장음표시 사용
361쪽
Maia , o disicetur Ecclesia. haec nostri summa laboris,ac eadem doloris. L. Nil quaeris aliud3 R. maiiu aut peream de teria uentium. Habes imaginem Nicetianae mentis, quam doleas, prae fluxo ux riae rei gaudio tantas res postputasse, & ab unione tandem Catholica longius etiam abiisse. Anno Domini MDxxiv. seria tertia Pentecostes Fuldae o. in iride tres soles conspecti & trabs ignea, siue aeria colum ira, a monte S. Petri in B. Vir inis ascendere, ac versus Hassiam occumbere visa; multaque alia tristia portenta cladem sequentis anni praenuntiarunt. Pago Dipparsio tunc pseudo-t ' propheta se continebat turbidus, & accedendo Marti promptus, qui urbanorum impudentiam super ressus, peregrin
tionibus & votivis suppliciis bellum palam indicebat; cogebatque ad signa, ex oppido Fuldensi viciniisque pagis, nsmine prohibente, multitudinem; quae mox, odio in mons sticum & Cleri ordinem, & mutua contagione insaniens, arma sumpsit. m. ε; . a Anno Christi MDXXV. Rusticorum coniuratio in Germania adoleuit, magnaque aliena &sua caede,&clade sacris iuxta profatusq; milerabili, varia loca perbacchata est. Circa
Fuidam, sub Christi ab inferis existentis gloriosum diem, a. is, a serunt paganos ad decem millia coiisse, qui nocte sacra, set
porum & bombardarum fulmine strepituque cuncta terr .ame. u. re late complebant. Christiani ac staterni coetus titulo se factio velabat; & quod in ea speciosum, assumpserat nomen Selectorum ex communi ditionis Suchoniae. Foedus iis sanctum, aut certe foederis professio sui cum turmis Nigrae situ quae
pars Hercyniae; quarum exemplo, postulatorum X l. capita circumserebant, quibus magistratuum omnem vim,nomen& auctoritatem exstinctum ibant. Porro haec tumultuantium coitio, nimbi in morem, tam repente assurgebat, ut momento Vicos, pagos, oppida ceu flamma & turbine corriperet. ita periculi magnitudo consilium, remedia vis mali superabat. Vnde Ioannes Princeps, ardente patria moestus, consiliique inops, multa cum animo voluere, & secum reputare,
362쪽
putare, crederetne se exorienti procellar, & caput serenti multitudini obijceret. Verum undique incedebant nuntij, vix in Germania quidquam prς paganorum vesania stare tutum aut pacatum: & iam ilico ante de suis agmen expeditorum miserat Nilhelmo Patri ac Archiepiscopo Moguntino suppetiatum; quo promptius rebelles Praesulem nacti inermem, feria secunda Paschae ciuitatem & arcem occupant ; &Δ- uente multitudine pars oepidanis permisti fas nefas pro libidine miscent, pars per colles & vicina loca sparsi, Monasteriorum spoliis inhiant. Montis S. Pari sedes,ostento miro, periculi admonita est: nam eodem die, prima vigilia bruchus seu locusta, immenso agmine ac alarum stridore, in aream Decaniae sese insedit, & densata velut acie concurrens, denique sessa illic humi concidit. Sequenti mox luce, affuit agrestium factio, quae contra fidem Apollini summo Decano datam, nullo sacri profanique discrimine, omnia diripuit. Est usa tum ibi in terram sacrosancti hostia, & cce
tus Monachorum cum Decano suo in urbem compulsus,
iungere se Congregationi maiori iussus, addicta in victum& cultum necessaria annona, quam nemo praestitit. Hoc eodem impetu vesaniae, Montis B. Virginis Monasterium scelere Ioannis Sueui agrestium ducis spoliatum, & sustem,en'
crematum facibus excussa Ralgarij terti j Abbatis urna,ossibus eius cum ornatu sacrilege dispersis. Hinc, datis velut licentiae framis, ceteris Monasterijs & suburbanis & primario adhibitet manus; expulsi, incolis prςdaque abacta, reliquiis,& quidquid usquam sacrum,proculcatis, iuxta noui-Montis Monasterium sub vexillatione crebra & sonitu tympanorum habiti delostus. Inter haec seria sexta Paschae coniurati Fuldae, dant litteras
ad Ioannem Principem. Motus hos ciuiles & tumultum cer- --to crederet ipsius causa non sumi; se vero potius quotquot istic in armis essent, laudi nominis eius & Rei p. bono coire, num paratosque vel capitis & Brtunarum periculo, tempestatem exortam sedare. Itaq. id unum omnes perquam submisse rogare, ut die crastino ipsemet adsit ad hora octauam, nec alibi quam in ciuica domo, nec pluribus quam decem comitatus
363쪽
3 FVLDSNsIVM ANTIQv ITA Tu Mequis. Ea namque se erga ipsum spe & fiducia esse, ut quae Reip. causa cum suo Principe constitutum sit agere, haec nu mirum existiment fore,ut ex animi sententia gerantur,& ipis auspice, una feliciter eueniant. Additi litteris oratores des curo Principis aduentu, & fide publica gentium pretestanda; qui hoc ardentius cunctantem etiam impellebant, quod agi dicerent salutem innocentium, & multorum ciuium bonorum sortunas, quia rebellium studiis consilia sua seiunxit- seni,cessu i utique improborum sceleri & amentiae,si eorum eausam ipse neglexisset- - ei, ia Iam Sabbati altera lux aderat; & simul in conspectu suo-- θ' rum erat Ioannes: verum fluxa rebellium fides tum retto a z zi se ierat.quippe ingredienti clausis a tergo portis,actutum pol stas & animi libertas erepta. Venienti in Senatum rebelles xii. articulos osserunt,de iis sententiam rogant,& sine mora responsum, velit nolit, velita, ex Euangelis norma, pronuntiare iubent. Hic sero Ioannes,notos interpellans, cum negarent ullam eo loco fore tergiversandi vel secedendi copiam, metu superatiu, ut ipse de se loquitur, qui in virum fortem caa ret,sceleratorum furori concessit ad tempus: atque in proposita capita, hac lege assensionem contulit, si selida ea, & :r ligione Christiana constitisset haud sore aliena. Verum haec cuicuimodi Ioannis dissimulatio viam improbitati non interclusit; nedum praesenti malo remedium,quod sperabatur,
Hrei'i' Vicinia Hetastidiensis itidem tum male pacata erat, con-2Σ currentibus ad arma eius agri rusticis cum ciue permistis. Horum studia factioque Buchoniis confinio loci causaeque . ia, iuxta benigna & grata; unde consiliis & armis in communes hq j collatis, ubi signum ab his Buchonij accepere, ruente simul incola Fuldensi ad opitulandum & vim proferendam, Hers- scidiam properant. Recepti moenibus egere innoxij,nullo dato damno in praesens memorabili. Excitus interea huius co tionis fama, Philippus Hassiae Laiadigrauius appropinquabat;cui Hersscidiae tutela iam pridem cesserat. Is in expediti nem hanc manum pedibus &equo non exiguam coegerat; suorum haud magis motus vetitus, qui apud Rhenum sese
364쪽
LIBER A R T.V s. 34 ostendebant, quam aliorum, quos a tergo relinqueret . Ab Herciseldiensibus itaque fit belli initium. At vero certior ant fictus Lan digrauius, Ioanni Antistitia suorum rebellione Et
non leues obiici dissicultates, versarique cum in medio tu - Η- multuantium aestu, Legatos mittit,qui ad componenda turbida operam profideantur, reconciliandisque mutuo partibus promittant tranquillitatem. At Ioannes,Vt putabat,tem'
peltate iam in parte defunctus, cum longius quoque proti ctus csset, quam ut externa consilia seditiosi suis admisceripaterentur, suspecto Lan digrauio modeste in praesentia negandum putauit, quem ancipitia & acriora moliri paratae copiae satis arguebant. Et sane Buchonij ad famam aduentus
ipsius, Hers scidia relicta, metu sponte dilapsi fuerant. Qua re , cum datis in vincula Consulibus, & sontibus pro merito plexis,nihil istic esset ad bellum reliqui, arma in Buchoniam
conuertit,quos,ceu lacessitus,vicisci decreuerat. Fructus expeditionis uberi4r ostendebatur; oc facilis ante oculos vi--..ctoria,nimirum de imbellibus, metu iam prope exanimatis,& nil sortiter ausuris: qui, ubi secundis castris, nam prima Rati Morphij metatus crat, audiunt Lindigrauium ultorem in se venire, ultro confestim mi ere deprecatum iras. Sed ar ma ponere, se suaque dedere iussi, mitiora scilicet opperiri detentare malebant. Ergo ad Ioannem Principem iam suppli
ces demum confugiunt, quem implacabiles ante non s anebant. Nec ipse dubitauit,sequestri ritu auctoritatem inter ponere suam, subiectorum Ecclesiaeq; suae detrimenta iuxta nauti mans.Quare,obside relicto Poppone fratre,obuiam proficiscitur armato Philippo,sanguine,foedere,ilientcla, multis alias nominibus obnoxio. Occursus amborum patenti eampo, prope ab oppido Hunseld ia. Salute data reddita que, se
monis initium ab expostulatione:& palam Ioannes ceu conscius & laudator etiam tumultus rusticorii, a Laiadigrauio a guebatur. At excusantis in morem multa praefatus Antistes, forti demum oratione animoque,secti inuidiam 5 suspici nem amoliri;inde,cuius gratia venerat, maiorem in modum
obtestari, ut omissa vi,&posthabitis armis, aequitati & cle mentiae dare locum, & amice transigi reorum causam velit
365쪽
3 6 FVLDENs IvM ANTIQv ITA TvM posse enim quanticumque delicti culpam siue iniuriamasi matione& bonorum arbitratu, obrui diluique. Iam emollitus prope tandigraus animus inclinabat sermociue iniectus de duodecim millium aureorum lytro,& arbiter honorarius simul dabatur Philippus Comes Solinensis Mynizebergidynasta; cum sebito Landigrauius irritamento belli recalescens,auidusque, ut sunt cupidorum mores, carpendi vicina, B ais pacis consilia abrumpit, unaque se capita seditioserum &Hrtunas petitum ire, denuntiat. Ioannes certum hoc omen T accipiens, Fuldenses iisque coniuratos haud sere inultos, ei. M. vestiSio nuntiat, abiectis annis portas venienti Laiadigrauiopatefaciant supplices sese dedant,omnia faciant, quo Principis irati animum mitigent ac leniant. Interea loci Hunseidia oppidum infirmum deditione capitur, & Lanssigrauij Strategus, tormentorum metu Monte
Mariano deiectis rusticis, multisque ex iis fugatis & caesis obuiis, multitudinem relicuam in oppidum Hssasque nac esum & arcis fugere compellit; quare Philippus Fuidam ingrcssus, trepidam hanc oppidanorum & agrestium manum, ceu gregem, adspectia disiiciens, de sentibus supplicia semit;
acrius arma & leges exerciturus, ni Ioannes & ipsa cum n ι,--1. bilitate Congregatio grauiores iras avertis lent. Verum, ubi cuncta iam armis & arbitrio vindicis cessissent, seriem viti et 'rnis,o dine praepostero,non tantum a reis,sed a Ioanne Coad-
, t ..H tutore, Capitulo & nobilitate, qui ultima quaeque a rusticis μ' perpessi, ordiri placuit. Quippe Lai digrauius expeditionis
bellicae,quantum diurno itinere perficeret ratione sebducta, semptum exigere;spoliorum redempturam aestimare; licitari quoque sepellectilem templorum rusticis excussam;denique beneficij specie&meritorum, quae vel reclamantibus insinuata, ob conseruatam scilicet Ecclesiam,praemia deposcere. Et procliue erat a perculsis, & omnia grauiora metuentibus, armatum impetrare quae vellet. Ioanni igitur,postquam aditus in oppidum petenti datus,mox tum ipsi,tum aliis, qui ex io- ρ-- Congregatione & nobilitate aderant, leges oblatae,ut lenissi me dicam,parum decorar;quibus imperatum, ut sectione op
pidi Fuidae, semptum & onera belli redimereni, ad xv. mil-
366쪽
LIBER Q ARTV s. 3 7 lium aureorum aestimationem oppidi parte dimidia reuoc ta,quae cuin fructu & iure praetorio Landigrauio pignus d retur, donec ea pecuniae sors exsoluta fuisset. Adhaec lytron spoliorum quatuor millibus florenorum aestimaretur; ut ita pignus ad undeviginti millium summam excresceret. Id quoque auctarium sortis, Salmonasteriense territorium cum arce Stolaebergia dudum oppignoratum, fas sere Laiad rauio sibi habere, suo commodo redimere; denique clausula seruili ut Ioannes suae ditionis obsequia,vires,auxilia subdiatorum clientium,pro se posterisque, Philippo Hassiae Laiad grauio dc posteris eius perpetuum addicerei,dempto Caesare, militaturus inquemuis: ipse,& Ecclesia, vicissim ab ipso p
sterisque tutelam,arma, auxilia, in quemvis,excepto Caesare, spectaret. Leges hae,pactionis sormula, Ioannis nomine &''
quorumdam ex Cogregatione tumultuario consensu,actore M. ivita.
plurimum Philippo Sol mensi Comite, feria sexta post D minicam Misericordiarum perscriptae: sed Capituli sigillo
Erectior hic ordo equestris , tam libertatis de honoris amans, quam seruitutis impatiens,animo stetit;qui,ut sacramenta, quod flagitabatur, mutare noluit, ita Congregationi auctor fuit,quo ne in pactionis eiusmodi genus sigillum vn-
quain accommodaret. Abbas Harimannus etiam, epistola Moguntiaco submissa, grauiter officii Con regationem & e. --. i.
Decanum admonuit, se Caesari conquestum denuntians, si tanta cum regaliu Sc veteris iuris iactura, Ecclesiam de primcipatum , hac iniquae pactionis inuidia onerare pergerent. Dum igitur ordines importunu hoc iugum pro virili excutere adlaborant, dc Philippus Landigrauius Ioannem Hennebergium,ceu fidei de sponsionis manifestum, ad satis dandum urget; grauium hinc offensionii offusa nebula, quae publicis querimoniis de chartis dentatis, inde a Laiadigrauio praescriptione, hinc apologetico, quo aetii sua Hennebergius Impugnat,in apertum prolatae,typisq; diuulgatae sunt. Nos
reuitatis compendio necessitati tantum inseruiuimus,serui- , tutis discrimen indicasse contenti;quamquam Ioannis apol
367쪽
. 2 . Landurauius posthaec sacramentum ciuibus nouumini. . apud se dicere iussis, & oppidi dimidi j pignore occupato,
mul tam grauis aeris uniuerse subditis inclixit; & hinc,pec ris metalliq; ac aeris Campani haud mediocri exportata prς-da, ciuitate excessit. Vna sequebatur abeuntem cura, ut phctorum tabulae Capituli demum integro consensu laudarentur, in quo, ubi falli si s suas, & varias intelligit ad frustrandum misceri ambages, iudicis in sua causa sumere pers nam, quam alicnum iudicium expectare, imaluit. Arint . Anno MDxxv I. Philippus A l,scidiae degebat. Oppidum Abis. id in Hassia frequens, origine Fuldanum , & religione vetu- stum, ad ingressum saltus Abbatialis iuxta Schwalmam rurbii, Git uum , beneficiario iure subiunctum Hassis. Huc Philippus G. mori copias cogebat, quas infestas iterum in Buchoniam inimi teret. Ioannes Princeps pactionis initae solus haud compos, promissoru tamen fidem solus debere visus; ita litteris, nuntiis, minis premebatur, ut exsolveret. Sed, cum aequitate se
tus, iudicis omnino nullius tribunal recusat, nulla defensio. ne eiscere potuit, ut ab iis inuidia discederet, ad quos nuinquam culpa accessis t. Quare post Conuersi Apostoli Pauli memoriam seria v. epistola mittitur Alsset dia a Philippo Laiadigi auto Ioanni Coadiutori, Decano & Capitulo Ful densi in hanc sententiam scripta: Quandoquidem foedera ab , ipsis negligi satis perspiceret,neque ea praestari, quae ob merita sua,& honesti respectu, iuste ab iis expectasset, aequum esse,ut quae non aliter quam vi pactionis nuper eis condonasser, H iaph;. haec, pactione non seruata, repetitum veniat. Ita sibi nunctipi constitutum, pacta conuenta non seruantibus, ncc fidem se D.is isti seruare. Simul haec nuntiata, &simul belli vis in foributi
Oppidum Hunscidia primum,inde arx & ciuitas Falda prae-
πα- sidiis occupata.Cives utrobique antiqui ' soederis conditione δε is, .. socij,iam in hereditariam sit biectionem sacramentis deiecti, α, - vectigalia eorum, totiusque Cent fisco adscripta, quantum v libuit in capita tributi vel lytri nomine impositum. Hoc loco D Fuldcialis res erat, cum Nilhelmus Hennebergi Comes, &filius Ioannes Coadiutor, questu,miseratione, aequi iustique
obtentu, id apud Imperij proceres i ipse inque Ferdinandum
368쪽
LIBER RUAR Tvs. 3 9 Archi lucem ,Caesaris tum absentis vicarium,effecerunt, ut Trans ri controuersiae cognoscenda ,dirimendae, iudices aequos daret. 1 .hisis
Lectus inter primos Ericus Bruns Vigae & Lunaeburgi vicinus & utrique parti benevolus, cui ad lecti collegat Philippus Marchio Badensis, Bemardus Tridentinus Episcopus, Casimi rus Marchio Brandeburgicus, qui partes item
interponerent suas. Concessum utrimque in amicitiam, si h ciudicata secissent; nempe Philippo Landigrauio Ioannes,Orci inesque Buchoniae,duodeuiginti florenorum millia expensa tuli flent, eique annuum fructum permisissciat canae repi
nis, & quidquid bellici instrumenti ac praedae iam ante e portasset. Vicissim Ecclesiae Fuldensi Landurauius oppida,
iura, cum litteris & rationum tabulis , conditione qua optima rcstituisset,gratiamque secisset initae pactionis ;quam chirographis redditis placuit penitus abolcri, obliuione decreta iniuria tu, Sc cautione damni, quod partium asseclis immineret. Quae quidem ita Spirae primum in Comitiis mature coimstituta transacta,inde Allendorfij in Thuringi ς finibus,apud
crram amnem perscripta signataque sunt, pridie SS. Ap stolorum Simonis S: Iudae. Atque ad hunc modum Philippus Landigrauius ditione cedens, Hennebergio ad S. Manini serias locum dedit;& Ecclesia haec a periculosae tempestatis iactatione aliquantisper respirauit. Annus idem insigni conuersae religionis orbe notabilis, b
quando nouo in Hastiam, finitimaque haec loca, cuangelio a Tillato, Philippus Lan digrauius, auitae maiorum fidei palam
nuntium remisit. Quippe conuentu Homburgi indicto, Cleri S: monasteriorum Primores euocauit, iisque per Franciscum Lambeau in Auenionensem apostatam,xxx I I I. noui
dogmatis propositiones discutiendas obtulit. Cclebre Chronicon recens editum in Hassorum manibus est: in quo ad Caroli Martelli aetatem scribitur, Bonifacius monachus Romsmissus a Gregorio Secundo tu Tebum annuntiassegentilibus Thuriviae m Habsiaepopulis. Quibus, sane conuenienter, haereticus auctor ad annum MDXX v I. addit: Articulis a Philippo propositis,& in disputationem adductis,H s,c-m ta doctrinae eius luce in aliorum roribus,se primum tum ab Ecclesia Romana
369쪽
s iisnxisse, id est ab Euangelio, quod Gregoris Pontificis num' sanctus Bonifacius eorum maioribus praedicarat; quoque germane Christianos, absque Lutheri vel Caluini doctrina,
o. . . . ARDI DXXIX illuxit,cum extremum prope discrimeno,ishiz. antiqui status Fuldense Monasterium adiit. Iam moti sediabus luis plerique Coenobitae, palantes vagiq; Lutheri deliria finivi re delirabant;& ipsius quoq. mores scite exprimebant. Odium& execratio habitus vitaeque Monasticae tanta apud sum- I mos,in fimos; ut qui Fuldae adhuc restiterani,hominum ad-
ipsiu, Hen- spectus Acongrcsssius non sustinerent. Buchoniae quanta m caseiula. 'xima pars, maiorum sobrios castosque mores habebatim
risui.Itaque vicinorum dynastarum magno applausu, ubi audacia contemptuque libero mali bonis insultant, fatisce tis Monasteri j pondus inclinare coepit. Nulli,qui allevarent; qui lassatum impellerent, passim plurimi. Vnicum tunc remedium, Ioannes administrator ceterique Capituli praesides reperisse sibi visi; ut scilicet Caesaris & Pontificis auctoritate, ex Abbatia fieret Episcopatus; atque hoc tolerabiliore conditione, prolapsa religio conualesceret, pubesque nobilis facilius in hoc institutum concederet. Actum hac de re cum Carolo V. hoc eodem anno per litteras, quibus ea, quae diximus mala,exaggerantur. Et licci impetratum nihil, mores tamen prisci despreti plurimum, &a maiorum norma longius dis. cessum eli. Extant& Alberti Archiepiscopi Moguntini Cardinalis litterae, quibus de Ioanni, ut de iure suo concederet,&Episcopatum Fuldae consurgere pateretur, postulanti respon-ι. v haia det, id sine maximi collegi j sui suffragiis annuere non posse., a... a. A quo, si impetraret,quod dissicile quidem non foret, tunc&concessurum ipsum,ea tamen conditione, ut & Suffraganeus Metropoli Moguntinae Fuldensis subcsset; &, ex Sanctorum corporibus unum quodlibet a se nominandum, extra S. B nifacij reliquias,sibi donum transmitteret. Anno MDxx X. Fuidae quaestio habita in violatae fidein iau. - rem; multique de secta Rebaptizatorum gladio caesi. xα: Anno Mox L. Hamelburgensis oppidi ciues, cum a vigosia fiat imo quarto huius saeculi anno per rusticanam factionem
370쪽
LIBER QUAR Tvs. 3 si nouorum dogmatum scabie insecti, pessime Catholicos sacerdotes haberent, Nirciburgesis Ecclesiae primatius Clarus, penes quem ius patronatus, eorum in praesentia saluti cons iere supersedit. Et comminatus dira suerat Nilhelmus Princeps Ioannis Abbatis pater,si nouis rebus insisterent;& Ioannes Abbas opitulari periclitantibus,in primis optabat, & vrgendi dioecesinos finem non faciebat: verum, ut turbarum M audaciae ea secunda erant tempora, accurrebant certatim
undique hiantes in praedam lupi. Et primus hic ex Hassia repertus est Ioannes Spangebergius,qui pestiferae doctrinae v I annonenum,luce palam,in hoc ovile spargeret. Anno MDXLI. Ioannes Hennebergius, ditione ab agrestium procella seliciter tranquilleque gubernata laudatus, aetatis XXXum. ante diem,& huic Ecclesiae nimis serie mature,mortalitatem expleuit x. Maij. Conditus in aedis primariae porticu ad S. Bonifacij cryptam. At in Ioannis occasu, animaduerto, genemsi sanguinis, iis i& longinqua serie virtutis & religionis supra mortalium iam uidiam evectae stirpis Hennebergiorum orbem conuersum. Nam quae Caroli Magni aetate essiorescere in Henrico & n v Poppone filio coeperat; & in Berthoido X. ob rerum gestam B. b. magnitudinem anno MCCCX. se Principatus fastigio sustu terat,haec in Georgio Ernesto Ioannis nostri fratre, ad solstitatium auitae gloriae peruenit: cum hic anno MDXLI v. nouae riua' religionis specie captus, Uilhelmum patrem diu licet renitentem anno denique MDxLviI. Sinaikaldici belli velut incusso ariete, suam in sententiam pertraxit: & altera etiam β αν- uxore domum deducta, prolem non suscepit; cuius spem ipsi. -- abunde tamen, Nilhelmus pater, septem maribus procrea - '' iis, aluerat. Cois LXII. PHi Lippvs SCHENCK a Schweinsbergh, nuper Decanus, inde Praepositus S. Ioannis Monti, & ob Iuris prudentiam petitiamq;eterum Ioannia consiliis;facundia publicoque Academiarum Maguntinae & Agrippinensis iudicio, pereruditi viri palmam adeptus, XII. Maij electus est. Senatus ciuitasque Fuldenss inter initia honorem illi gra