장음표시 사용
541쪽
Iniuria quod modis accipitur. GEneraliter iniuria dicitur omne, quod non iure fit: specialiter, alias contumelia , quae a contemnendo di ista est, quam graeci υριν appellant: alias culpa, quam graeci εγκλη αα dicunt, sicut in lege Aquidia damnum iniuria datum accipitur: aliasini uitas ct iniustitia, quam graeci ἀνομίαν. ἀδικιου vocant: cum enim praetor Vel iudex non iure contra quem pronunciat, iniuriam accepisse dicitur. suibus modis fit iniuria. I. Iniuria autem committitur, non so-l lum ΤΙΤ VLVS IV. Ad pr. Contumelia Quo sensu hie etiam
accipitur iniuria. & omne verbum vel fa stum dein norat, quo quis contemtibilior redditur. A contemnendo) Hinc animus dolosus & iniuriandi requiritur ad iniuriam l. s. C. h. t. qui praesumitur ex aeto atroci LI. Q ad L. Cornel. de Sicari& ex verbis per se probrosis d. l. s. qui si ausit, nec veritas conuicii excusat: nisi crimen debito loco
542쪽
so LIB. IV. ΤΙ Υ. IV.lum, cum quis pugno pulsatus, aut fustibus caesus, Vel etiam verberatus erit: sed & si cui conuicium factum si ierit, siue citius bona quafi debitoris, qui nihil deberet, possessa fuerint ab eo, qui intelligebat, nihil eum sibi debere: vel, si quis ad infamiam alicuius libellum, aut carmen, aut historiam scripserit, composuerit, ediderit, dolove malo secerit, quo quid eorum fieret,
Αd I. Pulsius) Haec est iniuria realis, quae fit facto, quo & gestus & habitus in alterius contumeliam directi pertinent l. I S. I. I. re I. 27. Τ. h. t. Convicium fetum Haec υerbalis iniuria est, defit verbis vel ore prolatis, vel sicripto comprehensis. In specie eonvicium dicitur quasi conuocium, quando plures in unum voces iniuriosas conferant a. IS. i. q. h. t.
Possisse fierint in me iniuria adhuc realis est
quia facto fit. I s. g. a. σ33. λι. modo possidens sciuerit, ipsum non esse debitorem,per verba: qui intelligebant. Libellum aut earmen) Hinc vocatur libellus μmosius, quo certum crimen alicui obiicitur & in
vulgus spargitur, t. Vn. C. de semosi libelr. vulgo ein lyagquill. Vbi in specie requiritur vi nomen
autoris non fuerit adiectum l. s. h. e. Const. Crim. art. DO. Huic talis poena statuta, qualem meretur crimen quod alteri obiectum ae l. υn. d. art. Ho. Quod tamen hodie non obseruatur. Quηdsi certum crimen non obiectum, sed alter Sa-tIricis verbis traductus, vel si certum crimen obiectu in autor tamen nomen suum subscripsit, vocatur ιniuria scripta.
543쪽
D E IN I vR I I S arret, siue quis matremfamilias aut praetextatiun praetextamve adsectatus fuerit: siue cuius pudicitia attentata esse dicetur: ct denique aliis plurimis modis admitti iniuriam, manifestum est. qui per quos iniuriam patiuntur. a. Patitur autem quis iniuriam non soluin
per semetipsum ; sed etiam per liberas μω,
quos in potestate habet: item per uxorem suam: id enim magis praeualuit. Itaque, si filiae alicuius, quae Titio nupta est, iniuriam feceris, non solum filiae nomine tecum iniuriaruin agi potest, sed etiam patris quoque & mariti nomine. Contra autem Masremfam. Iloe est honestam feminam inam neque nuptiae, neque natales, sed boni mores matremfam. faciunt l. I. I. υθ. . de lib. exhis. Praetextatum praetextatamve J II. e. puerum puellamve. Erat enim praetexta puerile vestimentum l. 23. I. I. M aur. σ arg. leg.
Pudicitia attentura Quod etiam fit, si quis virgines appelleis L. I S. I. I s.f b. t. Appellare
autem est blanda oratione alterius pudicitiam a tentare. d. l. I s. g. IO. Quo & pertinet qui adsesctatur feminam, h. e. qui tacitus frequenter sequitur. d. l. I s. f. 22. Ad I. 2. Per liberos'ς. Modo iniuriam inferens sciuerit eas personas alterius potestati, vel affectioni, esse subiectas l. I 8. J.pen. υlt. J. h. t. .
Per uxorem Item stonsam L. II. g. 24. f. b. t. '
544쪽
tem, si viro iniuria facta sit, uxor iniuria. rum agere non potest. Descendi enim uxores a viris, non viros ab inoribus aequum est. Sed& socer nurus nomine, cuius Vir in eius potestate, iniuriarum agere potest. Deseruo. 3. Seruis autem ipsis quidem nulla iniuria fieri intelligitur, sed domino per eos fieri videtur: non tamen iisdem modis, quibus etiam per liberos uxores: sed ita, cum quid attrocius commissum fuerit, ct quod aperte ad contumeliam domini respiuit: veluti, si quis alienum servuin atrociter verberauerit: ct in hunc casum actio proponitur. At si quis seruo eonuitium fecerit, vel pugno eum percusserit, nulla in eum actio domino competit. De seruo communi. 4. Si communi seruo iniuria facta sit, aequum est, non pro ea parte, qua dominusquisque est, aestimationem iniuriae fieri, sed
Ad I. 3. NAlia iniuria) Quia pro ciuiliter mon.
tuis habentur l. 32. de R. I. ' s. Contumeliam Domini Ergo iniuria ex intemtione inferentis aestimatur. Domino competit Praetor tamen nec hanc ma-
Iitiam inultam relinquit La s. f. 3 -
545쪽
ex dominorum persona, quia ipsis fit im
De seruo fractuario. s. Quod si visiusfructus in seruo Titii est, proprietas Maeuii imasis Maevio iniuria fieri intelligitur. De eo, qui bona Me seruit. 6. Sed si libero homini, qui tibi bona fideseruit, iniuria secta sit, nulla tibi actio dabitur, sed suo nomine is experiri poterit. Nisi in contumeliam tuam pulsatus sit: tunc eniincompetit & tibi iniuriarum actio. Idem ergo est in seruo alieno bona fide tibi serviente; ut toties admittatur iniuriarum actio, quoties in tuam contumoliam iniuria ei sacta sit.
T. Poena autem iniuriarum ex LL. XII. Tabb. propter membruin quidqm ruptum
Ad I. 4. Ex dominorum persona o Id est ex conditione & qualitate dominorum, haec enim auget vel minuit iniuriam s. h. e. Ad I. s. Intestis o H. e. praesumitur, nisi iniuria expresse in Titii contumeliam tendat. Ad g. 6. In contumeliam tuam Hoe ad nostr s amnio, applicari potest: nam & hi liberi homi nes sunt, &sic ipsi vindieant iniuriam. Dominus non aliter, quam si apparear, famulos eius intuitu,& in ipsius contumeliam, iniuria adfectos esse. Quod etiam praesumitur, si in nostris operis occu
546쪽
talio erat, propter Os Vero fractum numis mariae poenae erant constitutae, quasi in magna veterum paupertate. Sed postea praeotores permittebant ipsis, qui iniuriam passi sunt, eam aestimare: ut iudex vel tanti reum condemnet, quanti iniuriam passus aesti inauerit, vel minoris, prout ei visum fuerit. Sed poena quidem iniuriae, quae ex lege XII. tabularum introducta est, in
desuetudinem abiit: quam autem praetores introduxerunt, quae etiam honoraria appellatur, in iudiciis frequentatur. Nain secundum gradum dignitatis , vitaeque honestatem, crescit aut minuitur aesti-Αd 7. Tatio) Et haec iure diuino locum habuit
Nummario Erat haec XXV. assium, duorum realium eum dimidio Zoes ad F. h. t. n. I a. ab mare Inde nascitur actio astimatoria. Vba actor aestimat iniuriam, iudex vero pro qualitate personae iniuriam passae moderatur l. 37. in 1. h. t. Quκ tamen actio ab iniquitate liberari nequit ceu
in genere omnis actio iniuriarum,quia ad υindictam tendit, christianismo est contraria: Differt ab actione aestimatoria, actio ad palinodiam fretam rationem ut per reuocationem iniuriam fama laesi, ex sententia vulgi ablata, quodammodo restituatur; inde rei persecutoriam dicunt hanc actionem. Gail. L I. o 6 s. n. s. Frequentius iniungitur reis, vel deprecatio, vel, quod adhuc minus est, declaratio honoris. vid. Carpa. Pr. o. qu. 94. n. I 8.
Secundum gradum dignitatis Ouomodo aestimanda sit iniuria, prolixius traditur in s. 9.
547쪽
DE IN I vR I 1 S. Sasaestimatio iniuriae. Qui gradus condemnationis & in seruili persona non immerito seruatur : ut aliud in seruo actore, aliud in medii actus homine, aliud in vilissimo vel
compedito ius aestimationis constituatur. De Lege Cornelia.
8. Sed re lex Cornelia de iniuriis loqui
tur, & iniuriarum actionem introduxit, quin competit ob eam rem, quod se pulsatum quis verberatumve, Vel domum suam vi introitam esse dicat. Domum autem acci
pimus , siue in propria domo quis habitet. siue in conducta, siue gratis, siue hospitio re
ceptus sit. De aestimatione atrocis iniuriae. 9. Atrox iniuria aestimatur vel ex facto; veluti, si quis ab alio vulneratus sit, vel fusti bus caesus: vel ex loco: veluti, si eui in theatro , vel in foro, vel in conspectu praetoris
inium Ad Iniuriarum actionem ) Τam ciuilem qira ad poenam sibi applicandam actor agit l. 37.9. I fh.t. & ad hanc iuramenti delatio restringenda est ita ι. s. g. 8.1. h. quam criminalem, qua ad poenam publicam agitur l. I a. de accusat. Pulsatum ob aliam iniuriam praeter has tres enumeratas, ex lege Cornelia agi non potest l. s. Herberatum Verberare est cum dolore caedere; pulsare fine doloret. S. F. I. h. t. Ad g. 9. Theatro Multo magis in residentia principis, ob loci sanctitatem, vid. Dissi nostra de Sanctitate Residentiarum. Si in oculo) Deformitatis tamen & cica-
548쪽
uero Lin. IV. TIT. IV. iniuria facta sit: vel ex persona; veluti . si
magistratus iniuriam passus fuerit: vel si se natori ab humili persona iniuria facta sit ,
aut parenti patronoue fiat a liberis vel libe tisi aliter enim senatoris & parentis patro nique, aliter extranei & humilis personae in iuria aestimatur. Nonnunquam re locus vulneris atrocem intuitam facit; veluti, si in oculo quis percusius fuerit. Parui autem reseri, utrum patrifamilias, an filiolamilias talis iniuria fusta sit: nam ct haec atroX iniuaria aestimabitur. De iudicio elui&αcriminalia
1 o. In summa , sciendum est, de omni ἱniuria eum, qui passus est, posse vel cri minaliter agere, vel ciuiliter. Et si qui dem ciuiliter agitur; aestimatione facta, se acundum quod dictum est , poena reo
imponitur. Sin autem criminaliter a ossicio iudicis extraordinaria poena res irrogatur: et hoc videlieet obseruando. quod Zenoniana constitutio introduci
xit; ut viri illustres, quique super eos
ricum ratio habermon debet L.υDa.de his qui effiae velisiec. Nisi forte in femina, cui forma pro dote. Quamuis d. l. n. ad aestimationem damni sierethringenda. Alia ratio est in aestimatione iniuriae. Ad IO. Constitutio ) Ouae extat in L.υθι C. h. tarn ilustres Hodie quilibet priuatus etiam quia cessat inscriptionis neeessitas Conss. Crime
549쪽
DE INIURIIS. 32 sunt& per procuratores possint actionem iniuriarum criminaliter vel persequi, vel sus.cipere, secundum eius tenorem, qui ex ipsa
manifestius apparet. sui tenentur iniuriarum. ii. Non selum autem is iniuriarum tene
tur , qui fecit iniuriam, id est, qui percussit :verum ille quoque tenetur , qui dolo fecit
aniuriam, vel qui procurauit, ut cui mala pu-guo percuteretur. quomodo tollitur haec actio. 32. Haec actio diminutatione aboletur.
Et ideo, si quis iniuriam dereliquerit, hoc est, statim passiis ad animum suum non rein
Criminoliter Nam ciuiliter quilibet per procu .ratorem experiri potest. L. II. I. a. b. t. L. 4a. 1, J. de procura' Ad I. II. Procurauit Modo etiam iniuriar vera secuta l. I s. g. Io ff. h. t. - Ad I. Ia, Dismulatione in Si non mox ad an mum reuocata, hoc enim facto, non nocebit alterius silentium. Item retorsione. Ouia paria dea lina mutua compensatione tolluntur L. 39. F.
oletur diem praescriptione annali in actione aestimatoria L s. C. h. e. Vicennali, si ex L. Cor nelia criminaliter agatur l. II. C. ad L. Com. de se . Vel ex famoso libello, nam & huius vindietaex iure ei uili est ἰ υn. C. defam. tibest. Tricennali si ex lege Cornelia agatur ciui Iiter a g. pr. Inst. de perpet.'temp. ant. Quo tempore & actio ad palia nodiam praescribitur, quia ex consuetudine est, M'usdammodo rei persecutoria.
550쪽
uer 8 LIB. IV. Τi T. V. Vocauerit; postea ex poenitentia remissam iniuriam non poterit recolere. TIT V L U S V.
Si iudex litem suam fecerit. I iudex litem suam fecerit, non propriera ex maleficio obligatus videtur: sed quia
neque ex maleficio, neque ex contractu obligatus ΤΙΤ VLVS V. Ad Rubr. Gasiex delicto Nota: Ius nostrum non vocat quasi delictum, sed obligationem quasi ex delicto..Communiter describitur quasi delictum, ubi quis facto per se licito sed male applicato perieonsequentiam laeditur. Franteth. ad s. h. l. n.2. Licitum enim est, iudicare, deiicere, effundere, mmiliam conducere, caute tamen in his procedendum erat. Vel clarius dicitur quasi delictum, ubi quis ex facto quidem illicito sed non proprio, υerum tantum imputato conuenitur. In solo iudice per . imperitiam iudicante est factum proprium; Sed huic imputatur quod peritiares non consuluerit. Ad pKL itemsiuam secerit)Μade de per imperitiam iudicando. Nam hoc dum iudex facit, litent in se transfert de laeso ad reparationem damni tenatur. Nec obstat, quod appellare debuisset Iaesus ; nam tempus interponendae appellationis elapsum ius quidem facit alteri parti, qui victricem sententiam . reportauit, non vero exeusat iudicem. Vid. Ziegi.
in Dicastice Concl. - . q. s, Neque ex maleficiHNisi dolose male iudieaverit ubi