di rationis. Et lib. I. Metaph. cap. Experientia artem efficit, imperitia carium: Immo ante Aristotelem Plato in Gorgia, in princ. Peritia, inquit, essicit, ut vita nostra per auem incedat rimperitia ut per fortunam temere vagetur. Huc respicit Duen iis Sat. X. Nullum numen abes, s fit prudeηtia: nos te, Nos facimus sortuna Deam, caeloque locamus. Lepide vero Chilon, unus ex viI. Graeciae sapientibuS, quae- zo,
renti quid esset fortuna ' respondit; imperitus Medicus: quod imperiti, non docti, fortuna opus habeant, fortuitoque sanentur, qui illis sese committunt curandos. Hoc innuit Hippocrates lib. de Arte, quando ait: Misiimo morbis, qui male
curantur, ut plurimum infortunium accedere: qui bene, eos bonam
fortunam nancisci. At illud interim hic notandum, ispius qui- avdem, dum e Medicis, etiam doctissimus & experientissimus quisque, omnia ex artis praescripto agit, nihilque praetermittit omnino, quod ad rem faciat, aegrum nihilominus fatis conced re . Non quod fortuna hic Medico minus faverit,
215쪽
aoo COMMENTARIus aut adversata fuerit; sed quod fatali necessitate eo devenerit
morbus, ut vi medicamentorum omnium, atque omni arti
ficis studio accura, infringi non potuerit. Adeo in cruedisina, inquit Corn. Celsus, lib. V o. cap. XII. etiam ubi perpetuum est, quod fieri debet, nou tamen perpetuum es id, quod ηυι coη-22 venit. Itaque nec casse hoc Medicus infortunatus dici debet,
nec vulgatum illud in ipsiim torqueri dicterium, quod est
apud Suidam, A κε ἀας ἰάοάο Acsas curavit: quo in imperitos recte utaris, minime in eos, qui dum omnia dextreagunt, fine tamen suo non potiuntur. Υγι--- ε να-νος τους ἀθενεονῶς ἀδυναm, aegros omnes sanos facere impossibile,
dicebat lib. I. Prognost. Hippocrates: & Medici, si quid tale
ipsis liceret, morum potentiam anteirent, inquit Aretaeus morb. Chron. lib. v o. cap. v. Fatalis enim necessitas omnes tana 3 dem tangit, α calcanda semel via lethi. Unde optime Medicina in earum disciplinarum censum refertur, quas, ex Platonis Philebo, Galenus lib. ad Thrasyb. cap. 1 v. & Auctor Introductorii, χα*κας, sive conjecturales vocant: quae fine suo non semper potiuntur, ut est Oratoria, Logica, Navigatoria. urisiprudentia, Militaris, similesque aliae, utcunque etiam harum artifices ossicio suo satisfaciant, omniaque ex artium si 2 Ve disciplinarum pra scripto peragant. Ossicio enim suo satis facere potest artifex bonus, licet finem artis non semper con sequatur: Illud enim praestare in artificis positum est arbitrio; hoc vero minime est in potestate operantis, quod quidςm putavit Quinctilianus lib. II. Instit. Orat. cap. XLI. &XIV eX quo postmodum errorem eundem hausit P. Ramui, qui hunc sequuntur, minorum aliquot gentium scriptorci Propterea recte Cicero, lib. I. de inveni. inter finem artiseri& ejusdem ossiciam distinguit; & Anem Oratoris esse ait, p*r D4 crei ossicium, benedicere. Et parili sensu jam ante Aristo teles, lib. I. Rhetor. cap. I. dixerat: persuadere non es si si cinm Lbetoricae, sed videre quid is singulis probabile, aut ad pe se denom
216쪽
tadum idoneum, sicut se in aliis artibus. Neque enim, inquit porro Philosophus, Medicinae es sanare, sed laborare insanitate
restituenda. Licet enim se illos, qui non possiunt recuperare nitatem, bene curare, dic. Unde Seneca lib. v I I. de benes cap. X11 I. eoaedam ejussunt conditionis, ut essectum praestare debeant: quibusdam pro effectu es, omnia attentasse, ut proficerent. Si omnia fecit, ut fanaret, peregit Medicus paries Das : etiam damnato reo, Oratori constat eloqueatiae sectam, si omni arte usus sit. Quae brevius iterum Aristoteles lib. I. Topic. cap. I I. Nec Rhetor, . inquit, omnibus mois persuadere flet, nec Medicus sanare, sed si nihil eorum, q adhiberi posiunt, omiserint, recte artem suam scire dicemus. Vide eam in rem alia etiam apud Senecam, Epist. Lxxxv. quae loco huic sint illustrando. Si quis tamen fortunatum esse Medicum contendat, qui ad minus periculose adsectos, aut in morbi declinatione ad aegrotum vocetur, aut medicamentum eXhibeat fini uni destinatum, geminique ad exhibitionem sequantur effectus. Ut qui febricitanti medicamentum ex amarioribus ad bilem subducendam exhibeat, & simul febrem eo jugulet, ac vermeS eXpellat, quos adesse non suspicabatur. Si quis contra infortunatum esse aiat, qui saepius ad lethaliter decumbentes vocetur, aut medicamentum quidem exhibeat ex artis praescripto, ac debito tempore ; forte tamen, non vi medicamenti, sed alia ex caussa, vel vena rumpatur, vel abscessus latens, atque inderes aegri pessum eant. His sane adversari nolim, quum taliacasse plane fiant, nec uni soli, aut semper, sed nunc huic, nunc illi, obvenire queant, vere autem felix, aut fortunatuS, aut infortunatus ex iis nemo dicatur. Si quis vero prosperum Ο-27mnem in medendo uaccessiim a Deo Opt. Max. caussaque omnium prima dependere, atque hoc modo fortuna opus
esse statuerit; is vocabuli quidem fortunae genuino significatu abusus fuerit, nihil vero falsi, sed quod fas piumque cst, dixe
217쪽
etor COMMENTΛRIus Medicinam ex terra produxit, ut est apud Siracidem, Ecclesia. 28 stici cap. xxxHX. vers. II. & IV. Neque aliter, quanquam Ethnicus, hac in re sensit Hippocrates, quando lib. de Eleagantia ait: Scientia prosecto de PD peniti me Medicina auidi, implexa est. Cumque in aliis adfictibus ct θ tomasin editi.
na erga Deos valde reverenter se habere comperitur: tum vero Me dici DIs locum dant, numenque omnia regens, in Medicina minime
super uum o otioseum esse animadvertunt, ct in iis morbis,quos ipsi met aggrediuntur, ct in iis, quos per se ab sua operasperarimia deηt. Quotquot enim Medicina viscit, Deorum ope vincit. Nam ct Medicinae vias cundumsapientiam; si Deorum munus: ct remedio 29 rum e cacia ab iisdem pendet. Neq;aliter se gerit Iapis Virgiliunm, vivum boni Medici exemplar; qui lib. 2En. XII. quum Eneae vulnerato operam suam commodaret, atque omnia, quae fieri par erat, ex artis praescripto administraret, prudentique diligentia in gravi casu maxime trepidaret, libere fatetur, se omni opera sua vis quidquam proficere. Vulnere vero consolidato, atque opere perfecto, Numini supremo Laetus, lubens, laudes agit, ct grates gratiarique habet, ut Comicus loquitur; elegantique & pio epiphonemate c rationem totam divinar potestati acceptam defert:
Non haec humanis opibus, non arte magisra Proveniunt, neque te, AEnea, mea dextera servat: Major agit Deus, atque opera ad majora remittit.
Quod tanto plus nobis, qui Christiani audimus, faciendum fuerit, quanto plus Ethnicis vera pietate nos praestare con 30 veniebat. Si quis plura depraedicta quiestione, quidquς δ' j
statuant, scire haveat, adire poterit C L. Dan. Sennestum Instit. Medi c. lib. v. pari. m. sea. m. cap. ult. CL. 0 λ Freitagium Noct. Medicar. cap. 1 1x. IX. x. Brun. Seid ς' lium lib. de morb. incurabilib. Joan. Matthaeum quaest, Μ dic. m. Roder. a Castro, Medico Polit. lib. II. cap. γὲν
Mich. Dosingium de Medicina & Med. lib. II. part. ιδ
218쪽
sect. I. cap. II. ID. IV. & v. Guil. Ballonium Conm. Medi c. lib. 1. cons. cv I. Raym. Mindererum Threnod. Med. cap. Iv. Zacutum Lusitanum, Histor. Princi p. Medic. lib. v I. Hist. I. Quaest. I. &c.
3. Hippocrates glorite amans. q. Gloria viriniis praemium. s. Hippocrates gloriojus. 6. theniensium α. de Hippocrate. r. Prytaneium Asseris. 8. rtaxerxes Rex Hippocratem accersis. 9. Coorum responsum masculum pro Hippocrate. io. Abderitinorum Hippocrati habitus lonor. II. Hippo cratis encomia. I a. Os insula dicta, dejs φέρμν. i 3. furacelsici Hippocratis auctoritate se tueri satagunt. I . Sepulchro Hippocratis insidentes apes, mel medicatum sipunt. 1 f. tapes infidentes ori Platonis γ Stesichori. 16. stra be ima vis Hippocratis, Urbini. i7. Iuscriptio Tumuli Hippocratis.
Quod vero addit Hippocrates, id loquutione a Graecis familiari protulit, qua Isocrates etiam digit, ris πανῶς ἀεὶ ζουονου. His adfinia sunt, quae alias Graecis in usu, G
pyiori tempore: Multa enim hujusmodi Isocratem & Demosthene perlustranti occurrent, ubi articulus adverbio additus Cc a vim
219쪽
eto 4 COMMENTARIus 3 vim habeat adjectivi. Praeter vero prosperitatem in facienda arte, & felicitatem in vita, quas sibi juramentum sancte set vanti optat Hippocrates, recte gloriam quoque addit & se mam nominis sempiternam, atque ut perpetuo apud omnes bene audiat. Ut enim Pindarus ait, Pyth. Ode I.
ς φανον - ν δ he . Fortuna bene frui, primum es inter praemia: Bene audire autem secureda felicitas, in utrumque autem vir
qui inciderit, ct obtinuerit, coronam supremam nactus es. Itaque non ambitione, aut φιλοδιμ- ductus, haec sibi optavit Hippocrates, aut animi quadam elatione. Galeni enim testimonio, omnia ista sprevit abs se procul, non honoris, ut ait, aut inanis gloria,sed veritatis amator, lib. de atra bile, cap. V II. ut qui eam ob caussam domi privatim agere maluerit, quam apud Persarum Regem Principis loco censeri, ut mox Gice mus. Verum, ut virtutis suae laborumque testem haberet& mercedem, Arripuit traxitque Virum fax mentis hone Gloria, quae sola animum mentemque perurit, ut Silius Italicus loquitur lib. i. &v1. Gloria enim, inqdit Cicero, lib. 11 I. Tuscul. quaest. Uysolida quaedam res, o pressa, non adumbrata. Ea est consentiens laus bonorum, incorrupta vox bene judicantium de excellenti Uirtute: ea virtuti resonat, ta' quam imago. Quae quia recte factorum plerumque comes est, ηρμοὶ bonis viris repudianda. λ ερι-mνυ ω, ε δ φρονι, muον ἄφωνον
220쪽
'Ed λων, οπποm εου,-ἀνθ ρωμον . Namque cato gnaroque viro praestantior auro,
Et suadis, aliisque bonis, est gloria, quotquot Vel sunt vel poterunt nobis mortalibus ope. ut versus habent Qujnti Calabri lib. XI v. Ac propterea, ut iterum ait Cicero, lib. m. de Finib. ingenui hominis est, ct liberaliter educati, consectari jusam gloriam, quae est verae virtutis se tus honestissi us. Et, teste eodem, lib. I. de Oric. vix invenitur qui laboribus susceptis, periculirique aditis, non quasi mercedem rerum gestarum desideret gloriam. Hac vero de tradita, ut iterum orat. pro Archia inquit, quid es, quod in tam exiguo vitae curriculo, ct tam brevi, tantis nos laboribus exerceamus f Ita que homini virtuo ν ἀκουσμα ει - εμνον, monebat Xenophon in Hierone; nullamque humanam voluptatem Mumisi propius accedere, quam ea sit, quae ex honoribus percipiatur, delecta
tio. Quam ob caussam etiam Lucillius Satyr. lib. XXIX. unumquemque jubet, Hunc laborem umat, laudem stibi qui ac fructus ferat. Quemadmodum autem sanctissime jusjurandum suum Hip- spocrates servavit: ita idem voto etiam suo, neque hac in parte excidit, sed summam, si quis unquam, jure merito apud omnes adeptus gloriam, vivus vidensque non Mcdicos sibi honores habeti gavisus fuit, & . συμπα- έλλάδα λυπεο- ω i, μαΘη, ut de ipso ait Soranus in vita. Eade Inque gloria etiamnum hodie post funera, & bis mille ferme annorum decursus, citra 'invidiam fruitur: cui alia in re ait Philo, in explic. Gen. τώ κολακειαι νοθου δεον ἀλα βεcmύ ,οναλα θέα καρπου , Sst. ἐπιωνον Marus nominis, laude non adulterata
per blaaditiis sed stabilita per veritatem fruens. Atque ut eX plurimis pauca Lltim delibemus, eum S. P. Qi Atheniensis honoribus fere divinis atque ut numen quoddam tutelare sunt prosequuti, ut partim Soranus in Hipp .vita,& Paetus in Epist. ad Artaxerxem Regem, testes sunt, partim Plinius attingit