장음표시 사용
201쪽
t 86 COMMENTARIus ει ι additurque viris porrecturam, ut plenius res exprimatur.3 a Porrigere enim in foeminis,& arrigere in viris,inter ea sunt,quὰ honeste apertius dicere non licet. Quod vero dicitur Gra. rem mutari in alteram formam, est id, quod D. Paullus Epist. 33 ad Rom. cap - Ι. vers. XXvI. & XXVII. ait: m Mαξ-τ φ mκίαν χροὶω, ut non OpuS hoc interpretari de mutatione habitus, qua οἰ-θῆντες foeminarum in morem vestiebantur. ut Dionys. Gothos redus add. L. pluribus ex Lampridio, Dio ne ac Martiali probare satagit. Quod placuisse etiam video Raevardo, loco adducto, & Jac. Menochio arbitrar. Judic
lib. ΙΙ, centur. m. casu CCLXXVI. num. XI. Pro videtur,
rectissime ex MSS. reponas, invenitur. Volunt enim Impp. quaeri, ηοη inveniri amorem: quod talis sit, -- qui non utrinque resolvat,
ut Ovidius, a flagitio hoc aversus, judicat, lib. II. de arte. qua de re adeat qui volet, & videat Lucianum Dialogo, quem Amores inscripsit. Mihi plenius ista non lubet, nec operae fuerit precium, explicare. Stobarus Charondar legem
3 oggerit: MΗΔ EIC AICXPOp pHMONE ITΩ. Idem Per. 33 sarum lex volebat, quam commemorat lib. I. HerodotuMOMσα - εειν , πωτα abo; quae facere es ης- fas, ea nec profari licet: & Isocrates repetit Paraenesi ad De-m Onic. Α πιιέεπ άκρον, παντα νοριιθ μηδε εινα καλον quae factu turpia, ea nec dictu pulchra arbitrare. Verum jampridem fatis dixi, quum recte, quidquid hujus est sceleris, id esse dicant optimi Impp. quod non proficiat sire. Quod si cui tamen scire libeat, is una & poenas discat nefandi flagitii; cui fini ista disim .
202쪽
IN I ii s i ii R, H i P P. ra CAPUT DECIMUM NONUM.
i. rners in textu limo. a. Anacharsis Scytha quo schemate dormierat. 3. Hippocratis monitum de fidentio servando. . De silentio cons tum feriandri. 3. ω Siracidis. 6. in Agamemnonis. 7. Silentii usus. 8. Garrulitatis noxae. 9. Mus abominatio. Io. Niisse borum flentii indictio. II. ἐχε θια. I 2. Pythagoricorum sientium. I 3. Medico maxime coindi uis silantium . I . Harpocratis simulachrum in templis Isidis γ Sarapidis. I S. Silentium Medicorum fundatur in Iure naturali. 16. Medicus a Iudice interrogatus an secreta aegrotorum revelare teneatur II. Scrupulus a Valleriola meritas. 18. qui amovetur. 39. Virgilii Medicina uur muta dicta. 2O. Sententia quor dam. 2 et . Sententia propria. 22. Hippocratici textus sensus. 23. Hippocrates ex D. Hieronumo illustratus.
quam vocem Hippocrates etiam in Praeception. &alibi usurpavit; & magis ad Jonicam dialectum. Sed
ad textus explicationem progrediamur. Anacharsin a Scytham dormientem,obemens AleXandrinus Strom .lib. V. refert sinistra manu continui pudenda, os dextera; ut gnificaret, utrumque oportere quidem, majm tamen esse linguam cohibere,quam
voluptatem. Fallor, an ejusdem fuerit sententiae Hippocrates ξ 3 Certe postquam satis de libidine coercenda egerat, ultimo nunc tandem loco de linguae continentia discipulos monet,& serio quidem. Agit autem de silentio servando, quod etiam lib. de Medico, ab artis studioso exegerat: agit de linguae continentia, quam non immerito Plutarchus lib. de cap. ςSinina. utilit. ΟυWκ6ον 'ετῖς non minimam virtutis partem esse ait. Et profecto rationem habere unumquemque A a a decet,
203쪽
18ῖ COMMENTARIus decet, ut dicenda, tacendaque calleat, nec temere statim 6 aliis eloquatur, quod norit. Sequatur potius Periandii
praeceptum apud Laertium lib. I. quo λογων πρώτων 1 Dis mιῶν vetat: aut Siracidis qui cap.XMΙ. Vers. XXIX. &xxx. quemvis jubet mκυνε et Σποκαλυψεως λογων κρυφίων, em se re a revelatione verborum occultorum : ita enim ρον ἁ ἄνως, ' ἁ ρων-εν- ἀν'ωetras, futurum si ne confusione, di inventurum gratiam in consectu omnium homi
6 m. Consilium non dissimile Agamemnonis umbra Odysi λ. dat Ulyssi, consuadetque
Non temere ore loqui, quod fors sub pectore condate Sed quaedam esseri, quaedam secreta tenere. Si quidem ut Menander olim dicebat,
Retineri ut a te non potest jactus lapis: Sic ore emissa verba quae semel tuo. Ex quibus suum illud deprompsit Horatius, Epist. lib. I . Epist. XI IX. Et semel emissum volat irrevocabile verbum. 7 Silentii contra tutam esse mercedem, seu ἀ-δαυον ait Aristides in defens. Periclis. & iacere, ditente Plutarcho lib. de curios . in fin. non sitim tantum toliis , quod volebat Hip pocrates VI. Epidem . secti III. sed molesta insuper of doler 8 liberat. Contra vero multiloquentia & garrulitas multis Ob fuit , multosque perdidit, ut recte Xenocrates apud Valcr. Maximum lib. v o. cap. I I. aut Simonides apud Stob eum, Serm. XXXoΙ. responderit: Dixisse me aliquando parriuuit 4'cuisse nunquam, Recte etiam Ovidius lib. 11. de arte amandi Eximia est virtus praestare silentia rebus: At contra gravis es culpa, tacenda loqui.
204쪽
Neque sine ratione eum, qui, ut Terentius loquitur, Eunu-9cho act. I. sic. II. Plenus rimarum es, hac atque inc pe uens, Horatius nigrum vocat, & caveri jubet lib. I. Sati iv. - commi a tacere Sui nequit, hic niger est, hunc tu, Romane, caveto. comitemque in eadem aut navi aut domo habiturum pernegat, lib. I D. Carm. Ode II. -- Vetabo, qui Cereris sacrum Vulgarit arcanae, sub iisdem Sit trabibus, facilemque mecum
Solvat farietum. Hanc taciturnitatis & silentii utilitatem considerantes Phi. Iolosophi, quotquot perfectiorem doctrinam profitebantur, discipulis silentium imperabant, usque dum lincero doctrinae gustu imbutis, id tandem liceret rumpere..Id genus si- II lentii Lucianus in Gallo, vocat ε quam explicat Agellius Lib. I. cap IX. Cum primis Pythagoras sapientissimus IaPhilosophorum, nihil prim discipulos uos docuit, ut verbis utar
Apuleji, ex lib. Florid. quam tacere, primaque apud eum meditatio pienti futuro, linguam coercere; verbaque, 'quae Volantia Poetae appellant, detractis pinnis Antra murum candentium dentium premere . Homerus Iliad, όδοντων, seu vadum dentium vocat. Atque istis Pythagorae meditationibus Apuleius addit, utrumques didicisse: ct cum dicto est opus impigre dicere ; ct cum tacito opus est, libentex tacere: quod pridem Menander dixerat brevissim e :
Tacere, quando opus: ct quando es opus, loqui. Cum primis tamen Medico silentium est servandum, quod 1 3 multa Dpe in praxi occurrant, quae omnium auribus instillari non deoet: multis aegri morbis graventur, quos curari, non divulgari, studiose cupiunt: multa tape Medico com-
205쪽
mittant concredantque aegroti, quae tacere ipsum prorsus, nil lique hominum unquam revelare discupiant, sed ut Poeta ait:
Aut ut Herodotus lib. m. de Prexaspe, jurisjurandi religione a Magis constricto, loquitur, εξειν-ει- , - ερο σψν μηδενι ἀ λωπων : intra se habiturum, neque cuiquam mortalium putes asturum. Hinc est quod ludaus Medicus, cujus crebra apud Arabes mentio, Medicum jubet ese pium, s. pelientem privata, revelata ipsi, ut habet Rhases, lib. XXV. Cont. cap. IX. Petrus Aponensis conciliat. diff. D. jubetes se passonum ignominio rum sibi revelatarum, occultatorem sagacem. Ludoicus de Avila, lib. 1 v. delle insermita cortegiane, cap.c XXVI I .ait: Deve ii Mcdico effer diligeare, diso, dibuona conficienza, honeso, di secreto, come un confessore: hoc est; Diligentem fas es esse Medicum, studiosum, constentiae pum, M'nesum, di Confisponarii insar taciturnum: qui quod Dae concreditum es Taciturnitati clam, fidei ct fiduciae,
Non enunciet cuiquam, neu faciat palam,
IA ut Plauti verbis utar, ex Trin.act.1.sc. 1 3. Atq; hac suit caussa, ob quam aegyptii in i si dis & Sarapidis teptis, Praesidum apud ipsos Medicinae Deorum, Harpocratem Silentii Deum, labia digito comprimentem, adorarint, ut est apud Augustinum,
lib. XLIX. de C. D. cap. v. enim Medicus in morborμm curationibuου viderit, quaeque retecta, notam funt aegro allatura, μarcanum contineat,nec cuiquam pandat: quod ignominiae sit pleην
m prodere, di fidei suae commissu eontinere non pesst, II inquit Fr. Valleriola Enarrat. Med. lib iv. enarr. x. Arqvςhαc, tenore jurisjurandi Hippocratici, silentii exactio & pr0 mldio, fundam entum. habet in jure naturali, quod obliga*j0 nem inducit servandi secretum, in cujus revelatione fama b0 λ 6 norque proximi alioquin periclitaretur. Quamobrem iς
206쪽
cte Joan. AZorius Instit. Moral. pari. m. lib. I I l. cap.XXI IX.
dubit. 11. statuit Medicos & Chirurgos, interrogatos a Judice, sive per de nunciationem, aut inquisitionem procedar, non obligari ad te stificandum de secretis,quae secreto ipsis detexerint aegroti, consilium petentes. Majus enim est vinculum juris naturalis, servare secretum, quam parere judici interroganti. Judex enim, si legitimo modo interroget, nihil, quod contra jus naturale sit, quemquam interrogare debet; minime omnium eum, quem jurejurando ad silentium servandum jam ante norit constrictum. Vide etiam Io . Neviganum, Silvae Nupt. lib. III. num. XLv. Scrupulum tamen I7
hic nobis injicit Franc. Valleriola, Enari . Medic. lib. v I.
Enai r. v. Ait enim Magistratuu in esse, ne eXtreme contagiosi, ut sunt Elephantiaci, a quibus infici alii possunt, in civitate habeantur. Et quaerit 'proinde, si quis elephantiasi laborans
consulat Medicum, auxiliumque poscat, an non Medicus indicare illum Magistratui debeat, atque ita cavere, ne alii per ipsium inficiantur. Distinguit autem Valleriola ipse, inter 18 dispositum atque in Elephantiasin pronunti&Elephantiacum consummatum. Quantum ad priorem, abesse jubet a sancta Medicorum fide & probitate flagitium indicinae. Impietati
enim proximum vide νι ait, quem consilio regere, fide tueri, araefervare debes ac potes, hunc exilii reum mendacio facere, maximi
mali insimulare, fama stoliare, odi contemptibilem vulgo facere. Talis secretim potius a Medico admoneatur, ut sibi sapiat, Medici dicto audiens sit, ejusque praeceptis consiliisque pareat, & a Deo Opt. Max. auxilium & fanitatem expectet. Quem vero Medicus perfecte Elephantiacum primo intuitu ex signis omnibus deprehenderit, eum citra juris randi violationem Magistratui indicare non dubitabit, si super veritate fuerit interrogatus. Nam inquit porro Valleriola; μt impietatis es, nondum laeseum plane infectum noxae dare: sic rae prauitae fidei jam inquinatum, jam Elephanti cum factum,
207쪽
non ab hominum caetu removere, ne maiorem priUati hominis, quam
Reipub. curum habuisse videri queat. Salus enim Reipub. su Is prema lex omnibus esse debet. Coeterum ad silentium Me dico servandum respexisse etiam Virgilium autumo, quandoci . lib. xi i. Medicinam ar em mutam appellavit, ubi de ja. pide Medico ita fatur: Ille, ut de siti proferret fata parentii,
Scire potesates herbarum, usumque medendi Maluit, ct mutas agitare inglorius artes.
et o Fulvius quidem Ursinus in Collation. Io. Raph. Moxius
lib. I. Meth. med. morb. mul. per venae sect. cap. XXXuo. Hieron. Mercurialis Vatiar. lect. lib. 11Ι. cap. X m. Andr. Tiraquellus lib. de Nobil. cap. XXXI. num. cccXc. Zacutus
Lusitanus in introitu ad praxin,praecepto III. atque alii, Me dicinam ideo artem mutam dici putant, quod opere potiusquam verbis niti debeat Medicus; quum morbi non eloquentia, ut loquitur Celsus, in praefat. lib. I. sed remediis curratur, dijuxta Menandrum:
Ac proinde recte dicat Seneca Epist. Lxxv. Non quaerias aegro Medicum eloquentem, sed sanaηtem: s vero ita competat, ut i mille, qui sanare potes, compte de his qua facienda sunt disperat, ἡρηi consulendum: non tamen e se quare aeger gratulPtur sibi quod iηci ς' rit in Medicum etiam disertum; hoc enim tale esse, quale si peritν 21 gubernator etiam formosus D. At ego quod pace aliorum is terpretum dixerim, non ineptum putaverim, si quis arxcis nostram, etiam hanc ob causiam a Poeta mutam vocari cci seat, quod taciturnum Medicum esse oporteat, & cum pri mis silentio ea premere, quae ab aegris ipsi concredunt. x, quaeque secreta hi esse cupiunt, & aliis, aut in vulgus es ς2 2 nota, minus conducit. Hippocrates sane duo a futuro Medi co stipulatus, jurejurando eum adigit, ut non minus ea, qβη
208쪽
in communi vita, quam artem factitando, sive viderit, sive audierit, tacita habeat. Itaque, quod de servo dicebat Plautus Mostellar. act. m. sic. v. de se omnino dictum putet γνi Hippocratis sectator; Plus oportere sire Medicum, quam loqui. Concludo autem totum hunc locum elegantibus verbis D. 23 Hieronymi, Epist. m. ad Heliodorum, quem Hippocratis exemplo admonet, hortaturque, ut silentio studeat, & secreta non revelet. O cii tui es, inquit, visitare languentes, nosse
domos matronarum, ac liberos earum, ct nobilium virorum cunio
dire secreta. O cii tui es, ηοη solum oculos msos servare; sed se liquam. Nunquam de formis mulierum dissutes: nec quid agataria alia, domus alia per te noverit. Hippocrates adjurat distipulos, antequam doceat, ct in verba sua jurare compediit; extorquet Macramento silentium; sermonem i incessum habitum morerique praescribit. uanto magis nos, quibus animarum cura commissa es, omnium Christianorum domos debemus amare, tanquam prurias. Haec Hieronymus.
. . Iarigurandi Hippocratis pars tertia. a. 'Esauένειν ορ-. 3. ἰυορκοῦν, fuste κγ. 4. Formulamiendi juramenta. 3. συγχών ορκον. 6. Contu batores. T. παρα γεινορκον. 8. Lectio in textu gemina. 9. IO. δε-
tum Hippocratis duplex. II. quod utrumque e se conse)intus. 12. Hippocratis lovgaeistas. I 3. ω in arte facienda successus. 1 . An Medicus in artis emercitio peculiari indigeat fortuna. is. Aliorum opinio. I 6. ω A trologo'. rum. 17. Fortuna quid Ι 8. Quiestionis decisio. 19. Vbi multum artis, ibi porum fortiane. 2o. Gilonis Apophthema. 2I. Medico nou semper res ex
209쪽
HDDeeedit. 23. Medicina ara τοχατιαρ. 24. Fianu nou est in potestite operaηtis. 2 1. Aliud incium artisicis, aliut uis. 16. Medicum ut nonnulli fortunatum putent' 27. ut vere fortunatus esse ρ ι 18. Medicina Diis concedit. 29. Iapidis Virgiliani exemplum. 3o. Aliorum de fortuna Medici sententiae.
1 Bsolvimus & alteram nunc Hippocratiet Iurisjurandi
partem: restat ultima, quam absolvit seu ima precatio. Ea juraturi sibi jusjurandum sancte servata tibus felicia quaevis, pejerantibus contraria imprecantur a Quid vero sit ἴ lελεα miai νορGν, supra diximus. Graeci aliter id dicunt in is ut Euripides Medea. Isocrates ad 3 Demonic. in Paragr. & alibi: & una voce δ ορροεῖν , vero vocant, qui juramentum sancte praestat servatque, 'Aνλος ri' chκου Φρη mo ποεν ἀμιε νων. PUeritas sancte jurantis lata vigebit; inquit Hesiodus G ερωις. atque ut vult Pindarus in Olymp Ode ri.
Apud eos quos honoram T I, qui felicitate Di deat jurisjurandi, illachrumabili μ tin
4 Formulae, ab Hippocratica hac, jusjurandum finiendi, &jG
Iamentum servantibus prospera quaevis imprecandi, non ab ludentes, apud Auctores non uno in loco Lectori occurrent Demosthenes Orat. adv. Cononem: A - Εογω, -ΜαμμSi recte juravero , multa mihi eveniant bona.
210쪽
Ocyct recte juranti tit Dii bona multa faciant, exopto. In Smyrnaeorum & Magnetum foedere, apud Joan. Seldenum , in Marmoribus Arondelianis: Ab μοι, ευ G1. Recte δε- ruati benesit mihi. Polybius lib. III. Eυοροὐνδι--ιειν τά- ά cire Θεους' sancte juranti DI benefaciant. In foedere antiquo in Creta reperto, apud Gruterum, Inscription. pag. D V. Eυορκωσi 3 μιν τως τε Θεως ἰλεως-, 8, γίνεq -νὼ α , : recte jurantibus nobis DI propitii sint, bonaqvie eveniant omnia. Valens Vettius Antiochenus, Anthologiain lib. I v. Κῶ ταυτα ι φυλαμουίν, οι προειρN-οι Θεοὶ παν-ς-ἔ- , f ιῖiΦ- ά -
παρεις, κ, κα θυμιρο λογισμων ο υυτίλεια. Haec servantibus DIAominati benivoli erant, ct vita commoda, ac consiliorum ex animi
sententia consummatio. Addit vero Hippocrates, mi ξυγχεονri, saeon confundenti. Hoc modo loquendi Isocrates quoque Orat. adv. Callim & Euripides Hippol. Coron. ορκους γχεοtis, vel συγχυ-s; & Thucydides lib. v. συγχεαι οπονδάς ; confundere jaxamenta se foedera, dixerunt. Hinc illa lib. A. Diados, ex ipsa re nata inscriptio: οὶκιών αγχυMς. Hesychiu S ra συγχεοus, explicat per συνκεψα , quod est, discindere is solvere; item conterere, confringere, &quasi annibilare, & ire sum facere . Eleganter autem hoc ita dicitur, & non sine translatione ab iis, qui numerorum aut calculorum rationes permiscent, confundunt, perturbant, & inanes reddunt. Qua 6 ratione & Conturbatores, dicuntur debitores, qui commiscent& confundunt rationes omnes & fortunas, ut ea, quae bonis plurimis debent, non dissolvantur, nisi universis, aut ne universis quidem: quique id beneficii ab Impp. impetrare solent,
ut toto quinquennio, aut velut nuper novo exemplo introduci coepit, etiam octennio, atque ultra, a creditoribu S compellari non possint. Hoc sensu loquitur Terentius Eunuchoat L v. sc. o. Conturbasi mihi rationes omnes. Martialis lib. I x. Epigr. Iv. Conturbavit Atlas, orc. Nisi metaphoram malis desumptam a rebus liquidis, quae confundi & misceri solent, Bba idque