장음표시 사용
71쪽
e si adhuc melius qtenus nullo magis studio q spe gaudent. Aliter au te
alia aetas emedadae:&p mo uiri u dc exigedu opus&corrigedu. Solebaego dicere pueris aliqdaussis licentius aut laetius claudare 1llud me ad huc uenturu tepus: quo idem no pmitterem rita oc ingenio gaudebat r& iudicio non fallebantur. Sed ut eo reuertar Unde egressus fur narrast tiones st1lo componi: quanta maxima possit adhibita diligentia uolo. Na ut prinio m sermo istituitumdicere .quae audierint: utile est pueris ad loquend1 facultatem : ideoque dc retro agere expositione:& a media In utranque partem dis Urrere sane merito cogantur: sed ad grem1um praeceptoris:& dum no possunt:& dUm res ac Verba conectere 1 3p1Ut:
ut protinus memoriam firment: ita cum iam forma recte loquendi emendatae oracionis acCipient: extemporalis garrulitas : nec expectata cogitatio: 5 uix surgendi mora circuniatoriae uerae iactarionis est. Hinc parentum speritorum mane gaudiUm: ipsis uero contemptus operis:&1n uere dia frons :& consuetudo pessime dicendi: dc malo exercitatior
6c quar magnos quot profectus frequeter pdidit arrogans de se pia
fio innascitur. Erit suum parandae facilitatas tepus: neq; a nobis negli genter locus iste trans 1b1mr. Interim fatis e si puer omni cura:& Tmoquitu 1lla aetas capit labore al1quid probab1le scr1pserat: 1 hoc assuescat. Huius rei sibi naturam faciat. Ille demum 1 1d quod quaeramus aut ci
ti5 inutiliter subiungi sopus destruendi consum fidiqa eas: quod uocas. Id porro non tantii in fabulosis dc carmine traditis fieri potest uerum etiam in ipsis annalium monumentis: Ut si
quaeratur an sue credibile is per caput Valerii pugnantis sedissse coruu: qOs oculosq; hostis galli rostro atq; alis everberaret. Siti utranq; partem ingens ad d1cendu materia: ut de serpete quo Scipio traditur genitus:& lupa Romul 1:5 Aegeria Numae Na graecis historicis pleruqr poeticae similis e licetia Saepe eciam quaeri solet de tepore:de loco quo gestares dicitur: nonnuq de psona quoq:. sicut Liuius frequentissime dubitat: 8c alii ab altis historic1s dissentiunt. Inde paulat1m ad maiora tendere
incipiet: laudare claros uiros:& uituperare iprobos: quod non Dplicis utilitaris opus est. Ndqa dcingeniti excerce multiplici uariaq: materia: ec animus cotemplatione recti prauiq: formati & multa inde cognitio reru uenit : exemplisi quae sunt in omni genere causa' poteritissima. Iam tum is ruitur: cum res poscet: usurus . Hinc 1lla exercitatio subit comparationis: uter melior: uter Ue deterior: quae qQ uersatur in ratione simili: tame&duplicat materiam :& uirtutu uitio Φ no tantu natura: sed etiam modum tractat Verum de ordine laudis contra : qilonia
72쪽
haec tertia rhetorices pars est: praecipiemus suo t mnore. Comunes loci de iis loquor: quibus citra personas in ipsa Vita moris est perorare : ut in adulterum: aleatorem: petulantem ex medus sui iudiciis S si reum
a lucias accusatioes :qq hi quoq; ab illo generali tractatu ad quasdam deduci species solent nil si ponatur adulter Caecus: aleator paup petulas senex: habent aute nonnunq oc defensione. Nam oc pro luxuria: de pro
amore dicimus: S leno interim passitusqa defendis: sic ut non homini patrocinemur: sed crimini. Thesiis autem quae sumunt ex re F copatoe: ut rustica ne uita an urbana potior tauri perit1 an militaris uiri laus maior: mirae sunt ad eXercitationem dicendi speciosae atq; uberes : quae uel ad suadendi officium : uel etia ad iudiciorum disceptat1ontiq; IUUar plurimu . Na posterior ex praedictis locus 111 causa Murenae copiosissi ea cicerone trafiat. Sunt & illae pene totae ad deliberativum pert1nentes genus: ducenda ne uxori petendi ne sint magistratus. Naq: hae personis modo adiect1s suasoriae erunt. Solebant praeceptores mei mec inucili dc nobis ecia Iucudo genere exercitationiS praes arare nos con1eetiiralibus causis: cu quaerere atqr exeq iuberent: Cur armata apud Lacedaemonios Venus:& qd ita crederent: Cupido puer: ac uolucer 5 sagittis 5 fac armatus:& simil1a in qbus scrutabamur uoluntate cuiust 6trouersiis
frequis quaestio est: quod genus chriae uideri potest. Nam locos qdem
quales sunt de testibus: semper ne his credendum:& de argumentIS: an habenda eciam paruis fides: adeo manifessum est: ad forcnses act1ones pertinere: ut quidam nec ignob1les 1n officiis ciuilibus scriptos eoS me moriaeqa diligentissime mandatos in promptu habuerint: Ut quotiens ess& occasio extemporales eorum ductioH his uelut emblematis exor narentur: quo quiaeminec enim huius rei iudicium differre sustineo: mmam uidebantur mihi infiim 1 talem de confiteri. Nam quid hi possint in causis: quarum uaria ac noua semper est facies : proprium Inuenire QUO propositis ex parte diuersa responderes a tecationibus Uelociter occurrere testem rogare qui et1am in iis quae Rit C6munia: i5 in plurimis causis tractant uulgatissimos sensus uerbis: nisi tanto ante praeparatiSPsequi nequeant. Necesse est h1s cu eadem iud1 is pluribus dictit: aut fastidium moueant ueluti trigidi & repositi c1b1:aut pudore reprehensa totiens audientium memoria 1nso lix supellex : quae sicut apud pauperes ambitiosos pluribus oc diuersis ofliciis cSteratur: cum eo quidem l uix ullus e tam comunis locus: qu1 possit cohaerere cum causa: nisi aliquo propriae quaestionis uini ulo copulatu&:appareatque eum non tam insertum q applicitum: uel quod dissimilis est caeteris:
vel 2 pleru* assumi etiam parum apte solet: n5 quia desideratur: sed
73쪽
sed ia a paratus est : ut qdam sentetia' gratia uerbosissimos locos arcessunt: cu ex locis debeat nasci soletia ta sunt aut speciosa haec de utilia si oririt ex ca. te' qlibet pulchra locutio: nisi ad uultor1a ted1t ut1
sup uacua: sed 1nterim etiam contraria est. Veru hac lenus euagari satis fuerat egu laus ce uituperacioria maiores ac Ppe sumis opibus sume coturas uires desiderent: quae quidem suasoriis an controuersiis magis accomodata sit exercitatio: c6 uetudine & iure ciuitatu differt. Apud graecos en1 lator ea Fad iudice uocaba roman1s cocione suadere ac
dissuadere moris fuit. Vtroqr aut mo pauca de his & fere certa dicunt Na ct genera furit tria: facri: publici: priuati iuris: quae diuisho ad laude magis spectat: siqs ea p gradus augeat: st lex: P publica: il in religione deum c6perta sit. Ea qde de qbus quaeri solet c6munia Oibus. Aut en1 de iure dubitari p6r eius q rogat: Ut de. P. Clodii qui non rite creatus
tribunus arguebas: aut de ipsius rogatiois: quod est uarisi: siue no trino forte nudino P mulgato: siue no idoneo die: siue cotra 1 tercessiones uel
auspicia: aliud ue qa quod legitimis obstet: dicit lata esse uel ferri: 1ue
alicui manentiu legii repugnare. Sed haec adsilas primas exercitationes
no ptinent: na sunt haec citra c6plexu ps Onytepodi causa'. . Relisi eadefere uero fictoque certaminet uius modi traetant. Nam u1tium aut1n uerbis: aut in rebUs e. In uerbis quaeris an satis 1gnificent: an fit in his aliquid amb1gusi. In rebus an lex sibi ipsa conscitat: an in praeteri rum referr1 d beat: an in singulos holas . laxae uero c6mue equaerere:ansit
honesta: an inuidis nec ignoro plures fieri a plerisque partes. Sed nos msstu: pium: religiosu: caeteraq; his sim1lia honesto copleetimur. Iusti tamen spes no sipliciter excut1 solet: aut. n. de re ipsa quaeris: ut dignane poena uel premio fit: aut de ino premit poenae Ue:q ta maior q minor culpari psit. Utilitas quoq; interi natura discernata iterim ipse. Quaedaan obtineri possint ambigi solet. Ne illud edem ignorate oportet: leges aliquado totas: aliquado ex pie leprehedi solere: cu excptu rei utrius inobis saris oponibus praebeat nec me fallit eas quoq; leges esse: quae n6m ppetuti rogent: sed de honoribus aut 11s :qlis manilia fuit: de qua Ciceronis oratio est. Sed de his nihil hoc loco praecipi p6t. Constat eniPpria re': de Ous agit non c6muni qlitate:his fere ueteres facultatemd1cend1 exercueit: astupta tam ea dialecticis argumentandi r5ne. Nam fustas ad 1m1tatione fori consilio qa materias: apud graecos dicere circa Demetrau phalerea institutu fere c6stat.An ab 1pso id genus exercita
tionis sit inueritu: ut alio quoq; libro sit c6fessus: pa' c6p1. Sed ne iisqdem si hoc fortissie affirmat ullo fatis idoneo auectore nituc Latinos
uero dicendi praeceptores extremis. L. Crassi teporibus coepisse Cicero
74쪽
auctor est: quorum insigni s maxime Plotius suit. DE Leci ione oratorum 6c historicorum apud rhetorem:
SEa de rone declamandi post paulu. Interi quia prima rhetorices
rudimenta traci amus: n6 Omittendia uideri id quoq;: ut moneaqtu sit collaturus adPsec tu discerita rhetor. Si queadmodum a gram maticis exigit poeta' enarratio: Ita ipse quoq; historiae atqr eria magis orationum ieectione susceptos a se discipulos instruaeerat : quod nos 1n paucis: quo' id aeras exigebat:& paretes utile esse crediderat seruauius. Cete' serient1bus iam tum optia duae res ipedimeto sitieit: ' dc longa cometudo aliter docedi fecerat legem: dc robust 1 fere iuuenes mec hunc labore desiderantes exeptu nostrum sequebat. Nec tame etiam siquid noui uel sero inuenisse praecipere in poste' puder&. Nunc uero sc1o id
fieri apud graecos: sed magis p adiutores: qa no uident ipsa suffectura: si legentibus f1ngulis praeire sep ipsi uelint. Et hercle praelectio quae in hoc adhibe mi facile atq; disticte pueri scripta oculis sequatur: etiam
illa quae uim cuiusq; uerbi: siqd minus usitatu incidat: docet multum infra rhetoris officiu existimada e. At demostrare uirtutes: uel siquado incidat uitia: id psessionis eius atq; Pniis 1: quo se magistru eloque tam pollice maxie .pprita est: eo qdem Ualidius: e non utiq; hunc laborem docentium postulo: Ut ad gremium reuocatis cuiusq; eo' uelit l1bri le/ctione deserviant. Na mihi cum facilius: tum etia multo U1det magis utile facto siletio: unum alique: q, ipsum a pari per Uices Optimum est: constituere lectore ut protinus Priunctationi quoque assis escant: tum
exposita causa in qua scripta legee oratio Na sic clarius quae dicentur: intelligi potest) nihil ociosum pati: quodqr in inuetione: quodq; i elo
cutione anotandum erit: quae in prooemio conciliandi Iudicis r6: quae
narradi lux breuitas fides: quod ab quado c6 1lisi Sc qocculta calliditas: naqr ea sola in hoc ars est: quae intelligi nisi ab artifice no possit: quata deinceps in diuidendo prudentia :q subtilis oc crebra argUmentatio: e bus umbus i par&:q iucuditate pmulceat: quata 1 maledictiSa pilas: in iocis urbanitas: ut den1q: dominee 1 affect 1bus:atq; in pec 'ora irru, pat: almesq: iudicium simile h1s quae dicit: efficiat tum i rone eloquedi quod uerbum.pprium: ornatum sublime:ub1 apl1ficario laudada: quae uirtus ei contraria: ud speciose translatu: quae figura uerbo : quae lenis de 'adrata. Sed uirilis tame cSpositio. Ne 1d qdem 1 Utile ecia corrUptas aliquado oc uitiosas Oiones: qS tame pleriq: Iud1oOF prauitate mirat: legi pala pueris: ostediq: 1 iis qmulta im ppria: obscura: tumida: humi lia: sordida: lasciua: effoem1nata sint: quae non laudat mo a plerisque:
sed quod peius est: 1 pter hoc ipsum i sunt praua laudant. Na sernio
75쪽
restus 5c secundit natura enuciatus: n1hil lire ex gen1o uides'. Illa uero quae ut ciiqet deflexa scit: taq eXQsitiora miramur: no al1ter qdistortis ocquocuqa mo*digiosis corpibus apud quosdamaius e prediu:q iis quae nihil ex cois habitus bonis Μ1deit: atq; ecia qu1 spe capitis uuisses leua/ci'a dc mustas comas acu comecibus:& no suo colore nitidis: plus esse formae putat: Q possit tribuere icorrupta natura: ut pulchritudo corpis uenire uideat ex malis moribus . Nec solii haec 1pse debeb1t docere prae/ceptor: sed nequcter iterrogare:& iudiciu discipulo expiret. Sic audien
tibus securitas abent: nec quaed1cA psudi aures: simulq; ad 1d pduccta quod ex hoc quaerit: ut lueniat ipsi oc itelligat. Na qd aliud agris docen do eos: q ne sep doctai sit. Hoc diligesiae genus ausi d1cere plus collatia Fdiscentibus: q oes omm artes:quae iuuat fine dubio multu: sed latiore qda coprehctione p oes qde spes redi quotidie pene nascetiti ire q posesiit: sicut de re militari: qqfit tradita quaeda praecepta cola: magis tamerderit scire: q ducit qsq: r6nei qli loco ipse sit usus tap1cter: aut cotra. na i oibus fere minus ualet praecepta q expimeta . An uero declamabitude praeceptor : ut sit exeplo suis auditoribus silo plus c6 tulerant lecti C1cero ac Demosthenes. corriget pala siqd1 declamado discipulus erra
ViriaqRr reprehed 41 mauult q sua . Nec deerat plura quae dicere Sed nemine haec urilitas fugit: atqr utina ta non pigeat facere istud: Q non
displicebit. Qui Primi legendi. Vod si potuerit obtineri no ita difficilis superit quaestio: q legedi
siticipieribus. Na qda illos minores: qa facilior eos itellectus use cleoat ibaue t al11 florid1us genus : ut ad aleda prima' aetatii ingenia
cadidissim si queq: & maxie c6positum ueli: ut Liuiu a pueris magisqSalustiu:S hic historiae magis e auctor. Ad que tamen 1 telligendu iam Pseetu opus e. Ocero ut mihi qde uidet & iucundus icipietibus quoq;& aptus e fatis:nec Pdesse tatu: sed ecia amari p6t: tu queadmodii Liui us praecipit: ut qsq; erit Ciceroni simillimus . Duo aut genera maxime
caueda pueris puto : Unu neqs eos aliqtatas nimius admirator i Grac
cho' Catonisl dc alto' similiti lecti6e durescere uelit. ffient. n. horiadi alcia telum. Naneqr uieo' adhuc itellectu c6sequet:S elocut6e: quae tusne dubio erat optia: sed nostris Fribus aliena c6tenti quod e pessimia: similes sibi magnis uitis uidebui Alle' quod huic diuersu e: ne receris huius lasciuiae flosculis capti uoluptate qda praua delinia ut praediab ce illud genus a puerilibus 1geniis: hoc gratius quo .ppius est adamet. Firmis aut iudiciis Iaq: extra piculsi positis suaseri oc antiquos legere: Ego optissimos side& stati & sep . Sed tamen eo'
76쪽
eY ibus si assumat soli da ac uirilis 1genii uis decerso rudis saeculi sqIo
re: tu nr hic cultus clarius enitescet dc nouos: ilbus oc ipstis milita utitus adest. Nec. n. nos tarditatis natura danaUit: sed dictat mutauriis genus: dc ultra nobis oportebat 1dulfius: ita no id agenio illi nos supaueri: qiposito. Multa ergo licebit eligere. Sed curadii erit ne iis qbuspm1Ytas ut 1 4nes Quos da uero etia quos totos Imitari oporteat: dc fuisse nupoc nunc esse: qami libeter no cocesseri m6:ue' etia cotenderi. Sed hi qstant no curus P e .pnunciare. Tuti S circa priores uel errat. Ideoq; hac novo' distul1 leectione: ne imitatio IULc1u atecederet. DE Diu 1 Ione.
FVit etiat hoc diuersu praecipietiti Ppositu: l eOF qda materiaS: is discipulis ad dicendii dabat:no cotenti diu1 1oe ci1ngere latius dicedo psequebant nec folii Pbationibus i plebant: sed etia affect 1bus. Alii cii primas mo l1neas duxisset post declamatioes: qdomisuffla prius
tradi abant. Quosda uero locos no minore cura : q cii ad dicendu ipsis urgeret excolebant. Vt1le utrisq;: dc ideo neutrii ab altero separo . Sed si facere tantum alteF necesse sit: plus Iderit demostrasse recita Ptinus via: et reuocare ab errore 1a lapsos: primu qa emendatione auribus moaccipiunt: diuisionem uero ad cogitatione etia Sc siilii pserui. De1de stlibentius praecipientem audiunt q reprehendente. Si q uero paulo futuiuaciores in his praeserti moribus ecia irascian admonition1: oc tacita reptagnat. Nec ideo tamen minus uitia apte coarguenda sunt. Habedacni ro caeterOF: Q recta esse quae praeceptor no emedauerit credet. Vtra aut ro mi ceda e: dc ita tractada ut res ipsae postulabiit. Naq; icipietibus danda erit uelut praeformata materia secundurui usq; uires. At cii sat1scoposuisse se ad excplum u1debunt breu1a quaeda demostranda uesti gia: qUae psecuti ia fuis uiribus f1e adminiculo Pgredi post int. Ndnuqcredi sib1 eos optebit:ne mala cosuetudine semp alienum labore sequis di.nihil p se conar1 dc quaerere sciant. Quod si fatis prudenter d1cenda
uiderintnam Ppe cOsumata fuerit praecipientis Opa: Siqd errauerit ad/huc est ad duce reducedi. Cui re1 ssimile edda facientes acies cernimus: quae teneris ifirmisq; foetibus: cibos ore suo collatos part1unt . At cum ui 1 sunt adulti paululum egredi nidis: dccircumuolare sede illa praece dentes ipsae docet: tum expertas uires libero caelo: suaeq; ipso fiduciae Permittunt. DE Ediscendo.
ALlud ex cosuetudine mutandum Prsus existimo in his: de qbus
nunc dis serimus aetatibus ne ola quae scripserit ediscant:& certa ut moris est die dicant. Quod qu1dem in i me patres exigunt: atq; ira demum studere liberos suos: 1 4frequentis lime declamauerint: crediit:
77쪽
cii plectiis praecipue diligetia constet. Nd ut scribere pueros plura miror
elle in hoc ope plane ueli: sic ediscere electos ex o Cn; bus uel histo Dis: alio Ue: quo genere digno' ea cura uolummu locos multo magis sita de am. Na etiam exercebis acrius memoria aliena c6plectendo q sua. Et qerunt in dissiciliore huius generis labore uersat1 sine molestia: quae 1psicoposue t 1i familiarius aio suo affigent: & assuescent optimis : septhabebunt 1ntra se quod imitent . Etia no sentientes forma oronis 1lli: qua mente penitus acceperit: expriment. Abundabui aut cop1a uerbos
optimo': Ac coposit6e ac figuris iam no quaesitis: sed sponte & ex repo sito uelut thesauro se ogeretibus . Accedit his 5 iucuda 1 sermone benea quoq; dicto' relatio: S in causis utilis. Na dc plus auctoritatis agestea: quae non praesetis gratia litis sunt c6pata:& laude saepe maiorem: qs1 nia sint conciliant. Aliquado tamen pmittendu quae ipsi scripserint dicere: ut laboris sui fructu etia ex 1lla quae maxie petit laude plurimucapiant. Ve' id quoq; tu fieri oportebit cit aliud c6modius elimauerit: ut eo uelut premio studii sui donenta ac se meruisse ut diceret gaudeat.
AN Secundum sui quisq; ingenii docendus sit naturam. Ixxus praeceptoris haberi solet: nec imer1to diligenter in iis: quos erudiendos susceperit notare discrimina ingenio': & quo queqrnatura maxie ferat scire. Na est in hoc incredibilis qUaeda uarietas ni cpotiores animodi pene q corpo formae. Quod intelligi etiam ex ipsis oratoribus pot: q tantu iter se distant genere dicedi: ut nemo snt alterisimilis: quis plurimi se ad eo' quos Pbat imitatione coposuerit. Vt: ledeinde plerisq; uisu e ita queq; istituere: ut*pria naturae bona doc strina uerent:& in id potissimu ingenia quo tenderes adiuuarere: ut siquis palestrae pitus eu i aliquod plensi pueris gymnasiu uenerit: explUSCO Foi m6 corpus almuq; discernat: cui qR: certamini praeparadus sit . Ita
praeceptore eloquetiae: cum sagaciter fuerit 1 tuitus: cuius Ueniti presso limatoqr genere dicedi: cuius acri : graui: dulcira po: nitido: urbanoma
xie gaudeat: ita se c6modatu' sigillis: ut i eo quo qR: eminet Puebat
quod & adiuta cura natura magis eualescat. Et si i ὰiuersa ducat: nec miis qbus minus aptus e: satis possit efficere:& de ea 1n quae natus u1defideserendo faciat 1 firmiora. Quod mih1 libera. n. uel c6tra receptas per suasioses r5ne sequeti sentetia e:i parte ue' uide Na Pprietas Uen: OF despicere prsus necessariu e: in his quot certu studio' facere delectum nemo d1ssuaserit . Naq; erit alius h1stomae magis idoneus: alius c5posi tus ad carmen: alius utilis studio iuris: ut n6nulli rus fortasse mittedi. Sic discernet haec dicedi magister: quo palestricus 1lle cui ore faciet: aut pugile aut luctatore: aliud uelo ex iis quae sunt sacroF cerdaminum.
78쪽
Ve' ei qui soro destinabitio 1 una pie aliqua: scd 1 oia quae fur eius
uapua erat doctorina: si natura sufficem . an siqs 1genio corruptus actu, naidus: ut pleriqa sunt scideratri hoc eu ire patiemur aridia atq: Ieiuniano alemus: S 3 1 uestiemus Na siqua cla aetrahere necessariu e cur n5 1t aducere z c6cessu Neq; ego cotra natura pUgnomo. n. de redii id bo
nia: si quod i gen1tu e existimo: sed augedu ad dedumq; quod cessat. An uero clarissius 1lle praeceptor I crates: que no magis libri bene dixisse:
q discipuli bene docuisse testa cu de Ephoro atq;Theopopo sic 1udica
ret: ut alteri frenis: alteri calcaribus opus esse diceret: aut 1 1llo lentiore tarditate : aut i illo pene praecipiti coci tacione adiuuada docedo existi/mauit: cia alte alterius natura m1scedu arbitraret 'Imbecill1s tamegentis fane sic obsequedu sit: ut tame a id quo uocat natura ducae. Ita enes quod solii post ut melius efficiet. Si uero l1berat 1Or materia coligeriti si merito spe oratoris simus aggressi: nulla dice l1 uirtus omittedae. Na licet si aliqua i pte .pnior ut necesse er caeteris tame no repugnabit: atq) ea cura paria faciet iis i qbus eminebit. S1cut 1lle ne ab eode oepto recedaus: exercedi corpa pitus no sti docendu pacratiasten suscepit: pu gno ferire: uel calce latii: aut nexus m6: atq; i his certos aliquos docebit: sed ola quae fui eius certaminis. Erit q ex iis aliq no possitsi id maxime quod poterit imbet. Na fui haec duo uitadaPrsus runti ne teptes quod
effici no possit. Alle' ne ab eo quod qs optie facit:si aliud cui minus eidoneus trafferas: at si fuerit q docebis 1lle que adolescetes fene uiduis Nicostratus ossius 1n eo doced1 ptibus stim1l1terutet efficietq; 1llu: qtis hic fuit luctado pugnadoq;: quo' utroq; certamie iis de d1ebus corona
bara uictu Et quato id magis oratoris futuri m ossi,ui dedu erat. No. n. fatis ed1cere: presse tatu aut subtiliter aut aspe no magis q phonasco: actitis ratur aut medus aut grauibus sonis: authop etia pliculis excelle re. Na sicut cithara ita oro piaci a no e: nisi ab imo ad summu omibus intela neru1s cos enciat. DE Officio discipulorum.
P Lum de officiis doceriti locutus :discipulos 1d unu steri moneo :ut
praeceptores si os no minus Q ipsa studia ament: parctes esse: no Oecorpu: sed metui credat. Multu haec pietas cofert studio.Naita& libcter audiis:&dictis credis:& esse similes cocupiscis. i 1psos deniq;
coetus scholarisi laeti Jc alacres cSueniet: emedati no irascet: laudati gau
debui: ut sit carissimi i smidio merebus. Naut 1llo' OU1esu e docere: sicho' praebere se dociles: alioqn neutru ne altero sufficit. Et sicut hornis ortus ex utroq; gignentiti confers: & frustra sparseris semina ni 1 illa praemollitus fouerct sulcus:ita eloquetia coalescere nequit: n1si sociatχ tradecis accipientisq; cocordia. D E Vcilitate de rone declamadi.
79쪽
lN his primis opibus quae no ipsa pama sui: feci maioru si m=ra
atq; ptes bene istituto ac fariS exercitato ia fere ipUS appetet aggred1ed1 suasorias iudicialesq; materias: quaF ateq uia igrediar pauca mihi de ipsa declamadi rone diceda sint: quae qde ut ex O1bus nouissime inuetarita oc multo e utilis Ra. Na Ac citcta illa de qbus diximus: 1 se fere cotinet:& ueritati Pxima imagine reddit. Ideoq; ita e celebrata ut ple ris p uideres ad formada eloqueria: Hed sola sufficere. Neq;. n. virtus Ubla ppetuae dutaxat olois repici p6t: quae no sit chi hac dicedi med1tat6e cois. Eo qde res ista i culpa docetiu recidit: ut iter praecipuas : qtaae cor rupent eloquetia causas licetia atq; iscitia declamatiu fuerat Sed eo natura bonu e bene uti licet. Sit ergo de ipsae materiae quae figetqsimi, limae ueritati. Et declamatio i qtu maxiep6 tramites eas acta oesrip Cur 'exercitatione repta est. Na magos oc pestiletid oc resp6sa &seu1ores tra/gicis nouercas: itaq; magis adhuc'rabulosa frustra 1 ter spo 1oes 5 1 terdicta quaereus. Quid ergo nuq haec supra fide oc poetica: ut uere dixeii themata iuuenibus prractare pmittetiS: ut expati ei oc gaudeat materia: oc qsi i corpus eat erit optimu . Sed certe sit gladia&tumidamo s ulta: etia 5c acrioribus oculis 1 tueti ridicula: ut si id cedendu e:1pleat sedecia maior aliqdo: du sciat: ut qdrupedes cu uiridi pabulo distentae sui: sa-guis detractatSecuras: S sic ad cibos uiribus coserundis idoneos rederit: ita sibi quoq; tenuados adipes: & qcud humoris corrupti contraxerit: em1ttedii se esse sanus ac robustus uolet. Alio qn tumor ille inanis pcimo cuiuscunq: ueri Opis conatu deprehedet. Totu aut declamadi opus qdine si orno a resibus causis existimat. Hi siecto ne rone qde si ista:
exercitatio meta sit puidet. Na si foro no praeparat:aut scenicae os feta tiom. aut furios ac uociferationi simillimu e. Dd. n. attinet itidi e prae
parare: q nullus e Narrare quod oes sciat fallum :*bationes adhibere cdae: de qua nemo sit*nuciaturus. Et haec qde ociola tatu: affic1 uero de ira uel luctu pino uere : cuius e ludibrii nisi qbusda pugnae simulacris ad ue' discrimen acieq: iusta cos uescimus. Nihil ergo iter fore genus dicedi atq) hoc declamato' iterent sipfectus grat1a dicimus nih1l. Uti na*adiici ad cosuetudine posita: ut noibus uteremur:& pplexe magis& l6gioris aliqdo actus cotrouersiae f1geici. Et uerba in usu quotidIano
posita minus cimetemus:& iocos iserere moris ess&: quae nos qlibet palia in scholis exercitati simus: tyrones in foro inuenitit. Si uero fosso
tacione coparet declamacio: sane paululu aliqd 1 clamate ad uoluptate audietiu debemus. Na dc i iis aes ionibus: quae t aliq sine dubio necessi tale uersant: sed sui ad populare aptatae delectatione: quales legamUS Panegyricos: totumq; hoc demostrationii genus pmicis adhibere plusculzus: omne parte: quae latere:plerui i1ua1cita debet no cositelimo:
80쪽
sed ostetare etia ligibus 1 hoc aduocatis. Quare declamatio quonia ei 'iudicio' c6ssilio'l imago: similis esse debet ueritati: quoma aut tridui se helepidiei icon: nd nihil stibi nitoris assumere:quod faciutaei ores comici: a nec ita Prsus: tit nos uulgo loqmur Pniiciat: quod esset sine
arte nec tame. pcul a natura recedui: quo uitio pim imitario: sed more cois huius sermonis decore quoda scaenico exornat. Si quoq: i aliq nos inc5moda ex 11s sis fixeritas materitS coseque m eo praecipue o multa iliis rei 1quut 1certa quae fuimUS: ut uiddi aetates: facultates: liberi : pare tes: urbiu1pta' uires: iura: mores: alia his similia. Qui aliqdo ecia argu m&a ex ipsis positionu uitiis ducitis. Sed haec suo sq; loco. Qirauis. n. oe Ppositu opis a nobis destinati eo spera et: ut orator 1stituat: tamene 'id stadiosi reqrat: etia sis erit quod ad scholas plineat: proprie Intransitu non omittemuS. AN Artis necessaria cognitio.
I, 1 Am hic ergo nobis icoliada e ea ps artis: ex q cape 1niciu soldi: qui Priora omise t: qquideo quosda in ipso stati limitie obstaturos mihi: q nihil egere eiusmodi praeceptis eloquctia putes: sed natura suaec uulgari m6:oc scholaru exercitatior cottii: rideat ecia diligctia niam eXeplo quoq; magni nOis .psesso : quoF aliqs ut opinor 1terrogatus Adesset schema dc noema: nescires e qde: sed f1 ad re ptiner& esse i sua decla/m1toe re podit. Alius pcotati theodoreus an apollodoreus esset: ego i it palmularius sti: nec sane potuit urban1us ex consitioe 1 c1tiae suae ela/bi: porro hi qa dc beneficio igenia praestates fiat hab1t1:& multa et1amo moria digna exclamaueit: plurimos habet similes negliget1ae suae paucissios nati irae. Igit de metu dicere se: S uiribus Uri glorias. Nec. n. OpUS esse pbat16e aut dispossetioe in rebus fictois: sed cuius rei gratia plenti sit auditori u fetetiis gradibus: qF optia quaeq; a piculo petas. Qui etia in Cogi rado nullarone adhibita: aut tectu 1 tudies: magnu aliqd:quod ubtro se offerat plur1bus saepe diebus expectat: aut murmure 1 certo: Veliat classico 1stinctu cocitatis simu corpis motii no enuciad1S: sed quaeredis uerbis acc6modat: N6nulli certa fib111tia priusqΩsu iuenerit destinat:
pata c6nei tedi facultate desest: dc ad alia deiceps: atq; ide alia no minus coia atq: nota deuertiit. Qui plurimu uid Ei h e ron1s : no 1 causas ta
tu labore suti: sed 1 locos iteduci atqa 11s nScorpirspicitit: sed abrupta
quaeda: ut forte ad manu uenere iaculat . Unde fit ut dissoluta:& ex di verssis c6gesta oro cohaerere no possit: similisqa sit cometariis puero in quos ea quae aliis declamatibus laudata siti rege t. Magnas tame selyias de res bonas 1la. n. gloriari solet elidut na ut barbati se serula& si hoc fates : nulla er6 dicessi. Quare ierudita ingeniosiores uulgo habentur.