장음표시 사용
151쪽
inde occinentibus, arcem munitissima L cs 3 eje subditorum beneuolentiam. item ζ- illud Cleomenis,qui oppidum munitis
smum intuens , exclamauit: O muliebresi latebras. item ciuitatis robur non in mu
ltis lapidibus, sed in ciuium virtute, qui
, pro aris, focis, oore, liberisque, fama,s . Vitaque pugnant, positum esse. Haec leganter quidem,ssed ad speciem magis, i quam ad rei veritarem dicuntur. Et si nostris temporibus Cleomenes, Agesi laus, sitque,qui propugnacula moeni 'que contempserunt, viverent, virlim que omnino probarent, & fidem, amorem , beneuolentiam & virtutem pomi pulorum , x propugnacula arcesque bene munitas, tum vel maxime prompter nimium dormentorum impetum. Olim certamen circa virtutem solam erat; hodie aliter. Prosunt oppida be- ne munita ad arcendos hostes, & sub- ditos compescendos, & in ossicio detinendos. Quemadmodum enim ar- mati milites hosti terrorem incutiunt. sic arces urbesque munitae:&quemadmodum inermes latronibus animum
liquid audendi incutiunt; sic urbes non
152쪽
munitae subditis illecebrae sunt, faciei
di quod libuerit, etiam contra Princi- pcm. Aduersus propugnacula in vini-b us praecipue collocara citarisias hodie vocant Vix quicqua audent ciues. Hac ratione multi, ut Neapolitani, Metcnses, Mediolaneses,alii larcit, munitis limis in officio detinentur. Habςat igitur Princeps nolster pr pugnaculansi sola in imperio ,eiusq; sinibus, sed& extra Imperii sui sines, inconibus cu graui aggere intus propter tormenta fabricatis, ac caeteris operibus ad belli molem necessariis. Romani certe, gentium fortis smi. urbem & arcem munitissimam habuerunt , quae nuper quidem Clementi VII. antea vero saepe Romanis profuit. Dixi, extra Imperii quoque sincs propugnac ita, si fieri potes , habenda. Hoc
ideo, ut surores bcllicos procul a nobis
arccamus. Exemplum hodie videmus
iii insula Melitensi S: Corsu. Quod si
in hostium territorio sita sint, Vtilus a cile certum cst . Id experitur Hispanus, qui in Turcarum ditione propugnacula
153쪽
am, Arcillam,aliaque. Sic olini Vene
ti Famagustam habebant. Omnium autem praestantissima Propugnacula ha bentur, quae natura ioci munita sunt ta-sa sunt, insuli Holandia: Selandi equin litae inexpugnabiles sunt. Dandam hic opera moneo,utdiligentissime custodio antur, ne vel praesectorum fraude, vel hostium vi astuve amittantur ; x, si hostis ea occupet, ne aduersus priore Doriminum iis utatur. In huiusmodi propia' gnaculis prauidia militaria constituan rur,sellicisque artib' exerceantur. Ad stabiliendum Imperium & Coloniae faciunt. Coloniae Romanis crant oppida, quo ciues suos ad incolendum deduce-bant; quarum deducen sarum caui se inter alias& hae erant, ad priores populos coercendos , Sc hostium incursiones reprimendas. Ideo FlaccusColonias di- r Litai ctas seripsit, quod Pop. Rom. in ea mu' - nicipia colonos misisset , vel ad ipso priorum municipiorum poplinios coςr' .cendos, vel ad hostium inc ursus repet .l odos . Hocmgenere, in iit Cicero, sic ut in caeteris Rep. partibus, diligentia malo
154쪽
148 Hippo LYTI A COLLIX. locis contra se licionempericuli collicarundi, mi non oppida , sed Imperii propugnacula si a viderentur. EXistimant Gallorum scriptorum nonnulli, si capta Lu- Ebδιbri vi douico XII. rege Insubria, quam Lon--φ gobardiam vocant,eo coloniae missae fuissent, Insubriamin Gallorum potestate adhuc fore. Huc pertinent foedera, quae Imperium firmant.Ea rationeHelvetii formidabiles facti sunt. Quae enim uni Cantonum iniuria insertur, omnibus illata videtur. Et certum, Solimannum Turcarum Imp. cepissime in animo habuisse Venetos aggredit, sed quod . videret eos cumplaerisque Reipublicae Christianae Principibus confoederatos, destitit. . i
De Imperii propagandi modis, qui fiunt nostra
HIs fere modis Imperium acquiritur, conseruatur, stabilitur. Iam quibus mediis propagetur, videamus. Atque ego quidem duo reperio, nostra augendo, & aliena attrahendo. Illud Qet, si artes mechanicas promoueamus. Artes mechanicae, pro ratione elemen-
155쪽
PRINCEPs. I 'torum, ita diuidi possunt, ut nonuulix -'-- circa tervam versentur. Vt agriculx'ra, α ars venatoria , aliae ct rca aqua, Vt nau-xica, piscatoria, Nc aliae circa isnem, ut fabricaria ti aliae denique Circa aerem,
ut aucupium, Agriculi ura intςr omnes D in ros, ex quibus aliquid acquiritur, nihil melius, nihil uberius , nihil dulcius , nihil libero homino digni'. Agricu Π raro 'xam cum dico, omnia intelligo, quae ad rq 'l agrum colendum pertinent: culturasci ' licet hortorum, nemorum, Vinearum,
di quicquid eiuscemodi aliarum rerum ex rerra productarum, Agricultura igi-xur fruges exarat, quibus alimur, Agri cultura pecora nutrit, quae non solum cibum nobis , sed etiam vςstitum praebent. Vnde lanificium, quod includite ortonuexendi, suendi & quaecumque ex lino, lana, serico, pellibus, pilo, vimine, iunco, id genus aliis in nu. acu, fuse, sibula, rotula, &c, fiunt. Ex agri. item
bene cultis oleum, vinum, & varios se ctus, qui non modo ad nucestarium vi. ctum, sed etiam ad naturae delicias re
intVr, excipimus, Recte itaque illo.
156쪽
iso Hippo LYTI A COLLIB. Omnes naturae opes, quibuου communis omnium vita sustentatur, testaris diligentissimo cultu contineri dixit, quae multiplicato cum furnore reddit. Si igitur Princeps Imperium suum exsterili sertile, ex fertili fer- tilius reddere vult, partim praemiis, fauoribus&immunitatibus inuitabit,pam tim poenis coget agrorum dominos, omnesque agricolas, Ut omnem regione diligenti cura fructuosiorem reddant. Nulla enim ars locupletandae Reipubl. utilior, addo &honestior. Nulla profecto re Cyrus maior,magis gloriatur,qua de agris suo labore ac industria consitis in Apud Romanos tantum erat agricultu- rq studium, ut etiam agrum male colere, aut minus arare, quam Vertere, censoria nota dignu haberetur. Octo ita dies culturae agrorum Veteres impendebant, nonum urbanis rebus & nundinis. Pertinax Imp. quicquid inculti soli Vacabat, occupantibus adiudicabat, de- cemq; annorum immunitatem, ac perpetuam libertatem agricolis Concessit. Eadem ratione Masinissa Numidiam ex inculta& deserta,omnium fructuum abundatissimam reddidit. De venato-
157쪽
ria arte , piscatoria, aucupioque, Prin cipi aliquid inculcare superfluum.Id a tigi paullo ante. Nauticam quod attinet, certum est non utilem tantum, sed necessariam esse. Vix e/ibile est, quatum maritimis illis subuectionibus re-
gna ditesstanti Vnde aromata, gemmae, aliaeque innumerae mercesZ Vt alias qua plures commoditates taceam Supra fidem esset narrare, quae vis nauium V nctarum non Italiae solum, sed Libu niae quoque, Dalmatiae, Macedoniae,ac totius Graeciae litora, velut suburbana quaedam loca assidue scrutentur. Ex his quatuor longae naues,eXSyria atque AEgypto totidem aromata, sericum, gemmas, Vniones, Venetias deferunt. Ex Libya i s, aurum, gemmas & mancipia. Duae ex interna Gallici maris ora
pretiosissimum vellus , & Hispanicum. stricum, omnium longe nobilissimum' Quatuora Tanai, & Maeotide palude, salsameta,tapetas smaragdos. Ac priter Cum numerum , quatuor ex Gallici Oceani Emporiis lanas, aurum, aulaea, &Flandrensis panni vim omnino ing Lem. Harum utilitatum nonnullae & in
158쪽
uli ho LYT 1 A eo tria. fluminibus sunt; quae derivare in princupatum, summae Ope utilitati fuit. Suburtem fabrilem voco non solum fabros serrarios, lignarios, plaustrarios, ahena iios,cultrarios,ephippiopinos, sartores, textores, calceolarios, coriarios, sed etiapistores , doliarios, seu victores, phar inacopolas,textores, lanios, pannicula rios, Zonarios, tonsores, flammarios, Aequicquid illorum artificum est , quonam industri; atq; opera, ciuitatis cor pus constituitur. De Toletana ciuitate scribunt, in ea, duobus istis opificiis, lanae scilicet de serici, hominum millia decem aa minimum vivere. Idem de Mediolano, ventilis, Genua, Floren
SE Qv i τ v R ex his, etiam artes coni, mutatrices, tuqRem p. opulenta red 'dii't , Principem fouere debere t Me catorum ope, non solum res patriae utiles in Imperium, corum periculo con uehuntur, sed multa etiam quibus Ini perium redundat, in alias regiones, ab
159쪽
In illis cum utilitate publica deferuntur.
Multi etiam repentini casus incidunt, ostrili in quibus mercatorum opibus sepenumero non leuia pericula propulsantur: immo eorum quoque fide S industria, non mediocria ReipubL munera sustinentur. neque vulgaris prudentia ab illis ex hominum externorum commer-
cio & familiaritate comparatur. Scribit
Plutarchus, Solonis tempore mercatu- NMarehinram in precio fuisse; rationemque hanc in s.ci addit, quod Commoda ex regionibus Barbaris adscisceret, amicitias cumG-gibus conciliaret, & multarum rerum conferret peritiam. Tanta nimirumest mercaturae Vis, Ut adempta mercandi
facultate quod aliquando in Neapolixanorum regno factum legimus pro sit -- uinciales continuo ad inopiam redigantur. Verum & hic cauendum, ne ex yri Ii ssima hac negociatione,iniquitatis of- scina & auaritiae conciliabulum fiat, no modoin ipsis mercatoribus detestabile, sed&Reipub. detrimentosum. Seuere igiturin insidiosa illa, totiesque Principum constitutionibus prohibita, Mopolia exercentes, qui & fiscum Prin-
160쪽
314 Hippo LYTI A Cor Lis.cipis fraudantes, pauperum sudoribui
pascuntur, animaduertendum. Elega ter vereque Ambrosius: o mercator scu-
tomparator inferni, cur instaudem is de-teptionem conuertis natura indu riam ' cur estis rerum defectin ρ cur optas pauper binsterilitatem, ut domui tuae compares δε- l amfecunditui ρ Etenim lucrum tuum, multorum Eudamnum. De Architect ura
nihil dixi. Hanc enim , ut & pio ram,
inter artes liberales numerandam cen
Ais seo. t ruitiaura, inquit Vitruvius , eo scientia, pluribus dis linis variis eru-
άitionibus senatu, cuius iudicioprobantur o- mnis, quae a caeteris artibvsper diutur opera. nascitur ex fabrica ct ratiocinatione. ει- ό rico euxontinuata ac tritu et tu meditatio, quae manibusper scitur, e materia cuius cum lie generis , adpropositum deformationis. Eatiocinatis autem et i, quae rassabricata olertia ac ratione proportionis demo rare at que explistare, poteIL Vt igitur neque sine litterarum cognitione ad experietiam tantum: sic nec sine exercitatione, solis ratiocinationibus ac litteris confisus , nemo Architectus esse potest. V trumque igitur coniungat neces. est. Maxia