장음표시 사용
31쪽
Λ nere quod praedicatur in quid.& ex differetica, quae praedicatur in quale. Dissert etia a definitione, quoniam definitio praedicatur in eo quod est quod quid erat esse,hoc est come,& conuertibiliter dea cuius est:at genus non praedicatur conuertibiliter.
31 In eo quod quid est praedicari ea dicantur, qu cunq; conuenit eos: rui interrogati sunt, reddere quid est quod propositum est: quemadmou de homine conuenit eos,qui interrogati sunt, quid id est,quod propositum est,escere,quoniam animal.
Nue probat alteram particula,quae ponebatur in definitione senetis videlicet quod genus praediur in qui1 de syllogismis est,quae reliniactur ad inter satione factam per qui l. in quid praedica genus res detur ad interrogatione iactam per quid ngitur genus in quid praedicatur. De rationeri propostsi estJ per quae vult habere maiore, idelicet quae respodentur ad interrogat M qui uti quid praedicatur:quam maiore no probat,sed sumit tanquam cocinam anitione iactam per omnibus, qui lim
ista est direreJhomine di res detur squoniaJ est fanimal.J & se animal quod est genus p-
dieatur in quid de homine δ: color in quid de albedine & quatitas in quid de linea di sipertiete' quare patet genus respoderi ad interrogatione factam per quid,& ita genus in quid praedicatur.Haec ratio ex usu loquetium a pineriori est,ratio vero a priori in metaphysica perquiratur.
36 Generi autem accommodatum cst & hoc,virum in eodem gene re aliud cum alis,an in altero sit, nam & huiusmodi sub eadem methodo cadit cum genere. Disputantes enim quod animal genus hominis, generi an similiter & bouis sit.disputantes erimus, quoniam hςc in code sunt ge- Rς nere. Sin autem alterius quide ostederimus quod genus sit,alterius autequod no sit, disputates erimus,quonia non id eode genere haec sunt.
Animaduersione dignia,quod queadmodum coligit quaeri de aliquo utrum sit genus respectu aliquors verbi causa,viiii animal sit genus hominis & bouis vel no aut utrum animal sit genus hominis & lapidis,an non,de tunc est problema de genere: ita cocingit quaeri de aliquibus vim illa sint sub degenere,verbi causa,virum homo de bos sint sub eode genere,vel orsi homo 3e lapis sint sub e de genere,an .Possa pluresse dubium,utria problema istud cu quaeritur de aliquias virum sine seb eodem genere an ,sit problema de genere,vel no: de respondet quod no est problema de genere, sed annexu cum problematibus de genere,quonia sub eadem methodo cum problematibus degenere continetur,& eicie locis terminatur,aut costrium aut destruitur,quibus de problema degenere
struitur,vel destruitur.dicit γωνον hoc est fgeneri accomodatum est & hocJ 'blema,videlicet vim in eodem genere aliud eum alio, ut homo ca boue. an in altem stJ& reddit causam,& dicit, 'nam de huiusin id pmblema sub eade methodo cadit cusenoequod rebat rursum,& dicit, Di putates enim quod animal genus hominis,similiter de bouis fit.J& ad partem affrinatui a problema terminauerimus disputates erimus,J δ: terminates ad parte affirmativam, squonia haecJ scilicet hoD de bos sin eode sunt genere.Sin autem ostederimus,quod alterius sit genusJ homo a lapide, salterius aute quod no siqvidelicet homo a disputates erimus quonia non in eodem genere haec sunt lvel quonia in eodem genere haec sunt.Quare cum eis te Iocis,& cosidera nibus terminetur unum di illini,haee conexa sub eadem methodo sunt. Sed quaeres stud quaestu, vim homo sit animai, an non,de illud,vim genus praedicetur de speciebus an no,quod quaestu est utrum pmblema de genere,vel de Immo vel aliquod taleὶ Dicendum quod talia quaesita pro se sunt analoica,quoniam in nullo talisi quaeritur de aliquo prolicatonim nec de annexo alicui eorum:per accides aute possunt concieri sub illis,quonia postum p are homine Ale animal,quonia animal est genus hominis,ut placa de genere patet: simili ratione& de cae somnia enim per accides pmblemata topica dici pot- sunt,si aut reduci ad ear terunt,aut terminari poterunt cisae locis,& cosiderationibus:quoma ut dictum sivi topica est comunis omnibus scietiis per applicatione, per se tame problema topicum est in Quo quaeritur de aliquo illlam quanto aut je aliquo annexo alicui eorum:veluti sunt haec,vim animal si nominis de bovis genus an non:& illud, im disciplinae capax sit remit hoministrursim vim album sit accides cuno. Amplius vini animal rationale est hominis terminus, praeterea virum
homo di bossub eo genere sint,& de caetris id genus haec enim per se,& directe per constar uo
32쪽
nre,& Ioeatopica construmnar aut destruuntur. maecamque e per muctionem , per talia lociEt nitiantur,per accidens Problemata topica dicuntur. 4 DE ACCIDENTE.
37 Accidens autem est,quod quidem nihil horum est, neq; terminus:
neque proprium, neque genus,inest autem rei.
um uixisset de genere nue transi ad dicedum de accitate,& primo ponit duas definitiones de accidete,deinde coparat illas definitiones adinvice. Est aute prima accidetis definitio, quae demonia strat accides ut Alexaninquit de caetcroru TMicatorum,qu*dixerat,negatione: quoniam quod quide inest rei secudum nullum praedictoru modorum, hoc accides est Secunda vero aetnostrat accicens abi si accidetis natura: m quod cotingit eidem ineste,& non inesse,accides est secudum a cidentis natura.& de prima dicit, fAccides autem est,quod quide nihil horuJ praedicatorum qui dicta fiunt. sin aest aute rei,J & addit hoc verbum sinest autem rei,Jquonia non se tutur,accidens noest aliquod eorum auae dicta fiunt, itur aliquid estano enim ex negata sequitur alismativa, nisi per constantiam subiecti,ut dicitur libro de interpretatione.
38 Et quod contingit inesse cuius uni & eidem,& non inesse,ut sede gre contingit inesse alicui eide,& non inesse.Similiter autem & albu . na& idem nihil prohibet quadoq; albu,quataq; non album esse.
Haec est sectida definitio accidetis,quae aemonisat accidens ut Alexa quit) ab ipia accidens natura:nam quod cotino ridem ineste,& non inesse,accides est secudum accidetis natura, & dicit, Et quod contingit inesse cuiusJ rei bes & ride,& non inesseJ sibaudi praeter subiecti corruptione, hoc Lipple accidens est ab ipsa accidentis natura. a definitionem exponit per exepta,& dicit, fosedere contingit inesse alicis eide,& no inesseJ praeter subiecti illius corruptione. Similiter autem dc albumJ accides est, snam & ide nihil prohibet quataq; alaam,quadoq; non album esse' praeter sidcorruptione.& dixit, fnihil pini tJ quonia necessitate materiae aliquod Labiectu necessario habet accides,ut coruus nisredinem,& eignus albedine.veriun nihil prohibet consum, qua coruus subiecta est nigredinis no esse nisrum,& c nu non esse album:quonia gratia sermae coruus sine nigredine,&.eignus sine albedine esse potest. no sic sebiectum potest este sine proprio, no enim ratione formae fit subie ctum esse siue suo proprio cum proprium estntialiter formam consequatur in subiecto.
39 autem accidentis desinitionum secunda melior: nam cum dies stur prima, necessarium est,si debet quis intelligere,praescire quid est terminus,& genus,& proprium. Secunda autem perfecta est in cognosce
dum quid est quoa dicitur per se.
Nuc comparat has de riptiones accidetis adinvice,& vult quod secunda accidentis definitio sessissicientior quoniam se sola sussicit accides explicare.ptima vero cum sit mriuatoria & priuatio intelligitur per habitum, et co itione exter Laicit, sEst aute accidetis definitionum securi melior.
iam cu dicituri de ipso accidete definitio sprima,necessarium est,s debet quis intelligere eam, spre
- i ui secunda aut h quod dicitu scilicet ipsum aecides quod dicitur esse eo ge, laesisse,a abesse. uco est perfitcta quonia spet M sine alicuius alterius cognitione declarat accidentis naturam.Cum enim no detur per priuationem sed per habitu se sola si cit demonstrare aecidetis naturam Ied oecurres,nam si secuta es persictior re si iisdietior eur Arist.vtram; aecidentis definitione,&non eam diitaxa qua praeeligit. Res Met Alexa Arist.utraq; eoelisum esse ut innueret, tale definitiois redditione, tuae tit a negatione neri aliquado,di no esse inutile vel Me secit ut Alex. inquit quia de aliquibus terminatur problemata de acciderea prima definition de aliquibus per se da. Secuta quaeret quispia,s accides in quod cotangit ineste alicui,di abesse,tuc daretur sa
propter hoe argumetum,prima definitio videtur melior,quonia per eam conarcheditur gener limitas nas, di omne accides vi enim smitas na vomu est,eum si aliquis nasus n5 simus, quiliis .nec est disserentia nas propter eadem ratione nee est genus nasi, in no praedicetur in qiua de naso:nee est nas definitio, ta non sit quod quid erat esse nas et Res det ladem Alexa.& prebe ut mihi videtur quod licet ex parte simitatis simu non possit inesse di abesse nasi, tame dicitur acci&ns,quonia est extra essentia nas,& extra omne essentiale naso nam nasus ea ratae qua nasus est,
33쪽
ri nee est simus, nee aquilus, licet nec senum necaquilii esse potest,nisi innao. Quare ex parte nasi
mu e5tingit inesse S: abesse nasb. Tertio adhuc quaeret aliquis de albo, utru sit accidens nivi & cimo:& nigrum pici vel cor .Primo respondet. Alex .hic esse pro talo accidcntia pm quat O reo similie substatia eorum,quibus insent .no enim substantia nivis est cile albam ut picis esse nigra ed haeest aliter nix,nihil prohibet,ut sit absque albedine,& pix ratione suae formae nihil prohibet, ut sit absque nigredine. ratione tame materiae qua nix est,& pix inseparabiliter nix est alba, di pix est nigra At propria inseparabiliter inest ratione hi ς,cum estentialiter forma sequatur.Et quoa albu inseparabinter inst niui ratione materiat, D ipsi pici nimi Alexan .declarat ex meteorologicis longa oratione, quae eum dicta sint a nobis in libris meteorom, bona fronte praetermittimus. PSimili ratione de masculino,& sceminino dici potest: haec enim inseparabilia accidetia sim tris quorum sum non quidem ratione formae eorum, sed ratione materiar ex qua illa costant. Adhiic dici potest ut Alexa. inuit quod quamuis fieri no possit,ut haec in sint, ct no insit iis quorum sunt raee tamen eade secudum spe B elam possunt aliquibus aliis inesse, & non inesse.quae vero sic se habet aecidetia sunt. non enim propria possunt aliis ineste,&noinesse Ad solis sisHictus in simi, necessitio uisim & nullis aliis. Et licet Alrian disputet hanc solusionem,uolo haec si cere,quae diximus.
o Annectantur autem accidenti,& quae ad se inuicem sunt comparationes quolibet modo ab accidente di ctae,ut virum honestum, an quod confert, expetibilius. Et virum,quae est secundum virtutem, an quae secundum voluptatem suavior vita, & siquid aliud similiter his, dicitur. In omnibus cnim talibus viri magis praedicatum accidit, uistio fit.
Nune de annexis accidecidisserit,esteium annexsi accidos domne,quod ei leto is ac cosiderationibus c5struitur,vel destruitur de eo, de quo ouaeritur,quibus de ipseni accides consimitur vel destruitur de einde quo P ritur,& vult annexa est: pridicara quae quς turde aliquibus secudum co- paratione,ρος fit per magis & minus.& dicit, D Annectutur autem accidenti,&quq adinvicem sene comparati s quolibet modo ab accidete ch ct aeJ hoc in qu siq; praedicata per comparatione quo-- uis modo dicta qucrunar de aliquo subiecto.& hoc per exenia exponit,& dicit, ut virum honestum - an quod coiere sit expetibilius.J istud enim mdicatsi,quoa quiritur de illis sibiectis,uidelicet hone- . sto & ves annexu accideta est,quonia sensis est,ut in hoc pridicam expetibile magis insit ei subie- earum suave quod per comparatione quetritur de illis sebiectis, videlicet de vita secutam virtutem,&de vita secudum voluptatem,annexu accideri est:sensus est,utrum hocIridicatsi suave magis insit ei sibiecto quod est vita secti dum virtutes,an es subiecto,quod est vita se dum voluptatem. Ecce quod accides illis utrisq; simponitur,& quaerit cui magis, itur annexum accidere est,immo in ipsem acciadens.& dicit no modo elle ita in talibus, sed addit, f& siquid aliud similiter his dicitur,4 etiam annexum accideri die r.Cuius causam reddit,& dicit. In omnibus enim talibus qu stio fit predicat sil
quod faeciditJ vutq; , sutim eomm fmasis accidit & sic supponitur esse accides eorum, & quaeri
tur viri eorii magis accida quare annexu accideri cile videtur . e Quod vem ad verba at et, dixit comparationes quolibet modo ab accitate Victaei quonia cui Alexanquit & bene, comparationes aut sunt unius de duobus,ut suaviter vivere vim insit magis vitae quς est lecundum vimitem, an vitae' out est stadum diuitias.Aut duorum de uno,ut vim principi insit magis prudensi an iustitia. Aue ductu de duobus, ut virum sanitati insit magis G,quam aestim lini malum. Quolibet enim modo tales comparationes ab accidete dictς,si int annexi; acciden a Vel sertasse intelligit no solum cω parationes esse annexas accideti,sed etiam quolibet modo fiat,etiam eas,quq no Qt per magis & minias quales fui in cosiliis, ut virum duceta iit uxor aut no & vmim procreae
uitie sint bonet vel no ct istud utrum dii sint,aut no: & istud vim anima est init nO. e Dicendum,ut Alex dentire videtur haec ab aliquibus dici annexa teneri quoniam bonum diuitiam genus videtur,&omnia talia quaesita sunt annexa accideu,quoniam in omnibus his,quaeritur utru prsicam absoluta
34쪽
lassi sublino modo lasse dicit mota accidentis & ita talia omnia erunt annerea accidet & perco Esenum, istud quaesitum virum homo est sistata,& virum homo est animal,& virum homo sitis sibili, & ritum homo sit animal rationale,vel noctinne tale est quaestum annexum accidenu, quoniam in omni tali quae irur,utram praedicatu inhaeret subiecto,quod est protrum accidenti, vel modus se habedi illivsaiec valet hoc quaestu est annexu accitati, itur in accides.satis enim est, ut stae eides ves per modum accidetis. Aut qu situm qu i potest de aliquo subiecto cum determinati aliqua &tue quisitum erit de genere illius determinationis:ut si qumtur Hrsi animal sit senus homini, aut m problema de quaesitu est de genere.Amplius si qupitur,virum risibile se propnu homines aut.nd. blema,& qu situm est de propriostia si quaeritur vini animal rationabile sit definitio homi- ius aut non problema est de si ficatione.Rurium si quaerimotrii album sit accidens ligno aut no. quaesitum est de accidente.Et si quaeritur utrum album sit Enus ligni, aut no,quaesitum etiam est degenere,quoniam terminatur destructi .Haec ex his,quae Alex dixit. venam de his aliter siperius di ximus tu vero haec,& illa considera,& quae tibi magis placen teneas.
t Manifestum est autem ex his, quoniam accidens nihil prohibet &quando,& ad aliquid proprium fieri,ut sedere,cum sit accidens, quado sns Blus sedet tunc aliquando proprium erit. Solo vero sedente,ad noentes proprium erit: quare & ad aliquid.& aliquando nihil prohi
bet accidens proprium fieri,simpliciter tamen proprium non erit.
Ex iis insert eomitatium ut Alexander deducit nam cum accidens conungat alicui inesse, de nosnesse patet aecides quod pluribus inest,uni soli poste inesse & nulli alteri quod aute est possis M.
t in 'est aliquad gitur aliquata erit accides,quod uni soli inest,& nulli alteri,& sic potest propria fieri,ut in tuc cum alicui inest di nulli alteri.& dicit, Manifestu est autem ex his, qui dicta sunt de definitione accidetis, squoniam accides nihil prohibet fieri propnu, &quadH scilicet lac sidum quid temporis, f& ad aliquidJ scilicet seiadum quid relationis fui sedere,cum sit accides, quado quis δε- Ius sedet, & nullus alius, fine eritJ ipsam sidere remum illi:cui seli inest saliqua J hoe in stin- dum quid temporis. ΓSolo vero sedeteJ sequitur ut no Blum se proprium sectaum quid teporis, in etiam sad non sedentes proprium erit.J & sequitur,ut fiat propniam secundum quid relationis, quoniam respectu non sedentium,tunc concludit propositum.& dicit, fQuare nihil pmhibet accidens,
Eium fieri,& ad aliquidJ hoc est secundum quid relationis, f& aliquandoJ hoc est secundum G:emporis, sedere stamenJ ipsim simpliciten ac absolute Dpminum non erit J Haec de acci -
r. Non lateat autem nos,quoniam quq ad proprium,& ad genus,&ad accidens omnia dictitur,&ad definitiones couenit dici.Ostendentes
enim quonia no Bli inest ei, quod est sub definitioe, quemadmodu &in proprio aut quoniam non genus,quod Tignatum est in definitiori aut quoniam non inest aliquid eoru,quae in definitioe dicta sunt quod quide & in accidente dici potest interimetes erimus definitione.Qua .
re secundum prius assignatam rationem omnia erunt quodam modo definitioni accommodanda, quς enumerata sint.
Cum diuisisset problema demonstrassetq; quatuor esse problematu genera, ac declaraset quid iuvnuquodq; eorum sit quaeue si eorum inuicem dissereno,nunc ut Alexandicere videtur est in dere quaestum ae problema de definitione annexum esse quaesius ac pmblematibus omnibus. videlicet de genere, proprio,& de accidente saltem destructive:quoniam quibus locis ae considerationibus unumquodq; illorum destruitur, eisdemet & definitio de eo, de quo as nabatur, destrui potest. patet error Iuniorum qui dixerunt Aristo. velle demonstrare s defini ni annexu sit -5- per 'luaq; praedicatorum caetemrum:non enim est verum,quoniam non quibus deseruitur definitio, α caetera praedicata destruuntur Sed magis contra,quibus caetera praedicata destruuntur, defini destri uir ut Aristo.&Alexader declarauerunt. unde dicit. Non lateat autem nos quonia quae ad ρο-rrixa,& ad genus,& ad accidens omnia dicuntur a. quibus Iocis,& consideratiotubus destruitur problema de proprio,& problema de genere & mblema de accident eisdem conuenit uti ad destru dum definitiones. Et hoc declarat exertis di dicit fostendentes enim quoniam no soli inest es quod sub definitione est Jhoc est, quoniam demonstrantes et definitio non visit soli e Pro quo assigna
35쪽
A ut definitio, sed si ab illo quemadmodum & in proprio fit, eum volumus ipsem destruere de
eo cui assignabatur ut proprium,subaudi interimentes erimus definitionem.J valet enim hoe eomplexum animal bipes,no soli homini inest, igitur non est definitio hominis. 4 Quod vero ad verba attine animaduersione dignum ut Alexananquit quaesitum de proprio destruis fariam generatim per hoc quod non inel quia valet bipes non in si equo, igitur bipes non est proprium equo, de speciatim per hoc quod non soli de omni inest quoniam quod non sic inest,non est proprii ut quoniam album non inest omni,& coli homini deo non est homini proprium.de eodem modo definitio destrui potest bifariam .generatim quidem, si ea oratio,quae Pro definitione assignani et non in-s citi assignatur inesse, quoniam valet animal rationale non inest lapidi, itur non est definitio lapidis,& speciatim,s ea ora ,quae alicui ut definitio assignatur,non omni & soli inest ,quoniam valet animal album non soli α omni homini inin gitur non in hominis definitio .Hoe idem & de genere declarat,& dicit. DAut J stibaudi interimentes erimus definitionem, s demonstrauerimus. Duo
niamJ illud quod in definition assignatum est pro ge re, nonJ est fgenus.J verbi causa assigne
diu de homine haec oratio pro detini ne album bipes,in qua pro genere album ponatur,patet quods demonstrauerimus album non esse genus hominis,1 monstratum erit hanc orationem album bia pes ion esse hominis definitionem. Potest autem genus destrui ut Alexananquit) bitariam: genera B rem,si demonstratur non inesse ei,cui assignatur inesse ut genus,ut si demonstratur album non ines se coruo,demonstrarum erit album non esse genus corvi, quoniam omne genus inest. Et separasim si demonstratur non inesse in Qbstantia esus eiu assignatur inesse ut genus Hoc enim generi proprium est. verbi gratia si album homini non insit in substantia, ac in eo quod quid est sequitur album no es.se genus hominis. Quare dupliciter definitio destrui potest, aut quia illiud quod ponitur in ea ut genus eius de quo assignatur,non inest et,quod definitur aut quia non inest ei in substatia,& in eo quod quid . Utroque enim modo sequina viralis oratio non sit definitio illam, cui assignatur ut definitio, hoe idem demonstrat & de accidente,& dicit, Aut interimentes erimus definitionem,quoniam n5
inest aliquid eorum,quae in definitione dictasunt.J Si enim demonstrauerimus, quod album non in- st cor ,α quod quadrupes non insit conro, demonstratum erit quoniam hare oratio, album quadrupes, non est corvi definitio, Ruod quidem &in accidente dici potestJ cum volumus i lim destruere Cum enim assignatur grammaticum accidens ligno,demonstramus ipsim non esie ligni aecidens: si demonstratum eri quoniam grammaticum ligno non inest, tunc concludit communione quam intendit,& dicit, fQuare secundum prius assignatam rationemd hoc est secundum hac exe-plarem rationem,quam in omnibus praedicaris deduximus somnies quaesita, quae enumerata simi, C erunt quodam modo accommodanda definitioni, J & cum definitio destruatur his locis ae considerationabitis,quibus illa destruuntur,fit ut definitio sit quodam modo annexum omnibus illis, dixit Α-ristoteles quodam modo, J quoniam ut Alexander dicit, & Aristoteles expositat in exemplis, solum destructiue definitio illis annectitur,non autem costructive,ut statim declarabitur. Haee Aristoteles.
3 sed non propter hoc unam in omnibus uniuersalem methodum quaerendum. Neque enim facile inuenire hanc est. Et si inueniatur, omnino obscura, & insuauis plane erit ad propositum negocium. propria vero in unoquoque determinatorum generum assignata methodo facile ex iis,quq circa Vnumquodque propria sent,decursus propositi fieri potest.
Rem et Arist.hic inestam dubitationem,quae secundum Abrain definitio,& caetera praedicata,vi tactum est,siunt inuicem connexa,quoniam eisdem locis de considerationibus connectantur, D ut vissem ut, igitur haec omnia continebuntur sissi eadem methodo, de sic omnium erit una meth dus quod superius esse falsum, ostensum est.Aristoteles ergo, ut solueret hane dubitationem, addidis haec esse quodam modo connexa, de ideo non est simpliciteruna omnium methodus, sed quodammodo:nunc igitur hoc declarat,& dicit. Sed non propter hocJ subaudi,quia haec sunt quodam ni do connexa,unam uniue salem methodum in omninus qu endum est.J & probat hoc tribus rati nibus primo,quia haec methodus omnibus communis non fictu inveniri potest. md ut Alexa. inquit no est pol e unam omnibus talibus comunem inuenire.& dicit, Neq; enim facile inuenire hae est.J immo impossibile ius causam assignat Alexander & ut misi videtur optimam, quam & Aristo nuit, quoniam & si eiciem locis ac considerationibus quibus destruuntur tria illa ata,etiam definitio destrui possit non autem eisdem locis,& considera nibus, quibus illa e tu definitio construitur.utu enim construit accides,non eropter hoc costruit definitionem:
36쪽
inueniretur haec comunis methodus,est omnino obstura,& insuauis,& hoc dicit. Et EiematurJ haee Ecommunis tabus methodus. omnino obscura,& insuauis plane erit ad propositum negocium,J Der non destruit. Amplius,qui demostrat quoniam est proprium quod accidit alicui, destruit quidem accidens,non tamen destruit definiumeni adhuc qui demonstrat aliquid pridicari conuersim in eo quod est quod quid erat esse,destruit proprium,non tamen destruit definitionem. Quare destructiones illorum non omnino utiles sent ad desimendum definitionem,cum non semper per illorum destructionem sequitur destructio defini nis. Et propterea si inueniretur una communis methodus, qua destructiue destrueretur praeda cata illa, re dcfinitis,quia non est manisestum, quando, di quibus destructionibus illorum definitio destruitur,ideo ad hoc proposnun negocium, quod est definitionε destruere requia illa erit obscura,& insitauis: scura quidem, quoniam nesiamus, quando ex illorum destructionsus destruimr definitio: insuauis vero,quoniam dato quod sciremus quando destrum nes illorum utiles sent ad destruendum definitionem, & quando non, tamen quia hoe scire est perdissicile ideo insuauis esset regula illa,si reperiretur. Huic rei signo nobis est Theophrastus, qui in F
sitis topicis iuidens ac laborans assignare omnibus hanc communem resulam, remouit accidens a regula quoniam sib communi illa regula existimauit accidens connecti non posse eum definitione it i. Vel aliter dicamus, quod si destructiones illorum & constructiones sint utiles ad destruendum α eonstruendum definitionem, quoniam non similiter, & uno modo sunt utiles, ideo haec meth diis immanifesta,& insuauis est..uod autem non omnis destructio illorum sit, destructio definitionis, patet:qui enim destruit accidens, per hoc quod non inest rei, destruit definitionem : sed quide struit accidens per hoc quod non inest rei conuersm in eo quod quid erat esse no tamen destruit definitionem. Amplius non omnis constructio accidentis est constructio definitionis nam qui construit aecidens peria quia inest praeter Libstantiam,& non conuersim accidens quidem construit, definitionem tamen non construit sed destrui quod enim se inest,no est definitio Et se nee omnis destructio accidentis est destructio definitionis,nec omnis constructio accidentis est constructio definisionis Simili ratione de genere ostendi potest quod nec videlicet omnis generis destructio est de finitionis destructio:nec omnis constructio generis est definitionis constructio . & eodem modo de proprio distaendum est.Quare qui tentat omnia haec sub una methodo conectere, immanifestum, ct insuaue conmmet negocium quoniam licet uno modo sit inuentio possibilis, quatenus secundum Galiquem modum destruata eorum,est definitionis destructio: quia tamen alta modo est haee regula immani fisa deo relinquenda est.Tertio dici totest,hanc regulam esse obscuram,& insitavem, O
niam si daretur,cum non possit esse una secundum Uniuocauonem, erit una, aut aequivocatione, aut
analogia,& sectit obscura,&insuauis,cum omnis multiplicitas obscura sit,& laboriosa.Vltimo pi bat solutionem quoniam unicuiqi problemati assignare propriam di peculiarem regulam longe iacilius est,& dicit. fvero' pro &, fasia gnata propria methodo in unoquoque generumJ problematum fdeterminatorum,facile ex iis, quae circa unumquodqueJ praedicatorum enumeratoruin propris&essciuialia sunt, decursusJ hoc est inuentio spropositiJ hoc est des actionis,& constructionis Γfieri potest.J Facilius enim & manifesti ut Alexamquit estv oyria dicere de accidenti,per quae posithile est ipsim destruere,& construere,& sic de caeteris praedicatis:quam discernere,quae sunt accidentis destructi ,& definitionis,& quae non. vel qui sunt constructiva accidentis di definitionis,& quet non,& sic de caeteris.
Quare utiliter figura quidem quemadmodum dictum est prius
diuidendum est. Reliquorum autem ea, quae maxime sunt singulis pecu ullaria, annectendum,definitioni & generi accommodata ea nuncupantes pene autem adiuncta sunt quc dicuntur ad singula.
Ex iis concludit propositum qius epilogando vel per viam corollarii di dicit, Quare utiliter diuidendum est quemadmodum dimim est probleniata di quaesita, assignando propriam unicuique regulam construendi & destruendi ea non quidem Omnino ad amussim quoniam hoe est vitra vires nostras,sed sfigura ac quas superficialiter. l reliquom auteJ scilicet annexossi,fra quae sunt maximesngulis peculiaria, hoc est curi: principali suum proprii nuncupantes ea accommodataJ sue annexa.& licet haec dicantur accommodata, fautemJ pro tamen,haec Duae dicunturJ annexa, spene adiuncta sunt ad singulaJ hoe est ad omnia dico spene,J quoniam non cu'; praedicato datur ann
xum,quoniam proprium non habet annexum. Et propterea totus hie liber in haec diuiditur, quoniata secundo determinabit de accidente in tertio de annexo accidenti n quarto libro de genere, di de
nnexo generi, in quinto de remo, in sextode definitione, in septimo vero de annexo definitiona
37쪽
Α lacum Aristoditasset non esse omnibus communem methodum, intelligit unam sicimdum rati nem unam, & mam unam,quoniam bene omnium est una comunis methodus ut dixit in principio: per aggregatione. Q meres sertasse,cum remit habeat cu definitione & accidere covente tiam,cum quo masis habet.Dicendu promu habere maiore convcnicua csi definitione propter tria. Primo quia coi tui cu definitione in genere,ut Arist. dixit, quia viniq; pro si est.Seclido quia filiae ab ipsa definitione,vi effectus proximus.Tertio, quia prida catur couersim sicuti definitio.At cii accidi in uno tam coueni quonia praeter essinua Puelicatur,ut accides hae ratione euenit,ut spiris i eo differentic proprium assignetur. Quaeres secundo, quare proprio nullum datur annexum. Diiacendum quoniam proprium duo habet,& quod praedicetur conuersim,& quantii ad hoe illud quod esset proprio annexum,est definitioni annexum,etiam quod non essentialiter insit: & quantu ad hoe illud,quod esset proprio annexum,in acculanti annexum.virum vero aliquo pacto possit concedi annexum protri alias dicetur. Qii res & tertio, in aliqua esse eadem sit aut genere ut definitio ne,aut accidenae,cur problema de eodem & diue id non potest esse annexum accidenti visunt des nitioni & generi annexa. Dicendum ea quae accidente lunt eadent, sensa esk manifesta, ideo tale annexum non potest esse problema.
ue Primum autem omnium de eodem determinandum, quoties dicitur. Videbitur autem idem, ut figuraliter sit sumere, tripliciter diuidi.
Numero enim aut specie,aut genere,idem solemus appellare. Numero qu dem,quorum nomina plura,res autem una, ut indumentum & v
stis. Specie autem, quς cum sint plura, indifferentia sunt secundum speciem ut homo homini,equus equo. Nam huiusmodi specie dicuntur eadem,quaecunque sub eadem specie sunt. Similiter autem de genere e dem quaecunque sub eodem genere sunt,Vt equus homini.
Cum explicasset genera de problematibus quot ipsa sint,&quid unumquodque, nune prima quot modis idem dicitur,primo assignat.Ηuius rei causa cut Alexan annuitu eit, quoniam diui de eodem utilis est ad multa,quae sunt secundum dialecticam .praedixit autem diuisionem de eodem an ς tequam diceret de unoquoque praedicatorum storium,& antequam diceret de problematibus &Ῥ- positionibus, quoniam aliqua problemata sim quae quaerunt de eota: modo non est possibile quaerere si alterum alteri idem vel diueritan est, si ignorabitur diuiso de eodem.Vnde sicut antequam diceret 'blemata de gener de accidente,de proprio de definitione uit necesssirium intelligere quid sit genus,proprium,definitio,& accidens .eodem modo est necessaritim accipere quot modi idem dicitur,antequam 'blemata de eodem afferat.proponit igitur intentionem sua di dicit, primum autem omnium determinandum de eodem,quoi s dicit J dixit primum omnium,Jquia antequam diceret de unoquoq; praedicatorum storium,& de Problematibus re repositioibus, prius dicit quotmoelis idem dicitur,deinde exequitur de reposita maenuone,& dici Videbitur autem idem ut fi- uraliter sit siumere,in Iliciter diuid numero enim,aut specie,aut genere idem solemus appellare.Jα iniit sui sit figuraliter dicem ut Alexaexponi quoniam sub quadam breuitate generaum no descendendo ad omnia significat de eodem distinguit quonia alibi quartum addere silmisest cilicet quod est idem secundum analogiam.praeterea etiam alibi,ut primo metaphyscς dixit aliqua esse eade materia, quatenus in fundamento naturae nihil est distinctum N etiam pluribus ali s modis hie tame tria sirificata selum complexus est quonia hcc sufficiunt ad ea,quibus utitur in hoc lib.&dixit selemus M dicere,J quoniam loquendum est ut plures, sentiendum autem ut paucialeinde deseribit unumquodque horum,& dicit Numem quidem ea dicuntur,quorum nomina plura es autem una est,ut indumentum & vestis . huius enim rei, quae est una simplicite sunt plura nomina: res autem simpliciter vita,& eadem est. Sed dices,si res una sit,& nomen unum, v n hoc si idem numera. Forte Aristoteles loqui vir non de eodemsed quae eadem dicuntur in plurali, non autem quid idem dicatur iasin esui. & quoniam eadem dici non possimi, nisi sint diuersa aliquo modo, ct ipsim idem non est diaetilini in nomine a se deo non loquitur de ipse verum. CRespondet Alexaruam tale esse idenumero,quoniam siue nomina plura sint,sive nomen unum st,modo res sit simpliciter una,& india uisibilis,1 num & idem numero dicitur: hoc aute tacui quonia omnibus patet. Na si res quς est simia pliciter una,& nola plura idem numem est,quanto magis res, et est simpliciter una,& nomine una
erit idem numero.Deinde quae 'ecie eadem sunt,exponit,& dicit, fSpecie autemJ eadem, lauae casnt plura,& indifferentia sunt secudum speciem,Ja Decie eade sellamus appellare,quae cum unis
38쪽
Dinumero, specla non dissem sed mina eademq; specie sim fui homo homini videlicet Socra- Eie, Pliton qui sub homine sunt, sequus equo,J qui sub equo sunt. Cuius causam assignat, & dieit.
Nam lituus modi specie dicuntur eadem,quae inque sub eadem specie suntJ igitur bene dictum est, ea esse specie eadem quae cum plura sint numero, ecie non disse Equ ne cum non differre spe cie dem siti nune es,quod est esse eadem specie Deinde quae sint genere eadem definit, & dicit, tSi nullier autem & genere eadem, quaecunque sub eodem genere sunt, ut equus homini.J C Animad uersione dignum ut Alexander animaduertit eadem & diuersa hoc ordine se habere,ut quicunque
sunt eadem numer haec sint specie & genere eadem,Vt Socrates di Plato,non autem econiictio. Similiter quaecunque fiant eadem specie raec & genere eadem sunt, non tamen econuerse, ut equus de homo. At diuina econtrario se haben quoniam quaecunque genere differunt haec specie,& numerodiiserunt,& non econuerse,ut album,& lignum:& quNunq specie disserunt,haec eade numero etiade non econuers ut equus de homo. Adhuc quae Proportione eadem dacantur ut Alexander ex ponit dicamus quaecuq; dicuntur eadem analogia.sunt itaque eadem analogia quaecunque genere differunt habent tame quanda rationis,atq; parasionis similitudinem, ut cor, fons, de unitas, quoniam haee genere dissem sed similitudine communionis eadem sunt 'uoniam sicut se habet fons ad fiuii tui ta se habet cor ad animal,& unitas ad numerum quoniam fons fluuii, cor animalis, unitas Fnumeri principium est. Amplius visus & intellectus analogia eadem sint, quoniam disserunt genere,& proponione eadem sunt:ea enim ra ne villis ad oculum se habet, qua intellectus ad animam. Simili ratione tranquillitas,& serenitas eadem sunt analogia:nam ita se habet in mari tranquillitas,ut in aere serenitas,utrubique quies est..i s Videbitur autem ab eodem sente aqua,quae eadem dicitur, hab re aliquam disserentiam praeter dictos modos.Non tamen, sed & huiusmodi in eodem ordinetur iis,quae secudum unam speciem quoquo modo dicta sunt.Omnia enim talia cognata,& assinia sibi uicem esse via dentur. Nam omnis aqua omni aquς eadem specie dicitur, eo quod habeat quandam similitudinem. ab eodem autem sente aqua, quς eadem dicitur,nullo alio differt qua eo quia vehementior est similitudo.Qua re non separamus idem ab iis, quae secundnm unam speciem quoquo G
Mouet Aristotile dubitationem contra dicta,& quaerit, im duae aquae ab eode sente acceptae, re in diuinis locis collocat et sint eadem specie. Videtur enim primo quod non sint numero de,quoniam diuersae simi adinvicem,& in diuersis locis collocataeim; specie ecdem simpliciter esse videntur Nam siecie e dem sim quae a diuinis sentibus stimuntur,at hae ab eodem sumuntur. Respo
det Arist.& inquit. non tament stibaudi aqua quae alia & alia ab eodem fonte sumitur,liabet disseretiam praeter ρος lictos modos. Sed huiusmodi J aqua alia atque alia fordinetur in eodemJ hoc est in
eo modo iii mendi idem quo aliqua dicuntur eade stis,quae secunda una speciem quoquo modo diacta sunt,4 est igitur solutio qucd aquae diuinis temporitiis,& in diuinis locis collocatae quae ab eodefonte colliguntur,simi dem specie, differunt numero.Cuius causam dici cum est, fomnia enim talia e nata,& affinia sibiinuicemJ & non eadem fesse videntur, J ct quod affinia atque cogat αnon eadem numero,probat. Γnam Omnis aqua omni aquae eadem specie dicitur,4 maxime cui AB. inquit.J Si eadem qualitate hierint affecta,ut omnes dulces,vel omnes salsae & quod sint specie epte, probat,& dicit. feo quodJ omnis aqua cum omni aqua habeat quandam similitudineJin natura, Hmnis enim est humida& eida,& sic ora aquς specie eqde sunt.Deinde res det ad forma argumeti:cum enim dicebat ollae sunt etaem specie quae a diuersis sentibus sinutur,at hae n5 sim inae 1 diuersis fontibos, mir no sunt e dem specie,cum no sint dem numem itur aliquisalius modus erit praeter eos qui dicti sunt Respondet,& dicit, fab eodem autem sente aqua quae eadem dicitus sib- audi alteri aquit, quae sumitur ab eodem, Onullo alio differt,quam eo quia vehemetior est similitudoJ scilicet in specie quam si sumerentur a diuisis.& sic differunt numera,& specie eaedem sunt,licet vehementiori identitate specifica veluti gemelli ut Castor,& Pollia numero differunt vehementius autem specie conueniunt quam Socrates & Plato.&concludit Blutionem,& dies, LQuare non separamus ideJ hoc est hune modii idemutatis,ut est aqua ab aqua esum sentis fabiisJ modis idemutaris, quae secundum unam speciem quoquo modo dicuntur,J est tame verum quod aliqua specie dicuntur eadem secundum magis ut gemelli: aliqua minus,ut homines esus lem species,qui non sunt gemelli.per quae patet idem specie sitscipere magis ac minus,& etiam idem genere Iomo enim de pyg-m 5 disserunt specie,tamenin genere plus conuentur quam homo,& porcus.Patet mam secundo
39쪽
' non variare, quoniam aliqua possunt differre minus,aliqua ni is siri ei-
Maxime autem indubitanter, quodunum est numero, idem ab omnibus videtur dici.Solet autε & hoc in nari multipliciter, proprii csime autem & primo,quando nomine, vel termino idem assii natum fuerit,ut vestis, indumento:& animal gressibile bipes, homini. Secundo autem quando proprio, ut disciplinae suscep ibilis, homini,& quod
natura sitium fertur, igni.Tertio vero, quando ab accidente, ut sedens vel musicum.Omnia enim hax unum numero volui significare. uod autem verum sit, quod nunc dictum est, ex transmutantibus nunci, tiones quis discat.Saepe enim praecipientes nomine Vocare aliquem si , entium, trassumimus, quando sorte is non intelligeret cui preceptum facimus,tanquam ab accidente,ipso magis intelligente,& iubemus si dentem,vel disputantem vocare ad nos, manifestum quod ut eundem opinantes,& secundum nomen & secundum accidens signifkare. emo
idem quemadmodum dictum est tripliciter diuidatur. '
Nunc comparat hos modos inter se,& siubdiuidit eum modum,qui maxime talis dicitur ad diei 'I mxame autem indubitanter quod unum est numero dem ab omnibus videtur diis
fimi.de ea quae dicuntur e pacto eadem numero,sed primo & proprisiimem moeraduidifi
silin Ita cariumectum,alterum proprium illius si iectἱHate enim dicunmrec
sinificare idem numero quoniam illud quod tacti homin - π 221 T, V TφIEx significat nomen subiecti:& ideo accidit quasi ut per se si i
'o, di est ratione v nas idem numero cum eo. Est autem hie modus
k-ή -1' 'ς 'ς diu si , sed quoniam inter se habent unionem, cum alarum ste- ,- sic se lubent a radem numero, di dicit,sQuod autem verum si, quod mine
40쪽
dictu estJ scilicet quod nomen significans accidens,videlicet sedens,& nomen significans subiectu, Evidelicet Socrates,sint numem eadem sex transmutantibus nuncupationes quis discat,J& exponit
quomodo,& dicit, DS peenimJ nos Γρος ipientcsJ famulo nostro proprio inomine aliquem seden
tium vocare,J ut Socratem, dato quod Socrates sit nomen proprium peribriae sedentis,quam volu mus alloqui,u famulus per hoc nomen Socrates Personam,quam quaerimus,non intellexerit, trans currimus quando serte isJ famulus, non intelligi cui praeceptum iacimus,J persenam illam vorari illo nomine,& fiubemus sedentem, vel disputantem vocare ad nos,tanquam ipto intelli sente magis ab accidente,J eum enim famulus intelligat perimam, quam volumus magis sub nomine acciden
iis deo sub illo nomine iubemus vocare. IManilinum quodJ nos sic iacimus, fui eundem opinantes & secundum nomenὶ proprium & secundum accidens significare. Ergo idemJ scilicet num lauemadmodum dicendum est,tripliciter dicitur.J e Quaentur hic primO,vusi ea quae sitiat eadem
numero, sint eadem numero quia significant idem numero, an quia sent eadem numero. Dicen dum quod ad modum Ioquendi logicorum illa sunt eadem numero, tuae significant eandem rem numero & hoc pacto hoc nomen homo, & illa oratio animal rationale bipes, stim eadem numero: αvestis & indumentum similite significant enim eandem rem numero, ut illam rem, quae veste ae indumeto significatur. Et hoc potest esse trifariam, Aut nomineves definitione,ut puta cum nomina Fcin quorum alterum significat rem,quae definitur, alterum vero rem, quam significat definitio: αeum res:quam significat definitio sit idem cum re,vel insit rei, quam significat nomen definiti, primo modo per se,fit ut essentialiter alterum nomen significet eiacm rem ei, quam significat alterum. Aut proprio, ut quando nomen aliquod significat rem,quq est si hiectum,& alterum nomen lanificat rem,quae est proprium.cum enim res,quam sisnificat proprium,sit aut res, quam sisnificat nomen subiecti aut ei accidat per se secundo modo,Mut alterum nomen essentialiter significet eandem rem ei quam significat alterum: Aut accidente e cum nomen aliquod significat rem, quae in subiectum,& alterum significat accidens quod inhaeret subiecto per accidens & cum res,quam signiscae nomen accidensis,accidat per accidens res,quam significat nomen subiecti ideo accidit, ut alteri nomen significet per accidos eandem rei es, quam lignificat alterum. At si loquimur metaphysce. eadem numero sunt,quorum alterum alteriinest:& hoc est trifariam quoniam si alterum ut definitio inerit alteri ut definito,haec sint eadem numero primo modo: si alteri inerit per se secundo ni do,haec simi eadem numero proprio sin autem alterum alteri accidat per accidens, haec sitiit eadem numero accidente ais enim omnibus modis dicuntur eadem numero apud metaphysicos,pro quanto alterum pro altero accipi potest. Sed quaeres,cur non dantur eadem numem senere, ut Socra- Gres,& animal. nam Socrates significat rem, cui inest animal vi genus: & animal significat aliquid, quod inest Socrati visenus, ergo Socrates & animal dici possint eade numero genere.Fortasse quiae quae dicuntur eade num O genere, reducuntur ad ea, quae dicuntur eadem numero definitione.
Aut fortasse,quoniam haec acceptio non fuit secundum usum loquentium, quia cum difficultate perhoe nomen animal intelligi rotest Socrates Est enim nomen commune,quo non discrepat Socrates ab aliis animalibus. Adlauc quaeritur,sedens & muscum pos Iuni dici eadem. e Dicendu quod pollunt dici eadem numero accidente quoniam accidunt eadem,& sic alterum per alteram intelligi potest.Et ut Alexander inquit,quot modis idem dicitur,tot quoque &diuersum vel alterum dici potest. Aut enirn numero, ut Socrates, altera Platone est:aut specie ut homo ab equo:aut genere,ut scietia ab animali .Et disserunt haec ab illis,quae dicuntur eadem ordine quoniam quaecunq; stant eadem numero, fiunt eadem genere & specie: & quaecunque specie sim: eadem, haec di genere tiarat eadem.
non tamen conuertuntur.Non enim quae genere eadem sint hcc specie,vel num eadem sunt. nec quae specie eadem sunt haec numem eadem. At altera modo econtrario se habent: nam quae genere
diuersa vel altera sim haec & specie,& numem diuersa stat:& quae specie altera, haec numera altera
sint,& non conuertuntur. Is CDIALECTICAs D Is VTA TION ns ET s rLLOGIs Mos NON Essa EX ALIIS PRAEDICAT Is, Qv A M E X D I C T I s.
48 Quoniam autem ex prius dictis sunt orationes, & per hic, & ad haec,una quidem fides est per inductionem. Si enim quis cosideret una
quanque propositionum & problematum apparebit aut a terminO,aut a proprio,aut 2 genere,aut ab accidente facta.
Cum superius diriuet quatuor esse praedicatorum genera, in quibus videlicet, problemata atque propositiones consistunt,ut simi definitio, prium senus,& accidens, demonstraueritque unumquodque horum quid sit quoue modo prosMsitiones ac pmblemata ab ipsis fiant, nunc aemonstrat
ex his,& ad haec est e disputationes & syllogishios &non ex aliis,& ad alia ' er l, pc,& ponit prim intentionem & argumenti specie tua probare intendit stamintem emici dicit, finionum --