Caroli Nicolai Langii Lucernens. ... Historia lapidum figuratorum Helvetiae, ejusque viciniae, in qua non solum enarrantur omnia eorum genera, species et vires aeneisque tabulis repraesentantur, sed insuper adducuntur eorum loca nativa, in quibus rep

81쪽

36 HIs TORIA LAPIDUM FIGURATORUM

animalia picatur enim semina piscium, insectorum, & vegetabilium mediante pii is oba via & vaporibus e mari, terra & fluminibus elevari, & hinc inde diffundi,

mineralia donec poros & fissuras terrae cum aqua & vaporibtas penetrent & ad requi. - prurio tarn altitudinem pervadant, ubi a calore subterraneo scecundata pro ma- δε ινς iv tricis congruentia modo in integrum animal, vel plantam, modo in pa g tem solam repullulant. Quamobrem aliquando videmus, e terra effodi pi- ' μ sces integros, aliquando solum lineamenta, aliquando vero tantum dentes& alia ossicula, aut aliquam plantam imperis iam , ita ut nelaiatur, ad quam stirpium classem reserri debeat. . Rationes Hanc suam opinionem confirmat rationibus sequentibus. Primb: qubdo 'mi rarissime aliorum extraneorum Imagines e terra eruantur, praeterquam e meης- ιμ' runt, quorum semina libero aeri, aut aquae faciliter exponuntur, Plant rum nimirum, insectorum, & aquatilium, quamobrem in saxo fissili nul- ..hi. imagines animalium vivi parorum, aut avium inveniuntur. Secundo r' ex alta soliorum minoralium sepultura, quae raro citra triginta pedum a ibtudinem effodiuntur; nam aqua diluvii haec soliatam profunde condere non Iotuisset, cum eorum natura sit in summitate aquae natare. Tertio e sella

aec mineralia prout observavit D. Ricchard on : P longe minora suntiis , quae repraesentant, & in dubito seu naturali loco accreverunt, quod desectum accretionis sub terra indicat . Quarto: non magis mirabile est , naturam in cisteribus terrae soli a conficere quam colices interdum apud Prusso et in Sueeino sossili, Id aratacos apud Anglos in Scisto carbonaria exhiberi. Quibus rationibus sequentem Obse attonem addimus, a quo Tab. 1. opinioni Luidianae non leve pondus accedet: musca integra Tab. 7. n. s. Tab. s. exhibita, pisces. Tab.6. 27. spinis integris & suis squamis debito ordine Tab. s. positis, dein soli a b. 8. quoque integra , aequaliter expansa naturali m do laciniata& venialis suis ad extremitatem usque porrectis exornata mani seste comprobant, praedicta corpora sub terra e semine vi plastica producta fuisse, etenim impossibile videtur, muscam, quae est corporis tam teneri, pisces structurae non minus flexibilis, & dein inlia arborum tεnis Iaad tantam terrae proiitriclitatem praecipitari potuisse, & sub gravissim rat narum mole sepeliri, quin saltem aliquam labem contraxissent, & subtilis. sima struetiirae organi satio vel disrupta, vel saltem immutata suisset. Plura experimenta & rationes ad confirmandam hanc sentcntiam, opinionem gue diluvianam in dubium revocandam proponam in Parte tertia hujus Tra- fatus, ubi de fossilibus marinis in genere tractabo. Ex objectionibus .ndamenta opinionis diluvianae clucescent. .sim Primo obiicitur, quod datum seminium piscium, insectorum, & plantan a Duu- rum Poro S terrae ad tantam altitudinem penetrare non possit. Secundo, & Hanorum casu, quo penetraret, quod materiam aptam non inveniret, in Da seecun- proponun- dni posset. Tertio: Si foecundetur v. g. semen plantae, cur non rimul radix

r. accrescat, & in superficie lapidum depicta exhibeatur. Q arto: impossibile esse, quod solium alieujus arboris aut fruticis tantum a vi plastita sem, nis perfecte formetur, nisi prius etiam radix & truncus producantur. Solutiora Ad primam objectionem respondetur: semina animalium, piscium Se- - . vegetabilium lapides ipsos penetrare, & in iis foecundari, prout habemus

exemplae anum, busonum, serpentum, qui intra rupes & saxa vivi repei ti

82쪽

ti sunt, adeoque multo facilius terram permeabunt, cujus pori patentiores sunt. Qu. Horsium observ. anat. 2.pag. Io. Cassar. Schol. lib. Io. Physice curiosae cap. I9. g. . pag. 977.

Ad Secundam Respondetur: si intra substantiam lapidum siccam, &oimni calore destitutam matrix congrua ad foecundanda semina animalium inveniatur, nullus inficias ibit, eam quoque posse dari in locis subterraneis calore de humiditate imbutis. Ad Tertiam: saepius in matrice dari liquorem & dispositionem, quae

apta nata est in unam partem seminis converti altera neglecta propter majorem vel minorem Proportionem; dein etiamsi radix in subterraneis produceretur dc accresceret, vix putarem, quod dum puIre fieret, imaginem suam lapidi communicaret ob substantiam nimis lignotam 3c cruditatem sulphuris saxum non tingentis. Eodem modo respondetur ad Quartam: nam cum semen arboris vel st licis jam contineat in se omnes ejus partes ad minima contractas, non mirum videbitur, etiamsi ob eandem rationem una potius novae hujus plantiniae pars foecundetur, &expandatur, quam altera; quod etiam non raro in iplo scutu tam mulierum quam brutorum observatur, dum in illo modo deficiat pes, modo brachium integrum cum manu, modo brachium solum cum media manu, digitis axillis adhaerentibus, vel etiam econtrario ipsa

membra praeter naturam multiplicentur.

Huic quaestioni succedit eventilanda alia. Anni mirum ad imprimendam DF umia lapidibus imaginem alicujus corporis requiratur, ut hoc prius e semine in timue, alio subterraneis producatur, cujus dein putrefacti imago eo modo, quo sup imaginia arius dictum est, saxo fissili communicetur, dc imprimatur, vel an ex ipso sis Oritu semine scecundato haec corporum adumbratio immediate gigni possit . semiais in. Hanc ultimam opinionem tenet Clarissimus Luid. in μή epip. cit. object. βο ν adu-8. contra opinionem diluvianam loquendo de Lapidibus Isebianis: jam ist- ei possis.

haec ut animalia, aut animalium exuviae non sunt, ita neque eorum impressiones aut vestigia esse postlint, prominens enim superficies est, de non impressa. Sed pace tanti viri mihi videtur prominens Lapidum Iil bianorum superficies piscium spinas , dc squamas praeseserens veras piscium exuvias esse post putrefactionem mollioris substantiae tanquam te turae magis compactae superstites , dc saxo inhaerentes, ita tu facili modo

spinae de squamae a subjecto lapide separari queant. Vid. Tab. 6. sit a. Tab. s. ubi figura piscis superior , & prominens e veris piscis exuviis spinis scilicet & ossibus constat, a quibus figura piscis inferiora lapidi sine ullis exuviis

impressa est. Praeterea omnes coloratae taliorum adumbrationes lapidi lin- pressae, mani seste indicant, solia, quorum imagines in lapidibus apparent, primo in stibterraneis a semine generari, & dein praecedente liquorum sermentatione, quae ad petrificandum lutum requiritur, consur m , sulphure subtiliore lapidi inhaerente, soliorumque imaginem imprimente. Ad haec accedit difficulter concipi, quomodo spiritus semini qualitus suam designationem per materiam tam subtilein ac fluidam ex Ehe dc regulariter

determinare ac figere, lutoq; petrificando imprimere potGr, imo impossibile videtur, ut duo, vel tria solia sibi in vice imposita Sc diveris speciei dicto modo simul&seniet generentur de non ob materiae fluiditatem confundantur. Τ Α-

83쪽

HisTORIA LAPIDUM FIGURATORUM TABULA G E. NER I C Α

Lapidum Figuratorum secundae Classis

erici a

Animalia Volatilia integra. eorum partes. Animalia aquatillia integra. eorum partes. Vegetabilia integra. eorum parte1. Rebus naturalibus similes. Incertas, ad quid referri debeant

CAPUT TERTIUM.

Lapides Figurati Picti animalia , eorumque

partes repraesentantes.

84쪽

s L pirii Figurari Pisi parara animasium volatilium reprasentanter. Pecies: Lapis Figuratus Pictus alam muscae reptaesentans. Tab. 7. O. s. idem est cum priore. Tab. ν. GEMus III. s L pM Figurari Picti animalia aquaritia inretra reprasen antes.

Lapis Figuratus Pictus sceleton piscis pinna unie1 in fine dorsi, & duabus

pinnis sub ventre donati repraesentans. Tab. 6. LI. I. cLapis Figuratus Pictus sceleton piscis tribus pinnis in dorso, de unica subventre donati repraesentans. Tab. 6.R. a. Ambo cum siguris conveniunt, & in praedicta lapidicina reperti sunt. GEMus IV.sLvi DFigurari Pim partes animalium aquatilium repras rarites. Psci eε , Lapis Figuratus Pictus medium piscem squamis suis indutum, & in fine do si, sicut etiam sub ventre pinna donatum repraesentans. Tab.6. Ag. 3. Lapis Figuratus Pictus piseem sine capite Quamis indutum, de pinna longa τ b ε sub branchiis donatum repr attentanS. I.A. q. Cum figuris magnitudine sua conveniunt, & in eodem loeo inventi sunt. τῆλ'

CAPUT QUARTUM.

Lapides Figurati Picti vegetabilia, eorumque

partes repraesentantes. LApides Figurati Picti Vegetabilia, vel eorum partes exhibentes communiter Dendritae dicuntur. Germanis i Mu-oder I x Eli

, Pecies:

Deiaritas Vegetabilia integra reprasentans.

Dendrites major triangularis per integram circumferentiam scutiees te. v P- praesenta . Tab. 9.R. I. I ι. Σ.

Dendiates maior roseus in extremitate ramificationum tinctura sublatea Or- ν. ρν ..- natu β. Ta-2. ii . tantes. Hic Lapis vocatur roseus, quia plures ejus ramisicationes in exit ita- Tab. s. te

85쪽

versarum arbora r prasent naresa

Lucernen

o HII TORIA LAPIDUM FIGURATORUM

te sua rosis similes sunt. Hic cum priore magnitudine sua figuras ter superat, ubinam autem inventi fuerint, me latet: prior transmissus est Tiguro Badenain a Clarissimo D. Ioan. de Muralto cum sequente, qui magnitudne

sua figuram adaequat. --..

Dendrites sylvulam repraesentans in principio ramificationum tinctam nigricante ornatus. Tab. 7.R. 3. G E M u s II.sDς' risei parrει Hegerabilium reprasentans. Pecies: Uendrites solium Pyri repraesentans. Tab. R R. I. Dendrites solium Tiliae cum gramine repraesciatans. Tab. 8. g. a. De rites solium Populi albae repraesentans. Tab. 8.R. 3. Dendrites solium Populi albae magis elongatum repraesentans. Tab. S. Omnes isti ouatuor lapides cum figuris conveniunt, &in praedicta lapi dicina reperti sunt.

Lapides Figurati Picti dioersas alias

imagines rePraesentantra. PEt hujusmodi lapides intelliguntur ii, qui pictura sua repraesen

tant imagines, quae nec animalibus, nec Vegetabilibus, aut eorum partibus similes sunt. - . .

G κ M u s I. Lapida, plinari Pisti imaginas νε a naturalibussimiler representanter. ΡΕr hos lapides denotantur ii, quorum imagines rebus, quas in rerum natura saepius productas obicrvamus, similes sunt, hujus generis unicam tantum liabeo speciem,sed quae prae raritate, & formae artificio omni admiratione digna videbitur, haec est rVariolites Lucernensis niger variolis, seu pustulis variolis simillimis mirrim albescentibus,partim vero puniceis,dc quasi jam ad siccitatem tendentibus undique insignitus. In appendice ad Clas. 2. xi tablatteren-Bochem Durchi lectim in . . . .. Rarissimus hic lapis forma figurae similis est , sicut & magnitudine, iis rus ut marmor, &obscurae nigredinis per totam substantiam diffusae, cui cominixtae sunt copiosae micae splendentes minimae, &colese Ilio aureo marcasitam seu aurum selium reserentes. Caeterium laevissimus est, & valde politus. Per omnem ejus superficiem dispersae sunt ima nes pustularium in variolis & morbillis apparentium tam artificiose expressae, ut quis juraret, veras earundem effigies esse aperitissimo aliquo pictoreelaboratas ,