장음표시 사용
231쪽
abunde adparent. Argumentum suum ita tractat, .ut non ' faede aliquid praetermittat, quod ad ejusdem pleniorem e cultionem sacere queat; objectiones, quae alicujus momenti
sunt, acute solvit, leviores & exigui ponderis aliquando se-stive, lino jocose diluit S perstringit, sententiis poeticis in subsidium ad eatis. Charta & typi non sent contemnendi. mendae quaedam, sed levioris momenti, quae a prudenti lovire faelle animadverti possunt, hine inde occurrunti
CASTI IMNOCENTIS AVSALDI, ORDIVLI
Pratcruorum , de frensi ludeorum buccina, commensarius.
Excudebat BHriae, Iohannes Maria Rietzardi, I74s. Superiorum auctoritate, m . plag. I 8. Ex titulo hoe non facile aliquis conjiceret, quae potissima intentio ces. Auctoris sit, & quod praecipuum argumentum eruditae hujus lucubrationis: kil. rationem reddere πλεκτορο νίοις, quae tempore patientis Christi audita est Hierosolymis, quod ex seqq. pluribus patebiti Quo igitur viam sibi muniret, generalia quaedam de buccinae usu forensi apud Iudaeos praemittit, fundamenti loco substernens locum Num. X. 'a seqq. quae adhibita suerit, quoties populus, ut de eommuni re constiteret, eonvocandus esset. Fatetur, temporibus judicum & regum, multa ex arbitrio gesta et populum raro convocatum fuisse: eredibile tamen esse arbitratur, subinde populum ope buccinarum ad Comitia concelebranda convocatum fuisse. Quae vero excitat loca. illa vel tempora turbulenta respiciunt, quoties nempe subitaneus hostium impetus metuendus erat, vel improprie sunt 'Pag. I- s. accipienda. Nollemus hoc ipsi excidisse, historiam judicum re regum adeo jejune scriptam videri, ut vix successonem eorum ne bella gesa quaedam attigerit p. a. Cum restituta vero post captivitatem babylonieam reipublicae prisca forma, usum etiam buccinarum restitutum fuisse sibi persuadet. Hesmo- naei quidem principes mutationem aliquam reipublieae induxerunt, cubrum tamen vix ipsi esse ridetur, quin aliquas hie
232쪽
mi partes vindicaverit populus, uti se olim in rebus publicis Graeciae habuit. Quem ad modum autem Graeci, quos aemu- Pag. s - : lati fuerint Iudaei, populi conciones celebrabant; idem etiam Deisse Iudaeos, a probabili non abludere ratione arbitratur, atque illud jus etiam retinuisse, ubi in formam provinciae Ulorum terra tuerit redacta, utpote qui sub romanis quoque -- peratoribus tanquam αυτοκώψαλοι fuerint spectati. Quod si igitur Iudaei per id tempus suis quodammodo legibus, suis magistratibus suerint gavisi. eolligit inde, suos etiam adparitores, ministros ac buccinatores habuisse, et prouti bu cinis, diebus ses hs itemque eatendis, fuerint usi, ita etiam eas dem ad populi universi agmen exciendum adhibuisse. Ad 8-II. hunc morem tum temporis usitatum, populum judaicum convocandi adludere judicat Christum Matth. XXV, N. 3r. Paullum I Cor. XU, I Thess. IV, I 6. quod eo sensu multorum interpretum comprobati Iudaei tubis eIan- gentes in festo clangoris sibi repraesentare voluerunt tubam is qua olim mortui exeitandi, in cujus confirmationem adducit illud Paulli a Thess . U. a. et Petri II ep. m. Io. qui ubi dicit. diem domuni venturum esse insar finis in nocte, digitum intendi
exis at Auct. in noctumas veterum coitiones, buccinae operepente convocatas, hominibus metu surum, aut alio quodam subitaneo casu, congregatis. Verba εν φω η καὶ ἐν σαλ- πυγι I Thess. IU, I 6. respiciunt ad morem veterum, quo in solemnibus eoncionibus praeco pariter atque buccinator mu-
nere sito iungebatur, quorum posterior signum dare, vel silentium poscere, prior, quae edicenda erant, proserre solabat. Ex similitudine igitur formae regiminis intex Atheni- I7-22- enses et Iudaeos judicat, tubam pariter atque Vocem praeeonum in usu iuisse. Iudaei tradunt, antequam Christus eruci suerit adfinis, praeconem per multos dies proclamasse, ut, si quis in illius defensionem aliquid dicere postet, id libere faciat, quod ipsum omnino eum institutis Graecorum conveniat, in quibus haud raro multi multo eum strepitu surgebant, orabant, accusabant, vindicabant, ad quem morem risivs sermonem adeommodasse videtur Matth. XI, 4r 42. 22-ag.
233쪽
Idem adstruit ex Matth. XIX, 28. XXV, 33. Apoe. VIII. &- IX. in quibus quoniam tubarum & vocis fit mentio, ad morem judiciorum Iudaicorum adludi, S ex illo lucis aliquid Pag. 29-33. accipere poste, censeti omnium clarisiime hoc liquere exi. stimat, ex historia patientis Iesu. Cum enim ad Pilatum du- , inis esset, praeconem populum convocasse, quo ita damnationem Omnes pronuntiarent, quorsum refere αλεκτe γα il-- lum, quem Christius praedicit ter canturum este Matth. XXVI. 34. cod. 7 V. in quam sententiam se occasione conjeinime Aru, manmanae, buccinam castrensem inserentis, quae tamen in stativis & urbibus audita non fuerit, ingressum fisisse, fate-33. 3 . tur. Iudaeorum quidem sententiam de gallis gallinaceis Hierosolyinis non alendis, proprie accipit, proindeque cogitat de gallo extra urbem vocein edente , vel de gallo, qui in aedibus Romanorum fuerit altus, vel ab ipsis Iudaeis adservatus, cum domi suae servare & edere, sed non alere suerit integrum. Sed objicit l , aedes pontificis non ita propin quas fuisse, ut sonitus in tanto strepitu audiri potuerit, a Christi sermonem suisse familiarissime conceptum, qui ad gallum apud Iudaeos respicere non potuerit, cum non alue-3 -36. rint, ad illum autem apud Romanos non debueriti Gallum autem proprie sic dictum intelligi non posse probat, quia Marcus tantum de bis c. XIV, 3 o. 72. reliqui Evangelistae deter repetito cantu galli loquuntur. Dissensum hunc quidem tollere adnisi sunt interpretum multi; quoniam autem in illo rum conciliatione adquiescere non potuerit, in illam de bucci-36.48. na serensi sententiam se incidisse, adfirmati Cui ut viam stet-neret, vocem ἁλέκτωρ diverso significatu accipi, docet si .' apud Lycophronem Alei. V. IO94. denotare Graecos, Rpud Aeschylum Eumenid. v. 86q. Athenienses, cum hi populi suerint pugnacissimi, sa) eonjugem, etiam virginem innusitam. Athsnaeus deipnos L. III. c. ao. Palladem adpellat αλεκτoeo quam vocem Cafaisonus idem significare docet, quod αεμDe homine usurpatur vox αλεκτου in. ita Zenobiso centur. Proverb. UI. n. 34. dicitur φιλιππου αλεκτρυ- miles Phili pi, a Care quodam Atheniensi interfectus. UFupam
234쪽
αλεκτρυονοι olim dictitatam fuisse , ad Plimium observat Hemmolaus. 3 Sumitur pro numo: ita in Platonis Phaedone Pag. 48-sa. eirca finem leguntur verba Socratis moriturirσφειλομεν αλεκτρυονα. Interpretes sere accipiunt de sacrificio, Aesculapio offerendo. Enimvero quis credat, hominem, qui deos patrios irridebat, & cui hoe fixum immo. tumque sedebat, mortem imperterrito exspectare animo, voluisse ab Aesculapio opem aliquam petere. Igitur certa Pecuniae species, ab impresso gallo ita dicta, est intelligenda. quam se homini alicui, cui nomen erat Aesculapio, debere norat. Moris autem erat apud Graecos, numismatibus nomina ab animantibus, quorum figuras praeserebant, imponere. Hinc in proverbium apud illos abiit βους ἐπὶ γλων. της, quod de illis dicebatur, qui pecunia corrupti, quod
sentitent, libere proferre non auderent: Zenis. cent. II. Prov. TO. it. centi III. prori 48. Erat autem βου certa numispecies. De numO etiam verba Sophoclis apud Plutarchum sa-ss. de orac. def. interpretanda esse, conjectat: ουμ, δε αλia de elimo ἡγι προς μυλην, hune gallus molarem ad lapidem duris meus: verba sunt Admeti, cui se certa mercede in servitutem addixerat Apollo; gasium igitur nominat pro numo, cui gallus erat impressus. so) Denotat tutiemem, sive tactinatorem, itemque Metinam. Sic Athenaeus deipnos L. III. c. 2 r.
ΛΘηναι - ἀλ&τορα. Eodem sensu adhibet Arsophanes in Vesp. 8 seqq. Plutarchus cum gallis contra canensibus comparat illos, qui in publicis concionibus obloquerentur. Apud Athenienses more erat receptum, ut buccinator semel ad Eκκλησι rar, ordinaria nempe judicia, aut ad conciones statas. signum tuba daret: bis autem clangeret ad συγκλητυς, quae & κατεκκλησίαρ, item κατακλησία num cupabantur. quoties inexspectatum aliquod ancepsqde bellum imminebat. aut civilia quaedam negotia citius, quam in Ordinariis eoneionibus fieri id solebat, expedienda essent. Ex quo more interpretatur ea, quae Aristophanes in εκκλησιας
σπις habet, qui perpetuo ad ritus, quibus in areopago ob - F s seeunda-
235쪽
secundabant, adlud4t: sed iis hac apsa comoedia adpellatur αλεκτρυων, de illoque pronuntiat . secunda vice sonitum d disse. Utitur comicus hac vore ad buccinatorem sori designa dum, qui pro Arma, areopagitici judicii, nothimo tempore bum cinare soleban quo ita concilium e somno excitareti Atque hane
Pan π-64. similitudinem aptissimam esse judicat ad rem, quam intendisi vis
vide exprimendam. Galli summo mane cantant, homines e somno excitant: tubicines in Graecorum urbibus matutino tempore ad' sorum vocabant judices, clientes, caussidicos. Eodem
sensu, quo Demadi, vox άλεωτρυ- est apud Theoget emitem Austorem εαrραχομυσμιαπίας, ct Lucianum. Ne quis autem dicat, Demadem esse sophistam, in horum autem ferinis poeticas frequentissime ossendi locutiones.. observat A.
locutiones metaphoricas , a communi maximeque obvio usu esse transsumtas. Constitutionum apostolicarum Auctor, rem,
--68. pus, quo primi Christiani preces, signo edito, luridebant,
Fronto de publico ligno dato laterpretatur. Cum vero tum temporis signum aere campano, non daretur, nonnisi de signo a tubicine, sive publico praecone facto, qui ratione antelucani senitus gallus dicebatur,. accipi poste pertendit: quale quid hodierno adhuc die, . apud populos orientem versus solem si
tos, obtinet, sacerdotibus super editiores turres clamitantibus & homines ad orationem convoeantibus.. Porro praecones
68 - o. contisner m usi matutino tempora tisae finitu cogebant, in quem morem digitum ' intendit βατραχομομαχίας Αuctor. Quae ratio est, quare instrumentum musicum, quo dilucul' clangebant,' adpellaverint Δάλ&κταρα. Ita Athenaeus detonos L. IV. adducit verba Inis: ἐπηδ αυλος τοτ Aresonabat tibia e somno excitara Lydium hymnum inhiorum Ad quem loeum notant Caseub reus & Dalreampius, tibiam dici αλhιτορα, quod gallorum instar dormientes expergefaciat: quem locum Noster cum alio Platanti conserti Existinat tamen, hic, non tam tunam, ν quam
236쪽
quam buccinam, sive tibiam ad formami vel sonitum liueri. 'nae.proxime accedentem, indigitari, quod ex Athpnaeo &aliis firmare adnititur. In verbis illis Ionis apud Athenaeum, P g-7o 7sdeipnos L. IV. προλῖ δε τοι συριγε 'Iδαῖος αλεκτωρ. vidit Ludaeos; Iudaeos quippe Idaeos dictitatos fuisse, refert Taeritus histor L. V. Ιδαῖος αλεκτωρ est Iudaeorum buccina, ut hine, substituta voeula similitudinis ως. verba reddi debeant: praecurrit vero Asula tamquam Iudaeorum huicina. His exposi- 7s 'tis, verbis evangelistae π Hv αλhκπορα φο ῆσαι. hunc aptat sensum: antaequom huccinator Asuum det, vel antequam huicinator tuta elangat, ad concionem videlicet populi eonu candam. Porro, ubi rerum a Christo gestarum scriptores scribunt, η, ἐφώνησεν αλεκτωρ, interpretatur: buccina Agnum dedit Iudicii, re contionem buccina vocavit, re tuba sua clanxit ad coetum foretfem vocandum buccinatori Uerba Marci orbis 77 8α ἡ λς αλεκτορα φωνῆσαι. judice cel. Ansel , accurate conveniunt cum loco Aristophanis. superius excitato. quo dicit
οτεμο δευτερον αλεκτρυοον εφλγγετο. pariter κεγει δευ- Neos κεκοκκυκεν. ad universam populi concionem extra Ο
dinem S subitario congregandam. Fundamentum sive seu- tetatis ponit hoc, magnas in re M a tuistranda partes, tempora illa Iudaicum si vindicasse populum: in rebus maximi momenti, inque judicandis violatae religionis reis. pro graecanicorum forma e DexIuum, advocari populum debuisse : id haud alio
quam taetinaci siue tubae Agno, seri solitum fuisse. Aliud ar- 8o. 8 r.
gumentum ex significatu verbi φωνεῖν & φ-ης adducit. quod de buccinae sonitu saepius adhibeatur apud τους eβδομηκοντα, item Matth. XXIV. 3r. η, αποτελει-αγγέλους ἀυτῆ μετά σαλπιγγος cy-ης μεγαλης. Symbolum Pythag rae, ωλεκτρυονος μη απτε Θαψ λευκου, de gallo. proprie siedicto, interpretes vulgo accipiunt, st. a gallo albo abstinendum esse, qui Ioviae lunae sacer fuerit, quique habitus si nuntius horarum ac diei. Sed quoniam ita etiam prohibere debuisset animalia diis saera, porro ab esu nigri ac diversi coloris galli, quem tamen etiam horas diemque praenuntiare novimus: hic quoque forensem gallum, sive praeconis vocem
237쪽
atque tubam, sibi videre est visus. Quare hune vult esse sensum, conciones, quas forens gestur convocabat, esse evitandas,' in quibus major tesset confusio ae tumultus, in quibusque etiam invidia non aeque declinari queati Adpellavit autem gallum album, quo ita a gallo gallinaceo diiunguerri: dolor enim albus apud Graecos pro eolore nativo habebatur. unde id id, gallinae Alius albae; aut quod alba insis apud Graecos Pag. 83-86. seri vestis esset. Argumcntatus adhue erat ex notione eos, τωρ : jam sententiam suam ex ipso orationis nexu Blelaenas . Iaborat. Dixerat Christius Petro, antequam gallar bis eane ter me negabis: respondit Petrus. I vel me tecum π9rteat m ri, non immen te negabo, Matth. XXVI, 34. 3s. Ex familiarii igitur dicendi Armula novit Petrus, hoc velle magistrum, amtequam fore s tactinator, contionem, in qua morte damnandursum, tuba sua rogat, vel antequam judirium de me fui in comtione. Apte igitur regerit: erisms forenyis illa emiso me quoque morti desinatum dixerit, re moriendum mihi telum fuerit, nunquam tamen perfidum dicam secramentum. duducium quippe illa nocte imminebat adversus Christum, cogendi erant iudices atque testes, par igitur erat, ut mentio
praeconis fieret. Imo audacter provocat A. ad consensionem tum veterum, tum recentiorum populorum, apud quos abs- . que praecone ac tuba iactum nunquam fuerit, aut fieri potum
rit reorum judicium. Talem quoque apud Iudaeos in usu fuisse suspicatur, & probabile ipsi esse videtur, romanum
praesidem reos in eoncione hierosolymitana condemnaturum, Iud.Porum buccinatore ad eam convocandam usum fuisse.
uidem buccisa, & MMXri tuba, differunt: sed magistri disclimen non aeque observanti Neque eximmandum est. populum casu quodam, aut curiositate actum, tristi speelaeulo interfuiste. sed potius, prouti id in meorum judiciis obtinebat, tanquam tessem mesentem fuisse. Delabitur hinc A. ad quaestionem, mam patiente Christa, jus vitae ac necis habuerint IudaeL Quod, examinata ante sententia Bacchinis, adfirmat, dicens, ipsis quidem jus hoe eompetiisse, sed non plane liberum, Christum a concione populi damnatum fuisse, cui
238쪽
tamen praefuerit Pilatus. Probat hoc Demplo Ieremiae ex antiquioribus temporibus Ier. XXVI, 8 seqq. recentioribus. quod de Herode in jus vocato, refert Iosephus A. I. L XIV. e. 9. Cum vero in illis conventibus populi multa turbulenter Pak89 97. ct seditiose fierent, Romani, maxime sub Principibus, cave bant, ne in illis soli essent, sed ut eoneiones moderarentur praesides, imperabanti Cardes Iacobi, absente praeside pa- trata, Anano gravem iram Albini attraxiti Senatus Iudaeo- rum Christium quidem gravi supplicio adficere constituerat, sed exseeutioni dare non poterat: quare cum temporis satis datum esset populi concionem tubae seno convocandi. Omnis multitudo duxit eum ad Pilatum, ubi accusare eoepiti Sed 9 - soroquoniam sibi obstare vidie eonsitum synectit, ne in festo .
interseeretur, ne tumultus in popuIo oriretur Matth. VI. . respondet, Iudaeorum primores, plebis numerum, & solutam extra ordinem coactis in eoncionibus licentiam, nimium , extimuisse. Igitur noluisse universum populum Iudaicum. ad sestum confluentem, eongregatum, cum in istis concionibus repente convocalis semper inordinati multum, ac maximi tumultus orirentur, quos compescere non ita facile erati
Comprobat hoc ex Ps. II, et. in quo Ioco Iudaeorum concio , i ethnicus proconsul praeerat, est intelligenda, quod multorum ex patribus interpretum consensu A. confirmati Dubium IOI-Io adversus Alimanni sententiam, vir aliquis doctus, qui se non nominavit. in bibl. Brem. cI. H. sese. s. p. I Tl. IOTa. moverat, Christum domi m nou usum esse dialecto graeca,sed Aramaea. Legit cI. Anseldus, Armena, quod pro mendo albquo typographico haberi posset, sed repetit vocem, imo, quod miramur, advelsus anonymum eum disputat, Christum non Armena, sed Syriam dialecto fuisse usum. Estne igitur disectus aramaea, quam recte nominat anonymus. eadem eum armena 3 Neminem fugit; Aramaeorum nomine venire Syros. Hoecine est proprios debellare errores Sed haec is παρα . Ad objectionem respondet οι generatim, eum Matthaei textum habeamus nonnisi graecum,
239쪽
non aliam superesse viam eruendi verum sensum vocis .coatro vecta, quam ut disquisitio vocis o κταου instituatur. ε) Aliquam vocis brius rationem dari posse ex scri-ytis Talmudicis. Verba in cod. ioma zn
denotare poliunt, antequam gallus Maal. item antequam praeco vocet, quod idem sit, ac antequam buccinator clangar.
Ipse enim satetur Relandus, vocem fina notare & virum &gallum gaiainaceum; porro in Gemara locutio ' an N p pecillud NPn elammispraeco,explanatur. In vocibus h monymis, inquit A. ad alia saepe subsidia confugiendum est; taovornotat & urnam Synum, unde gentiles calumniandi an nasumserunt, Iudaeos caput asini venerari; quae ambiguitas quo que inest voci huic apud Ebraeos. Sollicitat quoque tute -- pretem vulgatum, quo illum in partes suas trahati Ille redditi antequam gallus eantet. & gallus cantatat; ubi gestu revis, sive Praeco, notione apud latinos scriptores setis usitata, intelligendus siti Ita voce usiis Cicero in M. contra Pisonem n. 26. pro L. Muraena n. s. Horatius siti I. significatio haee, durante adhue sermonis latini castimonia et maj state, intellectu fuit iacilis, verum sequentibus temporibus. quibus barbaties dominari coepito vox αλώκτωρ, & latinagalia'. pro galla gallinareo sumi est coepi , cui multi dein varias considerationes spirituales re mysticas superstruxerunt. Sub finem hujus commentationis distetit A. de loco, ubi forensis hueetua iserit audita. Quamdiu in solitudine Arabiae oberra- hant , ad ostium tabernaculi fiebat; templo erecto, ad ejus- idem atrium. Inde lucem aliquam verbis Salomonis Prov. Lao. et r. inserti posse sibi pexsuadet, quibus proponitur, si
pientiam in capite turbarum undique confluentium, vocem tu a loco eminentiori edere. Λ temporibus Maccabaeorum, comciones Iudaeorum ad exemplar concionum graecarum sunt convocatae. Sequentibus temporibus minister senagogae,
quod auctor libri Siphri ad Num. X. notat, tuba simia, summitatem editissimi tessi civitatis constendit, ad sabbathi cel thrationem homines convocans, ut Per urbem, 2 insuta
240쪽
hiis audiri potuerit. Sie igitur privati ἀ-ovolutia, usum tamen tubae retinuerunt, qua etiam in excommunicationibus utuntur. Prolixiores aliquantulum suimus, tum quod cel. P . I r Auctor novam protulit sententiam, tum quod Libri in Ita sis Exeusi in Germania nostra non ita Ant Dequendis. Lexoquam de gallis gallinaceis Herofolmιr non alendis, hRbemus in batio Lama e. VII. L. τοῦ viros eruditos sollicitos tenuit, quisici queat, galli eantum tempore Christi patientis Hierosolymis suisse auditum . Non repetemus hic, quae a Resensi, alii isque viris dotas sunt notata. Hoc tantum observamus, uum Hlorum gallinarumque eomestio Iudaeis non fuerit inrer- dicta, imo constet, gallos gallinaceos Hierosolymis fuisse h diis, testantur quippe cod. in V c. I. g. 4. gallum gallina Geumhserosolymis ob necem puerisuisse interfectum. legem' hane non omnes & singulos cives, sed sacerdotes tantum 'obligasse. Conjecturae nostrae has habemus rationas: quia causae interdicti additur z ampn TD , propter low-srata, ne sic galli, terram essedientes, vermes & insecta eruerent, quibus res saerae polluerentur, sed' illae spectabant maxime adsieerdotes. s' Quia etiam Primn radu, propter puritates, sacerdotibus extra urbem, in terra judaica, integrum non nisse edicitur, alere gallos. Uel ambigi potest, nivm in terris versante Christo. lex hare jamdum perlata fuerit r' nemDnem quippe fugit, circa tempora Christi ,. vel non ita multo)Post, a Iudaeorum doctoribus exeogitata esse multa, quae tuo dae externae puritatis o paphe tantum i nservierint. His oh- servatis, ulteriori disquisitioni facile nuntium mittimus. Uisum tamen fuit ei. Alamanno, Muina torem, qui seno buccinae -- cubias nocturnas commiserit, invehere; quam suam eo ea ram, ex usu vocis λέκτωρ &αλὲκτρυων apud scriptores gri: eos adstruere est conatus. Sed inventi sunt viri docti, ex quibus praeter anonymum, superius nominatum, potissimum laudari meretur Io. Dolisma, MM. Brem. Uol. I. P. HL P. 3
39O.. qui producta loca midiose lustravit, liquidoque demo, stantis in illis vocem ιαιοτα & e κτevan proprio sensa