장음표시 사용
11쪽
thesinesum interroganus est respondentem ducere ad ali quiriquod sit praeter opinionem tam vel Ealiorum probatorum,ut ad contradictionem.ergo ossicium respondenus est nihil d icere vi argum titi praeter opinionem sitam vel aliorum sapien .Virum vero eaedem de tot sint metae ad quas sophista ad dialecticus respondentem ducere enitantur n elenchis disse dum est,& postea aliqua dire mus in octauo lib. Docebit autem Arista pondentes nihil dicere repugnans maxime octavo Eb e Albertus vem per repugnans,non tradictionem sui, i aliquid praeter opinionem exponit, sed aliquid repugnans ad methodum secundum ipsius traditionem de principia interpretatur, ut sit sentasiis. Γ&J nos sipsi disputationem sustinentesJ id est,in pmblemate dialectico alteram partem susti nentes A respondendo nihil dicemus repugnans Vel contrarium arii, vel probabilibus, ex quibus fit methodus siue ars. CHMenolphus horum librorum non imperitus interpres dicit cuiamque operis persectionem in inbus consistere, in Libstantia,qua sit: in virtute, qua subst intra possit ope rati : & in operatione egrediente a virtute . Aristotelis igitur innuens persectionem methodi,. quam lite tradi virus est, haec tria complexus est. nam cum dicit smethodum J substantiam operis i cum v poterimus.J addi virtutem innuit. At cum siti bit L syllogizare de omni posto problematet operationem, quae ab illa virtute egreditur. dedit intelligere,& cum dixit fa quactionem,de enthymema ad hillogisnum reducuntiar.
οπαρ i Primum igitur dicendum, quid est syllogismus, & quet eius digeren- IJ Q tit vut sumatur dialecticus syllogisinus .Huc enim quaerimus secudum
Cu proposuisset intentione generale, in psens parte assignat intelione specialem, quae a,prie est precenatu ad diceta.de poneta interione speciale,collisit materia praesentis libri quaeque causi materialis dici potest,& dicit.Jrimum imir dicendi quid est syllo simus,& quc eius differentiaeJhoe est deinde dicendum quae eius species, futJ ex illis si uinatur dialectacus syllogismus,J cunas causam Gassignat,& dicit Hunc quaerimus secundu proposirum negocium,Jtanu p priam materia de sici-iectum propositi negocii. Quo vero ad verba attine verbia ut graece esto Mit,utine ut,& qu modo,vel quemadmodum : per qua patet repriam materiam ct subiectum propositi negocii, hoc, ne ito sistabit esse dicedum quid syllogismii, st: suerimus quid sit syllogismus n5 poterimus de omni proposito problemate pyllogitare inaue necessanu diecte quid sit *llogism De iide species syllogismoru dictac sunt vi qualis sit syllogismus dialecticus, i ii ex probabilibus fi de quo in praesentiam negociamur,& quomodo ab aliis crusera manifestum sit.& dixit. fprimum hoe est antequam determinauerimus ea, quae ponuntur in tractatuatoue narratione haec tria sunt dicenda ut quid syllogismus si,deinde quae eius species ut tertio loco colligamus materiam de subiectum praesentis libri. 4 Sed occurres,quoniam no est idem praecognia tum de quaesciam,sed subiectum videlicet syllopimus dialecticus est praecognitum non emo benedicit.cu est,huc enim quaerimus. Iuniores Anonumidicunt Aristotelem per squaerimus hoc est intendimus intelligere di se licet sit intennis non est quaestus Sed friuola haec euasio est quoniam nihil intere adhuc r
ri in prooemio scientiae,nis prohibet quoniam prooemium est ante scientiam. Dialecticus igitur syllogisnus non in praesenti icientia sed in prooemio quod est ante praesentem scientiam,vaentur. Sed minime placet,quoniam in scietis, nee in prooemio huius scientiae quaeritur subiectum esse hoc enim supponitur. 1, Quare dicendum in hac scientia quaesi accidentia ipsus propria, de no ipsi
esse,ut recte Albertus inquit.
3 Est itaque syllogi sinus logica connexio, in qua positis quibusdam,
que in losi, concessis intestigii alii
i a posti hoc est concluso,quaes quid aliudJ a postis sex necesi
12쪽
A sitate Melditi & dixit aliquid aliud a positis propter syllogisimos si uolos, qui fiunt ex uno termino vel ex duobus: ex uno quidem, ut omne a in a, Omne a est a gitur omne.a esta: ex dii bus ino,ut omne a est a omne bina: igitur omne b est a. Ad discretiam horum additum est verbum illud faliquid aliud a positis J& dixit a postisJhoc est ex concessis,quoniam nisi propositae
quae assiimuntur, concedantur, nihil sequetur.& da xli necessariolad disterentiam asyllo osticarum Orationum,in quibus ccceduntur propositiones,& tamen conclusio non necessano ab illis conces ss sequitur.cum dari possint termini in quibus contraria ac contradictoria conchaduntur.verbi cau- si . omnis homo est animal. omne risibile est animal. igitur omne risibile est homo. Haee asyllogistica est,quoniam in eadem termini sent animal homo equus nam no scquitur, omnis homo est animal,omnis equus est animal.ergo omnis equus est homoammo cum propositionisus illis concaelista quod nullus equus sit homo,verbums logica connexioJ grice est, γρ. Logos aute apud os commune est tam oratiotu,qtiς est in voce,quam Orationi, quae est in mente.at si diceremus syllogismum esse orationem, tum in voce esset sylbogismus: ut igitur uteremur verbo communi ad syllogismos in voce,& in mente transtulli verbum MVs,hoc in logica connexio quoniam logica cori ne tuo commune quid est oration quς in voce est,ctora ni,quq in mete invitis autem excisso me, V quoniam libro priorum abunde diximus.
Demostratio vero est, quando ex veris,& primis syllo sinus eriti ex talibus, quae per aliqua prima & vera, i iae cognitionis princi qaut ex talious, quae per aliqua prima oc Vera, tuae cognitionis princi- pium sumpserunt.
Cum descripsisset syllogismum in genere,nunc transi ads cies,& mmo describit demsistrati tiriconem.& dicit. f Demonstratio vero est,quando ex veris & primis syllos sinus erit.Jhoc est ex pmp sitionibus,quq siunt primae,α verς fau0 salix in sex talibus,quae 'r aliqua prima & vera fiuς cognita Anii ius principium sempseriit. Jhoc est aut saltem ex talibus propositionibus est,quς ῖς cognitionis prin- ou, cipium siumpserunt ab aliquibus primis,& veris' si velit demonstrationem essὸ,quando propositio est eicines simi trimis vehe hocs mmediat ,aut quando sunt mediat ,scit per alias immediatas dem cognitici,
gnationis circa serabiles. De re hae in libro posteriorum multa diximus,ideo hactenus
Dialecticus autem syllogi simus,qui ex probabilibus est syllogigatus
di Ciuii descripsisset demonstrationem tanquam principaliorem speciem syllogistria, nunc describit dialecticum & dicit, finalecticus autem syllogismus,qiu ex probabilibusJ Libaudi propositionibus, sest syllogizatusJ dixit sex probabilibus,4 intelligens per probabilia, aut ρος in se sint probabilia, at
quae ex propositionabus probabilibus probabilem cognitionem sumpseriant mulsi enim dialacticis ylial situ iunt,qui ex propositionabus constant,quq in se non sunt probabile , sed quia probabilem c gnationem habent ex pinabilibus,dicuntur dialcctici nec curauat hoe addere,quoniam satis dedit intelligere illud per ea, quς addidit in definitione demonstrationis. nam scut demonstratio est syllcci simus, qui fit ex veris & primis,aut ex iis, quς ex primis cranitionem accepcrunt: ita dialacticus opistius est qui ex probabilibus propositionabus fi aut ex iis, ut probabilitatem acceperunt,ex probabilibus.Sed occurres nullum genus prςdicatur de sita specie denominatiue, cum igitur syllcsilinus se genus ad dialacticum igitur non bene dicitur,quod dissecticus sit syllogitatus ex probab labiis. uidam per veri vim syllo iratus,quod grice est, Μογιο α νος intellaxerat colle ctus nam dialacticus stilo minus ex probabilibus colluctus est Fortasse denominatiuii accepit pro principali, ut si sensius dialecticus rivi est,syllogismus,qui ex probabilibus est.& torum est bene dictum.
D s Sunt autem vera & prima, quae non per alia, sed per seipsa side habent non enim oportet ink disciplinalibus principiis inquirere propter immquid sed unumquodque principiorum ipsum per seipsum fidem habet. riseir
Cum descripsisset demonstracuum,& dialecticum syllogismos,nunc exponit particulas quae po Qλβαμ lichantur, in illonina descriptionibus.& primo ex' ni quς propositiones sint primς & ver quod pon banir in dcfinitione demonstrativi syllogismi.& dicit. ΓSunt autem vera,& p ad hoc es primoveri propositiones, quae non 'r ahq hoc in quς non per alias priores propositiones. sed per se ipsasdem habentiae certitudinem aut sic. Funt aute vera & mnaad quς non per alia, scilicet media, vel principia Istd per sic si fidem habent.J Quo fit ut primo verς sint propositiones immediati quibus non est aliqua altera propositio prior per quam possintdemostrari,&huiusmodi sunt suppositiones, ct petitioes,& dignitates,quas ut vera sis qui discit simponere debet. 4 Ex hoe autem ut Alberius autumat & quidem mala,Aristoteles in et videtur non esse quςrendum propter quid de ipss principiis disciplinabilibus. Melius autem dicamus Aristotelem reddere caussam cius, quod dixit, ut den tat particula caiisalis illa seni & syllogi sinus componitur, principiorum disciplinabilium non est
13쪽
A missum stilo sinus dialecticus etiam erit ex iis,quae videntur capientibus. Qua: autem videntur sapientibus , etia trifariam sint uoniam aut videntur omnibus sapietibus, veluti hoe, bona animi maiora esse bonis eorporis:& illii nihil ex nihilo si Amplius & istud virtutes bonas esse. Aut videntatur plurimis ipsorum sipientum,veluti hoc,virtutem propter ipsam virtutem Se : de illud, felicitatea virtute seri; quantius Epicuro non videantur. Amplius de haec, non esse aliquod corpus atomum, neque mundos esse infinitos: Fanuis vita sint Democrito. et Aut tertio pro abilia quae sapientibi videntur sunt,quae videntur maxime cognitis, de probatissimis sapientibus ut animam esse immortalem quod Platoni videtur aut quintum corpus este,quod videtur Arist. sed dices,cur ea quae videtur solis maxime famigeratis ac probatissimas,probabilia sim cum isti paucis imi sint. As, tiat eau sam Alexan & quidem rulchram,quoniam ut inquit) cum isti iis eratisiimi ae pinatissimi sinea plurimis erunt laudatissimi,&in marima admiratione habi eorum autem qui laudatissimi sim ae in maxima admiratione habiti,creditur a plurimis talia esse quae ab illis dicuntur: ct ita ut illi probatissmi, se quae ab illis traduntur,maxime probabilia habentur,es propterea opiniones horum, postiones maxime probabiles esse videtur. haec generatim Aristo. tradit de probabilibus: spem iiii autetradet loca, ct primas proposi es,per quae poterimus probabilia cognoscere. Sed dicis quo difB sciunt verum a probaDili.dicendii, ut recte Alexandre inquit,probabile a vero non dicterre quia in babile si saltum quoniam sunt alaqua probabilia de vera) seu discrunt iudicio, quoniam vera sunt
quae sunt, videntur vera:probabilia autem,quae videntur,& censentur vera, licet peti e non sinit propter quod probabilia ut probabilialec vera sunt nec fals sed aliqua ver vi deos esse: ali sua filiata,vt deos omnia posse,non enim posui mala. Emo vero-verba attinet, imaduersione di
aliis suam probabii. prima pmbabilia is facile quispia colligere poterit. possunt
autem 'babilia ad norma hac ratione reduci,nam orna probabilia sint,quae opinainx virtus accipit: aut opinatrix virtus accipit ea ex sensibus exterioribus quibus omnes utuntur,& sic sunt probabi, quae videntur siplantibntur intellectu deDiliter, disera prosabilia habentur, quae videntur omnibus sapientibus C mnes enim saltem debiliter intellectu utuntur: aut utuntur eo efficaciter, de sic ea prosabilia ha
bentur, quae plurimis sapientibus apparent, Ilurimi enim e scaciter intellectu utuntur, non autem omnes: aut utuntur eo eis cisi me, & Dc ea pmbabilia habentur, quae , identur pina imis sapientibus. Proba inimi enim soli intellectu effracissime utuntur. 4 Sunt qui enumerant pet ex parte rei, quoniam Omne probabile est sui natura, aut crassiam, aut sita natura subtile aex omnia asstinant. .quod viterius sub
sapient habilia quod sua natura acutu ac luniae id volunt esse probabile quod sapientibi diuidunt quatervis acutum ac subtile potest esse aut placitera rum,aut magis,aut maxime acu tum.quod abolute acutum est,mbabile quod videtur omnibus sapientibus dieitur: quod aut adhue magis acutum fuerit,probabile quod plurimis videtur,appellatur quod denique acutissimum,probabile erit quod solis probatisi is videtur. Qine non bene dicta sun cum nullum probabile dicatur, nis quatenus nobis videtur.nihil enim altero alterum supte natura probabilius est,sed quatenus nos probamus. P amus autem quae notis videtur, quod verbum graecum demonserat,nam probabilia quae graece dicuntur id eadem dici approbata:quae aut ab aliis prioribus vel a nobis sunt appro D tata vel apta approba non autem quae ibal te natura probata sunt sue appinata. ideo cti Aristo. dixit spmnabilia sim quae videturi per svidetur,4 non ea, quae apparent sentibus exteri bus intelligit sed quae apparent opinam i virtuti,quae vis p battua est. Sed curres, si pri cibilia s in t qui videtur, tune impossiones sophisticae dicerentur probabiles quoniam etia illae apparent. Dieenda dialectaeas propositiones esse probabiles,quia videtur cum scientia de sne dubitatione se istietatiis rem quae non cum scienti seci cum dubitat nevidetur: cum videantur,ut postea dicemim in super scie. Ad haec oecurres.s tot modis diceretur probabile,ri in textu habetur,tune idem posset esse probabile de impmbabile quonia quod videtur san etibus,persaei non videtur omnibus: persaepe enim sapientibus unum oppositorum videtur,alterum autem videtur plurimis hominibu re ita aliquid poterit esse probabile sapientibus,d: improthabile quoniam non ab omnibus approbatum. Dicendum hoe non esse ab simium sed necessarium Saepe enim accidit aliquid esse a sapienti omnibus probatum ' non ab omnibus hominibus ut bona animae maiora esse bonis corporis ab omnius sanetibus probatur,non tamen omnes illud probant,quiumon qui tyrannos sequuntur . nec hoe ratione caret,nam ut in contingentibus,utraque opposta contingunt eue in in probabilibus utraque ori sti probati contingunt.
14쪽
s Litigiosus autem,est sillogismus ex iis, quae videntur probabilia,no Esunt autem. Et qui ex probabilibus quidem, aut ex iis,quq videtur probabilia,ssi apparens.
Cum descripsit let sillogisnaum demonstrativum,& dialectici praesenti parte describissyli
Oisimum litigiosum,qui diciturgraece Leu εἶς.hoc autem iaci aut ut omnes syllogismi species coplectato,aut ut appareant obliquitates eorum syllo morum,quos descripsi. Eristi x enim syllogia
sinus hoe est litiniosus obliquitas est dialectici stilogismi. it ergo de liugiosis,ut intelligatur obliquitatas syllogismi dialectici,& quoniam ii imosus syllogissimus no est ius quia inter dis tales iis vertitur, non videtur autem vertilis, nis quando syllogismus peccatum habet, fit ut syllogismus litigiosus dicitur syllogismus peccans.& quoniam potest peccare in tribus,aut in materia tantum, hoc est in pro positionibus,vi cu ambae pmpositiones non tuerint probabiles,sed apparenter probabiles:aut in se ma tantum ut cum ambae propositiones lucrint probabiles,sed coniugatio non est syllogistica:aut in serma α materi ut cum propositiones fuerint apparenter probabilis,& coniugatio fuerit non syli
sistica ideo fit ut litigiosi syllogismi sint tres.& bos tagit,& dicit, Litigiosiis autem, est syllogismusJ st
icet in se a. sex iis,quae vadentur probabita,non sunt autemJ veluti hoc quae que loqueris, ex . Ore eueniunt currum loqueris,currus i tur ex ore euenit. In hoc enim syllosismo propositiones videtur probabiles, ridetur enim probatale id omne,quia loquimur,ex ore euenire,& etiam videtur probabit te cumim loqui: non tamen sitiat probabilia,quoniam maior pro voce probabilis est,quoniam omnem voce,quam loquimur, ex ore venire: pro re,qua vox sisnificat,maior falsa estSimiliter munor,nam si currum pro voce ac perimus,currum loquimur: si pro re,non est verum currum nos is
qui Sunt & alii litigiosi syllogismi, qui non peccant in serma,sed quia propositiones ex quibus sunt. non sunt probabiles sed videntur probabiles,dicuntur litigiosi,ut omne habens villam videt,dormies visum habet: ergo dormiens videt. 2Amplius,ut omne virile virilitatem habet, lorica vel mica, in sigillum vIra leugiis tunica virilitatem habet.Hi enim syllogismi litigiosi sunt,non ob aliud nisi quia omne habens visit in videre,& omne virile virilitatem habere,accepta sunt,ut probabilia: non tamen si int probabilia :& ita peccant in materi non autem in serma, cum snt in prima figura, ex mala bus uniuersathus,& minoribus particulari sutrisq; Ermatis.HN de prima specie. inde tangie alias duas simul,& dicit, Et qui ex Mabilibus quideJhoc est alius litigiosus est ex iis .ppositionibus, quae sunt probabiles quidem: non est aurein sillogistraus,sed apparens,ut omnis equus est animal. .mnis homo est animal, igitur omnis homo est equus,in hoc syllogisino utraq; propositio probabilis est,sed peccat in serma,quoniam ex duabus Ermamus in sectaa fisura est .e Amplius di line ani mal genus, homo est animal, igitur lio in genus:in hoc enim propositiones probalales sint, sed quia ex partici quibus asyllogistica est oratio. Ueinde tangit tertiam speciem:& dicit. fAut ex iis, quae via dentur probabilia est apparensJsyllosismus,sed reuera est Myllo sticus: hoc enim peccat in materia, quoniam propositiones non sunt pri abilessed videianir pinabiles:& peccat in forma, quonia licet
appareat syllogisnaus no est verbi cause,sensibilia mouentur,cadauera mouentur, alterantur enim α
putrescu vitiar cadauera ut Democritus syllogizauit) sunt sensibilia .hie syllogisnus peccat in marina,quoniam propositiones acceptae ut probabiles, non sunt probabiles : peccat etiam in forma, quoniam ex particularibus est.
9 Non enim omne, quod videtur probabile, est & probabile. Nihil enim eorum, quae dicuntur probabilia in superficie, habet omnino pha. tasiam, velut circa litigiosarum principia, accidit sese habere. Statim Hain' enim Ahpius etiam eis, qui parua videre possunt, manifesta est in his,
num atau Cum distinxisset litisiosum in tres,& dixisset ii des nitione primet di tertit species eas constare ex
mentauo iis, quae videntur probabilia,& non sunt, hic remouet dubium, quoniam aliquis post et dicere omnenum. quod videtur probabile,este probabile,cum sit definitum probabile per videri tale. Respodet & dicit, Non enim omne quod videtur pinabile est probabileaest ergo conclusio, non omne quod videtur probabile,est probabile: probat,& syllogismus est nihil eorum,quae dicuntur probabilia in seperficie, habet omnino phantasiam d est omnino probabile est: sedouaedam probabilia dicuntur pinabilia in superficie: igitur quaedam probabilia non fiant omnino 'babilia,sed videntur esse. De syllogismo tangit maiorem:& dicit. Nihil enim omnino eorum,quae dicuntur probabilia in superficie habene omnino phantasiam J id est sunt omnino pinabilia,tacuit minorem,& asignat illius probationem di dicit. velut accidit se habere circa principia litigiosarum orationum, nam princi a talium Orationum sunt proposita es,quae videntur probabiles,noa sunt autem,ut in emplis superius assigna
15쪽
A tis patet,in quibus propositiones videntur probabiles,& non sunt. probabile non videtur,quaecunq:
loquens,ex ore euenire:& probabile videtur,cadauera moueri,non tamen sint probabilia. haec aute int principia orati u litigiosam, te quibus superius.quod aute tales propositiones videantur,& nosint probabiles probat de dicit. Statim enim de saepius etiam eis, quia parua videre possit maiestata est in his falsitatis natura. Quo aut ad verba attinet. Aristo'er probabile in sua ficie,ut Alex.exponit intelligit id omne quod ex breui admodii instantia repreheditur atq; redar inir.veluti hoc, tuae loqueris,ex ore euentuti de illud quae non amisisti,habes.& etiam istud,nabes visum videt.omnia enI haec in si perficie probabilia dicii tur,quonia qui parua cosiderare possunt,statim falsitate in ipsis existentem cognoscunt, eue insta iam affere .In hs enim quae omnino sunt probabilia, no est facile falsitate cognoscere,dato quod essent fall. . Deos enim omnia posse probabile est,no tamen facile reprehedi potest,cii non sit facile instatram inuenire prelieatur autem quonia non potest mala,quq sunt de numero omniu: verum no facile. Amplius, obabileis maiori bono opponi maius malia, sed in hoe no est facile falsitatem inuenire. repreheditur autem, quonia bona habitudo maius bonum est:& tamen mala habitudo,quae illi opponatur,no est maius malum,cu maius malum st. aegrimo: cum mala enim habitudine stare potest aliqua sanitas, autem c si aegritudine.Quid aute intelligat, B per somnino phatas J iuxta hac Alcxxxposition videtur intelligere omnimoda probabire.vici tur enim probabile duplex aut in superfici quod videlacet omni leui instam repreheditur: de linita
pluribus aut sipietibus quod si est falsum no facile potest improbari: di ex tali syllo sinuciis. Vel aliter exponi possint haec verba, ut inteligamus p probabilia in superscae,ea quae videtur, cum apparet per loca sephistica: ut si fieret syllogismus,omne aliquid coloratu colore croceo est des o,patet de melle fel liquidii est coloratu colore croceo fel igitur dulce.proposito enim maior probabile est in superscis,quonia apparet per locu de signum sephisticu.Per probabilia vero seciliati omnino phalasa,intelligimus pronabilia per sena naturalia,ut si fuerit hic sillogismus omnis mulier habens lac in mamis peperat, Medea mulier nabens lac in mamis, itur Medea peperit.maior enim dicitur probabile per omnino phalasam. Alii per probabilia in superscie intell
sui eas propossiesquς habent arearentiam ex parte vocis,& no ex parie res,vt propositiones sopiumc quales sunt, evitae virilitate trabe de quaecunq; loquens ex ore euenium di omne habes vastura videt,& caeterς id in genus:hae enim in superficie apparentia habent,quonia in vo .has enim omnes leuiter de parua coia. pderates possunt facile reprehedere. aeda sim quae habet apparentia ex parie res,vi deos esse,&os esse Omnipotetes,maiori eouario maius contrarium est, de caetera id genus. Haec enim no ex pte
vocis,sed ex parie rei apparentia,& fide habet de haec di tu di sunt probabilia. Recte igitur Arist. inquit, Nihil enim eoru quae dicuntur probabilia in superscieJ hoe est ex parte vocis,&no ex parieres, thabet omnino phantas aJ hoe est omnino probabile est ex parte rei.de per sprincipia litigiosa tum orationuJ intelligunt lora sephistic quae sunt principia litigiosam dispositionum .verbum enim graecu M'vix, disputationu interpretantur.quae expositio non placet,quoniam loca no sunt propotitiones sed elementa,ex quibus ut Theophrastus inquit) propostiones maxime fiunt.Nos aut peria orationu litigiosarum intelligimus,ut Alexaexponi propositiones ex quibus sunt syllogico
nos intellis mus:&i, litigiosas orati s diu olbs syllogis os: morit,propositiones intelligimus quae in superficie videtur pr hasiles eae quibus tales syllogi i constant de quibus dicendum est. Ex his patet eos non bene e ponere qui intelligui per eos,qui parua vidae possunt,eos qui acuta de subtilia perscrutari possunt nalicet Aristoteles in elenchis scribat eos qui sciunt soluere fallaciam figuret dictionis esse prope sapere, D tamen in iis probabilibus quae sunt secundum apparentiam one facilius potest quis peti cere falsi talem quam in probabilibus quae dicuntur dialectica.
6 Ergo prior quidem eorum qui dicti sunt litigiosi stilogismi) etiasyllogismus dicatur. reliquus vero . litigiosus quidem syllogismus: θυlogismus autem non, eo quod videtur quidem syllogizare, syllogizat
Cum exposuisset syllogismos litisiosos nune comparat illos ad syllogismum communem: & dicit, fErgo prior quidem eorum, qui dicti sunt syllogismiJ videlicet ille,qui peccat in materia duntaxat, etiam tyllogumus dicatur J cum hac additione litigiosus & sine ea additione: na est syllogismus inquit, seo quod videtur syllogitare, syllogitat autem minimeJ diuisit aute hie litisisses in duos syllogisinos,quonia respexit ad Fa,quae sunt duo.superius autem respexit ad syllogilinos peccates,qui
16쪽
sunt tres. Sed occurras,qui auseri materia aufert materiam ct mana, ut patet in naturat & ingrute qui aufert semiam no austri materiam:no igit cum syllogismus peccas in materia auferat ma
teriam , videtur demere formam, ct ita non debet dici syllis simus. Praeterea, quicquid sub spe cie generis continetur, subgenere contineri videtur: sed syllogismus peccans in si rina, est syllogi sinus litigiosus: igitur continebitur in genere, δcerit syllogismus . videtur igiti syllogismus qui ne eat in materia, non esse syllogismus, & qui peccat in Drma, este syllogismus. Ad primum diem dum quod auferat materia syllogisii tu in eo quod syllogismi sunt quia non terminos. Adsecuta quod non omnis lingiosus cotinetur in genere sillogium deo no quaelibet illius species in genere siti logismi est habenda.
ii Amplius aute praeter omnes qui dicti sunt syllogisinos,ex iis, quae sent circa aliquas disiciplinas peculiaria,fiunt peralogismi. Quemadmodum in geometria,& huic cognatis accidit se habere.
Cum descripsisset & enumerasset lyllogismos litigioses demostrati side dialecticos,in praesenti parte vult describere syli' num pseudographum,qui etiam graece paratissimus dicitur. Hoc autefacit & ut omnes syllogismi species plectatur,ut promisit,& ut appareat obliquitas stilogismi de- R. monstratiui,vel in apparuit o liquitas syllogisnu dialectici.Est ens raralogismus,Mu rii dographus dicitur ea ratione liquitas demonstrativi syllogismi qua de la tuus est obliquitas sullogismi dualectici. Definitur aute sic pseudographus quod sit paralogismus ex princidis alicuius scientiae aut talis acceptis,aut diminute sit 'A.Aristoteles vitur primo accidi ea,in quibus reudographus conuenit cum syllogisino demsistrativo,ut colligat aliquid comune syllogismo demostrativo& pseudographo. α dicit, L Amplius aute praeter omnes syllogismos, qui dicti sunt, J hoe est, praeter demonstratiuu qui ex veris de primis dialecticum qui ex pinabilibus,tatagiosium qui ex apparenter probabilius syllogizant, stant paralogistri ex ijs,quae sunt circa aliquas disciplinas peculiaria,J hoc est ex principiis MD modo acceptis aut diminute Emptis. ueniunt itaq; demonstratio de pie ographus, quoniam ambo sent ex quibusda principis propriis,ae peculiaribus alicuius scientiae.Dissount autem ut missibscribe quonia demonstratio est ex principis alicuius scientiae veris, pseudographus autem ex principiis alicu us scieriae,aut false acceptis aut diminute sumptis,ut patebit.Deinde exemplificat de scieriis,ex quam trincipiis fiunt,& dicit. Quemadmodu in geometri J in cognatis hine scientiaeJ scilicet geometriae, faccidit se habere.J Nam demonstrati de Istudographus hunt ex quibusdam principiis propriis,& accomodaris his scientiis,& per cognatas scientias geometriae,intelligit ut Alexa- ci
ere exponit arithmeticam,quoniam de haec circa quantitatem vertitur,sed discretam,& albologia, ρα peripectivam,& mechanicam. untur enim hae principi s geometricis.
11. Videtur autem hic modus disserre a dictis syllogismis. Nam ne ex veris,& primis syllogizat pseudographus, neq; ex probabilibus. No
enim in definitione cadunt.neque enim quae omnibus videntur,ssimi
neque quae pluribus, neque quae sapientibus, & his, neq; quae omnibus, neque quae plurimis,neque quae probatissimis, sed ex peculiaribus qui dem disciplinae sumptis,non veris autem syllogismum facit.
Cum accepisset conuenientiam inter pseudographum,& demonstrativum n praesenti parte pocritidiGentiam inter pseudographum ex una,&demonstrativa,& dialectita ex alia, dc dicit, fuidetur aute hic modusJ hoc est, haec species sylloessini quae dicitur pseudographus fessore a dictis syllocismis,J de exponit syllogismos,a quibus di erui & dicit. am neq; ex veris.& primis syllossetat Paphus,J velut demonstratam syllogietat.Cuius cautam asionat Alexa ,quonia impos bile Hest ex oris filium inserri. neq; ex probabilibus. pseudographus syllogiza cinas causim assigna &dicit. Non enim in definitioneJ subaudi proba tum,cadut ea, ex quibus pseudographemata syllo Eantur,ut Alexader exponit.& causim adhuc in nis,dicit, Neq; enim quae omnibus ovidentur iunia neq; quae pluribus,neq; quae sapientibus, & his neque quae omninus, neq; quae plurimis, neque
quae probatissimis sumit,sed ex peculiari siprincipiis RuideJ alicuius Odi sic: planae talaris,no veris autem syllogismum facit.J Per quae patet spirii sina pseudographum dissem a syllogismo demon
13 Nam eo quod aut semicirculos describit non ut oportet:aut lineas aliquas ducit non ut ducendet sunt,paralogismum facit.
, Cum dixisset pseudo raphusyllogizare sillum ex principiis alicuius se ae fila acceptis, aut dic niue curetis,exempli scat in geometria:& dicit, ΓNam eo quod aut semicirculas describit nM,
17쪽
Λ oportet Jut eum aecisi eos non esiisdem circui de syllogirat eos esse aequales, aut lineas aliquas dii ei a centro circuli, non ut tacedae sim paralogismum facit.Jut cum alteram a centro circuli recta, alteram eurum ducit,& syllogizat,quod sint aequales. CAninraduersone dignum pro dilucidatio ne hora exemplorum, in geometria esse duo principia per se nota, quorum alterum est hoc. videlicet omnes semicirculi eiusdem circuli sunt aequalis, verbi causa a de b, lemicirculi sum aequales, qui iiiiii
aequales. Alterum vero principium est,omnes lineae rectae ductae ab eodem centro ad circunferetiam sint aequales: vlo Rod, o Rof Omnes enim sunt aequales, quoniam sunt rect ductae ab eode Oniatro ad cireunterentiam. Si quis igitur ahespiat haec principia lalso ' diminute, ciet in geometria dia talogismum .verbi causa,s primum accipiat hoc pacto,omnes semicirculi sunt aequales S non addiderit,eiusdem circuli, parato et abit hoe pacto, omnes semicirculi sunt aequales: a si sunt semicirculit igitur Mii,sunt aequales. Falsiim enim concludit,quoniam accepit semicirculos no eiusdem circuli sed diue virum circulorum. Sinautem secundum principium accipiet hoc modo omnes lineae ductae ab eodem eentro ad cire ferentiam eiusdem circuli sunt aequales, de nia addiderit rectae, paralogietabithoe pacto, omnes lineae ductae ab eodem centro ad circunferentiam eiusdem circuli sunt aequales: a, de B lineae sunt lineae ductae ab eode eretro ad circunferentiam eiusde circuli, igitur a & b sunt aequa-B les quod falsum est, quoniam non sumpsit a & b ambas rectas, sed a rectam, de b euruam, ideo sunt inaequales arata Occurres,cum huiusmodi paralogismi peccent in materia sumunt enim salia,appa
tus dialectici P mles dicit, quod litigiosus procedit ex falss, apparenter tamen probab propriis alicui scientiae. Pseudographi vero liue paralogismi procedunt ex propositionibus salsis, adipareter probabilibus, priis tame alicui scientiae ut geometriae, vel naturali psilosenlilaei et Q iod vero ad vecta attinet, animaduersone d num, Aristotele hos syllogismos, qui ex filiis principiis &C blemata quaesita diale,smo . Ex iis pate quid sit 13 ex principiis alicuius scientiae fallati speciem litigiosi,ae paralogismi quoniam falladiis fit ex principiis alicuius scientiae propriis Llus falsidicus, qui dicitur pseudographim. Est enim paralogismus acceptis syllogizans.Secundo patet falsidicum syllogismu esse ve-smusAuatenus peccat in materia de tama: pseudographus autem quatenus aecipiebat principia sal P si pia alicuius mentiae. Syllogismus etia Brisenis simili ratione dicebatur litigiosus de pseudographus. Amplius pseudographus differt a litigioso quonia litigiosus est obliquitas dialectici pseudogra
r Species igitur syllogismorum, ut figuraliter sit complecti, sint dictae summatim aute dicendo de omnibus praedictis, & de his, qui post-o ea sunt dicenda, in tantum nobis determinatum sit, eo quod de nullo
eorum exactam rationem assignare elegimus .sed aliquantulum figuraliter de his volumus pertransire, omnino sessciens arbitrantes esse s cudum proposita methodum posse cognoscere quoquo modo unum
Enilosat,& proponis quae postea est dicturus, ut se continuet ad sequentia, de dicit. species igitur syllogisinorum ut figuraliter sit complectiJ ac accipere, Ddictae sint,J de dixit figuraister, vel quia
non diligenter definitiones harum specierum ut Alexander inquit assignauit aut quia reliquit sylla-6-im tentativum, de non exposuit eum, ut Alexander etia exponit: aut quia reliquit enthymem t exempla,& inductiones, quς argumetorum species Gnt. Accepit autem species pro modis sylla
dandi,qui non proprie species sentia: exponit,quae dixit,a: quae dicenda,& quo modo dixit,& dial
18쪽
cet. de inquit, sumniatim autem dicedo de omnibus praedictisJspeciebus *llogismorum , s&dehi, Equae postea dicendaJde nouo sunt,in latum Jmodo de meciebus syllo simi sit determinatu Nonee de alii, dicemus. Dico de dictis speciebus,& de aliis posterius dictati cille determinadum summatim re figuraliter eo ς, de nullo eorumJquae dicta sunt,& dicenda exactam rationemJ ac definitioneni fassignare elegimusJsed superficialem descriptionem . Deinde explicat modum quo dicturus est, vise continuet ad sequentia.& dicit, sed aliquantulum fiFuralite hoc est exemplariter volumus pertransireJpostea,ea,quae sumus addituri, veluti exoptariter de speciebus diximus di repetendo ea quae dicta sunt per exempla.& adde alia etia per exempla. Reddit causam, dc dicit, omnino sit ciens arbitrantes esse secundum propositam methodii J hoc insecundum propolitam artem quae dicitur topica posse cognostere quoquo modo unumquodque illarumJhoc estv namquamque speciem e
rum, q aedictae sunt,& unumquodque eorum, quae dicenda Anta tur diximus summatim de sp
ciebus syllogismorum,& dicemus iterum summatim & per ea emphi, etiam de aliis. Quod vero ad verba attinet de syllogisinis,ut Alexananqvu diligenter egit in prioribus,quoniam illic est quom do fiant.& secundum quot figuras,& quot stilogismi in unaquaque figura, ct qui perseiti.& qui imperficti qui ostensiui,quiue duceres ad impol ite .qui categorici,quiue hypothetici: qui syllo istiei, quiue asyllogistici.de his ommbus in Prioribus. De demonstrat lanibus vero& definitionibus in Po qnerioribus .docet etiam de definitionibus in metapliysica.At hic meminit de his omnibus, sed sit perficiat iterSi enim aliquis quae in illis dicta luni,hic reserre non seruaret rationem dialectices quae vediximus ex probabilibus by llogizat. Sed circa ea,quae hic dicuntur,quaeritur propter quid assignat in syllogismis qui fiunt dialectici duas obliquitates, videlicet alteram contra materiam, alteram contra rnia,cur no assignat duas obliquitates cotra syllo tau demostratiuu Secudo quaeritur, sicut docet pseudographos, qui peccant contra illam particula definitidis demonstraui quae est esse ex veris,cur non docet alios picudraraphos,qui peccant contra alias particulas definitionis,quae sunt esse ex nocessariis esse ex immediatis,esse ex prioribus esse ex notioribus,& esse ex causis et Ad primum quia
dam dixerunt dcci contra syllogismum dialecticum duas obliquitates assisnasse, quoniam dialam-cus addit aliquid se a serniam stilogismi in eo quod inserens videlicet habitudinem localem quam non addit sillogismus demonstrativus. Sed haec responsio nihil est,quoniam si dialecticus addit alicuid iii a Drmam stilo lini inserentis,demonstrativus etiam addit aliquid, ut habitudinem necen
e Melius igitur dicendum, quta peccatum *llogismi potest esse quo ad materiam & quo ad se
mam. Peccatum Ermae est commune omnibus syllogismis, quoniam est contra rationem sylimia GMi,ut stilogismus est .peccatum mater', est unicuique proprium,in dialectico quidem contra probabilitatem, demonstrativis contra veritatem.Tacuit igitur in demonstrationibus obliquitates cotra sermam quoniam eam exposuit in syllogismis dialecticis.quoniam cum illa sit communis omnibus stilogismis,non curauit eam hic repetere,quoniam satis intelligitur per id quod dictum est in dialecticis .Haec enim demonstratio est peccans in tam omnis homo est animal,omnis equus est animal, igitur omnis equus.est homo.Est enim ex veris & necessariis io tamen syllogiza quoniam precat contra serniam syllogismi ut syllogismus Tacuit igitur,quoniam proximo capite explicauit, quoniam in omnibus communis error est contra formam.
CAd secundum dicendum quod peccatu cotra principia propria vera,ci plectitur omnes alias obliquitates,quoniam si non est ex veris principiis propriis, non est ex necessariis,nec ex primis, neque
ex causis, neque ex notioribus.& caeteris id genus.
et Secundo dubitatur, quoniam non videtur falsidicus stilo sinus posse procedere ex iis pris-cipiis,quae fiunt peculiaria, & propri licui stientiae non enim talia possunt esse peculiaria alicui selia exacta ' non sifferscialis. e Animaduertedit,il, Arist. i pienti textu tria secitae togauit,cu dixit fSpecies igitur 'llogismoria,Jasi nauit modum procedendi, tam eum quem seruauit in iis quae dixit, quam eum quem seruabit in iis. aut dicturus est postea &asserit se circa dicta processese summatim & figuraliter. Et circa dicenda etiam se velle dicere summatim & figuraliter,ibiIsiammatim autem J Tertio innuit se velle dicere multa alia, ultra ea quae dicta sint,& omnia figuraliter & via superficiali.Ad rationem vero dico, definitiones bifariam sunt,aut quae dantur per essentialia & propria rei principia, & ta dicatur exactae rationes,de quibus metaphysicias agit.Aliae sunt, quae dantur per probabilia, ut cum dicitur problema esse speculationem, conclusionem esse probatam propolitionem, & id genus,& tales sunt superficiales, & non exactae .ct de his agemus in hoc libra.
19쪽
is Consequens autem erit iis, quς dicta sint dicere,& ad duot.& nu utile sit hoc negotium.
Cum ditisse quis sit dialacticu sylloginius, ct in quo ab aliis disrat, eo sequenter ad num &ad quae utilis sit chalactica,demonstrat nam i Ala nanquit,qui utilitatem de dicendis praeco ofiunt, optiores fiunt ad illa assequenda.est secunda ratio longe melior, quoniam possit diei diilectitam este inussiem ad philoseph am,cum utatur syllogismis ex probabilibus Actis quibus non ut iamur in philosophia. nam in philosophia Vumur demonistra nibus,quae fiunt ex veris,s: necessariis. vi tatur ostendat dialimeam etiam utilem esse ad philosophiam,i sic Praesens caput attreditur iam ut Alexananquit ex hoe loco patebit dialectica meite vinna ad philosophiam,& ad verorum inuentionem M ita celatur praesens negotium non esse extra philosephiam. Vel sertasse utilitatem nue in gredini quoniam ut Aristo inquit in tertio libm rhetori nun sint tres remmii partes intentio oedo,& utilitas.quoniam per intentionem reddimr auditor attentus,per ordinem vero docilis & Acilisper viaitatem beniuolus.cum igitur complauisset intentionem tam uniue salam, quam particula - rem,& ordineta de modum p cedendi,nunc de utilitate conssequens erat dicere.nam sie complabi V tur prooemium .unde dicit, sConsequens erit sis, Quaedicta sit id de ordine,' intentione. dicere &ad quot & ad quae viae sit hoc negotium,J quod dicitur dialectica mam sic complebitur pmoemii m
ic Est itaque ad tria,ad exercitationes,ad colloquia,ad eas qui secudum philosophiam sunt disciplinas. Quia ea
Cum dixisset dialactitam est e viaem,nunc exponit ad quae sit mais,a: dicit. Est itaquea dialecticum negotium viae ad tria,videlicet sad exercita nes,ad colloquia, ad eas quae secundum hiloco iam iunt) disciplinas.J de re exercitationes, quas Aristoteles graece γυμ inia vocat, ut Akxander exponi intelligit exercitationes,quae fiunt in differendo &disputando Sunt enim exercitationes eonflictus gymniei, qui in ludo literario fiunt.Aut Dotest intc per exercitationes conatus.qui sunt ad utrinque problematis partem:erat autem cui Alexander inquit consileta haec species conatus antiquis Antiqui enim quam plares tales conuentus siescian non in libris seut in praesentiari nondum enim erant tunc λαSed in conuenm,nam aliqua posita poscone in discussione illiva se exercebant ex probabilibus argumentando Et sunt libri de conatibus ab Aris-la, & a Theophra
loquia,quae Aristotelis graece min Pa quae in transationabus veteribus obuiationes diciitur, ni Eationes,ut Alexander expon' quae fiat confabulando, aut conuiuendo. nam cum in huiusmodi congressionibus occurrat quicquam,aut recreationis, ut alicuius utilitatis gratia dissetenta. per praesens negotium satis facile contractari potest, vehati non raro contingit m mense Ferdinandi primi salamitam principis auaerit enim per tape ipse problamara cius pulchra,& a a perstrinac ne tiam ingenii dexteritate sicis pollet,PAE nec dii utere,nec peraractare pocilemus ius dialectita percalleremus. & per secundum philolaphiam disciplinas, intelligit nainalg moriam laricam &metaphylacam. i
x Quod igitur ad exercitationem sit utile, ex his perspicuum est 'Methodum enim habentes, facile de proposito argumentari pol
D . &primo, quomodo praesens negotium sit utili ad exercitationem, quae in Iudo& infodigitur ad exercita nem si utile, ex hisperspicuum est ' quae statim subseribit,& dicit. Methodum enimJ hoc est cognatione lacorum habentes, sec&J de omni rπ posito' mblemate proquacis parte illud asseratura res Mente, sargumentari poterimus. 'nam ut in rhetoricis exercitationibus, qui locis abundant, facile in omni proposito dicere possint se cre
2 Ad colloquia vero, eo quod multorum fi annumerantes opini siunes, non ex extraneis, sed ex propriis fi dogmatibus sermocinabimur contra eos, transinutantes quicquid non bene videmur nobis db doctrinis
20쪽
seeundo ostenditiquomodo praesens negocium sit vise ad colloquia quς fiunt in conuersi EI
Ad colloquia vero eo quod annumerantes,hoc est considerantes numeratam, de ad nox a ciui in eo ratione sint. stili ex extraneis sed ex Topriis
doriata doctrinas vel sectas intelligi vicini secia epicurea,
strica aeadentica, peripatetica, cri&- genu BV enim dogmata dicuntur syaece latine doctri- aut sectae Argumennam autem quod fit ex proprus dogmatibus est argumentum factum ex iis, ouae conceduntur dogmate.extranea V O LM aufium,ea,quae sunt concae malia secta, ut sita uis e rea Stoicos ar mentaretia ex eis,quae conciam ur in dremate peripaten .vem causa, ut Alexinder exponi η in conuiuio Occurrat de voluptate scrmo cum aliquo epicureo, qui asraevoluptatem bonum ex quaerat Pinpatrii S ab eo nunquid bonum bonos iaciat sicut albu es e,lidum calidos.& respondebit smum quod silc,non enam potest hoc negare: hoc ,sto itium lateri et si voluptas videatur ipsi bonos iacere,accipiet certe quod no faciat:mamrestium en enim ominus hocimi et igitur ex concessis ab eo, tuae illi priam sunt volumatem non esse bonurhoe enim seduitur ex propositionibus,qtias ille concessit, ut 'babiles sibi. Simili modo in caeteris d ieri potet quoties in colloquiis occurrerint. Hunc modum tenuit Plato in sImposio, de in omni bus dialogis.
19 Ad secundum philosophiam autem disciplinas, quoniam potem tes ad utraque dubitare,facile in singulis intuebimur veru & falsum.
Tertio ostendit,quomodo praesens negocium sit utile ad disciplinas, ouae sunt secundum phta sobhiam & ostendit hoc duabus ravonibus.de prima ratione dicit, sAd disciplinas autem,quq sunt indum philosophi J ptaesens negocium vula est, squoniam potentes ad virm J hoc est ad utranque partem problemam dubitareJ ex proba trus iacile in singulis intuebimur' tandes, AE L illi ' hoc est tandem discemernus veru a falso.nam tradiu ex probabilinus γ logizabimus
tis parte,quae vera est Unde Alexa nquit potetes em perluatibili. re oue pro utraque contradictionis parte in cutur,ficile inueniet in qua cotradictioriis parte veria citas est quea inluenim iudex cu Vtraq; parie intellexerit,iustitia facile cognoscet ita &inquinionibus uuae secundum philos phiam sitnr,plerunque non est Acile veritatem indicare, nisi prius mutranuue partem contradictionis interposuerimus.Concordat autem his,quod Plato dicit in Pa menide cum inquit, Assuetac te ipsium,ac exerce quousque iuuenis eris in dialectiem cum mutilis videtur esse,a compluribus 1 ό εχα,hoc est garrulitas, siue nisatio vocatur. Sin autem non te in in ea exercuerisiveritas te se ei.Amplius,qui scit naturam per sibilium,quae pm utraque parte a Gadent praeelluet siqtiando vera a non veris propter comparationem illorum adinvicem. Ad haec, in entia eorum quae verisimilia sunt,qualia quidem persuasibilia sent, promptior ad veritatis inuentionem est.Praetcrea ut etiam Alexander inquit quemadmodum corporis exercitium arte factum nam corporis habitudinem emi sic & animae exercitam in clisputationibus bonam animae habitudinem sicit bona autem animae valamo quae propria animae est,ssi lecticae potentia est secsi Lura quam inuentrix ac iudicatrix verituris est Quare dialectic per quam disputationes sunt, utilis est ad verissis cognitionem.
Lo Adhuc autem ad prima eorum,quae in unaquaque disciplina sunt qprincipia. Nam ex propriis secundum propositam disciplinam primcipiis , impossibile est dicere aliquid de ipsis, eo quod prima principia
sunt omnium. Sid per ea,quae sunt circa singula probabilia, necesse est de illis transigere. Id autem proprium, maximeue peculiare dialecticae est. Cum enim sit inquisitimi ad omnium methodorum principia viam habeti in
Hic ponit secundam rationem, quod valeat ad disciplinas, quae fiunt sie .lsi philosephiam: &syllogismus componitur, Valens ad cognitionem ventius primorii pricipioru quς simi in unaqua'; disciplana est utilis ad omnes disciplina, qtiae sunt secundu philosoplua : 'ialectica v x et asso a- ione veritatis primoru principiorum,quae sui in unaquaque cis Plina:igitur in vuta ad dis Θ,