장음표시 사용
341쪽
eum publica privatam institutionem & inspectionem coniungi iubet. Quod longiori comparationi praebet occasionem; Pag. Ias. in qua singulatim Torquati TUs, quem principem illum epictapud Italos carminis alitem nominat, exemplum collaudati. 127. seq. Is enim, eum a Bemardo patre, vix dum quatuor annos natus,
in publicam disciplinam traditus & commendatus esset, tam celeriter profecit . ut septennis, ct latinam perbene linguam nosset. & Graecam non ignoraret, & versus & orationes scriberet, ct ad coronam, quae scripserat, recitaret. tacitari quippe iudicat, a multitudine, cum discipulos, tum ipsos magistros, ut muneri certatim, cumque maiori pondere, satis 136. sqq. saciant. Praesertur & in publicis scholis disciplina, praesertur harmonia doctrinarum ac discipulorum, praesertur in mxercitationibus & elaborationibus peccatorum correctio. Simul hie, ut alibi passim, plures immixtos poetarum versus vid mus; quod, num Ciceronis, aut alterius optimorum Latini. tatis oratorum, exemplis tueri queat Lammars si ipse videritias. alio quinta pro grammaticis italiae scholis, coram Iosepho Maria Mantellio. primario rei sanctioris antistite, dicta fuit. 144 veterem docendae grammatico rationem contra recentior
defendendi gratia. Nos laudamus. si quis propositi tenax est ; sed vituperamus, si cui nova quaelibet sordent, quia sunt
nova. Meminimus audire, qui solum Selmidiam collauda rent. & omnem grammatices lingua patria institutionems que deque haberent. At hodieque supersunt. si quis com uetudinis iugum excutere voluerit, emendanda multa perficiendaque, quae quidem non est huius loci designare, faede vero sentidit, in Latio, cum accuratione iudicioque, versas. Sunt inter rerentiores temerarii; sed sunt etiam antiquis suinaevi. Nihil igitur temere novandum; nihil etiam, sine . discrimine iudicioque, contemnendum. His, ut arbitramur, simae rationis praeceptis imbutus, in extrema pariter illa oratione, praeter oriationem versari poterit, ubi sepius impi get alius. L
342쪽
eellentissimo Signor Dottore Clemente Bini. per communi- eargit te restessioni salte sopra te Letiere critiche dat medest. mo, se ille contro te Diseriationi Amnime in Iomo asi' E senna di Dis, ed ali' immortalita delis Spirito umano,
GELASTI MASTIGOPHORI EPISTOLAE AD
Gementem BINIUM. quibus exhibentur cogitata in OD solas erilicas ab eodem scriptas, adversus Dissertationes sinon as, de eo quod es Deus, de animae
humanae immoν talitate. Luetae, ex typographeo Philippi Mariae Benedies. Cum licentia Superiorum. I 746. Plan. 9. in Apud eundem typographum, aeque adnuente superiorim licentia. Planus Prosessor ediderat a. I74s, IO. plagg. librum, in cuius fronte legitur index, della E senaa e degli attribuli di Dis, e della immaterialita ed immo talita delis Spirito humano secondo la mera FBHosa, Ea Onamenii Mesu ei deI Signor ' ' '. Diximus de hoc libro alias. versus eum D. Clemens Bini Dissertationes duas scriptit ad Abbatem Franciscum Oechi, Luceae a. I74s. luci publicae expositas. Personatus Gelassus his sese accinxit legendi L ea
que sibi haud sisisseeere deprehenditi Quare Metaphysici illius librum de EUssentia ερο istributis Dei euravit recu-' dendum, congruenter editioni primae, eique suas adiunxit epi- stolas. Inprimis id videtur urgere. Anonymum Deo eripuisse Pag. I omnipotentiam & libertatem, quippe qui docuerit, Deum non poste plus eo, quod creavit ac produxit iam, creare. Deum non esse moraliter liberum, in actionibus immanentibus, dat Noster. At negat, libertatem Deo esse ideo respectu actionum ad extra denegandam. Creatio utique ad has I a. est reserenda. Et qui Deus in creata posset beneficentiam
343쪽
prodere suam, nisi libertate posterioris speeiei gauderet 8 Fisti hane benignitatis actionem per meram Dei bonitatem na-ε6. turalem, negat Noster, laudans illa sui Thomasi: Cum mur alia a se non velit, nis propter sinem, qui es sua bonitas, non sequitur. quod aliquid alitud moveat voluntatem eius, nisi sua bonitas.
Metaphysicus tamen, sic liceat eum cum censeribus vocare. docuerat, Deum, nec intrinsecus nee extrinsecus coactum sponte ac libere creanda ea, quae creavit, desegisse. Tradiderat vero, creationem fluxisse ex libera voluntate, &hanc niti essentiali beneficentia sapientissima. Et quis sepientiam, eiusque exercitium, a fine, liberrime mentibus obversante, dis-aunget, vel alteram alteri opponeti Potuit, et p=test Deus per sese creare plura; at noluit, quia sapientissime egit, ideoque finem consecutus est plenum. Non potuit itaque mora liter, haud physice, plura prorsus nova, & diu duratura, creare, quia in sera ipsius sapientia. Si quid videmus, inde li-hertas & potentia Dei, licet utraque haud porro creandi prindat actionem, non periclitantur. Utraque enim haud latius se exserit. quam finis Deo praestitutus, ct sapientia postulanti Principium rationis sufficientis sequitur Metaphysicus, seu argumentum a contingentia mundi desumtum, quo Thomas Aquinas, & quis non preterea 3 usus suit. De Lum xanorum, de Leibnitii. Wolfit, aliorumque doctrinis, hie non dimitur. Reserenda hare sunt ad philosophiae stadium. P., Turnemitauri ceL olim I uita, metaphysiem Perili. Wolfit, lib. Baronis, ac praecipue theologiam eius natumdem, illi prin-cipio superstructam, ab atheismo imnimem pronuntiavit. α6. Ambrosius, Remissi'. I, 3. luculenter: Deus fecit qua bonur, quod foret utile; qua sapiens, quod optimum i sectat; qua omnipotens, quod amplissimum praevidebar. En haec Lactantii L. de Uyses Dei c. 3. Confideram eo trionem rerum. intelligo,
nihil seri aliud debuisse, quam factam es; ut non dicam potuisse, quia Deus potes omnia. Sed neerme es, ut illa provid i -
αῖ ma Maissas id essereris. quod reat melius rectius. Infinitam vero esse sapientiam Dei, & imperiem bilem, quis negabitZ Metaphysicus. Deum miraeula edidit sq. ae in posterum sace
344쪽
re posse , haud infitiatur. Quomodo igitur diei possit idem
regasse libertatem Dei ad extra, non adparet. Deum ex
ruibuscunque mundis possibilibus delegisse eum, qui seopolo sapientissimo, ac complexui suarum persectionum, maxime congruebat, docuit aeque CeL & Uen. Galliae Antistes, eoi sensu & adprobatione collegii Sorbonici praemunitus, in libro, Edui philosophiquesur la Providente, Paris. I 28. Me- Pag. taphysicus certe libertatem hominum adeo reliquit salvam, ut 4a. nihil supra. Ipsius hyperaspista, quem esse illum ipsum con- iectamus. enuntiata Metaphysici firmat testimonio dogmatico S. Augustini uno ct altero. Libertatem homini in ipse gratiae Dei ordine salvam manere, comprobat pronuntiatis Theologi, Romae florentis, ae theologiam docentis,
quae legi possunt in illius Theoc disici XIV. II, p. I97.
hune immodum: Remanet nobis missas ad oppossum - 4s..on proponitur nobis verum Do omni rationa veri , re bonum sub omni resione boni - - Mens animus non rapitur illa n aessitare, qua in verum bonumque m lommuni protendimus non assortitur voluntas a pisnituine bonitatis . Augustinuse Potes alio amore su erari. ει ex mundi delectatione mare fiere.
Mirum sane- fuisse homines, qui Metaphysico atheismi m eulam & erimen inurere sustinerent: qui eum flammis de inexorabili ferro addicerent: qui aliis persuadendi pupiditate arderent, ipsum nefanda audacia fecisse Deum mali auctorem, S Collinfii vestigia pressisse. Metaphysicus docuerat, ς omnem substantiam spiritualem sinita- esse omniscientiae, sapientiar, & sanctitatis infinitar expertem, ideoque ignorare quaedam, ct per se capacitati mali moralis esse subiectam, non quidem erumpenti per creationis exordia, nec semper tali ut vinci non possit. Pelagianismum haee redolere, dictitarunt eensores, Florentini inprimis, qui Nova ibi Lateraria condundi Metaphysicus, per philosophiae lumen, quod adhibuit unire. haud definire valuit, quod Deus per gratiam specialem effecit. Thomasius S Ρetavius docuere, humanam sy- Christi naturam. angelos in virtute confirmatos, coelitesque, 3zι
345쪽
per effectum specialis gratiae Dei, a malo morali fuisse & esse exemtos. At philosophus haed haud negat, ignorat tamen, qua philosophus, modum, quo Deus facultatem istam labendi mentibus: nonnullis exemerit. Lumen revelatae divinitus doctrinae, non repugnat quidem lumini naturae: sunt tamen utrique limites, haud quaquam confundendi. Enunti ea, quae philosophice & brevissimis verbis proseruntur, sunt attente perpendenda, ct capienda recte, antequam refellendis illis laborem impendimus. En Hieronymi ep. 46. haud dissentientis verba: Solus Deus es, in quem Fec Pag. 6 I. earum aberrandi a lege facultas non cedidit. Cetera tum sint sideri arbitrii, in utramque partem suam sectere posunt voluntatem. Libertas igitur contrarietatis tribuitur mentibus. quae adhue versantur in via ad sempiternam salutem, sui ra- 66. gantibus Theologis. Eadem docuit Augustinus. Quae cum ita sint, nobis haud licet videre, quid erroris admiserit Met physicus Luccensis in christianam ct ipsam suae eccletiae theologiam. oportet tamen philosophos tantum exquisiti & subacti aeum is sedere iudices controversiarum metaphy si earum. Haee ad epistolam primam. Dolemus. quod reliquas, si tamen in lucem exierunt, inspieiendi & expendendi nobis: occasio nondum fuerit oblata. I
346쪽
Explication de divere Monumens singuliere Se.
COMMENTARIUS IN MONUMENTA NOTA
tu dignissima, quae ad religiones vetustis arum gentium inremeendas multum faciunt. Accedit de nupera operum S. Hierommi editione, nee non de astrologia iudiciaria disputatio auctore R. P. DOM .... Monacho Benedictiso Congregationis S. Mauri. Lutetiae Parisior. apud Lambertum S Durand, bibliopolas.
Saepe multumque audimus, doctos & perspicaces viros in
utramque partem disputare, utrum reipublicae litterariae intersit, aliorum libros castigare, & si castigentur, utiliusne sit, aeriter & contenti'se, an leviter, & cum quadam animi sudatione, censuram agere. Neutri deest parti suus armamentor 1 color. Aiunt enim ii, qui modestius S placidius rem refigendam esse autumant, humaniorum litter rum hanc esse oportere disciplinam, ut comitate & blanditiis,
347쪽
non rixis & eavillationibus viri eruditi ementi Habet ea rationis conclusio aliquam, ut nobis videtur , in circaeis amis
rum, vim & potestatem, sed ad causae ilhus defensionem non admodum probabilem. Etsi enim ita agrestes & barbari non simux, ut ingenii morumque rusticitatem urbanitati anteponamus, aut unquam anteponi posse arbitremur: licuit tamen euivis dialis homini, tanquam in re publica libera , ἀπροσωποληπτ- verum dicere; quod cum per se nostris temporibus odium pariat, nemoque sit, qui non laudes potius, quam vituperationem expetat, facile intelligitur, genus hoc scribendi sorte, vehemens, ex omni parte causae septum, acre, in unaquaque 're commorans, subtile acriterque prosi, gans fastus & impudentiae vitium, quo nullum pestilentius rei litterariae aecidere potest, nulli horum placere, qui ingenii vanitate quadam & audacia exsultant. maiorique litterarum
ambitione, quam cura torquentur. Tantum igitur abest, ut concertationes litterarias. etiamsi acerbas, plane damn
mus, ut potius frugiferas saepe, duplicique hominum generi
salubres esse profiteamur. Alterum enim est eorum. qui, dum primi esse volunt, nee sunt, superbiam induunt, sucum aliis faciendo, nec tales viros reprehendere erubescunt, quo rum ingenio & labore omnem litterarum elegantiam & restauratam fuisse, & adhue stare comperimus. Horum insolentia, nisi violentis quibusdam remediis, tanquam morbus universas eorporis partes pervadens, tollitur, frustra reprimitur. Alterum genus est eorum, qui etiam si naturae bene. . sicio in artibus multa subtiliter & a te cernant. & severiori lege in litteris proficere allaborent, ea tamen sunt vel verecundia vel humanitate, ut viri alicuius auctoritatem & D-mam pro ratione aestiment, & cum his errare malint . quam
aliamstadiorum viam lubrico eventu ingredi. Atque horum inusia voce & scripto cavere debet is, euius ingenium vel su filior cognitio & ratio litterarum aluit, vel usus, assiduave lactio scriptorum omnis aevi, dudum eonfirmavi ne illi a s midoctis hominibus, tanquam ab Agyrtis, decipi se patiamtur. Postulat autem hoc scribendi genus candidam veri ex-
348쪽
SUPPLEMENTA. Tom. VIII. Sest VHL 339
. positionem, non mellitos verborum globulos, qui dici non potest quam subtili rationum complexioni officianti Quis
est ergo, aut quot quisque, qui Ciceronem, cum summos in republica viros graviter reprehendentem legat, inhumanitatis aut neglectae morum elegantiae reum facere conetur. N, hilominus tamen ea est saeculi nostri indoles, ut viros, penes quos reflam est de litteris & titteratoribus iudicium, canes
Grammaticos , unoque nomine, cuius vim nunquam cep
runt, Criticos appellare soleant. Quod si intellexerinta candorem summis in laudibus poni, virtutemque maxime id neam esse ad institutionem, doctrinaeque absolutionem, nullum dubium esset, quin, ut hoc tantum utamur, Burmanni scriptis adversus Capreomeriin, Clericum. Gu viningium, dc alios, delectarentur. Mira enim est in iis versustas, &, si nonnulla asperius dicta excipias, quae fortassis in viro tanto.& aliis huius similibus, excusari pollunt, ubique tamen rerum & praeceptionum utilissimarum copia regnat . qua prosecto, nisi eum institia quorundam hominum bella gerenda fuissent. inviti careremus. Sed de hoe loeo plura dicere hie nihil at-- tinet, qui fortassis iam plura, quam pro instituti nostri r tione Par erat, in hanc rem disputavimus. Est autem hieliberi euius causa haec scriptio suscipitur, ex eorum numero. qui praerer doctrinarum ubertatem, eriminationibus in viros eruditos lassis abundant: quod etsi per se vitio dari non pos-st, habet tamen apud bonos omnes gratiam, si illius fama & meritis parcatur, cui haud dubie omnis propemodum cavea eruditorum assurgit. Fac enim in nonnullis lapsum esse illustriss. Marchionein Masseium, quod tamen aeque minus ceditum esse videtur, quam id. de quo disceptatur: acerbitati tamen verborum eruditissimus huius libri Auctor temperare
debuisset. Si enim diversum sentientem in re obscura, diffieis & lubriea. in qua, si partes omnes diligentissime perscrutatus fueris, praeter veri speciem, & assensionis titubati nem, nihil esseceris, ita premere soles, quis prohibebit illum, quin te eodem exemplo deceptum quandoqu*, ct infirmum humana aestimatione irrideat, quod sane
349쪽
ciri ippus non dicet idem, nee mite Thaletis tingenium, dulcique senex vicinus Hymetto. Multo minus virum gravem decet, ira, odio, & invidia adseribendum compelli, quarum animi perturbationum suspicionem conflare videntur rumores ad nos perlati , de perpetuis inimicitiis inter ili. Marehionem S alios eius similes in Italia viro'. quos Aue forem huiuo libri stimulasse ferunt, ut ili. Masset aliquot scripta sub examen vocares. Haud disi culter
preeibus transalpinorum morem gessisse nostrum aiunt, quem sive domesticus livor, sive decus societatis bonarum litterarum Parisiensis, evulgandae supelleetilis antiquariae lamdem ab extero homine sibi praereptam diu aegre serentis, sua sponte armavit. Eam ob causam, cum sibi persuaderet eruditissimus Auctor, neminem vel acutius vel incorruptius de . seis veterum monumentorum interpretationibus iudicaturum esse, quam Academiae inseripti uin socios, illustrem hune senatum existimavit dignum, cui librum suum, velut in tutelam daret. Quos viros si causae suae cognitores etiam non constituisset, tanta tamen est nostri doctrina, rerumque antiquarum cognitio, ut nesciamus, an peritiorem vetustatis indagatorem, doctioremque nominis sui vindicem & Propingiaptorem eo invenerint Galli. Quis enim non novit Iacobi Martinii de antiquitatibus Francicis merita 3 Atqui hunc es. libri nostri Auctorem, non vanis rationibus inducimur, ut eredamus. . Neque enim dictio, neque sententiarum, quae subiacent verbis, ubertas, a pristinis eius libris abludit. Immo disertis verbis nomen suum prosteri nobis visus est, quando in Praefatione eruditissima, pluribus se de Druidum antiquitate, ingenio, & moribus, alibi disputasse ait; quod factum non sine quadam recordationis voluptate meminimus in Antiquitasibus eius Gallicis, Antiquites des Gaulot0 s Celticis, ubi ex instituto hoe argumentum persecutus est. Etiamsi vero multa in promtu haberemus, defensoni causae Massianae nonnihil profutura: religioni tamen nobis duc, mus, iudicium nostrum interponere, quando omnia leviter, ct velut in re Arsu dieere, institutae scriptionis ratio iubet.
350쪽
SUPPLEMENTA: Tom. VIII. Sessi VIII. 3 I
Sive enim partes doctissimi Martinii sequare, quoniam in multis rebus obseuris tenebras dispulit, multa dixit lubtiliterct dialectice, multa quoque ex interiori litterarum disciplina
admiscuit, intemperantis tamen esse arbitramur, scribere, quod occultare quandoque honestissimum censetur: sive ili. Masseu interpretationes in omnibus adprobes, quam rem inceptes, vide. - Tam veri enim cupidum fuisse illustr. Marchionem scito, ut ambitiosam falsi defensionem, benevolentiae aucupandae gratia sectana, ipse noluerit. Magnum praeterea est efiicere, ut quis intelligat, vindicias postras tantum ponderis
apud viros eruditos habituras esse, quam suam ipsius desensionem. Nemo enim ignorat, quae sit & quanta in his quaestionibus subtilitas, quam sint multa ingeniose, & lubrica saepe argumentorum conclusione explicanda, quam arguto de quibusdam veterum monumentis disserendum. In quo litterarum genere cum illustr. Masseius non mediocriter versatus suerit, nulli dubitamus, quin reperiatur monstraturus aliquando, eo disputatis contra ilL Uirum concedi quid possit, aut quid negari. Ne vero Lqctores nostros sugiat, quibus potissimum Miisset libris dicam A uctor noster scripserit, tenendum est, quod aliunde iam constat, illustris . Marchionem ante annos complures in Galliam iter secisse, vel quia mos est, vel quia
multas ibi antiquoium monumentorum reliquias se inventurum esse ominabatur. Feliciter ingresso Galliam, peragrantique nobilissimas illius regni urbes, tanta titulorum veterum multitudo se offerebat, ut non modo antea iam promulgatos solerter recognoscendi, vel nondum editos describendi, cupiditate incenderetur, sed etiam alios velut in societatem Ductus ex itinere percepti vocare in animum induceret. Quare ad celeberrimos quosque aliarum terrarum viros litteras dedit, in quibus vel solas marmorum insinptiones, numorumque
typos, bona fide retulit, vel aliorum percunctando sententiam, obseuriores plerumque titulos candide, & probabiliter, ut solebat, interpretatus est. Has epistolas, sive latine, sive vernacula lingua, sive Gallieo idiomate eonscriptas, iunctim Lutetiae Pari rum a. 1733. edidit; quam editionem postero anno